II SA/GO 588/24

II SA/Go 588/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /sprawozdawca/
Krzysztof Dziedzic /przewodniczący/
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f, art. 92a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 76
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi R. Spółki Komandytowej z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz skarżącej R. Spółki Komandytowej z siedzibą w [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] września 2024 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1, ust. 7 w zw. z art. 4 pkt 22 lit. v, art. 93 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm., określanej dalej jako u.t.d.), art. 2 pkt 35 lit. a), art. 3 ust. 1 i art. 4 Rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.U.UE.L2006.90.1; dalej jako rozporządzenie nr 1013/2006), art. 24 ust. 1, ust. 6, ust. 7, art. 49, art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b) i art. 71 pkt 2) ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 669 ze zm.) oraz § 10 rozporządzenia Ministra Środowiska z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1742; dalej jako r.s.w.d.t.o), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej również jako DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej również jako NUCS) z [...] czerwca 2024 r. nr [...], którą nałożono na R. Spółkę Komandytową z siedzibą w [...] karę pieniężną
w wysokości [...] zł za naruszenia polegające na niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d., co stanowi naruszenie określone w lp. 1.12 załącznika nr 3 do tej ustawy oraz za brak wymaganego oznaczenia środka transportu, o którym mowa w art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, co stanowi naruszenie określone w l.p. 4.8. załącznika nr 3 do u.t.d.
W uzasadnieniu decyzji DIAS podał, że w dniu [...] października 2022 r. na Terminalu w [...] do kontroli został skierowany zestaw ciężarowy o numerach rejestracyjnych [...]. Kierujący tym zestawem A. C. przedstawił do kontroli: CMR z [...] października 2022 r., licencję [...], dowód rejestracyjny ciągnika nr [...] i dowód rejestracyjny naczepy [...]. Z przedstawionych do kontroli dokumentów wynikało, iż R. Spółka Komandytowa z siedzibą w [...], zarówno jako przewoźnik i odbiorca, przewoziła z Wielkiej Brytanii do Polski używane samochody w ilości 6 sztuk z lekkimi uszkodzeniami, posiadające angielskie tablice rejestracyjne. Kierowca oświadczył, że nie posiada kluczyków ani żadnych dokumentów do przewożonych pojazdów, tylko i wyłącznie CMR. Kierowca poinformował również, że przedmiotowe samochody zakupione zostały na aukcji i są sprowadzone na części do recyklingu. Tą informację potwierdziła także telefonicznie właścicielka firmy A. R. W celu weryfikacji rodzaju towaru pod kątem odpadu, kontrolujący skontaktowali się telefonicznie z inspektorami Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...] (dalej również jako : WIOŚ), a następnie wystąpili do niego z wnioskiem o przeprowadzenie oceny towaru. Zgodnie z opinią WIOŚ z [...] października 2022 r. przewożone pojazdy uznane zostały za odpady i zaklasyfikowane do kodu [...] katalogu odpadów. Tego samego dnia właścicielka firmy za pośrednictwem poczty elektronicznej przesłała m.in. dokument celny wywozowy z Wielkiej Brytanii do Holandii o nr [...] oraz dokument odprawy celnej przywozowej o nr [...], dopuszczającej przewożony towar do wolnego obrotu na obszarze celnym Unii Europejskiej. Z powyższego wynikało zatem, że przewożone pojazdy zostały dopuszczone do obrotu na terenie Holandii i tym samym wjeżdżając na obszar RP nie były objęte procedurą tranzytu, która wyłącza przewożone towary z systemu monitorowania przewozu towarów. Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół nr [...];[...], z którym w obecności funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej zapoznał się, a następnie złożył swój podpis kierujący pojazdem A. C.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności, NUCS postanowieniem
z [...] kwietnia 2024 r. wszczął z urzędu wobec spółki postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. , co stanowi naruszenie określone w l.p. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d., oraz brak wymaganego oznaczenia środka transportu, o którym mowa w art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, co stanowi naruszenie określone w l.p. 4.8. załącznika nr 3 do u.t.d. W postanowieniu tym NUCS w celu ewentualnego uwolnienia się od odpowiedzialności w trybie art. 92c u.t.d., wezwał spółkę do dostarczenia stosownych dokumentów, mogących uzasadnić zwolnienie przewoźnika z ciążącej na nim odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie przepisów.
Uznając, iż zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, decyzją z [...] czerwca 2024 r. nr [...] organ I instancji nałożył na spółkę karę w wysokości [...] zł za wskazane wyżej naruszenia.
R. Spółka Komandytowa z siedzibą w [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie od powyższej decyzji NUCS, w którym zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności: "art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 ust. 1 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81a § 1 k.p.a., art. 97 ust. 4 k.p.a., art. 102 k.p.a.", w szczególności przez wadliwość w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, nieuwzględnienie przy wydaniu decyzji całego materiału dowodowego, wadliwą ocenę materiału dowodowego oraz rozstrzygnięcie ewentualnych wątpliwości w zakresie ustaleń co do stanu faktycznego na niekorzyść skarżącej;
2) naruszenie wymienionych w decyzji przepisów, powołanych przez organ jako podstawa nałożenia na skarżącą kary pieniężnej, przez ich zastosowanie w sytuacji, w której przewożone przez skarżącą towary nie stanowiły odpadów, nie zaistniały zatem po stronie skarżącej obowiązki, wymienione w powołanych przez organ przepisach, których niewypełnienie uzasadniałoby nałożenie na skarżącą kary pieniężnej.
