II SA/GO 550/25

II SA/Go 550/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-12-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Grażyna Staniszewska /sprawozdawca/
Krzysztof Dziedzic /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 228 poz 1490
art. 92 a ust 1 art 92 b ust 1, art 92 c ust 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki  dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub  integracyjnych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi K. J. – zarządcy sukcesyjnego działalności gospodarczej prowadzonej pod firmą J. w spadku na decyzję [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od [...] na rzecz skarżącego K. J. – zarządcy sukcesyjnego działalności gospodarczej prowadzonej pod firmą J. w spadku kwotę 4017 zł (cztery tysiące siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...].08.2025 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej "kpa" (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm.), art. 4 pkt 22, art. 92a, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, zwanej dalej "utd" (Dz. U. z 2024 r., poz. 1539 z późn. zm.), Ip. 1.6 załącznika nr 3 do utd, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] (dalej jako - WITD) z dnia [...].05.2025 r. nr [...] o nałożeniu na B. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J. B. F.- kary pienionej w wysokości 12 000 zł, [...] (dalej jako - GITD) utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia GITD wskazał, że podstawę faktyczną skarżonego rozstrzygnięcia I instancji stanowiło naruszenie opisane w załączniku nr 3 do utd: l.p.1.6 polegające na niepoddaniu się lub uniemożliwieniu przez przedsiębiorcę przeprowadzenia kontroli w całości lub w części. Stwierdzone naruszenie powstało w wyniku podjęcia czynności zmierzających do przeprowadzenia kontroli w siedzibie przedsiębiorcy – B. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J. B. "J. [...]. Pismem z dnia [...].04.2025 r. organ zawiadomił przedsiębiorcę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w zakresie naruszenia polegającego na niepoddaniu się lub uniemożliwieniu przeprowadzenia kontroli w całości lub w części, tj. Ip. 1.6 załącznika nr 3 do utd. Postępowanie administracyjne zakończone zostało wydaniem decyzji administracyjnej nr [...] z dnia [...].05.2025 r., na mocy której organ pierwszej instancji nałożył na B. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: J. B. "J." w [...]. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł z tytułu naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Przedmiotowa decyzja doręczona została stronie w dniu [...].05.2025 r.
Pismem z dnia [...].05.2025 r. strona złożyła odwołanie od decyzji pierwszej instancji zarzucając naruszenie art. 4, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 61 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 107 § 3, art. 140 kpa. Zdaniem skarżącego organ I instancji pominął część posiadanych przez siebie informacji oraz dokonał niewłaściwej oceny materiału dowodowego. W dniu poprzedzającym kontrolę WITD z nieznanych przyczyn nie wziął pod uwagę informacji przekazanych przez stronę o niedyspozycji w dniu kontroli oraz nie dokonał analizy dokumentacji medycznej przekazanej przez stronę. Strona podniosła, że jedyną osobą upoważnioną do reprezentowania przedsiębiorcy był K. G. Strona przebywając na zwolnieniu lekarskim nie miała możliwości wyznaczenia innej osoby do reprezentowania przedsiębiorcy w toku planowanej kontroli. Skarżący podniósł, że okresowa niezdolność do pracy przedsiębiorcy, jak i osoby upoważnionej do reprezentowania przedsiębiorcy w wyznaczonym dniu do przeprowadzenia kontroli, nie powinna skutkować stwierdzeniem przez organ naruszenia przepisu Ip. 1.6 załącznika nr 3 do utd. Ponadto organ I instancji nie odniósł się do dowodów przekazanych przez stronę w zakresie czasowej niedyspozycji z powodu choroby osoby wyznaczonej do reprezentowania przedsiębiorstwa.
