II SA/Go 506/20

II SA/Go 506/20 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2020-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz
Jarosław Piątek /sprawozdawca/
Krzysztof Dziedzic /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 938/21 - Wyrok NSA z 2025-07-22
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2200
art. 92a, art. 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Dz.U. 2020 poz 110
art. 64
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant sekr.sąd. Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A.A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę. ,
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm., dalej jako u.t.d.) Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, nałożył na A.A. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż w dniu [...] listopada 2019 r. w miejscowości [...] na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli zespól pojazdów składający się z trzyosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...], dwuosiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...] i trzyosiowej przyczepy marki [...] o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował K.F., który wykonywał przewóz drogowy z ładunkiem rzeczy tj. pampersy, rury metolowe, mydło w płynie (ładunek podzielny) w imieniu przedsiębiorcy A.A. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: P.H.U. A.A.. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...], według którego kierujący nie posiadał w pojeździe i nie przedstawił do kontroli żadnego zezwolenia na przejazd pojazdów ponadnormatywnych, a zespół pojazdów nie poprzedzał ani za pojazdem nie podążał wymagany pojazd pilotujący pojazdy ponadgabarytowe. W wyniku dokonanego w ramach kontroli ważenia zespołu pojazdów legalizowanymi wagami, stwierdzono przy uwzględnieniu 2% z każdej osi na błąd pomiarowy następujące wyniki: oś pierwsza pojedyncza nienapędowa pojazdu: 5,9 t, oś druga podwójna napędowa pojazdu: 14,3 t, oś trzecia podwójna nienapędowa 19,3 t, oś zwarta potrójna nienapędowa 21,4 t, rzeczywista masa zespołu pojazdów wynosi 60,9 t przekroczenie 20,9 t. Dokonano także pomiaru gabarytów zespołu pojazdów wraz z ładunkiem przy użyciu legalizowanego przymiaru wstęgowego oraz wzorcowanego przymiaru teleskopowego przy uwzględnieniu 1% z każdego pomiaru na błąd pomiarowy, według którego: wysokość 4,17 m przekroczenie 0,17 m, długość zestawu 25,24 m przekroczenie 8,74 m, szerokość 2,52 m.
W toku czynności kontrolnych ustalono, iż za zaistniałe przekroczenie gabarytów zespołu pojazdów wymagane jest zezwolenie kategorii VII, kierujący zaś nie posiadał w pojeździe i nie przedstawił do kontroli w/w zezwolenia, ani też żadnego innego zezwolenia na przejazd pojazdów ponadnormatywnych.
Następnie organ wskazał na stanowisko strony wyrażone w piśmie z [...] grudnia 2019 r., w którym przyznano, że wykonuje międzynarodowy transport drogowy rzeczy do Szwecji i Norwegii, gdzie zestawy pojazdów pow. 25 m długości i DMC 60 t są sankcjonowane i z tego względu posiada takie zestawy transportowe, jednocześnie informując, że kierowcy mają zakaz poruszania się takimi zestawami po polskich drogach.
Mając powyższe na uwadze organ stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d., który stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Dalej organ wyjaśnił, że regulacja wynikająca z art. 92a u.t.d. ma charakter administracyjny, co oznacza, że nie jest ona oparta na zasadzie winy i do stwierdzenia zaistnienia tejże odpowiedzialności wystarczające jest - co do zasady - stwierdzenie naruszenia, nawet jeżeli powstało ono w sposób niezawiniony. Są to decyzje wydawane w ramach tzw. uznania związanego. Organ dodał, iż odpowiedzialność administracyjna za popełnione wykroczenia drogowe, określone zarówno w u.t.d., innych przepisach krajowych oraz przepisach unijnych, jest co do zasady oderwana od kwestii winy.
W związku z powyższym organ orzekł w przedmiotowej sprawie stwierdzając naruszenie:
1) art. 92 a ust. 1, 7 i 11 u.t.d. i lp. 10.2.4. załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona, co najmniej 20 %, gdyż według pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów rzeczywista masa zespołu pojazdów wynosiła 60,9 t, czyli przekroczenie 20,9 t, co stanowi przekroczenie co najmniej 20% zespołu pojazdu członowego,
2) art. 92 a ust. 1, 7 i 11 u.t.d. i lp. 10.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, którego dopuszczalna długość została przekroczona od 20 %, gdyż według pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów długość zestawu wynosiła 25,24 m, przekroczenie 8,74 m co stanowi przekroczenie powyżej 20% zespołu pojazdu członowego.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, zarzucając organowi naruszenie:
- art.7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez nie podjęcie przez organ działań niezbędnych do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego,
- art. 92c ust. 1 u.t.d. przez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania pomimo tego, że skarżący nie miał wpływu na powstałe naruszenie,
- art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d. przez jego niezastosowanie i wszczęcie, a następnie prowadzenie równoległe dwóch postępowań administracyjnych dotyczących tego samego naruszenia.
