II SA/Go 679/23

II SA/Go 679/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący/
Grażyna Staniszewska
Michał Ruszyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 4 pkt 13
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 § 2 i art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M.Ż. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M.Ż. kwotę 387 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu [...] sierpnia 2022 r. (sobota) o godzinie 13.01 na autostradzie funkcjonariusze Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: WITD) zatrzymali do kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rej. [...], poruszający się wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...] (masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 54000 kg). Zespołem pojazdów kierował M.W. wykonujący międzynarodowy transport drogowy rzeczy (artykuły elektroniczne), na trasie z Polski do Szwecji, na rzecz H.Ż., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą: "M" H.Ż.. Podczas kontroli kierowca nie okazał dokumentu uprawniającego do wykonywania kontrolowanego przewozu. Ponadto ustalono, że przewóz drogowy rzeczy wykonywany był w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych pojazdów na drogach.
W takim stanie faktycznym WITD decyzją z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...], na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 2201, dalej: u.t.d.), nałożył na M.Ż. – osobę zarządzającą transportem w "M" H.Ż., karę pieniężną w wysokości 1500 zł, za naruszenia wymienione w załączniku nr 4 do u.t.d., odpowiednio pod lp. 1.2 – niewyposażenie kierowcy w wypis z licencji – 500 zł oraz lp. 18 – wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów niektórych pojazdów na drogach – 1000 zł.
Od powyższej decyzji odwołał się M.Ż., zarzucając rozstrzygnięciu WITD naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez nie odniesienie się do wyjaśnień strony dotyczących transportu kombinowanego.
Decyzją z dnia [...] września 2023 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ odwoławczy) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Uzasadniając decyzję GITD wskazał, że odwołujący – będąc osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie wykonującym przewóz zobowiązany był do przestrzegania przepisów oraz bieżącej kontroli i wyposażanie kierowcy w niezbędne dokumenty, w tym w wypis z licencji. Niewyposażenie kierowcy w wypis z licencji jest naruszeniem określonym w lp. zał. nr 4 do u.t.d.
GITD wskazał także, że przewóz drogowy wykonywany był w sobotę (godz. 13.01) a zatem w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych pojazdów na drogach. Organ odwoławczy zaznaczył, że przepis § 2 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych pojazdów na drogach (Dz.U. z 2021 r., poz. 783, dalej: rozporządzenie Ministra Transportu), wprowadza ograniczenie ruchu pojazdów i zespołu pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton, w okresie od najbliższego piątku po zakończeniu zajęć dydaktyczno-wychowaczych albo w piątek, w którym kończą się zajęcia dydaktyczno-wychowacze w szkołach do ostatniej niedzieli przed rozpoczęciem zajęć dydaktyczno-wychowaczych w szkołach, od godziny 8.00 do godziny 14.00 w sobotę.
W związku z twierdzeniami strony, która powołała się na wyjątek określony § 3 ust. 3 lit. p rozporządzenia Ministra Transportu, zgodnie z którym przepisy § 2 tego rozporządzenia nie mają zastosowania do pojazdów używanych w transporcie kombinowanym, GITD wskazał, że ww. wyłączenie dotyczy sytuacji gdy przewóz wypełnia warunki z art. 4 pkt 13 u.t.d. Powyższe zaś nie zostało wykazane. Kontrolowany pojazd nie wypełnił warunku dotyczącego 150 km w linii prostej od miejsca rozpoczęcia przewozu do portu śródlądowego lub morskiego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M.Ż., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez oparcie rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, iż przedmiotowy przewóz nie był przewozem kombinowanym,
- art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, a w konsekwencji wydanie orzeczenia sprzecznego z przepisami prawa, tj. braku ustaleń w zakresie przesłanek negatywnych do uznania transportu za transport kombinowany, a w konsekwencji pominięcie kwestii mających istotne znaczenie w sprawie, naruszając wymogi prowadzenia procedury administracyjnej z zachowaniem praworządności, rzetelności oraz naruszając jednocześnie zasadę zaufania obywatela do organów państwowych, nie uwzględniając istotnego interesu społecznego.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji WITD, umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) (w przypadku stwierdzenia podstaw do jego umorzenia) oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W ocenie skarżącego organ w toku postępowania nie wskazał negatywnych przesłanek warunkujących skuteczne kwestionowanie wykonywania transportu kombinowanego, jednocześnie odmawiając mocy dowodowej dokumentu CMR obrazującemu pełen przebieg trasy. Niezaprzeczalnie racją powyższego rodzaju przewozu jest minimalizacja przewozu drogowego pojazdem o zwiększonej dopuszczalnej masie. Przewóz drogowy powinien odbywać się jedynie na odcinku początkowym lub końcowym. W prezentowanym stanie faktycznym geograficzny promień pomiędzy portem [...] a miejscem docelowym rozładunku - [...], spełnia warunek dotyczący 150 km. Wobec powyższego, w ocenie skarżącego, warunek transportu kombinowanego został spełniony. Bezspornie pojazd poruszał się drogą morską w relacji [...], bilet [...], co zostało przedłożone w toku kontroli drogowej.