Odnosząc się do zarzutów odwołania GITD w pierwszej kolejności przedstawił stan prawny sprawy. Organ wskazał m.in. na przepis art. 92c ust. 1 - 2 utd zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny organ. Naruszenie polegające na niepoddaniu się lub uniemożliwieniu przeprowadzenia kontroli w całości lub w części jest określone w Ip. 1.6 złącznika nr 3 do utd., a sankcją za to naruszenie jest kara w wysokości 12 000 zł. Stosownie do art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. prawo przedsiębiorców ( Dz. U. z 2024 r. poz. 236) organ kontroli zawiadamia przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli. Zgodnie z art. 72 utd, kontrolowany jest obowiązany umożliwić inspektorowi dokonanie czynności kontrolnych, a w szczególności: 1) udzielić ustnych lub pisemnych wyjaśnień, okazać dokumenty lub inne nośniki informacji oraz udostępnić dane mające związek z przedmiotem kontroli; 2) udostępnić pojazd, a w uzasadnionych przypadkach wynikających z przeprowadzonej kontroli pojazdu na drodze, obiekt, siedzibę przedsiębiorcy oraz wszystkie pomieszczenia, w których przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą bądź też przechowuje mienie przedsiębiorstwa; 3) umożliwić sporządzenie kopii dokumentów wskazanych przez kontrolującego; 4) umożliwić sporządzenie dokumentacji filmowej lub fotograficznej, jeżeli może ona stanowić dowód lub przyczynić się do utrwalenia dowodu w sprawie będącej przedmiotem kontroli; 5) umożliwić przekazanie, za potwierdzeniem odbioru, oryginału zapisu urządzenia samoczynnie rejterującego prędkość jazdy, czas jazdy i postoju lub karty kierowcy, oraz gromadzonych przez kontrolowany podmiot wydruków z tachografu cyfrowego i karty kierowcy, których kontrola będzie dokonywana w siedzibie organu kontroli. Stosownie do przepisu art. 85 ust. 2 utd, osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo do: 1) żądania od przedsiębiorcy i jego pracowników pisemnych lub ustnych wyjaśnień, okazania dokumentów i innych nośników informacji oraz udostępnienia wszelkich danych mających związek z przedmiotem kontroli; 2) wstępu na teren przedsiębiorcy, w tym do pomieszczeń, gdzie prowadzi on działalność gospodarczą, w dniach i godzinach, w których jest lub powinna być wykonywana ta działalność, oraz wstępu do pojazdów użytkowanych przez przedsiębiorcę. Zgodnie zaś z art. 85 ust. 3 utd, czynności kontrolne przeprowadza się w obecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego wyznaczonej. Konsekwencją powyższego jest treść Ip. 1.6 zał. nr 3 do utd, który sankcjonuje niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenie kontroli w całości lub w części.
W rozpatrywanej sprawie w oparciu o zebrany materiał dowodowy organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny. WITD pismem z dnia [...].03.2025 r. zawiadomił stronę o zamiarze wszczęcia kontroli w dniu [...].04.2025 r. (pismo doręczone w dniu [...].03.2025 r.). Przedsiębiorca transportowy oświadczeniem z dnia [...].04.2025 r. upoważnił K. G. do reprezentowania go podczas jego nieobecności. Ponadto strona przedłożyła do organu zaświadczenie o swoim zwolnieniu lekarskim w okresie od dnia [...].04.2025 r. do dnia [...].04.2025 r. Następnie w dniu [...].04.2025 r. na adres e-mail organu I instancji zostało dostarczone zwolnienie lekarskie osoby upoważnionej do reprezentowania przedsiębiorcy podczas nieobecności, tj. K.G. za okres od dnia [...].04.2025 r. do dnia [...].04.2025 r. W dniu [...].04.2025 r. inspektorzy transportu drogowego podjęli próbę przeprowadzenia kontroli w siedzibie przedsiębiorcy transportowego, jednakże z uwagi na niemożliwość przeprowadzenia kontroli, niezastania przedsiębiorcy, ani osoby wyznaczonej do jego reprezentowania sporządzili w tym zakresie dokumentację fotograficzną. W skrzynce pocztowej przypisanej do adresu siedziby przedsiębiorcy przy [...], zostawiono informację o nieskutecznej próbie podjęcia kontroli wraz z wezwaniem do kontaktu telefonicznego z organem w celu ustalenia dalszych czynności, co potwierdza notatka urzędowa z dnia [...].04.2025 r. Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że choroba i zwolnienie lekarskie nie zwalniały przedsiębiorcy z obowiązku poddania się kontroli. Miał on obowiązek takiego zorganizowania pracy przedsiębiorstwa, żeby kontrola mogła się odbyć w określonym przez organ terminie, bądź też wykazać, że stan jego zdrowia rzeczywiście uniemożliwiał mu obecność w siedzibie przedsiębiorcy. Przedłożone zaświadczenie lekarskie przeczą temu, aby ww. przeszkody miały miejsce. Zgodnie z dokumentem B. J. w terminie [...].04.2025 r. nie miał zalecenia żeby "leżeć", z zawartego w zaświadczeniach ZUS ZLA pola 16 - "wskazania lekarskie" wynika, że chory mógł chodzić (kod 2, według punktu 4 legendy zaświadczenia). Nic nie stało zatem na przeszkodzie, aby skarżący mógł uczestniczyć w kontroli osobiście. Identyczne wskazania lekarskie zawarte są także w zaświadczeniu lekarskim ZUS ZLA K. G. z okresu [...].04.2025 r., a więc osoba upoważniona do reprezentowania przedsiębiorcy również mogła uczestniczyć w zaplanowanej kontroli. Jak słusznie wskazał Sąd przedkładając zwolnienia lekarskie za każdym razem, gdy będzie wyznaczony dzień kontroli, skarżący jest w stanie całkowicie uniemożliwić jej przeprowadzenie (m.in. wyrok WSA w Kielcach z 29 listopada 2017 r. sygn. akt Ii SA/Ke 637/17; wyrok NSA z 13 czerwca 2017 r., II GSK 2278/15; wyrok NSA z 15 kwietnia 2015, II GSK 530/14). Ponadto organ odwoławczy wskazał, że okoliczność podnoszona przez stronę, że jest bardzo małym podmiotem, zatrudnia kilku kierowców, wykonuje bardzo niewiele operacji transportowych" jest bezzasadna, bowiem pomimo choroby przedsiębiorca nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, ani jej nie zawiesił, lecz prowadził ją nadal w sposób ciągły i zorganizowany, czego dowodem jest brak stosownych wpisów w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej potwierdzających, że w okresie planowanej kontroli skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że dowody przedłożone przez stronę przed przystąpieniem do kontroli zostały włączone do materiału dowodowego i poddane analizie. Jednakże sama okoliczność przedstawienia zwolnień lekarskich przedsiębiorcy, jak i osoby upoważnianej przez przedsiębiorcę do jego reprezentacji, nie powoduje uznania, że wyznaczony termin przeprowadzenia kontroli jest nieaktualny. Organ odwoławczy wskazał, że powód nieobecności przedsiębiorcy jak i osoby przez niego upoważnionej powinien być obiektywny i wiarygodny. Strona mogła umożliwić inspektorom transportu drogowego dokonanie kontroli w siedzibie przedsiębiorcy, albo upoważnić kolejną osobę do jej reprezentowania przy czynnościach kontrolnych. To na stronie spoczywa ryzyko wyznaczenia osoby upoważnionej do reprezentowania oraz konsekwencje niewstawienia się tej osoby w czasie wyznaczonym do przeprowadzenia kontroli. Zatem okoliczność braku innej odpowiedniej osoby do upoważnienia do reprezentowania przedsiębiorcy w przypadku jego nieobecności nie stanowi podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisu Ip. 1.6 załącznika nr 3 do utd. Zgodnie z art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Organ I instancji działał zgodnie z obowiązującymi przepisami, zarówno postępowania administracyjnego jak i regulującymi kwestie związane z przewozem drogowym. W ocenie GITD postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z procedurą przewidzianą w kpa, a podniesione zarzuty odnośnie naruszenia przepisów procesowych nie są zasadne. Organ odwoławczy wskazał, iż prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego podlega prawnej reglamentacji i wiąże się z licznymi obostrzeniami, które podlegają weryfikacji przez uprawnione do tego organy kontrolne. Obowiązujące w tym zakresie przepisy ustawy o transporcie drogowym jak i ustawy prawo przedsiębiorców nakładają sztywne ramy regulujące kwestie przeprowadzania czynności kontrolnych w siedzibie przedsiębiorcy. Przepisy utd nakładają szczególne obowiązki na organ kontrolny, które mają zapewnić prawną ochronę interesów kontrolowanego przedsiębiorcy. GITD nie stwierdził okoliczności uzasadniających zastosowania przepisów egzoneracyjnych - art 92b oraz 92c utd, Ewentualne okoliczności uzasadniające zastosowanie ich w sprawie powinien wykazać sam przedsiębiorca. W tym miejscu warto wskazać np. wyrok WSA w Opolu z dnia 7 maja 2015 r. (sygn. Akt II SA/Op 123/15). Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż powoływanie się przez skarżącego na okoliczności przewidziane w art. 92c ust. 1 pkt 1 utd, wymaga od przedsiębiorcy wykazania szczególnych okoliczności. Odpowiedzialność z art. 92c u.t.d. ma charakter administracyjny, a zatem nie jest oparta na zasadzie winy, tj. jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, a do stwierdzenia jej zaistnienia wystarczające jest - co do zasady - stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nawet jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony. Organ odwoławczy wskazał, iż skarżący nie wykazał aby w rozpatrywanej sprawie zaszły okoliczności dające podstawy do zastosowania wskazanego przepisu pozwalającego na wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Zdaniem organu na gruncie rozpatrywanej sprawy nie można przyjąć, iż przesłanki egzoneracyjne zostały spełnione. W sprawie nie zachodzą bowiem żadne okoliczności wskazane w art. 92b i art. 92c utd.
Na powyższą decyzję GITD z dnia [...] sierpnia 2025 r. nr [...]. K. J. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą J. B. F." w spadku jako zarządca sukcesyjny firmy J. B. F." w [...]., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa poprzez brak jednoznacznych ustaleń faktycznych w sprawie; - art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. oraz 107 k.p.a. w związku z art. 50 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018r. Prawo przedsiębiorców poprzez uznanie, że skarżący nie poddał się lub uniemożliwił przeprowadzenie kontroli; - art. 93 ust. 1 w zw. żart. 92a ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 6 utd i Ip. 1.6 załącznika nr 3 do utd., poprzez błędną wykładnię polegające na przyjęciu, że Skarżący nie poddał się lub uniemożliwił przeprowadzenie kontroli; - art. 107 § 1 w zw. z art. 104 § 4 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich faktów i dowodów zgromadzonych w trakcie postępowania; - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy decyzji WITD z dnia [...] maja 2025 r. w sytuacji, gdy organ zobligowany był na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie skarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że przed podjęciem przez organ czynności przedsiębiorca powiadomił organ o okresie niezdolności do pracy osoby upoważnionej. Pomimo tych informacji inspektorzy WITD udali się do miejsca wskazanego przez przedsiębiorcę jako adres do doręczeń korespondencji celem rozpoczęcia kontroli przedsiębiorstwa. Zdaniem skarżącego inspektorzy WITD w dniu [...].04.2025r. mieli pełną świadomość tego, iż zarówno przedsiębiorcy, jak i osoby upoważnionej nie zastaną. Zgodnie z dokumentem zwolnienia lekarskiego B. J. w terminie [...].04.2025 r. nie miał zalecenia żeby "leżeć", z zawartego w zaświadczeniach ZUS ZLA pola 16 - "wskazania lekarskie" wynika, że chory mógł chodzić (kod 2, według punktu 4). Z uwagi na powyższe w ocenie organu, nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżący mógł uczestniczyć w kontroli osobiście. Nadto identyczne wskazania lekarskie zawarte są także w zaświadczeniu lekarskim ZUS ZLA K. G. z okresu [...].04.2025r., a więc osoba upoważniona do reprezentowania przedsiębiorcy, również mogła uczestniczyć w zaplanowanej kontroli. Skarżący wskazał, że jeżeli wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem zostanie stwierdzone w okresie zwolnienia lekarskiego od pracy, ubezpieczony zostanie pozbawiony prawa do zasiłku chorobowego. W ocenie skarżącego uczestniczenie B. J., bądź K. G. w czynnościach kontrolnych w okresie niezdolności do pracy byłoby wykorzystywaniem zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia, skutkującym utratą prawa do zasiłku. Biorąc natomiast pod uwagę, iż przedsiębiorca wkrótce zmarł, spekulacje co do tego czy w okresie zwolnienia lekarskiego mógł on podejmować czynności zawodowe, wydają się co najmniej nie na miejscu, a z całą pewnością naruszają zasadę ścisłej wykładni powołanych powyżej przepisów prawa ubezpieczeń społecznych. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności faktyczne należało uznać także, że orzekające w sprawie organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego, a to art. 92a utd w zw. z Ip. 1.6 załącznika nr 3 do tej ustawy uznając, że skarżący nie poddał się czy uniemożliwił przeprowadzenie kontroli w całości lub w części przez co naruszył obowiązki związane z wykonywaniem transportu drogowego. Wykładnia językowa przepisu zawartego w załączniku nr 3 do utd, oznaczonego Ip. 1.6 dowodzi tymczasem, że ustawodawca określając naruszenie obowiązków, o jakich mowa w tym przepisie użył zwrotów "niepoddanie się" lub "uniemożliwienie" przeprowadzenia kontroli, nadając im mających formę imiesłowów czasownikowych odnoszących się do zdarzeń przeszłych dokonanych. Tym samym przepisy te nie znajdą zastosowania do sytuacji, w których osoba działająca w imieniu skarżącego objęta jest okresową niezdolnością do pracy, o czym informuje organ przed podjęciem przez niego czynności, wskazując jednocześnie okres niezdolności do pracy, po upływie którego można podjąć wszelkie czynności kontrolne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako - p.p.s.a.) sprawa została rozpozna w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje rozpoznawanie skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona, jeżeli stwierdzone zostanie naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie przepisów prawa procesowego mogące w istotny sposób oddziaływać na jej rozstrzygnięcie, a także w przypadku wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Z kolei art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani wskazaną podstawą prawną. Jak wynika z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W świetle powyższych unormowań, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i jej wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Na wstępie wskazać należy, że przepis art. 92a ust. 1 utd., stanowiący podstawę wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej, ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która to odpowiedzialność ma charakter obiektywny (por. np. wyrok NSA z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2460/11). Nie jest ona uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego, a zatem określona w art. 92a u.t.d. kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. np. wyroki NSA z: 23 listopada 2018 r., sygn. akt II GSK 3554/16; 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 2096/17). Nałożona decyzją sankcja administracyjna ma zatem przede wszystkim znaczenie prewencyjne, a istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów (zob. np. wyrok NSA z 10 października 2019 r., sygn. akt II GSK 3116/17). Celem tej kary jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje.
Przepis art. 92a ust. 1 utd ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Z tego powodu, co do zasady, bez znaczenia pozostają okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przewoźnika. Ustawodawca umożliwił przedsiębiorcy obalenie tego domniemania w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 u.t.d. i art. 92c ust. 1 utd., stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz. Do uwolnienia się od odpowiedzialności wymagane jest udowodnione podjęcie wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2018 r. sygn. akt II GSK 4457/16).