Dodatkowo w odwołaniu pełnomocnik złożył wniosek dowodowy
o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka:
a) P. R. w celu wykazania, że zatrzymane pojazdy nie były pojazdami wycofanymi z eksploatacji, lecz zarejestrowanymi pojazdami, nie będącymi odpadami,
b) T. R. w celu wykazania stanu pojazdów, ich przeznaczenia oraz zasad funkcjonowania przewozu pojazdów z Wielkiej Brytanii.
Postanowieniem z [...] sierpnia 2024 r. nr [...] organ odwoławczy odmówił przeprowadzenia wnioskowanych przez pełnomocnika strony wniosków dowodowych. W dniu [...] września 2024 r. do Izby Administracji Skarbowej w [...] wpłynęło pismo pełnomocnika strony z [...] września 2024 r., w którym przedstawił stanowisko co do zebranego materiału dowodowego.
Odnosząc się do meritum sprawy DIAS wskazał, że wykonując transport odpadów przewoźnik zobowiązany był do posiadania odpowiednich dokumentów towarzyszących przy przewozie tego rodzaju odpadów. Zgodnie z art. 16 lit. c rozporządzenia nr 1013/2006 każdemu transportowi towarzyszy dokument przesyłania oraz dokument zgłoszeniowy zawierający pisemne zgody oraz warunki określone przez zainteresowane właściwe organy. Stosownie do art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d. wykonujący przewóz drogowy winien posiadać m.in. dokumenty wymagane przy przewozie odpadów. Sformułowanie "dokumenty wymagane przy przewozie odpadów" nie oznacza jakichkolwiek dokumentów, które są przewidziane przy przemieszczaniu odpadów na terytorium Unii, ale wyłącznie dysponowanie dokumentami, których uzyskanie wymaga ustawodawstwo krajowe i unijne, a które uzależnione są od rodzaju wwożonych na terytorium danego państwa odpadów właściwie sklasyfikowanych. Inaczej mówiąc podmiot wykonujący transport odpadów winien już dysponować dokumentami potwierdzającymi rzeczywisty rodzaj transportowanych odpadów oraz ich prawidłowego sklasyfikowania poszczególnymi kodami. Dokumentacja w postaci transgranicznego przesyłania/przemieszczenia odpadów - załącznik 1A, dokumentu przesyłania dotyczącego transgranicznego przesyłania/przemieszczenia odpadów – załącznik 1B, zezwolenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska powinna być przekazana kierowcy przez organizatora transportu, który zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d., jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli. W toku kontroli stwierdzono brak tych dokumentów. Wobec naruszenia dotyczącego niewyposażenia kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. zasadnym było nałożenie na przewoźnika odpadów kary pieniężnej w kwocie [...] zł ([...] zł za każdy dokument), zgodnie z treścią lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.
Dalej organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z art. 92a) ust. 1 u.t.d. , podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem
z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego wynikających
z przepisów ustawy oraz aktów prawnych wymienionych w art. 4 pkt 22 tej ustawy, m.in. ustawy o odpadach (lit. v), podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 zł za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do u.t.d. (art. 92a ust. 7 u.t.d.). Ustawodawca w lp. 4.8. załącznika nr 3 do u.t.d. przewidział karę pieniężną za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, w wysokości 10.000,00 zł. Zasady transportu odpadów reguluje art. 24 ust 1 ustawy o odpadach, który stanowi, że transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Ponadto zgodnie z art. 24 ust. 6 omawianej ustawy o odpadach, środki transportu odpadów powinny być oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7. W oparciu o delegację ustawową, zawartą w art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, zostało wydane r.s.w.d.t.o. Zgodnie z § 9 ust. 1 r.s.w.d.t.o. środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 września 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym oznacza się tablicą:
1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;
2) na której umieszcza się napis ODPADY naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm.
Jeżeli ze względu na wielkość lub konstrukcję środka transportu brakuje na nim powierzchni do umieszczenia tablicy o wymiarach określonych w ust. 1 pkt 1, dopuszcza się zmniejszenie:
1) wymiaru tablicy do minimum 300 mm szerokości i minimum 120 mm wysokości;
2) wysokości napisu "ODPADY" do minimum 80 mm i szerokości linii do minimum 12 mm.
W § 10 ust. 1 r.s.w.d.t.o. wskazano, że w przypadku środków transportu,
o których mowa w § 9 ust. 1, przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów, zamiast oznakowania wskazanego w § 9 dopuszcza się oznakowanie środków transportu tablicą:
1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;
2) na której umieszcza się wielką literę A koloru czarnego o wysokości minimum 200 mm i szerokości linii minimum 20 mm.
Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni (ust. 2). Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (ust. 3). Wzór oznakowania środków transportu przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów określa załącznik nr 2 do rozporządzenia (ust. 4).
DIAS podkreślił, że w toku czynności kontrolnych ujawniono brak wymaganego zgodnie z art. 24 ust. 6 i 7 ustawy o odpadach oznakowania środka transportu białą tablicą z napisem "ODPADY" lub literą "A", w widocznym miejscu z przodu pojazdu, zgodnie z powołanymi przepisami r.s.w.d.t.o.
