II SA/Go 686/25

II SA/Go 686/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2026-01-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący/
Krzysztof Rogalski
Michał Ruszyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] kwotę 4593 (cztery tysiące pięćset dziewięćdziesiąt trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2025 r., nr [...], Prezydent Miasta [...]. (dalej: organ I instancji) wymierzył Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...]. (dalej: spółdzielnia, skarżąca) administracyjną karę pieniężną w kwocie 32 520,00 zł, za zniszczenie 8 sztuk drzew rosnących na działce nr ewid. [...], położonej w [...]., zgodnie z podanym wyliczeniem. Ustalił, że kwotę 9 756,00 zł, stanowiącą 30% kary, o której mowa w pkt 1, należy wpłacić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna na konto Urzędu Miasta [...]. Dalej ustalił, że termin płatności kwoty 22 764,00 zł, stanowiącej 70% kary, o której mowa w pkt 1, odracza się na okres 5 lat. Następnie podał, że kwota, o której mowa w pkt 3 jest umarzana po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzew lub braku żywotności drzew z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego. W przeciwnym przypadku należy ją wpłacić na konto podane w pkt 2. Wskazał, że w przypadku stwierdzenia, że drzewo obumarło przed upływem 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, kwotę o której mowa w pkt 3, uiszcza się niezwłocznie, chyba że drzewo nie zachowało żywotności z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego. W pkt 6 stwierdził, że administracyjne kary pieniężne nieuiszczone w wyznaczonym terminie, podlegają wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu [...] maja 2025 r. wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie lub zniszczenie drzew usytuowanych na działce nr ew. [...] położonej w [...] oraz wyznaczył termin przeprowadzenia dowodu z oględzin przedmiotowych drzew na [...] czerwca 2025 r.
Podczas oględzin przeprowadzonych przez przedstawicieli organu z udziałem przedstawicieli strony stwierdzono, że na działce nr ew. [...] położonej w [...] rośnie 8 sztuk drzew gat.: Klon jawor - 1 sztuka o obw. nr 1 - 95 cm, Jesion wyniosły - 6 sztuk o obw,: nr 2-96 cm, nr 3 - 77 cm, nr 4 - 75 cm, nr 5 - 78 cm, nr 6-98 cm i nr 7-94 cm oraz Lipa drobnolistna - 1 sztuka o obw. nr 8 - 127 cm.
Korony wyżej wymienionych drzew zostały poddane cięciom redukcyjnym. Efektem tych prac było usunięcie znacznej ilości gałęzi.
Według wypowiedzi przedstawiciela strony obecnego podczas oględzin, zabiegi na drzewach rosnących na ww. działkach zostały wykonane w styczniu 2025 r. Wykonawcą przycinki była firma I. Sp. z o. o. z siedzibą w [...] Drzewa zostały skorygowane z uwagi na prośby i interwencje mieszkańców. Powodem przeprowadzenia prac był posusz w koronach, zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, bliskość ciągów komunikacyjnych. Prace wykonane zostały w sposób, który uwzględniał częste złe warunki atmosferyczne, które prowadziły do złamań i nadłamań gałęzi i konarów drzew - co stwarzało zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców.
Mając na uwadze obowiązek podjęcia wszelkich działań niezbędnych do rozpatrzenia sprawy organ stwierdził, iż w przedmiotowym postępowaniu należy skorzystać ze zdjęć pozyskanych z Google Maps Street View. Organ wykorzystał zdjęcia z kwietnia 2022 r. dla oznaczenia stanu drzew przed wykonaniem cięć. Są to ogólnodostępne fotografie ukazujące objęte postępowaniem drzewa z najpóźniejszego okresu poprzedzającego czas przycinki koron, jednocześnie umożliwiające nałożenia obrysów koron drzew po wykonaniu redukcji. Organ dobierał zdjęcia dostępne w zasobach Google Street View w taki sposób, aby najrzetelniej dopasować obrysy zredukowanych koron do ujęć koron drzew przed przystąpieniem do prac.
Dodatkowo organ I instancji wskazał, iż korony drzew podczas przeprowadzonych oględzin wykazywały oznaki odbudowy, tj. miały wypuszczone nowe niewielkie gałęzie. Zdjęcia te nie oddawały więc w pełni zakresu cięć jakim zostały poddane drzewa w styczniu 2025 r., a nowe odrosty utrudniały właściwą ocenę kształtu koron drzew bezpośrednio po redukcji.
Organ I instancji zaznaczył, że wszczynając postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie czy uszkodzenie drzew bierze się pod uwagę stan drzew bezpośrednio po dokonanej przycince. Zebrana dokumentacja zawiera szczegółowe wyliczenia świadczące o tym, że drzewa zostały zniszczone. W chwili obecnej nie można stwierdzić, czy drzewa mają szansę na przeżycie i dalszy rozwój. Natomiast odbudowujące się korony drzew mają skrajnie małe przyrosty. Na gałęziach ww. drzew pojawiły się niewielkie skupiska liści, które mogą nie sprostać wymaganiom energetycznym tak dużych drzew. U.o.p. nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości uznania postępowania za bezprzedmiotowe i jego umorzenie. Natomiast wskazuje, że jeżeli stopień zniszczenia drzew nie wyklucza zachowania ich żywotności, wówczas administracyjna kara pieniężna nakładana jest w wysokości 30% pełnej kary na dzień wydania decyzji. Pozostałe 70% administracyjnej kary pieniężnej odraczane jest na okres 5 lat, gdyż stopień zniszczenia drzew pozwala mieć nadzieję na zachowanie przez nie żywotności.
Dalej organ I instancji podał, iż zgodnie z treścią art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Dotyczy to zatem zarówno zdjęć pozyskanych przez organ w toku postępowania jak i mapy z Google Maps (wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 września 2016 r., II SA/Ld335/16, CBOSA). Na wykorzystanych zdjęciach z Google Maps widoczne są drzewa będące przedmiotem sprawy.
W związku z koniecznością ustalenia procenta usuniętej objętości koron drzew gat.: Klon jawor - 1 sztuka o obw. nr 1 - 95 cm, Jesion wyniosły - 6 sztuk o obw.: nr 2 96 cm, nr 3-77 cm, nr 4-75 cm, nr 5-78 cm, nr 6-98 cm i nr 7-94 cm oraz Lipa drobnolistna - 1 sztuka o obw. nr 8-127 cm usytuowanych na działce nr ew. [...], dokonano analizy zdjęć pochodzących z zasobów Google Maps z kwietnia 2022 r. względem zdjęć z czerwca 2025 r.
W programie do grafiki wektorowej Inkspace na zdjęciach z czerwca 2025 r. (stan po redukcji koron) pokroje ww. drzew zostały obrysowane przy pomocy chmur w kolorze czerwonym. Kolorem granatowym zostały oznaczone pnie drzew. Korony drzew zostały zaznaczone w każdym drzewie od miejsca najniższego rozwidlenia.
Na zdjęciach z kwietnia 2022 r. (stan przed redukcją koron) pokroje ww. drzew zostały obrysowane przy pomocy chmur w kolorze zielonym. Kolorem granatowym zostały oznaczone pnie drzew. Korony drzew zostały zaznaczone w każdym drzewie od miejsca najniższego rozwidlenia.
Następnie wykorzystując program Inkspace nałożono na siebie dwa zdjęcia: obrazujące stan drzew przed wykonaniem przycinki (z kwietnia 2022 r.) oraz przedstawiające stan drzew po redukcji ich koron (czerwiec 2025 r.). Nałożenie na siebie tych samych drzew przed i po przycince wizualnie odzwierciedla zakres wykonanych prac w obrębie koron.
Aby obliczyć procentowo objętość usuniętych części koron organ I instancji wykorzystał funkcję wizualizacji ścieżki programu do grafiki wektorowej Inkspace. Następnie ww. program obliczył ilość pikseli w zaznaczonych koronach każdego drzewa z osobna ze zdjęcia z czerwca 2025 r, oraz na zdjęciach pochodzących z kwietnia 2022 r. z zasobów Google Maps.
Na podstawie zebranych danych wykonano obliczenia (załączona do akt sprawy notatka służbowa z [...] czerwca 2025 r.), które jednoznacznie wykazały, że drzewa objęte postępowaniem zostały zniszczone, gdyż procent usuniętych części koron drzew równy jest: nr 1 - 76,93 %, nr 2 - 72,41 %, nr 3 - 67,48 %, nr 4 - 56,92 %, nr 5 - 74,99 %, nr 6 - 84,86 %, nr 7 - 84,49 %, nr 8 - 72,76 %. Ponadto dodano, że powyższe obliczenia zostały wykonane na korzyść strony, ponieważ jako bazę wykorzystano zdjęcia pochodzące z kwietnia 2022 r., czyli zdjęcia porównawcze pochodzą z trzech lat przed przycinką. W okresie tym korony przedmiotowych drzew zwiększyły swoje objętości. Dodatkowo organ wskazał, iż w kwietniu 2022 r. przedmiotowe drzewa znajdowały się przez rozpoczęciem okresu wegetacyjnego i nie miały jeszcze wypuszczonych i rozwiniętych liści, które automatycznie zwiększyłyby powierzchnię ich koron.