Zdaniem odwołującego nie miał on wpływu na powstałe naruszenia i wyjaśnił, że wykonuje przewozy międzynarodowe m.in. do Szwecji i Norwegii, w których to krajach dopuszczalne jest wykonywanie przewozu drogowego zespołami pojazdów o długości ponad 25 m i dmc 60 t. Kierowcy mają zakaz poruszania się takimi zestawami po polskich drogach, a dopiero na terytorium Szwecji naczepy mają był łączone w zestawy w celu kontynuowania transportu po drogach Szwecji i Norwegii. Strona zwróciła uwagę, iż organ I instancji wszczął dwa równoległe postępowania, pierwsze zakończyło się wydaniem zaskarżonej decyzji, a drugie nadal się toczy. Oba postępowania dotyczą przekroczeń długości pojazdu oraz ich masy, co sprawia, że takie prowadzenie dwóch postępowań jest niedopuszczalne. Odwołujący podniósł również kwestie ekologiczne wykonywania przewozów długimi pojazdami, mając na uwadze mniejszą emisję C02, a przyjęte wielkości w decyzji dotyczące przekroczenia dopuszczalnej długości i masy, stanowiące normy polskie, nie są zgodnie z przepisami dyrektywy Rady nr 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r.
Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako GITD), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 22 lit.l, art. 87 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 2, art. 92c u.t.d., lp. 10.2.4, lp. 10.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm. - zwanej dalej p.r.d.), § 3 ust. 1 pkt 2, § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm., dalej jako rozporządzenie z 31 grudnia 2002 r.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Na wstępie uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że z uwagi na fakt, iż w niniejszej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d., wyłączone jest na podstawie art. 189a § 2 k.p.a. stosowanie przepisów działu IVa k.p.a. regulującego administracyjne kary pieniężne.
Następnie GITD wskazał na definicję pojazdu nienormatywnego zawartą w art. 2 pkt 35a p.r.d., zgodnie z którą jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Stosownie zaś do art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:
1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy;
2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1;
3) pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na warunkach i w sposób określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2, w tym przez wymaganą liczbę pojazdów wyposażonych i oznakowanych zgodnie z tymi przepisami;
4) zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym. W myśl art. 64 ust. 2 p.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Zgodnie zaś z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r. dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton, z wyjątkiem pojazdu członowego mającego 5 lub 6 osi składającego się z:
a) ciągnika siodłowego o dwóch osiach i naczepy o trzech osiach,
uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego, przewożących jeden lub więcej kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m) - 42 tony,
b) ciągnika siodłowego o trzech osiach i naczepy o dwóch lub trzech osiach, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego, przewożących jeden lub więcej kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m) - 44 tony,
c) ciągnika siodłowego o dwóch osiach i naczepy o trzech osiach przystosowanej technicznie do operacji transportu intermodalnego, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego - 42 tony,
d) ciągnika siodłowego o trzech osiach i naczepy o dwóch lub trzech\ osiach przystosowanej technicznie do operacji transportu intermodalnego, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego - 44 tony.
Ponadto § 57 ust. 3 cyt. rozporządzenia stanowi, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem [...] marca 2003 r. może wynosić 42 tony.
Organ odwoławczy zauważył, iż samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] został po raz pierwszy zarejestrowany w 2007 r., naczepa marki [...] o nr rej. [...] w 2011 r., a przyczepa marki [...] o nr rej. [...], co oznacza, że ww. wyjątek nie znajduje zastosowania. W związku z powyższym dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła do 40 t.
GITD wskazał, iż zespół pojazdów został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10 C/Il o nr fabrycznych [...], które legitymowały się świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar z datą ważności do dnia 31 marca 2021 r. Miejsce kontroli legitymowało się protokołem pomiaru równości terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] lutego 2017 r.
Dalej organ odwoławczy podał, iż zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r. długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy - 18,75 m. Pomiaru długości zespołu pojazdów wraz z ładunkiem dokonano przy pomocy przymiaru wstęgowego o nr [...], który w dniu kontroli legitymował się świadectwem legalizacji pierwotnej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar z datą ważności do 31 grudnia 2021 r. W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów organ stwierdził następujące naruszenie dopuszczalnej normy:
- rzeczywista masa całkowita 60,9 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 20,9 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 52,25 %),
- długość zespołu pojazdów 25,24 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) — przekroczenie dopuszczalnej długości o 8,74 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 46,61 %),
- przewoźnik drogowy nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, uzasadniające zdaniem GITD nałożenie na stronę określonej w sentencji decyzji kary, zgodnie z lp. 10.2.4 i 10.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d.
Odnosząc się do argumentacji odwołującego GITD zauważył, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie p.r.d., kara pieniężna jest wymierzana z tytułu przejazdu zespołem pojazdów składającego się z więcej niż 2 pojazdów. W niniejszym postępowaniu kara pieniężna została nałożona na podstawie u.t.d. z tytułu przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, dopuszczalnej długości, a zatem naruszenia te nie są tożsame przedmiotowo.