Naruszenie wskazanych wyżej przepisów wywołuje – w ocenie DIAS - ten skutek, że po stronie organu administracji publicznej powstaje obowiązek nałożenia na podmiot wykonujący przewóz drogowy kary pieniężnej, określonej w załączniku nr 3 do u.t.d. (art. 92a ust. 1 i ust. 7), chyba że zachodzą okoliczności wyłączające odpowiedzialność tego podmiotu, wymienione w art. 92b ust. 1 lub 92c ust. 1 i 2 u.t.d., których treść została przytoczona.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których katalog został zawarty w załączniku nr 3 do u.t.d., nie opiera się na zasadzie winy. Jest to odpowiedzialność ex lege (na mocy ustawy), z której podmiot wykonujący przewóz może się zwolnić, ale po wykazaniu przynajmniej jednej z powyższych przesłanek, przy czym to na podmiocie spoczywa ciężar dowodu w tym zakresie, natomiast na organie spoczywa procesowy obowiązek zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego sprawy, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ I instancji, biorąc pod uwagę powyższe przepisy oraz wynikające z nich zasady postępowania dowodowego, w postanowieniu z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] pouczył spółkę o możliwościach wynikających z art. 92c u.t.d., a także wezwał do przedstawienia dowodów i wyjaśnień mających znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik spółki w piśmie z [...] maja 2024 r. stwierdził, iż naruszenie wskazanych przepisów u.t.d., nie miały miejsca, ponieważ transportem kontrolowanym w dniu [...] października 2022 r. nie były przewożone odpady. Przewozem objęte było 6 zarejestrowanych w Wielkiej Brytanii i niewyłączonych z ruchu samochodów osobowych. Na potwierdzenie powyższego pełnomocnik strony do ww. pisma załączył dokument celny wywozowy z Wielkiej Brytanii do Holandii o nr [...] oraz dowody rejestracyjne przedmiotowych pojazdów wraz z tłumaczeniem. Powyższe twierdzenie pełnomocnika zostało powielone również w odwołaniu z [...] lipca 2024 r., jak i w piśmie z [...] września 2024 r.
Odnosząc się do powyższego DIAS wskazał, iż art. 3 ust. 4 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2020, nr 1792) pozwala na współdziałanie Krajowej Administracji Skarbowej z WIOŚ i innymi organami w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów oraz zapobieganiu nielegalnemu międzynarodowemu przemieszczaniu odpadów,
w szczególności przez wymianę informacji oraz doświadczeń, w tym w zakresie klasyfikacji towarów jako spełniających przesłanki do uznania ich za odpady.
Z dokumentów przedstawionych do kontroli wynikało, że przedmiotem wwozu do Polski było sześć uszkodzonych samochodów osobowych. Podczas szczegółowych oględzin ładunku stwierdzono, że przewożony towar najprawdopodobniej jest odpadem. Ocena dokonana przez właściwe organy w zakresie klasyfikacji rodzaju transportowanych odpadów została przyjęta przez NUCS i dołączona do protokołu kontroli drogowej, który stanowi dowód przeprowadzenia postępowania kontrolnego oraz dowód dokonanych w nim ustaleń. Opinia WIOŚ, która dla organu orzekającego jest wiążąca oraz protokół kontroli, do którego kierowcy reprezentujący przewoźnika nie wnieśli uwag, mają walor dokumentu urzędowego. Zgodnie art. 76 § 1 k.p.a. dokumentem urzędowym jest dokument sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania. Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Dowód urzędowy sporządzony przez upoważniony do jego sporządzenia organ w zakresie swojego działania korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności dokumentu) oraz zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Jakkolwiek domniemania te mogą być obalone, to jednak z tych względów dokument urzędowy staje się najbardziej wiarygodnym środkiem dowodowym. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów Główny Inspektor Ochrony Środowiska w sprawach przywozu odpadów na teren kraju jest organem odpowiedzialnym za wykonanie rozporządzenia nr 1013/2006, w rozumieniu art. 53 tego rozporządzenia. Zgodnie z art. 3 ust. 3 tej ustawy zadania oraz właściwość Krajowej Administracji Skarbowej, organów Straży Granicznej i Inspekcji Transportu Drogowego oraz wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska w zakresie nadzoru nad międzynarodowym obrotem odpadami, w szczególności dotyczące egzekwowania przepisów, o których mowa w art. 50 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1013/2006, określają przepisy odrębne.
Z przytoczonych przepisów wynika zatem ustawowy obowiązek oraz kompetencja poszczególnych organów w zakresie współdziałania w międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, która w wypadku Inspektoratu Ochrony Środowiska polega m. in. na klasyfikacji odpadów przywiezionych na teren kraju. W związku z powyższym – zdaniem organu odwoławczego – ocena inspektora WIOŚ w przedmiocie klasyfikacji odpadów wwiezionych na teren kraju, jako sporządzona przez organ w ramach ustawowo określonej kompetencji, a zatem przez właściwy organ posiadający wiedzę specjalistyczną w danej dziedzinie, stanowi dowód w sprawie, nadto ma charakter dokumentu urzędowego. Ze zgromadzonych akt sprawy wynika, że na podstawie powyższej opinii WIOŚ, pismem z [...] października 2022 r. GIOŚ poinformował brytyjską Agencję Środowiska o ujawnionym nielegalnym przemieszczeniu odpadów w postaci uszkodzonych 6 samochodów osobowych. Jak wynika z pisma GIOŚ z [...] października 2022r. Brytyjska Agencja Środowiska zgodziła się ze stanowiskiem GIOŚ, że sporne pojazdy stanowią odpady i z tego też względu zgodziła się na powrotny przywóz tych pojazdów do Wielkiej Brytanii w oparciu przepisy rozporządzenia nr 1013/2006. Tak więc, klasyfikacja przewożonych pojazdów do katalogu odpadów dokonana została przez właściwą jednostkę administracji państwowej — Inspekcję Ochrony Środowiska. W związku z tym organy Krajowej Administracji Skarbowej nie podejmują odmiennych rozstrzygnięć w swoich postępowaniach od tego, co ustaliła inspekcja ochrony środowiska, ponieważ działanie takie wprowadziłoby niezrozumiały rozdźwięk w wykonywaniu władztwa administracyjnego przez współpracujące ze sobą służby aparatu państwowego. DIAS uznał, że właściwym postępowaniem dla wykazania przedstawionych przez pełnomocnika spółki zarzutów opisanych w odwołaniu było postępowanie prowadzone przed Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska, z czego strona skarżąca nie skorzystała, tym samym za bezpodstawne organ uznał zawarte w odwołaniu zarzuty naruszenie przez organ I instancji wskazanych przepisów k.p.a.