Następnie organ I instancji podniósł, iż zgodnie z art. 87a ust. 5 u.o.p, usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust, 2 (usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych, utrzymanie uformowanego kształtu, wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywrócenia statyki drzewa) stanowi zniszczenie drzewa.
Analizując zebrane dowody oraz wyjaśnienia strony organ I instancji uznał, że drzewa w ilości 8 sztuk wymienione w niniejszej decyzji zostały zniszczone. Podejmując decyzję o wykonaniu zabiegów polegających na redukcji koron przedmiotowych drzew strona powinna znać obowiązujące przepisy u.o.p. i się do nich stosować, co oznacza, że nie powinna była wykonać tak drastycznych cięć.
Przeprowadzona redukcja koron drzew spowodowała pogorszenie ich stanu zdrowotnego. Z punktu widzenia praktycznego, obcinanie gałęzi jest podobne do ich naturalnego zamierania. Istnieje jednak zasadnicza różnica między obcinaniem a zamieraniem. Kiedy gałąź obumiera, materiały zapasowe mogą być odprowadzone do nadal żyjących tkanek. Gdy żywa gałąź nagłe zostanie usunięta, wszystkie substancje zapasowe są tracone i stracona jest bezpowrotnie zmagazynowana w nich energia. Dobra pielęgnacja to taka, której efekty na pierwszy rzut oka trudno dostrzec.
Niezależnie od powodu jakim kierowała się strona podejmując decyzję o wykonaniu redukcji koron, powinna postępować zgodnie z art. 87a ust. 2 u.o.p., który stanowi, że prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu:
- usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;
- utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa;
- wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywrócenia statyki drzewa.
Zdaniem organu I instancji wykonanych cięć nie można zaliczyć do żadnej z ww. sytuacji, gdyż zakres prac wykonany był w zbyt szerokim zakresie i obejmował usunięcie zdrowych gałęzi.
Zabiegi prowadzone przez stronę nie mają nic wspólnego z prawidłowym formowaniem korony. Źle wykonywane cięcia w koronie spowodowały, że gałęzie wyrastające w miejscu cięcia są słabe, źle przytwierdzone do gałęzi macierzystej, co skutkować będzie ich ciągłym wyłamywaniem. Dodatkowo należy być świadomym, że każde cięcie dla drzewa jest stresem, a każda, szczególnie duża rana, to wrota infekcji patogenów. Drzewa, które po radykalnych zabiegach jeszcze przez kilka lat egzystują, a nawet odbudowują korony, po pewnym czasie wyczerpują swoje zapasy energetyczne i zaczynają zamierać. Osłabione drzewo staje się łatwym obiektem infekcji grzybowych, bakteryjnych i ataków owadów. Radykalne cięcie drzew jest zabiegiem przyczyniającym się do zwiększenia zagrożenia bezpieczeństwa i prowadzącym do przyspieszonego zamierania drzew.
Podsumowując zebrane materiały dowodowe, zdaniem organu I instancji przycinka drzew opisana powyżej nie była zasadna. Została wykonana bez uwzględnienia sztuki ogrodniczej i obowiązującego prawa.
Drzewa będące przedmiotem niniejszego postępowania nie miały usuniętych jedynie suchych czy nadłamanych gałęzi. Ich statyka również nie była zachwiana, co mogłoby być powodem do przeprowadzenia prac pielęgnacyjnych zmierzających do przywrócenia im stabilności.
Przycinanie drzew związane jest zwykle z likwidacją uciążliwości związanych z ich występowaniem. Należy pamiętać, że nie istnieje cięcie drzew, które jest obojętne dla ich stanu. Znaczna redukcja korony dokonana w wyniku cięć, skutkuje zmniejszeniem masy i powierzchni asymilacyjnej liści. Przyczynia się to do zasadniczych zaburzeń fizjologicznych spowodowanych gwałtownym powstaniem różnic w wielkości części nadziemnej i podziemnej drzewa. Raptownie zmniejszona powierzchnia listowia ogranicza do minimum dopływ asymilatów do innych jego części, co prowadzi do ich zagłodzenia. To powoduje zmiany w obrębie systemu korzeniowego tak ciętego drzewa. Ograniczona ilość asymilatów sprawia, że korzenie, w których przechowywane są substancje pokarmowe, zaczynają zamierać. To może spowodować osłabienie zakotwiczenia drzewa w podłożu, które staje się bardziej podatne na silne wiatr. Ograniczenie transpiracji i oddychania powoduje również zaburzenia w gospodarce wodnej i energetycznej. Gwałtowne odsłonięcie dotychczas zacienionych części drzew, doprowadza do powstawania ran wskutek oparzeń słonecznych i przez to kolejnych zaburzeń. Cięcia żywych gałęzi zawsze uszczuplają zapas energetyczny drzewa. Do przekształceń chemicznych, transportu i magazynowania substancji, a wreszcie do samego życia poszczególnych komórek potrzebne są wspomniane powyżej asymilaty. Niewłaściwe, radykalne lub za duże cięcia powodują pogorszenie reakcji obronnych drzewa, utratę żywotności, a w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do obumarcia.
W związku z powyższym, cięcia w koronach wykonuje się w ostateczności, jeżeli inne rozwiązania alternatywne zostały zastosowane i zawiodły. Usunięcie części korony musi być poprzedzone zbadaniem witalności drzewa, reakcji gatunkowej drzewa na cięcia, wieku drzewa, jego otoczenia etc. Dopiero po dogłębnej analizie, kierując się zasadą minimalizacji cięć, można podjąć decyzję, w jakim zakresie należy przeprowadzić redukcję.
Przystępując do pielęgnacji drzew należy przestrzegać ogólnych zasad cięć, a przede wszystkim pamiętać, że cięcia drzew powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. Należy unikać cięć odsłaniających pień u drzew wytwarzających cienkościenną korę, jak również podkrzesywania drzew (podnoszenia środka ciężkości), gdyż takie cięcia powodują powstawanie zazwyczaj dużych ran oraz zwiększają amplitudę drgań korony, co może prowadzić do wyłamań jej nasady. Ponadto niedopuszczalne jest usuwanie grubszych gałęzi w jednym okółku lub w bliskich odległościach.
Jak wynika z powyższych ustaleń podmiotem odpowiedzialnym za zniszczenie przedmiotowych drzew jest spółdzielnia, gdyż jest zarządcą nieruchomości, na której zlokalizowane są drzewa i zleciła wykonanie prac polegających na zredukowaniu koron przedmiotowych drzew. Zgodnie z art. 88 ust. 2 u.o.p. kara za uszkodzenie drzewa lub krzewu jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Poza tym wskazać należy, że na gruncie art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p. nie ma znaczenia okoliczność, czy posiadacz nieruchomości był osobistym sprawcą deliktu, czy w tym celu posłużył się osobą trzecią. Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza za uszkodzenie drzewa przez osobę trzecią wystarczy, że posiadacz nieruchomości wiedział o tym i na to się godził (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2009 r., sygn. II OSK 329/08). Skoro zatem spółdzielnia, jako posiadacz terenu, powierzył dokonanie cięć pielęgnacyjnych osobom trzecim, odpowiada on za działania i zaniechania tych osób.
Stawkę opłat ustalono zgodnie z art. 85 ust. 1 i ust. 2 u.o.p., który stanowi, że opłatę za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę centymetrów obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłat, a w przypadku jeżeli drzewo na wysokości 130 cm: posiada kilka pni - za obwód pnia drzewa przyjmuje się obwód pnia o największym obwodzie oraz połowy obwodów pozostałych pni; nie posiada pnia - za obwód pnia drzewa przyjmuje się obwód pnia mierzony bezpośrednio poniżej korony drzewa.
Administracyjną karę pieniężną w kwocie 32 520,00 zł ustalono zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p., który stanowi, że administracyjną karę pieniężną o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6 u.o.p. ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Do ustalenia opłaty posłużono się stawkami określonymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330).
Termin uiszczenia 30% kary w kwocie 9 756,00 zł, o której mowa w decyzji, wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna, zgodnie z art. 88 ust. 3 u.o.p.
