II SA/GO 61/23

II SA/Go 61/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-05-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /sprawozdawca/
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący/
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 201 § 3, art. 208 § 1, art. 219, art. 233 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2023 r. sprawy ze skargi S.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako DIAS) umorzył postępowanie zażaleniowe zainicjowane zażaleniem S.K. na postanowienie DIAS z [...] października 2020 r., nr [...] odmawiające zawieszenia prowadzonego przez ten organ postępowania
w przedmiocie wymierzenia stronie kary pieniężnej.
Powyższe orzeczenie zapadło w następującym stanie sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (dalej jako NUCS) wszczął z urzędu wobec S.K. postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za niedokonanie zgłoszenia w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.
Po przeprowadzeniu postępowania NUCS decyzją z [...] listopada 2021 r., nr [...] nałożył na przewoźnika S.K. – na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 859 ze zm., dalej jako ustawa SENT) karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za niewywiązywanie się z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, objętego zgłoszeniem przewozu towaru SENT[...].
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S.K., w którym wniósł m.in. o zawieszenie postępowania do czasu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy, sygn. akt [...], w której kierowca P.M. został obwiniony o to, że w dniu [...] lutego 2020 r. naruszył przepisy ustawy SENT.
Postanowieniem z [...] października 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 216 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej jako o.p.) oraz art. 26 ust. 5 ustawa SENT, DIAS odmówił zawieszenia postępowania.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie zaszła żadna
z przesłanek obligatoryjnego oraz fakultatywnego zawieszenia postępowania. Ponadto strona nie powołała żadnego przepisu prawa, na podstawie którego winno nastąpić zawieszenie postępowania. Także okoliczności sprawy nie przemawiały za zawieszeniem niniejszego postępowania, gdyż w ustawie SENT unormowano odrębnie odpowiedzialność przewoźnika i kierowcy. Zatem postępowanie, które toczy się w sprawie kierowcy jest odrębnym postępowaniem, niosącym konsekwencje dla samego kierowcy. Mając na uwadze fakt, że kierowca dopuścił się wykroczenia z art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT, orzekanie w sprawie nałożenia grzywny, o której mowa w ust. 1, następuje w trybie określonym w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 457, 1005
i 1595). Ze względu na odmowę przyjęcia przez kierowcę mandatu karnego gotówkowego w kwocie 5000,00 zł skierowano wniosek do Sądu Rejonowego, gdzie prowadzone jest postępowanie pod sygnaturą akt [...].
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył S.K. wnosząc w nim o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości przez zawieszenie postępowania do czasu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy, sygn. [...], ewentualnie o uchylenie w całości postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] grudnia 2022 r. DIAS, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 o.p., umorzył postępowanie zażaleniowe.
Uzasadniając swoje stanowisko DIAS wyjaśnił, że [...] listopada 2022 r. DIAS wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję NUCS z [...] listopada 2021 r., nr [...], nakładającą na S.K. jako przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10.000,00 zł za niewywiązywanie się przez niego z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru, aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozu towaru SENT[...], a tym samym zakończył postępowanie odwoławcze, o zawieszenie którego wnosił. Decyzję doręczono stronie 25 listopada 2022 r.
Zatem - zdaniem organu odwoławczego - skoro postępowanie toczące się przed organem II instancji zostało zakończone, to nie jest możliwe jego zawieszenie, bez względu na to czy istnieją przesłanki jego zawieszenia, czy nie.
Z bezprzedmiotowością zaś postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy
w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny
i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość oznacza, że żądanie zawarte we wniosku podatnika nie może zostać rozstrzygnięte merytorycznie. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia.