Rozpatrując pierwszą z przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. DIAS wskazał, iż w orzecznictwie sądowym ugruntowany został pogląd, że przepis dotyczy wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony
i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, w tym w zakresie doboru kadr i nadzoru nad pracownikami, nie był w stanie przewidzieć. Wskazane w art. 92c u.t.d. przesłanki egzoneracyjne odnoszą się jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Dla uwolnienia się od odpowiedzialności przedsiębiorca musi zatem wykazać, że dołożył należytej staranności, czyli uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. Dla uwolnienia się od tej odpowiedzialności nie wystarcza wykazanie zastosowania wszystkich normalnych, rutynowych środków zabezpieczających, jeżeli sytuacja wymagała zastosowania środków dodatkowych spółka jako przewoźnik nie wykazała, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, organ odwoławczy uznał, iż w niniejszej sprawie brak jest przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Rozpatrując pozostałe przesłanki egzoneracyjne określone w art. 92c ust. 1 pkt 2 i pkt 3 u.t.d. organ wskazał, że postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej umarza się w sytuacji, gdy na podmiot wykonujący przewozy za stwierdzone naruszenie została nałożona kara pieniężna przez inny uprawniony organ lub uprawniony zagraniczny organ. Z akt sprawy nie wynika, aby w niniejszym przypadku wystąpiła ww. przesłanka do umorzenia postępowania w sprawie wymiaru kary pieniężnej. To samo dotyczy sytuacji, kiedy od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat (art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d.), w przedmiotowej sprawie naruszenie ujawniono [...] października 2022 r., zatem brak jest podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie.
W świetle powyższego organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek egzoneracyjnych, określonych w art. 92c ust. 1 u.t.d.
Reasumując DIAS wskazał, że za stwierdzone podczas kontroli drogowej naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, zasadnym było nałożenie przez organ I instancji na spółkę kary pieniężnej, określonej w lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d, w wysokości [...] zł. Natomiast za naruszenie dotyczące niewyposażenia kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d., zasadnym również było nałożenie na spółkę - przewoźnika odpadów, kary pieniężnej w kwocie [...] zł ([...] zł za każdy dokument), zgodnie z treścią lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.
Na koniec DIAS wskazał, że sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Proces wymierzania kar należy zatem postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara administracyjna nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej istotę stanowi natomiast wymuszenie na przedsiębiorcy przestrzegania przepisów prawa. Jest więc zapowiedzią negatywnych konsekwencji jakie następując w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych, w tym przypadku zapewnienia wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego.
W ocenie DIAS, organ I Instancji wydając decyzję w przedmiotowej sprawie działał zgodnie z zasadami określonymi w "art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., 8 ust. 1 k.p.a., 15 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81a § 1 k.p.a., 97 ust 4 k.p.a., 102 k.p.a." Podjął wszelkie czynności w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i na podstawie jego całokształtu ocenił, czy dane okoliczności zostały udowodnione. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wykazał fakty, które uznał za udowodnione, wskazał na dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których odmówiono argumentom strony wiarygodności. Wyjaśnił podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.).
R. Spółka Komandytowa z siedzibą w [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję DIAS, zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) "art. 7 k.p.a., art. 8 ust. 1 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 77 ust. 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81a § 1 k.p.a., art. 97 ust. 4 k.p.a., art. 102 k.p.a." przez:
- nieuzasadnioną odmowę przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą dowodów w odwołaniu (z zeznań świadków P. R. i T. R.) oraz rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść skarżącej przez wydanie zaskarżanej decyzji, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, iż spółka naruszyła obowiązki wynikające z u.t.d. i ustawie o odpadach co poskutkowało przeprowadzeniem postępowania w sposób nieprzekonujący i niebudzący zaufania skutkujących wydaniem wadliwej decyzji;
- niepodjęcie przez organ niezbędnych działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz wszystkich okoliczności sprawy w sytuacji, w której istnieją uzasadnione wątpliwości, czy przewożone pojazdy stanowią odpady w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy o odpadach;
- przez jedynie iluzoryczne zapewnienie skarżącej możliwości czynnego udziału w postępowaniu w postaci wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów, w sytuacji, gdy jakiekolwiek wyjaśnienia oraz przeciwne wnioski dowodowe skarżącej zostały całkowicie pominięte przez organ w toku rozpoznawania sprawy,
b) "art. 7 k.p.a., art. 8 ust. 1 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 77 ust. 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81a § 1 k.p.a., art. 97 ust .4 k.p.a., art. 102 k.p.a. w zw. z art. 4 pkt 3 i art. 5 ust .1 w zw. z art. 27 ustawy o języku polskim" - w zakresie naruszenia zasad ogólnych postępowania, w tym dokonanie błędnych ustaleń stanu faktycznego, pominięcie okoliczności istotnych dla sprawy, dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, w tym na podstawie dokumentów zagranicznych w języku obcym bez urzędowego tłumaczenia na język polski;
2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.
a) art. 3 ust. 6 ustawy o odpadach przez ich nieprawidłowe zastosowanie
w sytuacji, w której przewożone przez skarżącą towary nie stanowiły odpadów; nie zaistniały zatem po stronie spółki obowiązki, wymienione w powołanych przepisach, których niewypełnienie uzasadniałoby wydanie decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, co poskutkowało nałożeniem kary w trybie art. 92a ust. 1 pkt 1u.t.d.