Termin płatności kwoty 22 764,00 zł stanowiącej 70% wysokości kary, odroczono, zgodnie z art. 88 ust, 4 i 5 u.o.p., na okres 5 łat, gdyż stopień zniszczenia drzew wykazanych w niniejszej decyzji nie wyklucza zachowania ich żywotności.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła spółdzielnia, która zaskarżyła przedmiotową decyzję w całości, jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania to jest:
- art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 81a oraz pominięciem art. 105 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej Kpa) a także przepisów prawa materialnego to jest:
- art. 87a ust. 2 pkt ) , 2, 3 i 5, art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody, poprzez jego pominięcie oraz art. 87a ust. 2, 4, 5 i 88 ust. 1 pkt 3 i 4 tej ustawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu swojego odwołania strona podniosła, iż w jej ocenie organ I instancji pochopnie wskazał na zniszczenie 8 szt. drzew, opierając się na błędnej interpretacji obowiązujących przepisów prawa w zakresie dotyczącym stosowania art. 87a ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Prawidłowa wykładnia tego przepisu w świetle stanu faktycznego nie może prowadzić do wniosku o naruszeniu ustawy w przedmiotowej sprawie.
Przedmiotowe drzewa rosną na terenie zurbanizowanym - osiedla o wielorodzinnej zabudowie mieszkaniowej. Część drzew tworzy zadrzewienie oddzielające zabudowę od miejsc postojowych; kilka drzew rośnie przy ciągach pieszych.
Korony wszystkich analizowanych drzew cechuje pokrój o charakterze wtórnym, co świadczy o wcześniejszych cięciach redukcyjnych. Wtórne korony powstają w wyniku pobudzenia pąków uśpionych lub przybyszowych, zlokalizowanych najczęściej w obrębie wcześniejszych miejsc cięcia. Wytwarzane w ten sposób pędy epikormiczne cechuje brak integracji drewna pędów wtórnych z rdzeniem osiowym pnia lub konaru, co skutkuje osłabionym zakotwiczeniem mechanicznym (Shigo 1991; Mattheck i in. 2015; Roloff 2008). Z tego względu przyrost wtórnych pędów może prowadzić do niekontrolowanego ich wyłamywania, szczególnie w przypadku braku systematycznej pielęgnacji.
Budowa wtórnej korony różni się zasadniczo od pokroju korony pierwotnej. W przypadku wtórnych struktur notuje się często znaczną gęstość pędów i ich skrócony układ hierarchiczny, co prowadzi do ograniczenia dostępu światła do wnętrza korony oraz do niekorzystnych zmian mikroklimatycznych, sprzyjających rozwojowi patogenów (Roloff 2008; Dujesiefken i in. 2016).
Charakterystycznymi cechami morfologicznymi koron wtórnych są także nienaturalne zagęszczenia odgałęzień w niewielkiej przestrzeni, krótkie międzywęźla, niska siła dominacji wierzchołkowej oraz zwiększone ryzyko konkurencji pomiędzy pędami (Siewniak i in. 2020; Tyszko- Chmiełowiec 2021). Wtórne korony powstają zazwyczaj na skutek cięć wierzchołkowych oraz obrysowych.
W świetle obecnych standardów pielęgnacyjnych drzewa z wtórnymi koronami powinny być poddawane regularnym przeglądom oraz cyklicznym zabiegom korekcyjnym, zmierzającym do utrzymania równowagi statycznej i minimalizacji ryzyka mechanicznego (Europejski standard cięć drzew 2021; Bobek 2013; Dujesiefken i in. 2016).
Wszystkie analizowane drzewa wykazują objawy aktywności fizjologicznej, przejawiające się m. in. obecnością żywych pąków wegetatywnych, intensywnością fotosyntezy oraz widocznymi przyrostami na pędach jednorocznych. Stan ten wskazuje na zachowane funkcje metaboliczne i zdolność regeneracyjną, przy czym poziom aktywności może ulegać zmianom w zależności od warunków siedliskowych oraz stopnia wcześniejszych uszkodzeń strukturalnych (Tyszko- Chmiełowiec 2021; Roloff 2008).
Ostatnie zabiegi pielęgnacyjne w koronach drzew zostały przeprowadzone w styczniu bieżącego roku. Na podstawie analizy powierzchni cięć oraz morfologii pędów można wnioskować, iż zakres prac obejmował cięcia redukcyjne oraz sanitarne. Należy podkreślić, że cięcia w okresie bezlistnym umożliwiają ocenę struktury korony, jednak nie zawsze pozwalają w pełni określić reakcje fizjologiczne drzew, które ujawniają się dopiero w sezonie wegetacyjnym (Siewniak 2012; Europejski standard cięć drzew 2021).
Szczegółowe zestawienie podstawowych danych dendrometrycznych oraz uwag diagnostycznych dotyczących analizowanych drzew zawarto w tabeli 1 załącznika do odwołania. W zestawieniu uwzględniono m.in. gatunek, obwód pnia mierzony na wysokości .130 cm od poziomu gruntu, a także uwagi dotyczące widocznych defektów strukturalnych i cech morfologicznych.
Po zapoznaniu się z tezami organu I instancji zawartymi w przedmiotowej decyzji spółdzielnia podniosła następujące uwagi dotyczące stanu faktycznego pominiętego przez organ I instancji przy rozstrzygnięciu decyzji:
1. Organ pochopnie wskazał na fakt zniszczenia 8 szt. drzew, opierając się na błędnej interpretacji obowiązujących przepisów prawa w zakresie dotyczącym art. 87a ust. 2 pkt. 2 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 roku. Prawidłowa wykładnia tego przepisu w świetle stanu faktycznego nie prowadzi do wniosku o naruszeniu ustawy,
2. Zdjęcia pochodzące z serwisu Google Street View z kwietnia 2022 r. obrazują korony drzew przed wykonaniem cięć w styczniu br. Ukazują ślady w koronach po przeprowadzonych cięciach wierzchołkowych w przeszłości oraz nowe przyrosty wtórne. Oznacza to jedynie, iż drzewa są regularnie pielęgnowane. Jest to kluczowa informacja dla prawidłowej oceny stanu faktycznego wykonanych cięć w aspekcie art. 87a ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody,
3. Po przeprowadzonych cięciach w wyniku stresu drzewa odbudowują utraconą część aparatu asymilacyjnego poprzez pobudzenie pączków śpiących w obrębie miejsc po cięciach i wytworzenia koron wtórnych. Rdzenie pędów epikormicznych nie są zrośnięte z rdzeniem pnia, dlatego miejsce wyrastania jest słabe mechaniczne i w wyniku nadmiernego przyrostu na grubość może dochodzić do niekontrolowanych wyłamań. Przy drzewach redukowanych w przeszłości zaleca się wykonywać prace pielęgnacyjne w sposób cykliczny, aby nie dopuścić do nadmiernego rozrastania się koron. Zaniechanie prac pielęgnacyjnych będzie prowadziło do konieczności kolejnego głowienia (Siewniak 2012),
4. Charakter cięć przeprowadzonych w styczniu 2025 r. wskazuje jednoznacznie na kontynuację wcześniejszych działań o ustalonym cyklu pielęgnacyjnym, a nie na działania destrukcyjne. Zatem działania te należy interpretować jako utrzymanie uformowanego kształtu koron, co zgodnie z art. 87a ust 2 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody wyłącza zastosowanie sankcji określonych w ust 4 i 5 tego przepisu,
5. W przypadku przedmiotowych drzew mamy do czynienia z cyklicznymi cięciami, a nie z początkowanymi zabiegami formowania koron, które ukształtowały się w ciągu całego okresu rozwoju drzew. Drzewa zostały pierwotnie uformowane wiatach wcześniejszych i wówczas wtedy wykonano cięcia redukujące pierwotne korony. Wytworzone korony wtórne (zarówno aktualne jak i na zdjęciach z serwisu Google Street View) absolutnie nie są odniesieniem do koron rozwiniętych w całym okresie rozwoju drzew z uwagi na przeprowadzane cykliczne cięcia, zatem brak jest podstaw do odniesienia się pierwotnych wymiarów koron w celach porównawczych,
6. Ostatnie cięcia w koronach drzew w styczniu br. stanowiły kolejny, cykliczny etap w pielęgnacji przedmiotowych drzew, służący "utrzymywaniu uformowanego kształtu korony drzewa'’ (art. 87a ust. 2 pkt. 2 ustawy o ochronie przyrody), co potwierdzają zdjęcia z lat poprzednich ukazujące ślady po redukcji. Utrzymywanie zwartych pokrojów koron drzew stanowi wyjątek dopuszczający przekroczenie zakresu cięć o dopuszczalne 30% koron, które rozwinęły się w całym okresie rozwoju drzew. Z uwagi na to, iż pierwsze cięcia wierzchołkowe były wykonane wiele lat wcześniej, a ustawodawca nie wskazał zakresu ponownych cięć należy uznać, że korony zredukowane w przeszłości w znacznym stopniu mogą być kształtowane dowolnie, co ma prowadzić do "utrzymywania uformowanego kształtu korony drzewa". Kluczowa jest tu intencja działań oraz ciągłość formowania i pielęgnacji koron, co potwierdzają również stanowiska doktryny i praktyka arborystyczna. Praktyka wieloletnich cięć w jednym systemie, bez oznak trwałego uszczerbku fizjologicznego czy biomechanicznego potwierdza, że w takich przypadkach mamy do czynienia z legalnym utrzymywaniem uformowanej korony, niezależnie od zakresu redukcji.