Skargę na powyższe postanowienie DIAS złożył do WSA w Gorzowie Wlkp. S.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w której zarzucił naruszenie:
- art. 233 § 1 pkt 3 o.p. przez umorzenie postępowania w przedmiocie zażalenia w związku z wydaniem decyzji, podczas gdy prawidłowe działanie organu powinno polegać na tym, by w pierwszej kolejności rozpoznać zażalenie i wydać merytoryczną decyzję, a dopiero następnie kończyć postępowanie w sprawie,
- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowego rozpatrzenia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik skarżącego wniósł
o zmianę zaskarżonego postanowienia przez uchylenie postanowienia DIAS
z [...] grudnia 2022 r. i uwzględnienie zażalenia przez zawieszenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości jako niezgodnego
z przepisami prawa i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia właściwemu organowi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej pod względem legalności było opisane na wstępie postanowienie DIAS umarzające postępowanie zażaleniowe zainicjowane zażaleniem S.K. na postanowienie DIAS z [...] października 2020 r., nr [...] odmawiające zawieszenia prowadzonego przez ten organ postępowania odwoławczego.
Powyższe postanowienia zapadły w postępowaniu prowadzonym
w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy SENT. Od strony proceduralnej w zakresie nieuregulowanym w powyższej ustawie zastosowanie miały - zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy SENT przepisy - o.p., a nie jak zarzuca skarżący przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 201 § 3 o.p. na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy zażalenie. W orzecznictwie i piśmiennictwie ugruntowane jest stanowisko, iż stronom służy zażalenie na każde z postanowień możliwych do wydania w sprawie zawieszenia postępowania. Oznacza to, że zażalenie przysługuje również na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania (por. wyrok NSA z 21 lipca 2022 r., III FSK 761/21, wyrok NSA z a 25 października 2019 r., II FSK 1044/19. S Babiarz (red.), Op. Komentarz, WKP 2019, t. 17 do art. 201, J. Brolik (red.), O.p. Komentarz, LEX 2013, t. 8 do art. 201).
Skarżący skorzystał z powyższego uprawnienia, składając zażalenie na wspomniane postanowienie DIAS z dnia [...] października 2022 r. odmawiające zawieszenia postępowania. Jako, iż zostało wydane przez DIAS podlegało ono rozpoznaniu przez ten sam organ, stosownie do art. 221 § 1 o.p. w zw. z art. 239 o.p.
Zgodnie z art. 208 § 1 o.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W myśl zaś art. 219 o.p., do postanowień stosuje się odpowiednio m.in. przepis art. 208 o.p. Stosownie do art. 233 § 1 pkt 3 o.p. organ odwoławczy wydaje decyzję,
w której umarza postępowanie odwoławcze, zaś z mocy art. 239 o.p. unormowanie to ma odpowiednie zastosowanie również do postanowień. Istotą decyzji (postanowienia) o umorzeniu postępowania odwoławczego (zażaleniowego) jest to, że nie rozstrzyga ona o istocie sprawy (kwestii wpadkowej) i kończy to postępowanie, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
Za bezprzedmiotowe należy uznać postępowanie odwoławcze, które z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych nie może się toczyć, gdyż brak jest przedmiotu stosunku prawnego, którego dotyczyło, a więc konkretnej sprawy, która mogłaby stanowić ów przedmiot. Istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie wszystkich dokonanych w nim czynności oraz orzeczenie o dalszym jego nieprowadzeniu. Należy podkreślić, że organ wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania nie tylko wówczas, gdy postępowanie było od początku bezprzedmiotowe z uwagi na jego podmiot lub przedmiot. Organ podejmuje takie rozstrzygnięcie również wówczas, gdy bezprzedmiotowość wystąpiła w toku postępowania, również w toku postępowania zażaleniowego.
Zatem bezprzedmiotowość postępowania występuje m.in. w sytuacji braku przedmiotu stosunku prawnego. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2225/01, Biuletyn Skarbowy 2003, nr 6, s. 25 ). Brak przedmiotu stosunku prawnego oznacza, że elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie. Bezprzedmiotowość odnosząca się do postępowania ma ten skutek, że wydana decyzja (postanowienie) nie ma merytorycznego charakteru rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jest formalnym zakończeniem wszczętego postępowania. W art. 233 § 1 pkt 3 o.p. nie określono wyraźnie przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego, lecz w piśmiennictwie i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że do umorzenia postępowania odwoławczego może dojść, po pierwsze, w razie skutecznego cofnięcia odwołania przez stronę, po drugie z powodu bezprzedmiotowości (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, O.p. Komentarz, Wrocław 2003, s. 677, wyrok NSA z 12 października 2010 r., I FSK 826/10 ).