b) art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszanie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, co uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania w sprawie lub umorzenie postępowania już wszczętego.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów, spółka wniosła o uchylenie
w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji NCUS i umorzenie w całości postępowania pierwszej i drugiej instancji, rozpoznanie skargi na rozprawie oraz o zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że transportem kontrolowanym w dniu
[...] października 2022 r. nie były przewożone odpady tylko sześć samochodów
z lekkimi uszkodzeniami, posiadających angielskie tablice rejestracyjne, niewyłączonych z ruchu. W żadnym razie nie były to odpady. Przedmiotem działalności skarżącej jest m.in. sprzedaż używanych pojazdów, demontaż pojazdów oraz sprzedaż części i akcesoriów samochodowych. Wadliwości w zakresie gromadzenia dowodów można zauważyć na poziomie odwoływania się przez organ do ustaleń WIOŚ. Podstawowy aspekt sprawy, tj. czy transportowane pojazdy były odpadami, czy nimi nie były, opiera się na uznaniu WIOŚ. To prowadzi do konkluzji, że organ nie czynił żadnych własnych istotnych ustaleń w sprawie, decydujących o wydaniu zaskarżonej decyzji, tylko opierał się na ustaleniach WIOŚ. To poskutkowało zignorowaniem zasady prawdy obiektywnej rozumianej w ten sposób, że organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i dążą do wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny i obywateli. Pomimo wniosku dowodowego pełnomocnika skarżącej o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków P. R. i T. R., organ odmówił przeprowadzenia dowodów uzasadniając to swoją (w istocie błędną) oceną, iż okoliczności będące przedmiotem dowodu (tu: zeznań świadków) nie mają znaczenia dla sprawy. Tymczasem okoliczności, na jakie świadkowie mieli być powołani, leżą u podstaw wydania decyzji o zaskarżonej treści, tym samym prowadzi to do wątpliwości, czy organ dąży do prawdy obiektywnej i dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. Zgłaszany przez skarżącą wniosek dowodowy w postaci zeznań świadka P. R., który posiada wiedzę w zakresie transportu i przeznaczenia przewożonych części miał na celu wyjaśnienie okoliczności mających znaczenie dla sprawy. Ocenienie przewożonych towarów jako odpadów stanowi istotę (podstawę) i punkt wyjścia rozważań w tej sprawie. Oparcie się na lakonicznej ocenie WIOŚ z dnia kontroli z pewnością należy uznać – zdanie skarżącej - jako okoliczność niewystarczająco stwierdzoną tymże dowodem, tym bardziej że WIOŚ wydając opinię oparł się na dokumentach częściowo nieprzetłumaczonych. W konsekwencji, ocenę opinii i uproszczonej procedury zwrotu przewożonych pojazdów należy ocenić jako powierzchowną i niewystarczającą. Strona zauważyła niezgodność wymagającą weryfikacji, ponieważ ten sam organ w przedmiotowej sprawie akceptował zapłatę akcyzy od zarejestrowanego pojazdu sprowadzonego do kraju i jednocześnie uznał za istotę sporu zasadność nałożenia kary pieniężnej z tytułu niewykonania obowiązków wynikających z przewożenia odpadów.
Jako rażąco dowolną strona uznała dokonaną przez organ ocenę oświadczenia kierowcy, jakoby pojazdy przeznaczone były "na części". Kierowca, składając powyższe oświadczenie nie był reprezentantem skarżącej, nie mógł w jakimkolwiek zakresie składać wiążących lub miarodajnych deklaracji na temat przeznaczenia przewożonych rzeczy (nie miał wiedzy na ten temat, ani nie był w tym zakresie umocowany przez skarżącą). W celu nadania oświadczeniu kierowcy moc dowodową organ lub WIOŚ powinny przesłuchać kierowcę jako reprezentanta spółki, albo świadka, który w odpowiedzi na szereg pytań wiarygodnie zeznałby na temat przeznaczenia transportowanych pojazdów i uzasadnił źródło swojej wiedzy w tym zakresie. Podobnie należy ocenić charakter i znaczenie oświadczenia kierowcy polegające na podpisaniu protokołu z kontroli. Skarżąca podkreśliła, że w żadnym razie kierowca nie działał jako jej reprezentant umocowany w jej imieniu do składania jakichkolwiek oświadczeń wiedzy lub woli.
Zdaniem skarżącej, w sprawie zaistniały wątpliwości odnośnie do stanu faktycznego, które to wątpliwości zostały przez organ rozstrzygnięte na niekorzyść skarżącej. Wątpliwości te albo mają charakter nieusuwalny (art. 81a § 1 k.p.a.), albo w ogóle nie występują, ponieważ skarżąca zaprezentowanymi dowodami wątpliwości te usunęła (dowody rejestracyjne, dokument zapłaty akcyzy). Zdaniem strony skarżącej opieranie oceny WIOŚ na przypuszczeniach osoby kierującej pojazdem należy ocenić jako zbyt daleko idące, jak i uznawanie, że fakt wpisu do BDO oznacza zamiar pozbycia się przewożonych pojazdów. Brytyjska Agencja Środowiska nie czyniła samodzielnych ustaleń tylko oparła się na opinii WIOŚ, a następnie "wyraziła" swe stanowisko blankietowo w uproszczonej procedurze zwrotu. Wobec długotrwałego i kosztownego zatrzymania towaru jedyną możliwością szybkiego zwolnienia transportu i uchylenia powyższych kosztów był pilny zwrot transportu do Wielkiej Brytanii za zezwoleniem WIOŚ w ramach procedury zwrotu odpadów. Na marginesie strona wskazała, że w organach KAS funkcjonuje jednocześnie stanowisko, iż decyzje i opinie wydane przez brytyjskie organy jako państwa trzeciego nie są w jakikolwiek sposób wiążące dla polskich organów. Opieranie się zatem w niniejszej sprawie na rzekomej opinii Agencji Środowiska stanowi niejako nadużycie.