Spółdzielnia podkreśla, że literatura fachowa jednoznacznie wskazuje na konieczność prowadzenia regularnych cięć korekcyjnych w przypadku drzew, które były uprzednio głowione łub intensywnie redukowane. Zaniechanie tego typu pielęgnacji może prowadzić do zwiększonego ryzyka uszkodzeń i utraty bezpieczeństwa w przestrzeni publicznej (Siewniak 2012).
W założeniach osiedlowych, gdzie przestrzeń jest ograniczona i należy wypracować kompromisy względem każdej strony (spółdzielnią i mieszkańcami z poszanowaniem przyrody), strona-zarządca terenu zdecydował o utrzymywaniu zwartych koron drzew ze względu na ograniczenie ryzyka oraz minimalizację zagrożenia w otoczeniu.
Spółdzielnia wskazała, że:
1. Przedmiotowe drzewa stanowią zróżnicowane gatunkowo elementy osiedlowego zadrzewienia,
2. Drzewa rosną w otoczeniu wielorodzinnej zabudowy mieszkaniowej oraz częściowo wzdłuż ciągów komunikacyjnych. Drzewa pochodzą ze zrealizowanych nasadzeń w przeszłych okresach,
3. Korony przedmiotowych drzew zostały zredukowane cięciami o charakterze cięć wierzchołkowych, W koronach stwierdzono również ślady po dawnych cięciach z przeszłości,
4. Korony wszystkich przedmiotowych drzew są wtórne,
5. Wszystkie drzewa zachowują żywotność, wykształciły gęsty aparat asymilacyjny.
Dalej spółdzielnia podała, iż w jej ocenie organ I instancji nie dopełnił dowodowo stawianych w uzasadnieniu decyzji tez czym przekroczył w sposób niedopuszczalny granicę swobodnej oceny dowodów, posługując się przy rozstrzygnięciu własnymi przekonaniami a nie stanem faktycznym i prawnym występującymi w sprawie.
Organ I instancji błędnie zinterpretował materiał fotograficzny pochodzący z serwisu Google Street View z kwietnia 2022 r. uznając o ten wątpliwej jakości dowód o zniszczeniu 8 szt. drzew. Taka konstatacja nie znajduje potwierdzenia w analizie dostępnych danych wizualnych i świadczy o powierzchowności oceny oraz braku uwzględnienia istotnych aspektów fenologicznych i dendrologicznych. Takie ujęcie nie odpowiada standardom rzetelnej analizy materiału dowodowego. Analizując zdjęcia z serwisu Google Street View organ nie odniósł się do widocznych cięć w koronach drzew wykonanych w przeszłości, zatem należy uznać, iż analiza była pobieżna, mało wnikliwa i nieprzydatna z dowodowego punktu widzenia. Takie ujęcie nie odpowiada standardom rzetelnej analizy materiału dowodowego. Zdjęcia z powyższego serwisu świadczą, iż korony były w przeszłości redukowane. Jest to widoczne po licznych wydłużonych pędach wytworzonych w wierzchołkowych częściach koron. Pędy przybrały charakterystyczny kształt wydłużonych długopędów i skróconych krótkopędów. Jeśli po obwodzie drzewa określa się wiek drzewa to należy podkreślić, że drzewa z koronami cyklicznie poddawanymi redukcji nie przyrastają na grubości tak mocno jak drzewa niepielęgnowane. Wynika to z oczywistych biologicznych procesów dążenia do odbudowy zachodzących w drzewach poddanych takiej i po to właśnie pielęgnacji.
Zdaniem spółdzielni organ nie wykazał także dowodowo, aby posiadał własne, nie budzące wątpliwości, zdjęcia koron pierwotnych drzew, tj. sprzed wykonanych pierwszych cięć z oryginalnym pokrojem. Nie miał zatem podstaw porównawczych do odniesienia się do pokroju, objętości czy też powierzchni koron po zabiegach pielęgnacyjnych. Wskazane jakoby zniszczenia są wyliczeniem organu w stosunku do koron wtórnych (po cięciach), co jest sprzeczne z regulacjami odnoszącymi się do koron wykształconych w całym okresie rozwoju drzewa.
Spółdzielnia wskazała, iż uzasadnienie decyzji administracyjnej zawiera liczne uproszczenia i nieprawidłowo dobrane narzędzia analityczne. Wykorzystanie zdjęć z serwisu Google Street View bez znajomości parametrów technicznych aparatu, skali, kącie fotografowania, deformacjach sferycznych, zastosowanie programu do grafiki wektorowej (dedykowanego dla grafików), brak wskazania dokładnej metodyki prac, w tym zastosowanych wzorów do oceny objętości koron drzew należą do wysoce niewłaściwych metodologicznie.
Skarżąca spółdzielnia podkreśla, iż organ oparł swoje wyliczenia z pominięciem również podstawowych zasad geometrii, gdyż objętość przedmiotowych koron obliczył polami powierzchni płaskich figur geometrycznych, podczas, gdy rzecz w oczywisty aksjomatyczny sposób dotyczy bryły przestrzennej i w oczywisty sposób wyliczenie objętości wymaga "trzeciego" wymiaru. Wyliczenia przeprowadzone taką "metodologią" są pozbawione waloru rzetelności i nie mogą żaden sposób stanowić dowodu w przedmiotowym ani winnych podobnych postępowaniach.
Na podstawie powyższego, zdaniem odwołującej, należy stwierdzić brak rzetelności organu w ocenie materiału przyrodniczego, szczególnie braku stosowania powszechnie dostępnych narzędzi fotogrametrycznych i niezbędnego w tych okolicznościach posługiwania się operacjami na modelach 3D. W literaturze przedmiotu (np. Brack, C. L., 1999; Pretzsch, H., 2009) metody szacowania korony opierają się na: pomiarze wysokości i szerokości z kilku stron (metoda kulisowa).
1. Analizie sylwetek drzew na podstawie wielokątnych rzutów fotograficznych,
2. Wykorzystaniu technologii zdalnego pozyskiwania danych (UDAR, fotogrametria z drona),
3. W modelach referencyjnych - aproksymacji korony jako bryły przestrzennej (np. elipsoidy obrotowej lub steroidy).
Organ obliczył powierzchnie koron dla 8 drzew pomijając wprowadzonym postępowaniu konieczność zastosowania którejś formy aproksymacji koron drzew. Czyni to przyjęte wyliczenia całkowicie nieporównywalnymi z rzeczywistym stanem biologicznym i przestrzennym.
Najczęściej stosuje się aproksymację poprzez:
elipsoidę obrotową - dla koron zwartych i symetrycznych,
stożek ścięty - dla drzew o wyraźnym zarysie osiowym,
sferę lub półsferę - dla drzew formowanych kulisto, paraboloidę - dla koron bardziej luźnych i spłaszczonych,
zbiór wielościanów lub brył nieregularnych - w przypadku zaawansowanego modelowania 3D (np. fotogrametria lub skanowanie laserowe).
Dalej spółdzielnia podniosła, iż aproksymacja stanowi narzędzie inżyniersko- dendrometryczne i pozwala na dokonywanie szacunków objętościowych z określoną tolerancją błędu (por. Pretzsch, H. (2009). Forest Dynamics, Growth and Yield: From Measurement to Model, Springer, s. 135-142: “Aproksymacja geometryczna koron drzew pozwala na ilościowe ujęcie struktur przestrzennych w modelowaniu wzrostu i ocenie oddziaływań zabiegów. W zależności od celu można zastosować modele uproszczone (np. elipsoidy, stożki) lub złożone (bryły oparte na chmurach punktów)."
W świetle orzecznictwa i standardów opiniowania eksperckiego takie praktyki nie mogą być uznane za ustalenia faktyczne, lecz co najwyżej za spekulacje - pozbawione mocy dowodowej i niezdolne do legitymizowania decyzji represyjnej wobec strony. Decyzja oparta na niesprawdzonych przesłankach i błędnych wyliczeniach przestaje pełnić funkcję dokumentu administracyjnego o walorze rozstrzygającym - staje się materiałem o charakterze publicystycznym, pozbawionym podstaw dowodowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II FSK 3686/18 - niewłaściwa ocena lub pominięcie istotnych dowodów przez organ administracyjny może stanowić podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej).
W ocenie strony opartej o obowiązujące przepisy prawa wszelkie wątpliwości co do materiału dowodowego powinny być rozstrzygane na korzyść strony. Tymi w przedmiotowym przypadku wpływającymi na jakość rozstrzygnięcia kwestionowanej decyzji są w ocenie strony pominięcia i zaniechania organu w kwestiach:
1. organ nie znał parametrów optycznych zdjęcia (ogniskowa, kąt, dystorsja),
2. organ nie przeprowadził empirycznego pomiaru objętości korony w terenie,
3. organ nie odniósł się do faktu cyklicznego cięcia i ukształtowania wcześniejszego, pomimo tego organ I instancji wyciągnął wniosek o "zniszczeniu" 8 drzew.