Odpowiadając na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest decyzja GITD z dnia [...] września 2023 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję WITD z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...], nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1500 zł, za naruszenia wymienione w załączniku nr 4 do u.t.d., odpowiednio pod lp. 1.2 – niewyposażenie kierowcyw wypis z licencji – 500 zł oraz lp. 18 – wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów niektórych pojazdów na drogach – 1000 zł (skarżący nie kwestionował nałożenia kary w kwocie 500 zł).
Organy uznały, że w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z transportem kombinowanym, bowiem kontrolowany w dniu [...] sierpnia 2022 r. przewóz drogowy nie spełniał warunków definicji transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 13 u.t.d., bowiem od miejsca załadunku (rozpoczęcia przewozu) do miejsca przeładunku (portu morskiego), odcinek pokonywany drogą przekraczał promień 150 km w linii prostej. To natomiast – zdaniem organów – oznacza, że wykonywany transport podlegał ograniczeniom o jakich mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach.
Po tych uwagach porządkujących należy wyjaśnić podstawy prawne niniejszego wyroku. § 2 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Transportu, wprowadza okresowe ograniczenia ruchu pojazdów, o których mowa w § 1, tj. pojazdów i zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton, z wyłączeniem autobusów, poprzez zakaz ich ruchu na drogach na obszarze całego kraju, w okresie od najbliższego piątku po zakończeniu zajęć dydaktyczno-wychowawczych albo w piątek, w który kończą się zajęcia dydaktyczno-wychowawcze w szkołach od godziny 8.00 do godziny 14.00 w sobotę. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 lit. p ww. rozporządzenia, przepisy § 2 nie mają zastosowania do pojazdów używanych w transporcie kombinowanym.
Definicja transportu kombinowanego znajduje się w u.t.d. Zgodnie z art. 4 pkt 13 tej ustawy, transport kombinowany oznacza przewóz rzeczy, podczas którego samochód ciężarowy, przyczepa, naczepa z jednostką ciągnącą lub bez jednostki ciągnącej, nadwozie wymienne lub kontener 20-stopowy lub większy korzysta z drogi w początkowym lub końcowym odcinku przewozu, a na innym odcinku z usługi kolei, żeglugi śródlądowej lub transportu morskiego, przy czym odcinek morski przekracza 100 km w linii prostej; odcinek przewozu początkowego lub końcowego oznacza przewóz: a) pomiędzy punktem, gdzie rzeczy są załadowane, i najbliższą odpowiednią kolejową stacją załadunkową dla odcinka początkowego oraz pomiędzy najbliższą odpowiednią kolejową stacją wyładunkową a punktem, gdzie rzeczy są wyładowane, dla końcowego odcinka lub b) wewnątrz promienia nieprzekraczającego 150 km w linii prostej ze śródlądowego lub morskiego portu załadunku lub wyładunku. Międzynarodowy transport kombinowany oznacza natomiast transport kombinowany, podczas którego następuje przekroczenie granicy Rzeczypospolitej Polskiej (art. 4 pkt 14 u.t.d.).
Z obowiązującej na gruncie art. 4 pkt 13 u.t.d. definicji "transportu kombinowanego" wynika zatem, że wykonywany w jego ramach przewóz rzeczy, korzysta z drogi w początkowym lub końcowym odcinku przewozu, a na innym odcinku z usługi kolei, żeglugi śródlądowej lub tak jak w rozpoznawanej sprawie – z transportu morskiego. Drogowy przewóz rzeczy wykonywany jest więc w ramach transportu kombinowanego na początkowym odcinku przewozu lub na końcowym odcinku przewozu. Stanowi on jak wynika z przywołanej definicji, część (element) jednej złożonej operacji przewozowej realizowanej na jej początku albo na jej końcu.