Podsumowując strona podniosła, że ocena WIOŚ była powierzchowna
i bezpodstawna, następnie powielana przez kolejne organy, by następnie stanowić podstawę rozstrzygnięć organów I I II instancji, które nie zwróciły się ponownie do tego organu celem przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym uwzględniającego wszystkie okoliczności sprawy ujawnione po [...] października 2022 r. Jest to o tyle istotne, że bezpośrednio skutkuje naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów przez oparcie się organu praktycznie wyłącznie na stanowisku WIOŚ, który poczynił pobieżną i przedwczesną ocenę opartą na sumie błędów, omyłek i przypuszczeń.
Ponadto strona wskazała, że mimo dołożenia należytej staranności
i korzystania ze swojej wiedzy i doświadczenia branżowego, nie mogła przewidzieć, że wskutek działania osoby trzeciej (w tym przypadku: WIOŚ) pojazdy zostaną ocenione zupełnie odmiennie, co w konsekwencji doprowadzi do wszczęcia postępowania i nałożenia kary pieniężnej. Skarżąca profesjonalnie zajmuje się obrotem pojazdami. Zamiarem skarżącej był transport lekko uszkodzonych zarejestrowanych pojazdów w celu naprawy i odsprzedaży (do dalszego użytku). W szczególności zamiar, okoliczności zakupu, stan pojazdów i zasady transportu pojazdów z Wielkiej Brytanii miały być wykazane dowodami z zeznań świadków P. R. i T. R. Mimo zgłaszania wniosków dowodowych organom I i II instancji, organy te odmawiały przeprowadzenia dowodów wskazując na brak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, z czym – zdaniem skarżącej - absolutnie nie można się zgodzić.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowoadminstracyjnej w niniejszej sprawie pod względem legalności była decyzja DIAS utrzymująca w mocy decyzję NUCS nakładającą na skarżącą spółkę karę pieniężną w kwocie [...] złotych za naruszenia polegające na niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. oraz brak wymaganego oznaczenia środka transportu, o którym mowa w art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach.
Podstawę materialną powyższych decyzji stanowiły przepisy u.t.d. Zgodnie
z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (art. 92a ust. 3 u.t.d.).
Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia,
a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.).
W kontrolowanej sprawie organy wskazywały na naruszenie:
- obowiązku wynikającego z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d., zgodnie z którym podczas wykonywania przewozu drogowego - wykonując przewóz drogowy rzeczy kierowca pojazdu samochodowego, (...) jest obowiązany mieć przy sobie
i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, (...) dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady wydane przez właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa w ustawie o odpadach, o ile wpis do rejestru jest wymagany, tj. dokumentów zgłoszenia i przesyłania określonych w załącznikach nr 1A i 1B do rozporządzania nr 1013/2006 oraz zgody w postaci zezwolenia GIOŚ, stosownie do art. 3 ust. 1 i art. 4 rozporządzenia nr 1013/2006, co sankcjonowane jest karą w wysokości [...] zł (po [...] zł za każdy dokument) w myśl lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d;
- naruszenie obowiązku wynikającego z art. 24 ust. 6 ustawy o odpadach; tj. oznakowania środków transportu odpadów w tablicę z napisem "ODPADY" albo "A" stosownie do § 9 i § 10 r.s.w.d.t.o., co jest sankcjonowane karą w wysokości [...] zł w myśl lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d.
Istota sporu sprowadzała się do kwestii, czy przewożony towar należało zakwalifikować jako odpady. Organy obu instancji uznały, że zatrzymane pojazdy stanowiły odpad. Natomiast strona skarżąca konsekwentnie kwestionowała powyższe ustalenia, wnioskując o przeprowadzenie dowodów na tę okoliczność, które nie zostały jednak uwzględnione.
Zwrócić należy uwagę, iż mimo wyłaniającego się sporu co do kwalifikacji pojazdów jako odpadów organ odwoławczy nie odniósł do tej kwestii w sposób wyczerpujący i spełniający wymagania wynikające z art. 7, art. 75 § 1 k.p.a., art. 77
§ 1 , art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a mianowicie:
- art. 7 k.p.a. statuuje zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z zasady tej wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa;
- w myśl art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem;
w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny;
- dopełniający tę regulację art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenia w tym celu wszelkich niezbędnych dowodów. Tylko fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu (art. 77 § 4 k.p.a.);
- zgodnie natomiast z art. 80 k.p.a. ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, dokonywana ma być na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Istotną przesłanką prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest to, aby organ administracji publicznej ocenił nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody łącznie;
- art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno
w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Przede wszystkim brak jest w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jakiejkolwiek analizy przepisów prawnych odnoszących się do tego pojęcia wynikających art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, stanowiącego implementację art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.Urz.UE.L z 2008 r. poz. 312, s. 3), jak również rozumienia tego pojęcia w rozporządzeniu nr 1013/2006 w zw. "Wytycznymi korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów" (uzgodnione 8 lipca 2011 r.). Wytyczne te zawierają ujednolicone stanowisko państw członkowskich co do sposobu, w jaki - w rozumieniu wspólnym wszystkich państw członkowskich - należy interpretować rozporządzenie nr 1013/2006. Choć wytyczne nie mają tej samej mocy normatywnej co tzw. prawo powszechnie obowiązujące, jako tzw. soft law, stanowią jednak część prawa unijnego, braną pod uwagę przy kwalifikacji prawnej i wymierzeniu sankcji administracyjnych.