Usprawiedliwione w tych okolicznościach są twierdzenia strony, że poczynione przez organ ustalenia są nie tylko wadliwe metodycznie, ale również naruszają konstytucyjną zasadę proporcjonalności i rzetelności procedury. Powyższe oznacza, iż organ nie dopełnił należytej staranności podczas ustaleń stanu faktycznego i dopuścił się uchybienia art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Nie ma usprawiedliwienia dla zwolnienia organu z obowiązku należytej staranności, w tym weryfikacji przy użyciu alternatywnych metod - np. dokumentacji fotograficznej z różnych perspektyw, pomiarów terenowych lub przesłuchania świadków. Pominięcie tych możliwości i oparcie się na arbitralnych założeniach prowadzi do nieuprawnionych wniosków i narusza zasady postępowania dowodowego oraz konstytucyjny standard rzetelnego prowadzenia postępowania administracyjnego.
Strona odwołująca się wskazała, że wydana decyzja administracyjna obarczona jest szeregiem uchybień, które dyskwalifikują jej skuteczność jako rozstrzygnięcia opartego na rzetelnych podstawkach:
- ustalenia organu zostały poczynione na podstawie błędnej i nieadekwatnej metody obliczeniowej, polegającej na zastosowaniu wzoru na pole powierzchni figury płaskiej do oceny objętościowej, trójwymiarowej struktury koron drzew;
- materiał dowodowy oparto na nieweryfikowalnych źródłach, w tym na zdjęciach z serwisu Google Street View które nie spełniają kryteriów dokumentacji technicznej ani pomiarowej. Z treści decyzji a szczególnie jej uzasadnienia wynika, iż organ:
1. nie znał parametrów optycznych zdjęcia (ogniskowa, kąt, dystorsja),
2. nie przeprowadził empirycznego pomiaru objętości korony w terenie,
3. nie odniósł się do faktu cyklicznego cięcia i ukształtowania wcześniejszego koron drzew,
4. wykonał pomiary odnosząc się do korony wtórnej, a nie pierwotnie ukształtowanej.
- obliczenia wykonano w oparciu o zdjęcia koron ze śladami cięć z przeszłości (koron wtórnych), zatem bez odniesienia do oryginalnych pokrojów wykształconych w całym okresie rozwoju drzewa,
- wywody przyrodnicze organu miały charakter spekulatywny, niepoparty empiryczną diagnozą terenową;
- argumentacja przyjęta przez organ nie uwzględniła przepisów art. 87a ust. 2 pkt. 2 ustawy o ochranie przyrody, a w szczególności wyjątku dopuszczającego cięcia służące utrzymywaniu uformowanego kształtu korony drzewa. Ponadto wszelkie zastosowane obliczenia, zdaniem skarżącej, nie mają waloru dowodowego przede wszystkim z uwagi na wykonane cięcia w ramach utrzymywania uformowanego kształtu koron drzew w postaci cyklicznych, regularnych redukcji koron wtórnych, a nie cięć koron pierwotnych, które wytworzyły się w całym okresie życia drzew. Jest to zgodne z art. 87a ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Ustawodawca nie nałożył limitu cięć dla koron regularnie formowanych i utrzymywanych w zwartych pokrojach.
Spółdzielnia wskazała także, iż delegacja ustawowa wskazana w art. 87 i 88 ustawy o ochronie przyrody jednoznacznie wskazuje, iż obowiązek ustalenia czy doszło do uszkodzenia czy też zniszczenia drzew spoczywa na organie administracyjnym. To obowiązkiem organu jest prawidłowe obliczenie i określenie wielkości koron przed i po zabiegach pielęgnacyjnych, czego organ I instancji nie dokonał w stopniu zadawalającym i w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości.
Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył art. 80 Kpa, uznając bowiem, że doszło do zniszczenia drzew przekroczył granicę swobodnej oceny dowodów, posługując się przy rozstrzygnięciu istnieniem w Internecie zdjęć, mających wskazywać na usunięcie gałęzi w koronie 8 szt. drzew w ponad 50 % .
Uznając, że doszło do zniszczenia 8 drzew i nakładając na skarżącą administracyjną karę pieniężną, bez dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i ustalenia faktów, organ naruszył także art. 81a § 1 Kpa, zgodnie z którym jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego.
W konsekwencji naruszenia wskazanych powyżej przepisów postępowania organ naruszył przepisy prawa materialnego tj. art. 87a ust. 2 pkt 1, 2, 3, 5 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego pominięcie istotnej w sprawie regulacji to jest, że prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, z wyjątkiem usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych i utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa, a także art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie skarżącej administracyjnej kary pieniężnej za jakoby zniszczenie 8 szt. drzew.
Według strony zaskarżona decyzja narusza wyrażone w art. 7, art. 8 § 1, art.77 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady postępowania, tj. zasadę prawdy obiektywnej, polegającą na obowiązku organu administracyjnego podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, zasadę działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, a także dalsze przepisy regulujące postępowanie administracyjne.
W tych okolicznościach w ocenie spółdzielni czynności organu I instancji są chybione, nie oparte o przepisy prawa i sprzeniewierzające się transparentności postępowania administracyjnego z naruszeniem opisanych Kodeksem postępowania administracyjnego podstawowych zasad i przepisów wskazanych w petitum odwołania.
Spółdzielnia podkreśliła, że od wielu lat zleca pielęgnację zieleni w tym utrzymanie drzewostanu profesjonalnej firmie [...] o czym organ I instancji był poinformowany. Przy sporządzaniu niniejszego odwołania spółdzielnia posłużyła się zleconą w przedmiocie sprawy Opinią dendrologiczną [...] z dnia [...] sierpnia 2025 r. opracowaną przez biegłego rzeczoznawcę w zakresie dendrologii, ochrony i uprawy drzew dr inż. K.J.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO), decyzją z dnia [...] października 2025 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając swoje rozstrzygniecie SKO wskazało, że dla stwierdzenia iż nastąpiło zniszczenie drzewa w rozumieniu u.o.p., które zagrożone jest sankcją w postaci administracyjnej kary pieniężnej, konieczne jest łączne wystąpienie określonych okoliczności dotyczących stanu faktycznego. Pierwszą z nich jest ustalenie, że nastąpiło usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, drugą okolicznością jest ustalenie, że usuniecie gałęzi nie nastąpiło w celu o którym mowa w art. 87a ust. 2.
Dalej SKO wskazało, że w związku z koniecznością ustalenia zakresu cięć w koronach 8 sztuk drzew gat.: Klon jawor o obw. 95 cm, Jesion wyniosły o obw. 96 cm, Jesion wyniosły o obw. 77 cm, Jesion wyniosły o obw. 75 cm, Jesion wyniosły o obw. 78 cm, Jesion wyniosły o obw. 98 cm, Jesion wyniosły o obw. 94 cm, Lipa drobnolistna o obw. 127 cm, rosnących na terenie zieleni na działce nr ew. [...], dokonano analizy zdjęć pochodzących z zasobów Google Maps z kwietnia 2022 r. (zdjęcia od nr 25 do nr 31) względem zdjęć wykonanych w czerwcu 2025 r. podczas oględzin (zdjęcia od nr 32 do nr 35).
Do przeprowadzenia obliczeń zostały wykorzystane zdjęcia pochodzące z kwietnia 2022 r. (które pokazują ww. drzewa przy pełnych, nieuszkodzonych i rozwiniętych koronach.
W programie do grafiki wektorowej Inkspace na zdjęciach z czerwca 2025 r, (stan po redukcji koron) pokroje ww. drzew zostały obrysowane przy pomocy chmur w kolorze czerwonym. Kolorem granatowym zostały oznaczone pnie drzew. Korony drzew zostały zaznaczone w każdym drzewie od miejsca najniższego rozwidlenia (zdjęcia nr: 2, 5, 8, 11, 14, 17, 20, 23).
Na zdjęciach z kwietnia 2022 r. (stan przed redukcją koron) pokroje ww. drzew zostały obrysowane przy pomocy chmur w kolorze zielonym. Kolorem granatowym zostały oznaczone pnie drzew. Korony drzew zostały zaznaczone w każdym drzewie od miejsca najniższego rozwidlenia (zdjęcia nr: 1,4,7,10, 13,16, 19,2.2).
Następnie nałożono obrysy koron drzew po przeprowadzonej redukcji na obrysy drzew koron drzew przed redukcją (zdjęcia nr: 3, 6, 9, 12, 15,18, 21).