W badanej sprawie nie znajdzie zastosowania przepis art. 92b utd, gdyż dotyczy on kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. Natomiast w realiach sprawy do rozważenia pozostawała kwestia zastosowania przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 utd., który dotyczy pozostałych przypadków odpowiedzialności przewoźnika za naruszenia przepisów prawa. Zgodnie z treścią art. 92c ust. 1 pkt 1 utd. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Przed przystąpieniem do analizy omawianego zagadnienia wyjaśnić trzeba, że jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] czerwca 2025 r. przedsiębiorca – B. J. zmarł, a z dniem [...] czerwca 2025 r. ustanowiony został zarząd sukcesyjny firmy J. B. F.w [...]. w osobie K. J. Decyzja organu II instancji z dnia [...] sierpnia 2025 r. została prawidłowo skierowana do K. J. zarządcy sukcesyjnego firmy J. B. F.w [...]. w spadku.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przed wyznaczonym na [...] kwietnia 2025 r. terminem kontroli przedsiębiorstwa skarżącego, przedsiębiorca przesłał do organu zwolnienia lekarskie zarówno dotyczące przedsiębiorcy jak i pracownika upoważnionego przez przedsiębiorcę do reprezentowania go podczas czynności kontrolnych. Zwolnienia lekarskie - druki ZUS ZLA - obejmowały okres [...] kwietnia 2025 r. (B. J.) oraz okres [...] kwietnia 2025 r.( K. G.). W dniu zaplanowanej kontroli tj. [...] kwietnia 2025 r. inspektorzy [...]. udali się do siedziby firmy w celu przeprowadzenia kontroli. Na miejscu nie zastano nikogo, w skrzynce pocztowej inspektorzy pozostawili wezwanie do skontaktowania się telefonicznego w dniu [...] kwietnia 2025 r. do godziny 14.00 w celu ustalenia dalszych czynności. Ponieważ przedsiębiorca nie skontaktował się z kontrolującymi pismem z dnia [...] kwietnia 2025 r. organ I instancji zawiadomił przedsiębiorcę o wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia przepisów, o których mowa w załączniku nr 3 do utd. Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2025 r. organ zawiadomił o zakończeniu postępowania dowodowego oraz poinformował o treści art. 10 § 1 kpa, art. 41 kpa i art. 73 § 1 kpa.
W ocenie Sądu ocena stanu faktycznego sprawy przeprowadzona przez organy obydwu instancji, w kontekście normy zawartej w art. 92c ust.1 pkt 1 utd, nie jest prawidłowa. Stanowisko organów nie uwzględnia bowiem wszystkich istotnych okoliczności rozpatrywanej sprawy. Zdaniem Sądu w badanej sprawie organy w niedostatecznym stopniu uwzględniły fakt, że przed terminem planowanej kontroli przedsiębiorca i osoba przez niego upoważniona poinformowali organ o tym, że ze względu na stan zdrowia nie mogą uczestniczyć w czynnościach kontrolnych. Na powyższą okoliczność w.w. osoby przesłały do organu zwolnienia lekarskie (druki ZUS ZLA). W tej sytuacji, w ocenie Sądu, czynność podjętą przez organ już w dniu [...] kwietnia 2025 r. polegającą na wszczęciu przedmiotowego postępowania należy ocenić jako przedwczesną.
Nadto w zaskarżonej decyzji organ nie rozważył wystarczająco wnikliwie sprawy pod kątem zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 utd. ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że przepis ten nie ma w sprawie zastosowania. Zauważyć natomiast trzeba, że choroba jest taką okolicznością na którą przedsiębiorca nie miał wpływu i której nie mógł przewidzieć. Wobec zaistniałej sytuacji kwestia zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 pkt 1 utd wymagała wszechstronnego rozważenia, a przyjęte stanowisko winno być dokładnie uzasadnione. Ponadto organ nie odniósł się do podniesionej przez stronę argumentacji dotyczącej braku możliwości upoważnienia kolejnej osoby do reprezentowania przedsiębiorcy w trakcie kontroli, gdyż firma jest mała i nie zatrudnia innych osób, które mogłyby sprostać takim obowiązkom.