Organ poprzestał na stwierdzeniu, że skoro dysponuje opinią WIOŚ
z [...] października 2022 r. kwalifikującą te pojazdy jako odpad o kodzie [...] oraz w trybie uproszonej procedury wynikającej art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006 (pisma GIOŚ z [...] października 2022 r. oraz z [...] października 2022 r.) doszło do zwrotu powyższych pojazdów na terytorium Wielkiej Brytanii za zgodą Brytyjskiej Agencji Środowiska, nie jest uprawniony do kwestionowania oceny dokonanej przez wyspecjalizowany organ, tj. Inspekcję Ochrony Środowiska wprost wskazując: "organy Krajowej Administracji Skarbowej nie podejmują odmiennych rozstrzygnięć w swoich postępowaniach od tego, co ustaliła inspekcja ochrony środowiska, ponieważ działanie takie wprowadziłoby niezrozumiały rozdźwięk w wykonywaniu władztwa administracyjnego przez współpracujące ze sobą służby aparatu państwowego".
W związku z tym organ nie przeprowadził dowodów zaoferowanych przez stronę zarówno w postaci dokumentów, jak i dowodów osobowych.
Powyższego stanowiska DIAS nie sposób podzielić. Zważyć bowiem należy, iż powyższe dokumenty Inspekcji Ochrony Środowiska, należało uznać za dokumenty urzędowe, stanowiące zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Korzystają one zatem z domniemania prawdziwości
i zgodności z prawdą tego, co zostało w nich stwierdzone. Nie oznacza to jednak, że nie jest dopuszczalne przeprowadzenie dowodów przeciwko ich treści. Wynika to jednoznacznie z art. 76 § 3 k.p.a., zgodnie z którym przepisy § 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w tych przepisach. Zatem domniemanie wynikające z art. 76 § 1 k.p.a. może być obalone. Ponadto przepisy k.p.a. nie wprowadzają ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentów urzędowych. Domniemanie zgodności z prawdą dokumentu urzędowego może zostać obalone wszelkimi innymi środkami dowodowymi (por. wyrok NSA z 16 lipca 2024 r., III OSK 16/23,z dnia 21 lipca 2011 r., II OSK 1228/10 wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 stycznia 2020 r., II SA/Bd 988/19). Brak jest również przepisów, które statuowały w tym zakresie instytucję prekluzji dowodowej, zwłaszcza nie czynią tego przepisy k.p.a. (por. wyrok WSA w Gliwicach,24 maja 2022 r., III SA/Gl 1781/21), a taką w istocie tworzy organ odwoławczy wskazując, że dowody zgłaszane przez stronę w kontrolowanej sprawie strona mogła wnosić jedynie w postępowaniu przez organami Inspekcji Ochrony Środowiska. Wprawdzie DIAS dostrzegł art. 76 § 3 k.p.a., jednakże wnioski jakie wyprowadził pozostają w sprzeczności z jego treścią i w istocie prowadzą do nadania powołanym powyżej dokumentom urzędowym mocy, z którą wiąże się nieobalalne domniemanie prawdziwości tego co zostało w nim stwierdzone, a przecież instytucja domniemania nie może stwarzać sposobności do uchylenia zasady prawdy obiektywnej (por. Z. Kmieciak, J. Wegner, M. Wojtuń, K.p.a. Komentarz, WKP 2023, t. 3 akapit drugi do art. 76).
W związku z tym skoro kwestia czy zatrzymane pojazdy stanowiły odpad stanowiła przesłankę do wymierzenia kar przewidzianych w lp. 1.12 i l.p. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. organ w kontrolowanej sprawie nie były uprawniony do uchylenia się od poczynienia samodzielnych ustaleń w tym zakresie. Przy czym organy powinny to uczynić nie tylko z wykorzystaniem dowodów sporządzonych przez Inspekcję Ochrony Środowiska, ale również tych, które zostały zaoferowane przez stronę skarżącą. Konieczne było również przeprowadzenie oceny prawnej wskazującej normy prawne uzasadniające kwalifikację zatrzymanych pojazdów jako odpadów, której - jak już wspomniano - całkowicie zabrakło.
Podkreślić należy, że nie jest rolą sądu administracyjnego uzupełnianie
w jakimkolwiek zakresie aktów podejmowanych przez organy administracji,
w szczególności prowadzenie brakujących ustaleń, analiz, tudzież przedstawianie "w zastępstwie" tych organów motywów, jakimi kierowały się one przy rozstrzyganiu danej sprawy (por. wyrok WSA w Poznaniu z 19 maja 2016 r., IV SA/Po 973/15). Kontrola sądowoadministracyjna nie może zastępować organu, gdyż narusza to konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Rolą sądu administracyjnego jest jedynie badanie legalności działań bądź zaniechań organu (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2018 r., II OSK 1419/17).
Ponadto należy zauważyć, iż część ustaleń organów jest oparte na dokumentach sporządzonych w języku angielskim (por. dokumenty na k. 8 do 12-29, 66-70 akt administracyjnych) oraz języku holenderskim (k. 6 akt administracyjnych) nieprzetłumaczonych na język polski. Zgodnie z art. 27 Konstytucji RP językiem urzędowym jest w Polsce język polski. W myśl art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1556) język polski jest językiem urzędowym terenowych organów administracji publicznej, a stosownie do art. 5 ust. 1 tej ustawy podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Przepisy ustawy o języku polskim nie zawierają definicji czynności urzędowych, których należy dokonywać w języku polskim. W uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 maja 1997 r., W 7/96 (OTK 1997/2/27) wyrażono pogląd, zachowujący aktualność na gruncie obecnego stanu prawnego, że czynności urzędowe to wszelkie czynności organów i instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych, związane z realizacją ich konstytucyjnych i ustawowych kompetencji, chyba że z istoty tych czynności wynika konieczność posłużenia się językiem obcym.