Do przeprowadzenia obliczeń organ wykorzystał funkcję wizualizacji ścieżki programu do grafiki wektorowej Inkspace. Następnie ww. program obliczył ilość pikseli w zaznaczonych koronach każdego drzewa z osobna ze zdjęcia z czerwca 2025 r. oraz na zdjęciach pochodzących z kwietnia 2022 r. z zasobów Google Maps.
Następnie dokonano przeliczenia ilości pikseli na procenty - za pomocą proporcji, ponieważ zgodnie z art. 87a ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, stanowi uszkodzenie drzewa. Natomiast zgodnie z art. 87a ust. 5 cytowanej wyżej ustawy usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, stanowi zniszczenie drzewa.
SKO wskazało, że podsumowując dokonane obliczenia organ I instancji podniósł, iż prace wykonane w obrębie koron zostały przeprowadzone identycznie (tj. zakres cięć jest jednakowy oraz wykonywany w tym samym czasie przez tą samą firmę) na wszystkich 8 drzewach objętych postępowaniem. Zgodnie z art. 87a ust. 5 ustawy usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2 (usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych, utrzymanie uformowanego kształtu, wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywrócenia statyki drzewa) stanowi zniszczenie drzewa.
W ocenie SKO organ I instancji wykazał on, iż mamy do czynienia z sytuacją zniszczenia drzew, o czym stanowi art. 87a ust. 5 u.o.p. Analiza uzasadnienia, jak i dokumentów w sprawie wskazuje, że zasadniczym dowodem przemawiającym za zniszczeniem są zdjęcia z kwietnia 2022r. pozyskane z Google Maps, względem zdjęć wykonanych podczas oględzin w czerwcu 2025 roku.
Odnosząc się natomiast do zarzutu spółdzielni, iż metoda obliczeń przedstawiona przez organ I instancji wzbudza wątpliwość i wiarygodność pomiarów dokonanych przy jej użyciu, SKO wskazało, iż skarżąca nie przedstawiła żadnych innych metod obliczeń, które mogłyby stanowić argument przemawiający za uznaniem, iż organ I instancji nieprawidłowo oszacował wielkość procentową zniszczenia przedmiotowego drzewa.
Zaznaczenia - zdaniem SKO - wymaga również, że konieczność czy zasadność przeprowadzenia cięć, aby zachować walory estetyczne jak i poprawić bezpieczeństwo i komfort życia mieszkańców nie oznacza jednak, że drzewo w wyniku takich cięć może zostać uszkodzone lub zniszczone. Nie może również zmienić tej kwalifikacji okoliczność, że cięć dokonywał podmiot będący profesjonalistą na rynku.
Ponadto SKO wskazało, że na ustalenie, iż doszło do zniszczenia drzew nie ma wpływu fakt, że drzewa zazieleniły się na wiosnę. Kwestia zachowania żywotności drzewa lub braku żywotności drzewa z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego została uwzględniona poprzez odroczenie terminu płatności 70% wysokości kary, co też organ I instancji ustalił w pkt 3 rozstrzygnięcia skarżonej decyzji.
SKO podniosło również, że zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. jedynie gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Powołanie biegłego, w myśl art. 84 § 1 k.p.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. To strona kwestionująca te ustalenia może posłużyć się dowodami wskazującymi na okoliczności, których istnienie bądź ich brak pragnie wykazać (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2022 r., 1 OSK 1076/19, CBOSA). Ponadto organ w ramach wyspecjalizowanego wydziału ochrony środowiska i rolnictwa zatrudnia pracowników posiadających wymaganą wiedzę z zakresu ochrony środowiska, która w określonych sytuacjach umożliwia im samodzielne dokonywanie ustaleń w przedmiocie zakresu cięć pielęgnacyjnych drzew, bez potrzeby zwracania się o opinię biegłego w każdym przypadku. Ponieważ w przedmiotowej sprawie ewidentnie doszło do zniszczenia drzewa, w ocenie Kolegium powołanie biegłego dendrologa nie jest konieczne do wykazania, że doszło do jego zniszczenia.
Podsumowując SKO uznało, że w niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, które odpowiada zasadom wynikającym z dyspozycji przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i na podstawie kompletnego materiału dowodowego zebranego w toku tego postępowania ustaliły stan faktyczny sprawy, w tym w sposób niewątpliwy okoliczności o kluczowym znaczeniu dla zastosowania ustawy, co dawało podstawy do obciążenia skarżącej karą administracyjną.
Powyższa decyzja SKO stała się przedmiotem skargi spółdzielni złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.
Zaskarżonej decyzji (oraz poprzedzającej ją decyzji I Instancji) skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a.") poprzez zaniechanie podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interes obywateli, w tym uchylenie się od zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego miarodajnego dla dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zwłaszcza poprzez:
- przeprowadzenie szczątkowych pomiarów redukcji koron w odniesieniu do 8 drzew wyłącznie w oparciu o wyliczenie pola figury płaskiej w postaci "kolorowych chmur" (przeliczonej na piksele), która to metoda jest całkowicie nieadekwatna do obliczenia objętości korony (będącej figurą trójwymiarową, o nieregularnych kształtach), co czyni wyliczenia całkowicie dowolnymi i niewiarygodnymi), a co więcej pomiar dokonany tą metodą jest niedokładny, prowadząc do niekorzystnych dla strony zaokrągleń, które w realiach niniejszej sprawy (przekroczenie w 1 przypadku skali redukcji o niewiele ponad 50%) mogło prowadzić do nieuzasadnionego zakwalifikowania 1 drzewa jako zniszczonego (redukcja korony o ponad 50%, zwłaszcza że organ posłużył się tylko jedną perspektywą), przy całkowitym zbagatelizowaniu stanowiska skarżącego odnośnie uznanych metod szacowania objętości korony drzew (artykułowanych w odwołaniu i załączonej do niego opinii dendrologicznej) i aproksymacji oraz przerzuceniu na Stronę obowiązku przedłożenia wyliczeń rzetelnych, skoro kwestionuje ona całkowicie nieadekwatne wyliczenia organów obu instancji;
- przeprowadzenie szczątkowych pomiarów redukcji koron w oparciu o fotografie pozyskane z serwisu Google Maps Street View z kwietnia 2022 r. bez ustalenia podstawowych parametrów fotograficznych (odległość od obiektu, ogniskowa), służącego zachowaniu pełnej porównywalności z fotografiami wykonanymi w toku postępowania i bez choćby próby zgromadzenia tych danych;
- zaniechanie wyjaśnienia przez organ okoliczności wskazywanych w protokole oględzin z dnia [...] czerwca 2025 r. (posusz w koronach, zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i mienia, złamania i nadłamania gałęzi i konarów), jak również okoliczności wskazujących na wykonywanie cięć ponad wcześniejszymi cięciami i ukształtowanie koron w drodze zabiegów pielęgnacyjnych realizowanych we wcześniejszych latach (podnoszonych w odwołaniu i załączonej do niego opinii dendrologicznej), co ma znaczenie w kontekście przesłanek egzoneracyjnych wskazanych w art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody;
- zaniechanie poszukiwania dalszych dowodów w sytuacji, gdy strona przywołała okoliczności wskazujące na redukcję koron powyżej wcześniejszych cięć, a istniejąca dokumentacja fotograficzna dostarcza obrazu dwuwymiarowego, który może stanowić jedynie punkt wyjścia do szczegółowych obliczeń objętości korony (a nie jej powierzchni), jak choćby dowodu z opinii biegłego dendrologa, zeznań świadków itp. a zamiast tego oparcie ustaleń faktycznych na arbitralnych, nieweryfikowalnych założeniach organów obu instancji, w tym enigmatycznych "ogólnych zasadach cięć", bez podania konkretnych źródeł w przepisach prawa lub literaturze przedmiotu;
- przerzucenie na stronę obowiązku zapewnienia własnych, rzetelnych wyliczeń objętości korony drzew, konkurencyjnych wobec nierzetelnych i szczątkowych pomiarów powierzchni, przeprowadzonych przez organy obu instancji w sytuacji, gdy ciężar udowodnienia przesłanek odpowiedzialności skarżącego spoczywa na organie;
b) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia podważającego zaufanie do władzy publicznej, w szczególności:
- oparcie rozstrzygnięcia na dowolnie, arbitralnie dobranych ustaleniach i założeniach (m.in. "ogólne zasady cięć"), bez nawiązania do źródeł w przepisach prawa, normach lub literaturze przedmiotu, przy zastosowaniu wadliwej, nieadekwatnej metody określenia objętości korony drzewa (w oparciu o obliczenie pola figury płaskiej w postaci "kolorowej chmury");
- przerzucenie na stronę obowiązku zapewnienia własnych, rzetelnych wyliczeń objętości korony drzew, konkurencyjnych wobec nierzetelnych i szczątkowych pomiarów przeprowadzonych przez organy obu instancji, przy jednoczesnym bezpodstawnym stwierdzeniu, że strona nie zaproponowała adekwatnych metod obliczeń (strona poświęciła temu obszerne fragmenty odwołania);
- nieustosunkowanie się do argumentów merytorycznych podnoszonych przez stronę w odwołaniu od decyzji I instancji, w tym zawartych w załączonej do odwołania opinii dendrologicznej, mimo wysoce specjalistycznego charakteru zarzutów, w szczególności w zakresie dotyczącym wcześniejszych redukcji koron drzew objętych rozstrzygnięciem, wykształcenia się korony wtórnej, utrzymania jej uformowanego kształtu i zasad jej pielęgnacji;