Bezprzedmiotowość może dotyczyć zarówno sprawy "głównej", jak i "kwestii wpadkowych" wynikających w toku postępowania. W tym zakresie organ nie może działać w ramach tzw. uznania administracyjnego. Bezprzedmiotowość jest kategorią obiektywną, a jej wystąpienie wiąże organ i obliguje go do umorzenia postępowania (por. wyrok WSA w Gliwicach z 26 sierpnia 2014 r., III SA/Gl 124/14).
W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania zażaleniowego była kwestia zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie wymierzenia kary skarżącemu. Postępowanie to zostało zakończone ostateczną decyzją DIAS z [...] listopada 2022 r., utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wydanie tej decyzji zakończyło postępowanie, którego zawieszenia domagała się strona skarżąca.
W związku z tym postępowanie zażaleniowe dotyczące odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie wymierzenia kary stało się bezprzedmiotowe.
Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy znaczenie miało zatem to, że zanim doszło do merytorycznego rozpatrzenia zażalenia, DIAS w wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego przez stronę wydał decyzję ostateczną, którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. To oznacza, że organ był zobligowany do umorzenia postępowania zażaleniowego, albowiem w sytuacji, gdy nie ma już przedmiotu zawieszenia, jakim jest toczące się postępowanie odwoławcze zakończone decyzją ostateczną, w myśl art. 208 § 1 o.p. bezprzedmiotowym stało się rozpatrywanie zażalenia na odmowę zawieszenia tego postępowania. Tym samym organ odwoławczy zgodnie z art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 o.p. zasadnie umorzył postępowanie zażaleniowe.
Trafność podjęcia takiego rozstrzygnięcia potwierdza również orzecznictwo,
w którym wskazuje się, iż w sytuacji gdy nie ma już przedmiotu zawieszenia, jakim jest toczące się postępowanie odwoławcze zakończone decyzją ostateczną, bezprzedmiotowym – stosownie do art. 208 o.p. - stało się rozstrzyganie zażalenia na odmowę zawieszenia tegoż postępowania.(por wyrok NSA z 3 lipca 2012 r., I FSK 1410/11, wyrok NSA z 12 czerwca 2019 r., I FSK 1016/17; wyrok NSA
z 11 października 2019 r., II FSK 3605/17).
Oczywiście zasadą powinno być rozpoznanie zażalenia na odmowę zawieszenia postępowania przed wydaniem merytorycznej decyzji. W sytuacji jednak, gdy tak się nie stało w świetle powyższych przepisów i przedstawionej argumentacji, organ nie ma innej możliwości jak umorzyć postępowanie. Przy czym zwrócić należy uwagę na wpadkowość postanowień w przedmiocie zawieszenia postępowania w relacji do toku postępowania głównego. Rozstrzygnięcie wpadkowe nie uzyskuje charakteru samoistnego, ponieważ samo w sobie nie kształtuje obowiązków adresata jako strony i powiązane jest z toczącym się postępowaniem. Pełną kontrolą zarówno aspektów formalnych, jak i materialnych objęta jest decyzja, wydana w pierwszej i drugiej instancji przez organ. Aspekt badania merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy związany jest zatem z tokiem postępowania głównego, które to poddane jest pełnej kontroli legalności przez sądy administracyjne, co w konsekwencji gwarantuje zachowanie prawa obywatela do dwuinstancyjnego postępowania (por. wyrok WSA w Poznaniu z 20 kwietnia 2016 r., III SA/Po 10/16). W związku z tym nie ma ryzyka przyznania organom możliwości działania poza rzeczywistą kontrolą sądową przez umarzanie postępowania zażaleniowego przez organ odwoławczy za każdym razem, gdy nie będzie już przedmiotu postępowania, a w konsekwencji obawy przed instrumentalnym korzystaniem przez organy z możliwości umorzenia postępowania zażaleniowego, skoro w toku kontroli sądowej decyzji ostatecznej badaniu podlegają zarówno wszystkie aspekty formalne, jak i materialne, sprawy zakończonej wydaniem tej decyzji (por. wyrok WSA w Olsztynie z 8 marca 2023 r., I SA/Ol 435/22).
Mając na uwadze powyższe Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259) - oddalił skargę.