Wszystkie powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, mają istotne znaczenie dla oceny stanu faktycznego sprawy, jednakże nie zostały uwzględnione przez organy orzekające w sprawie.
Jako chybioną należy ocenić argumentację zawartą w decyzji organu II instancji, zgodnie z którą ze względu na wskazania zawarte w zwolnieniach lekarskich ("może chodzić") przedsiębiorca oraz osoba przez niego upoważniona mogli uczestniczyć w czynnościach kontrolnych. Celem pobytu na zwolnieniu lekarskim jest powrót do zdrowia, a wskazanie w zwolnieniu lekarskim, że "chory może chodzić" nie oznacza, że pomimo choroby dana osoba przebywając na zwolnieniu lekarskim może pracować.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że przedstawianie kolejnych zwolnień lekarskich może utrudnić lub wręcz uniemożliwić przeprowadzenie czynności kontrolnych w siedzibie przedsiębiorstwa. Jednakże jak wynika z akt sprawy w badanej sprawie z taką sytuacją nie mamy do czynienia, gdyż przedłożone w sprawie zwolnienia lekarskie były pierwszymi, które dotyczyły kontroli zaplanowanej na [...] kwietnia 2025 r. Ponadto pozostałe okoliczności danej sprawy również nie dają wystarczających, nie budzących wątpliwości podstaw do przyjęcia, że działania przedsiębiorcy ukierunkowane były na utrudnienie lub uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli. W ocenie Sądu stanowisko organu w tym względzie nie znajduje wystarczającego oparcia w okolicznościach sprawy.
Należy podzielić pogląd, że art. 92c ust. 1 pkt 1 utd ma charakter wyjątkowy i podlega interpretacji ścieśniającej. Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem rygorystyczna, z powodu dążenia do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Dla zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 utd konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: brak wpływu przewoźnika na powstanie naruszenia, oraz wystąpienie naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Okolicznościami, o których mowa art. 92c ust. 1 pkt 1 utd, mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć (por. przykładowo wyroki NSA: z dnia 17 czerwca 2025 r. sygn.. akt II GSK 27/22 i sygn. akt II GSK 2691/21, z dnia 8 lipca 2025 r. sygn. akt II GSK 2212/21). Nie tracąc z pola widzenia wyjątkowego charakteru normy zawartej w art. 92c ust. 1 utd, trzeba jednocześnie mieć jednak na uwadze, że wprowadzając regulację zawartą w wymienionym przepisie ustawodawca przewidział sytuacje, w których nawet doświadczony przedsiębiorca nie będzie miał wpływu na powstanie naruszenia oraz nie będzie w stanie przewidzieć zdarzeń i okoliczności skutkujących powstaniem naruszenia.
Na koniec należy zauważyć, że analiza przywołanych w zaskarżonej decyzji wyroków Sądów Administracyjnych, które dotyczą nałożenia na przedsiębiorcę administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie opisane w l.p.1.6 załącznika nr 3 do utd wskazuje, iż stany faktyczne stanowiące podstawę wymierzenia danej sankcji pieniężnej znacząco różniły się od stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie. Z treści uzasadnień wyroków przywołanych przez organ wynika m.in., że w sprawach podejmowano kolejne czynności, które uniemożliwiały przeprowadzenie kontroli w przedsiębiorstwie, bądź też pomimo zwolnienia lekarskiego podejmowano inne czynności (oprócz poddania się kontroli) związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.
Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona wnikliwej analizy jej stanu faktycznego pod kątem normy zawartej w art. 92c ust. 1 pkt 1 utd.
W tym stanie sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" p.p.s.a. zaskarżona decyzja została uchylona. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (DZ.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm. ).