c) art. 9 k.p.a. poprzez uchylenie się organów obu instancji od wykonania obowiązku wyczerpującego informowania strony i udzielenia niezbędnych wyjaśnień i wskazówek dotyczących wykazywania określonych okoliczności faktycznych, np. okoliczności egzoneracyjnych, na które strona naprowadzała w protokole oględzin z dnia [...] czerwca 2025 r. oraz w odwołaniu od decyzji I instancji;
d) art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowolnej, powierzchownej, arbitralnej oceny materiału dowodowego, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, w tym pominięcie szeregu istotnych okoliczności oraz przyjcie za udowodnione istotnych okoliczności, które nie znajdują oparcia w zgromadzonym przez organy I i II instancji materiale dowodowym, w szczególności:
- przyjęcie ustalenia o zniszczeniu 8 drzew w oparciu o obliczenia przeprowadzone z wykorzystaniem wadliwej metodologii wyliczenia pól figur płaskich w postaci "kolorowych chmur" (przeliczonych na piksele), podczas gdy korona drzewa jest obiektem trójwymiarowym, a przepisy wymagają obliczenia redukcji objętości koron (a nie powierzchni), a ponadto niezastosowanie żadnej z uznanych metod szacowania objętości korony i aproksymacji (przywołanych przez stronę w odwołaniu);
- pominięcie okoliczności wskazywanych przez skarżącego w protokole oględzin z dnia [...] czerwca 2025 r. (posusz w koronach, zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i mienia, złamania i nadłamania gałęzi i konarów), co ma znaczenie w kontekście przesłanek egzoneracyjnych wskazanych w art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.p.;
- przyjęcie, że powołanie biegłego dendrologa w niniejszej sprawie nie było konieczne ze względu na to, że - zdaniem organu - "ewidentnie doszło do zniszczenia drzewa" w sytuacji, gdy:
- organ szacował redukcję objętości korony z powołaniem się na obliczenie pola powierzchni figury płaskiej, w postaci "kolorowych chmur",
- w przypadku 1 z drzew rzekomo zniszczonych obliczona przez organ skala redukcji korony drzewa niewiele przekroczyła 50% (56,92%), warunkujące uznanie drzewa za zniszczone w rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p.,
- oczywistym jest (wynika to i ze zdjęć przyjętych przez organy dla celów obliczeń wyjściowych, i ze stanowiska strony prezentowanego w toku oględzin, i z ustaleń poczynionych w innych postępowaniach prowadzonych równolegle w stosunku do strony), że korony drzew były wcześniej (kilkanaście lat temu) mocno zredukowane i obecnie mają charakter koron wtórnych, co uzasadnia zastosowanie przesłanek egzoneracyjnych z art. 87 ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.p.;
- brak jakichkolwiek ustaleń w zakresie wcześniejszego formowania koron pomimo, że kwestia ta podnoszona była w toku oględzin, wcześniejsze redukcje drzew wynikają z analizy zdjęć stanowiących materiał wyjściowy przyjęty przez organy, a jednocześnie ustalenie to (o wcześniejszych redukcjach) dokonywane jest przez organy obu instancji w szeregu innych postępowań prowadzonych wobec strony w bieżącym roku (co czyniłoby niewiarygodnym ewentualne ustalenie odmienne w niniejszym postępowaniu);
- przyjęcie bezpodstawnego założenia, że zabiegi redukcyjne i pielęgnacyjne (realizowane w istocie w obrębie koron wtórnych, ukształtowanych we wcześniejszych latach) nie stanowiły utrzymania uformowanego kształtu koron drzew, choć w braku ustawowej definicji "formowania" należy nadać temu pojęciu znaczenie słownikowe ("nadawać kształt"), w którego świetle zabiegi podejmowane przez stronę służyły utrzymaniu uformowanego kształtu korony drzewa w rozumieniu art, 87a ust. 2 pkt 2 u.o.p.; przy jednoczesnym stwierdzeniu przez organ, że "źle wykonane cięcia w koronie są spowodowały, że gałęzie wyrastające w miejscu cięcia są słabe, źle przytwierdzone do gałęzi macierzystej, co skutkować będzie ich ciągłym wyłamywaniem", co z kolei implikuje - wbrew sugestiom organu - konieczność stałych zabiegów pielęgnacyjnych obejmujących redukcję wtórnych, z natury słabszych przyrostów, a zatem utrzymywanie uformowanej korony (na co wskazywała wyraźnie strona i czego organ II instancji w ogóle nie wziął pod uwagę);
- przyjęcie szeregu ustaleń faktycznych bez powiazania ich z materiałem dowodowym, a jedynie w oparciu o ogólnikowe twierdzenia, np. o "ogólnych zasadach cięć", "pracach wykonanych w zbyt szerokim zakresie" itp., bez nawiązania do jakichkolwiek źródeł, w oparciu o które twierdzenia takie są formułowane;
e) art. 81a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wszelkich wątpliwości zaistniałych w sprawie, dotyczących stanu faktycznego, na niekorzyść skarżącego, w szczególności dotyczących wcześniejszego uformowania koron i wykształcenia koron wtórnych w kontekście kryterium "utrzymania uformowanego kształtu koron" w rozumieniu art. 87a ust. 2 pkt 2 u.o.p.;
f) art. 11 k.p.a i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w decyzji przez organ II instancji, w sposób przekonujący, na jakiej podstawie ustalił, iż doszło do zniszczenia drzew, w tym nieodniesienie się do szeregu argumentów merytorycznych podniesionych przez Stronę w odwołaniu i załączonej do niego opinii dendrologicznej (wspartych bogatą literaturą przedmiotu}, dotyczących zasad pielęgnacji, formowania korony (w tym w przypadku istnienia tzw. korony wtórnej) itp., a ograniczenie się do ogólnikowych, arbitralnie przyjętych twierdzeń dotyczących zasad pielęgnacji drzew bez podania ich źródeł prawnych i merytorycznych, co czyni z nich niepodlegające dyskusji aksjomaty, pozbawione oparcia w przepisach prawa;
g) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji rażących błędów popełnionych przez organ I Instancji w zakresie ustalenia stanu faktycznego i obowiązujących reguł dowodowych oraz w zakresie stosowania i wykładni przepisów prawa materialnego;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
a) art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.p. polegające na ich niezastosowaniu mimo istnienia wyraźnych ku temu podstaw (usunięcie gałęzi obumarłych i nadłamanych, utrzymanie uformowanego wcześniej kształtu korony);
b) art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dawał podstawy do uznania, iż zachodzą przesłanki egzoneracyjne wskazane w art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.p.
Stawiając powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji a także zasądzenie od SKO kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych.
Skarżąca wniosła także o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2025 r., nr [...], na okoliczność, iż korony drzew na nieruchomościach strony już wcześniej poddawane były daleko idącym zabiegom redukcyjnym i w innych postępowaniach prowadzonych wobec strony w bieżącym roku organ wprost ustalał tę okoliczność, od czego uchylił się w niniejszym postępowaniu (na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.), wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości (na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a.) oraz wyznaczenie rozprawy celem rozpatrzenia skargi.
Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 334), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, w sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.
Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (obecnie: Dz.U. z 2026 r., poz. 13, dalej: u.o.p.). Stosownie do art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu. Powyższa kara jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 u.o.p.).
Zgodnie z art. 87a ust. 2 u.o.p., prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa.
Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa (art. 87a ust. 5).
Podkreślić trzeba, że decyzja w przedmiocie wymiaru kary administracyjnej za uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa (art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p.) lub zniszczenie drzewa (art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p.) jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku ziszczenia się warunków przewidzianych ustawą, organ zobligowany jest do jej wymierzenia.
Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna z art. 88 ust. 1 u.o.p. oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a cięciami drzew prowadzącymi do nich zniszczenia lub uszkodzenia. Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności pozostają motywy, jakimi kieruje się strona dokonująca tych cięć (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2023 r., III OSK 2255/21; dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA).
Do nałożenia kary na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 lub 4 u.o.p. jest zatem niezbędne ustalenie przez organ, że po pierwsze doszło do zniszczenia drzewa lub uszkodzenia drzewa spowodowanego wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa (w rozumieniu u.o.p.), a następnie ustalenie podmiotu za to odpowiedzialnego.