W kontekście przywołanych okoliczności stanu faktycznego sprawy w zakresie odnoszącym się do definicji pojęć "odcinka przewozu początkowego lub końcowego" odwołać się należy do definicji zawartej w art. 4 pkt 13 lit. b u.t.d., której zakres zastosowania dotyczy tego rodzaju transportu kombinowanego, który realizowany jest przez drogowy przewóz rzeczy oraz transport morski. Zgodnie z tą definicją, jak już wyżej wskazano, odcinek przewozu początkowego lub końcowego oznacza przewóz wewnątrz promienia nieprzekraczającego 150 km w linii prostej ze śródlądowego lub morskiego portu załadunku lub wyładunku. Promień, o którym mowa w tym przepisie, który oznacza odcinek łączący środek koła lub okręgu z jakimkolwiek punktem na ich obwodzie, prawodawca odnosi jednocześnie do konkretnego odcinka przewozu (początkowego lub końcowego), wskazując długość tego odcinka oraz jego punkty. Istotnym i precyzyjnie określonym punktem tego odcinka o długości nieprzekraczającej 150 km w linii prostej jest zawsze morski port, załadunku lub rozładunku. Tak określony, początkowy lub końcowy, odcinek przewozu drogowego, w swoim punkcie wyjścia jest zawsze w konkretny sposób ukierunkowany (podobnie jak w odniesieniu do transportu kombinowanego realizowanego z wykorzystaniem usługi kolei). Stanowi on bowiem (tylko i wyłącznie) etap transportu kombinowanego, jako jednej złożonej operacji przewozowej (transportowej) wykonywanej na podstawie konkretnego dokumentu - listu przewozowego, w którym nadawca przesyłki określa między innymi miejsce jej przeznaczenia (por. art. 38 ustawy Prawo przewozowe).
W związku z powyższym stwierdzić należy, że wykonywany w niniejszej sprawie, na podstawie wystawionego listu przewozowego, transport kombinowany, o którym mowa w art. 4 pkt 13 u.t.d., tj. przewóz rzeczy (ładunku) – na początkowym odcinku realizowany był drogami krajowymi, następnie drogą morską z portu w [...] do portu w [...] w Szwecji oraz ponownie drogą na odcinku z portu w [...] do miejscowości [...] w Szwecji jako miejsca przeznaczenia (dostarczenia przesyłki). Punkt początkowy, z którego przewóz ten na jego odcinku końcowym był wykonywany, stanowił morski port wyładunku (port w [...]), zaś punkt końcowy, determinowany długością promienia nieprzekraczającego 150 km w linii prostej, stanowiło miejsce przeznaczenia przesyłki, tj. miejscowość [...].
Tymczasem organy, uznając że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z przypadkiem transportu kombinowanego, wzięły pod uwagę tylko i wyłącznie odległość (ponad) 150 km od miejsca rozpoczęcia przewozu, tj. miejscowości [...] do portu morskiego w [...]. Organy nie zwróciły jednak uwagi na zastosowaną w art. 4 pkt 13 lit. b u.t.d. konstrukcję alternatywy łącznej. W przepisie tym mowa jest o porcie załadunku lub wyładunku. Skoro zatem użyty w treści tego przepisu spójnik "lub" wskazuje na alternatywę łączną, to tym samym oznacza to konieczność wystąpienia w sprawie co najmniej jednej z przytaczanych przesłanek. Organy skupiły się jednak tylko na początkowym etapie realizacji transportu, nie wziąwszy pod uwagę jego końcowego etapu, z którym wiąże się bardzo istotny, jeśli nie najważniejszy dla jego realizacji element, jakim jest dostarczenie towaru do miejsca przeznaczenia, tj. z portu wyładunku [...] do miejscowości [...].
Organ nie dokonał jednak ustaleń, jak słusznie podnosi skarżący, w zakresie promienia geograficznego pomiędzy portem morskim wyładunku w [...] a miejscem docelowym rozładunku w miejsowości [...]. Wydając decyzje w niniejszej sprawie organ administracji publicznej naruszył zatem przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., w konsekwencji naruszając także przepis prawa materialnego – art. 4 pkt 13 u.t.d. przez jego niewłaściwą wykładnię. Organ nie wskazał bowiem – jak słusznie podnosi skarżący - negatywnych przesłanek warunkujących skuteczne kwestionowanie wykonywania transportu kombinowanego.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Rozpoznając ponownie sprawę, organ, stosownie do art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania wyrażone w niniejszym wyroku, biorąc przy tym pod uwagę wskazania dotyczące konieczności uzupełnienia i ponownej pełnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Swoje stanowisko w sprawie organ uzasadni zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a., odnosząc się do oceny i wskazań zawartych w tym wyroku.
O kosztach postępowania sądowego należnych stronie skarżącej orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a. Na koszty te składa się kwota uiszczonego wpisu od skargi (100 zł), opłata od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym (270 zł), ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
SWSA Grażyna Staniszewska SWSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski SWSA Michał Ruszyński