Pojęcie czynności urzędowych obejmuje również czynności procesowe podejmowane przez organy administracji publicznej. Do czynności urzędowych zalicza się także analizowanie składanych przez stronę dokumentów. W konsekwencji, wszelkie czynności procesowe powinny być dokonywane w języku polskim. Przepisy art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy o języku polskim nie wprowadzają zakazu dopuszczenia nieprzetłumaczonego dokumentu obcojęzycznego jako dowodu w postępowaniu administracyjnym (podatkowym). Czym innym jest jednak dopuszczenie obcojęzycznego środka dowodowego, a czym innym wynikający z ustawy wymóg dokonywania czynności urzędowych przez organ administracji publicznej w języku polskim. Wymóg ten jest realizowany w ten sposób, że czynność urzędowa organu polegająca na badaniu treści dokumentu obcojęzycznego wymaga dokonania urzędowego tłumaczenia dokumentu, gdyż może być przeprowadzona wyłącznie w języku polskim (por. wyrok WSA w Krakowie z 12 marca 2024 r.,
I SA/Kr 5/24).
Oznacza to, że jako dowód (tj. środek dowodowy) w sprawie winien zostać dopuszczony dokument zagraniczny, gdyż dowodem będzie treść dokumentu obcojęzycznego, a nie jego tłumaczenie. Tłumaczenie nie zastępuje bowiem dokumentu sporządzonego w języku obcym, lecz służy jedynie ustaleniu, jaka jest treść tego dokumentu. Badanie treści dokumentu winno zostać przeprowadzone
w języku polskim, który jest językiem postępowania. Wówczas dopiero można przyjąć, że czynność procesowa polegająca na przeprowadzeniu dowodu z dokumentu sporządzonego w języku obcym, została przeprowadzona prawidłowo. Uchybienie to dyskwalifikuje prawidłowość postępowania dowodowego bowiem co najmniej mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 10 lipca 2024 r., II SA/Go 92/24)
Z porównania uzasadnień obu decyzji z dwoma dokumentami - protokołem kontrolnym i zawiadomieniem skierowanym do WIOŚ wynika, że w decyzjach oba organy przyjęły stan faktyczny ustalony na podstawie nie tylko nietłumaczonych
w części dokumentów, ale także tylko tych, które pozyskano na wstępie postępowania - w toku kontroli. Organy powołały się tu na dokument CMR, gdzie znajduje się dopisek "spare only" oraz telefoniczną informację od A. R., określanej błędnie jako "właścicielka firmy transportowej" (pomijając, że w odniesieniu do spółki jest to określenie potoczne, a nie prawnicze, to z odpisu KRS wynika, że jedynym wspólnikiem tej spółki jest J. M. R.).
Nadto organy powołały się na informacje otrzymane od WIOŚ i uproszczoną procedurę zwrotu przewożonych pojazdów (dokumenty częściowo nietłumaczone), zrealizowaną jeszcze przed przedstawieniem przez pełnomocnika strony skarżącej dowodów. Ocena tych dowodów w decyzji organu II instancji jest powierzchowna
i sprowadza się – jak już wskazano powyżej – do stwierdzenia, że nie jest uprawniony do kwestionowania ustaleń poczynionych przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska.
W świetle dowodów przedstawionych przez pełnomocnika strony (w tym dowodów rejestracyjnych oraz dowodu zapłaty podatku akcyzowego) status pojazdów nie był bezsporny i należało je ocenić gruntownie, a w razie potrzeby uzupełnić postępowanie dowodowe o źródła osobowe, w tym dowody wskazane przez pełnomocnika strony. Nie może być bowiem tak, że ten sam pojazd w dwóch różnych postępowaniach traktowany jest jako odpad i zarazem rzecz zdatną do naprawy i użytku.
Ze wskazanych wyżej przyczyn ocena prawna przedstawiona w zaskarżonej decyzji nie może być na tym etapie sprawy zweryfikowana, jako że dokonane ustalenia organu nie zostały przeprowadzone zgodnie ze wskazanymi wyżej wymogami art. 7, art. 75 § 1, art. 76 § 3, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a uzasadnienie organu odwoławczego nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe naruszenia przepisów mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji (pkt I wyroku) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.)
Przedwczesne natomiast byłoby odnoszenie się przez Sąd do zarzutów materialnoprawnych, gdyż taka ocena mogła być dokonana jedynie w sytuacji prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.
W ponowionym postępowaniu organ, stosownie do art. 153 p.p.s.a., będzie związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu. Generalnie sprowadzają się one do tego, że postępowanie dowodowe w kwestii kwalifikacji przewożonych pojazdów (każdego z osobna) jako odpadów wymaga uzupełnienia i pogłębienia. Konieczne jest tu oparcie się na dokumentach przetłumaczonych na język urzędowy postępowania, czyli język polski oraz przeprowadzenie oceny dowodów z pełnym wyjaśnieniem w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których organ odmówił niektórym z nich wiarygodności. Przy czym organ w pierwszej kolejności obowiązany będzie rozważyć przesłankę umorzenia postępowania określoną w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d.
Jako, że skarga została uwzględniona Sąd – na podstawie art. 200 i art. 205
§ 2 p.p.s.a. - zasądził od organu na rzecz skarżącej spółki poniesione przez nią koszty postępowania, które sprowadzają się do: - wpisu od skargi uiszczonego w wysokości [...] zł wynikającej z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz. U nr 2021, poz. 535.);
- wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie [...] zł, ustalonego zgodnie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), - opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.