Odnośnie ustawowego pojęcia "zniszczenia drzewa" wyjaśnić należy, że jako koronę, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa należy rozumieć objętość korony przed pierwszym zabiegiem jej redukcji, plus objętość korony, która przyrosła w okresie po każdej kolejne jej redukcji. Ustawowy zapis mówiący o tym, iż dopuszczalne jest usunięcie do 30% lub 50% korony drzewa, która rozwinęła się w całym okresie jego rozwoju oznacza, że taka część korony może być usunięta łącznie we wszystkich dokonywanych na danym drzewie zabiegach, a nie podczas każdego zabiegu odrębnie. Zauważyć należy, że również gałęzie usunięte tworzyły koronę drzewa w okresie jego rozwoju, czyli w okresie czasu wyraźnie zaznaczonym w art. 87a ust. 2 u.o.p., jako podlegającym ochronie. Tej ochronie podlega bowiem pełna objętość korony uwzględniająca rozwój drzewa od początku jego powstania, a nie tylko ta korona, którą zastano przed ostatnim przycięciem. Obowiązujące przepisy nie pozwalają na każdorazowe obcinanie korony o 30%, bo inaczej w krótkim czasie drzewo mogłoby zostać całkowicie pozbawione korony. Punktem wyjścia do przeprowadzenia oceny prawidłowości wykonanych prac nie musi być zatem stan korony w chwili rozpoczęcia cięć, gdyż w takim układzie użycie przez ustawodawcę sformułowania: "w całym okresie rozwoju", byłoby zbędne (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2024 r., II SA/Gd 948/23, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 czerwca 2023 r., II SA/Po 199/23, CBOSA; a także K. Gruszecki, Wymierzanie kar pieniężnych za uszkodzenie drzew. Glosa do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 maja 2017 r., II SA/Sz 238/17, OwSS 2017/4/122-126).
Ustawowy zapis mówiący o tym, iż dopuszczalne jest usunięcie do 30% korony drzewa, która rozwinęła się w całym okresie jego rozwoju oznacza zatem, że taka część korony może być usunięta łącznie we wszystkich, w tym wcześniejszych, zabiegach, a nie podczas każdego zabiegu. Przy aktualnej treści art. 87a ust. 2 u.o.p nie jest dopuszczalne usunięcie 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa bez dokładnego zbadania ilości wykonanych zabiegów oraz ich skutków dla objętości korony. W przepisach art. 87a ust. 2 i 5 u.o.p. posłużono się czasownikiem dokonanym "rozwinęła się", co powoduje konieczność każdorazowego ustalenia czy dokonane usunięcie nie spowodowało skrócenia objętości korony, ale nie tylko względem stanu korony jaki poprzedzał te konkretne czynności, lecz stanu z całego okresu rozwoju drzewa - od chwili powstania korony do czasu sprzed dokonania ostatniego przycięcia, nie pomijając tych gałęzi korony, które zostały usunięte w ramach wszystkich przeprowadzonych zabiegów.
Tak interpretowany przepis art. 87a ust. 2 i 5 u.o.p. zobowiązuje właściwy do jego zastosowania organ do podjęcia trudu każdorazowego ustalenia za pomocą środków dowodowych przewidzianych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: k.p.a.) tego, jak rozrastała się korona drzewa w całym okresie jego rozwoju, aby następnie ustalić, czy wykonana praca przycięcia korony mieści się w limitach wyznaczonych w u.o.p. Czynności dowodowe powinny prowadzić do dokładnego zobrazowania stanu korony przed każdym zabiegiem przycięcia oraz po tym zabiegu, bo tylko w ten sposób będzie można zrealizować intencje ustawodawcy.
W praktyce oznacza to konieczność ustalania stanu objętości korony przed każdym wykonanym zabiegiem usuwania gałęzi drzewa wraz z ostatnim z nich, w celu zsumowania przyciętej przez posiadacza objętości, co pozwoli odpowiedzieć na pytanie czy dokonujący przycięcia faktycznie przekroczył dozwolony limit, jaki wynika z u.o.p. Zredagowany w ten sposób przepis może być niezwykle trudny do zastosowania w praktyce ze względu na konieczność udowodnienia w procesie administracyjnym, że ostatnie przycięcie gałęzi spowodowało zmniejszenie objętości korony o ponad 30%, biorąc pod uwagę objętość tej korony z całego okresu życia drzewa, której usunięcia dopuścił się posiadacz nieruchomości. Nie uda się tego wykazać bez dokładnej wiedzy o tym, o ile dokładnie korona drzewa została zmniejszona przy każdym z wykonanych zabiegów pielęgnacyjnych (por. K. Gruszecki, Wymierzanie kar pieniężnych za uszkodzenie drzew. Glosa do wyroku WSA z dnia 11 maja 2017 r., II SA/Sz 238/17, OwSS 2017/4/122-126, LEX).
W rozpoznawanej sprawie organy uznały, że skarżąca usunęła gałęzie 8 drzew w wymiarze przekraczającym 50% koron, które rozwinęły się w całym okresie rozwoju drzew, w celu innym niż określony w ust. 2 art. 87a u.o.p., zatem mamy w sprawie do czynienia ze zniszczeniem drzew.
Zdaniem Sądu zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie uprawnia do takiego stanowiska. Przede wszystkim wskazać należy na przyjętą przez organy - zdaniem Sądu wadliwą - metodę obliczeń "powierzchni" koron drzew, na podstawie której organ I instancji ustalił skalę ich redukcji. Organy uznały, że zasadniczym dowodem przemawiającym za uznaniem, że drzewa zostały zniszczone, są zdjęcia drzew pozyskane z Google Maps, względem zdjęć wykonanych podczas oględzin w czerwcu 2025 r. Organ I instancji "nałożył na siebie" zdjęcia drzew z Google Maps z 2022 r. oraz zdjęcia drzew z 2025 r. i w ten sposób ustalił, że skarżąca dokonała usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% koron. Powyższe wskazuje, że organ ten posłużył się metodą właściwą do obliczania powierzchni figur płaskich. Tymczasem ochronie, o której mowa w art. 87a u.o.p., podlega pełna objętość korony. Jest to zatem - jak słusznie podniosła skarżąca - metoda błędna i nieadekwatna do obliczania redukcji obiektu trójwymiarowego, jakim jest korona drzew.
Nadto przypomnieć należy - co zostało już wyżej wskazane - ochronie podlega pełna objętość korony, uwzględniająca rozwój drzewa od początku jego powstania, a nie tylko ta korona, którą zastano przed ostatnim przycięciem. Z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2025 r. wynika, iż "korony wyżej wymienionych drzew zostały poddane cięciu pielęgnacyjnemu polegającemu na usunięciu znacznej ilości gałęzi". Z ustaleń poczynionych przez organ I instancji nie wynika zatem, czy w sprawie mamy do czynienia z początkowymi zabiegami formowania koron drzew, które rozwinęły się w całym okresie ich rozwoju, czy też z cyklicznymi cięciami gałęzi, służącymi utrzymaniu uformowanego kształtu koron drzew. Nadto z protokołu oględzin wynika, że skarżąca zwracała uwagę na posusz w koronach, zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i mienia, złamania i nadłamania gałęzi i konarów. Organ I instancji nie ustalił zatem czy wykonane prace przycięcia koron mieszczą się w limitach wyznaczonych w art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.p.
Podsumowując, zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie mógł stanowić podstawy do przyjętych przez organy ustaleń faktycznych, a zatem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane bez dostatecznego rozważanie wszystkich okoliczności sprawy z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W związku z tym Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. - uznając, że sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania w znacznym zakresie a tym samym nie jest możliwe uzupełnienie postępowania w oparciu o art. 136 k.p.a. - uchylił decyzje organów obu instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni stanowisko Sądu wyrażone powyżej, w szczególności podejmie stosowne czynności celem ustalenia czy w sprawie nie zachodzą przesłanki egzoneracyjne o których mowa w u.o.p. W kontekście braków w materiale dowodowym organ, po dokonaniu stosownych ustaleń w ponownie prowadzonym postępowaniu, powinien także, w razie potrzeby rozważyć możliwość skorzystania z opinii biegłego z zakresu dendrologii, a następnie po przeanalizowaniu całej sprawy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego podejmie decyzję, która zostanie w sposób prawidłowy i zgodny z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. uzasadniona.
Jako że skarga została uwzględniona Sąd - na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. - zasądził od organu na rzecz skarżącej koszty postępowania sądowego, które sprowadzają się do: wpisu od skargi w kwocie 976 zł, ustalonego zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 535), opłaty od pełnomocnictwa - 17 zł oraz wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej, będącego radcą prawnym, w wysokości 3600 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).
Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącej dotyczący decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2025 r., nr [...], ponieważ decyzja ta zapadła w innej indywidualnej sprawie i dotyczy okoliczności i ustaleń poczynionych w ramach innego postępowania.