Organ dodał, iż w niniejszej sprawie podstawą do wszczęcia postępowania, a następnie nałożenia kary pieniężnej były przepisy u.t.d., a nie p.r.d. Zgodnie z art. 140aa i 140ab p.r.d. za przejazd pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, organy: Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, Straży Granicznej, naczelnik urzędu celno-skarbowego lub zarządca drogi, nakładają m.in. na podmiot wykonujący przejazd karę pieniężną w "drodze decyzji administracyjnej i znajdują się w porządku prawnym od dnia 19 października 2012 r. Zgodnie z przepisami prawa w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1481), która weszła w życie dnia 3 września 2018 r., następuje niezależne sankcjonowanie naruszeń dotyczących przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów, ich długości i szerokości, popełnionych przez przewoźników drogowych wykonujących transport drogowy, od sankcjonowania naruszeń przepisów p.r.d. w zakresie przejazdu po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami dla tego zezwolenia. Wprowadzenie tej regulacji wynika z konieczności dostosowania przepisów krajowych do wymogów rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr-1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19.3.2016, str. 8) i ma to związek z koniecznością kwalifikowania i ewidencjonowania naruszeń określonych w załączniku I do ww. rozporządzenia, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego.
GITD wyjaśnił, iż w przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego, wszczyna się dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów p.r.d. oraz przepisów u.t.d. W związku z powyższym obie sankcje nie są ze sobą tożsame zarówno ze strony przedmiotowej, jak i podmiotowej. P.r.d. sankcjonuje poruszanie się pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z warunkami tego zezwolenia. Odpowiedzialność z tytułu tego naruszenia ponoszą podmioty określone w art. 140aa ust. 3 p.r.d. Natomiast u.t.d. sankcjonuje naruszenia określone w załączniku I do rozporządzenia 2016/403, za które odpowiadają wyłącznie przewoźnicy drogowi wykonujący przejazd w związku z wykonywaniem transportu drogowego na mocy art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d.
Organ podkreślił, iż w niniejszej sprawie podstawą do nałożenia kary pieniężnej było przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej i dopuszczalnej długości zespołu pojazdów, podczas gdy postępowanie na podstawie p.r.d. dotyczy przejazdu zespołu pojazdów składającego się z więcej niż dwóch pojazdów. Przepis art. 62 ust. 4b p.r.d., statuuje przejazd zespołu pojazdów złożonego z liczby pojazdów większej niż określona w ust. 4 lub o długości większej niż określona w ust. 4a wymaga zezwolenia, o którym mowa w art. 64d. Zatem warunkiem poruszania się po drogach m.in. zespołów pojazdów jak w przedmiotowej sprawie, będzie uzyskanie zezwolenia kategorii VII. Już z tytułu samego tylko przejazdu po drogach publicznych zespołu pojazdów, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd inny niż wolnobieżny lub ciągnik rolniczy, składającego się z pojazdów w liczbie większej niż 2, zagrożony będzie karą administracyjną w maksymalnej wysokości 15.000 zł za brak zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach, gdyż nie można mu przypisać wartości procentowej.
Organ podkreślił, iż strona wykonując przejazd po drogach publicznych na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej musi zachować zgodność z obowiązkami jakie ustawodawca nakłada na ustawie i rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r., w związku z tym argumentacja o regulacjach obowiązujących w innych państwach i z tym związanych dopuszczalnych parametrach zespołu pojazdów, nie ma znaczenia w postępowaniu.
GITD dodał, że treść załącznika nr I do Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.U. z 17.9.1996 r., L 235/59) reguluje maksymalne dopuszczalne wartości. Wartości te zostały przepisane i są zbieżne z dopuszczalnymi wartościami określonymi w rozporządzeniu z dnia 31 grudnia 2002 r.
Ponadto GITD nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 92c ust. 1 u.t.d. Wyjaśnił, iż strona w toku postępowania przed organem I instancji pismami z dnia [...] grudnia 2019 r. i [...] grudnia 2019 r., złożyła wyjaśnienia, które nie stanowią dowodów wskazujących, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Nie są takimi dowodami wyjaśnienia zawarte w odwołaniu. Przewoźnik drogowy nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia. W szczególności sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu działania siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter.
Zdaniem organu przewoźnik drogowy wykonując transport drogowy, posiadając wiedzę na temat ładunku, który podjął się przetransportować powinien był przedsięwziąć kroki, aby pojazd był normatywny na drodze, po której wykonuje przejazd, dokonując zmniejszenia jego ilości, mając na względzie podzielność przewożonego ładunku. W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy świadczy, że strona miała wpływ na powstanie naruszenia, jak również naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które mogła przewidzieć, w związku z czym w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c u.t.d.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez A.A., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez nie podjęcie przez organ działań niezbędnych do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a także przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów skutkującej błędnym ustaleniu, iż skarżący miał wpływ na powstanie naruszenia,
2) art. 92 c ust. 1 pkt. 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenia postępowania pomimo tego, iż skarżący nie miał wpływu na powstałe naruszenie,
3) art. 92 c ust. 1 pkt 2 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie i wszczęcie a następnie prowadzenie równolegle dwóch postępowań administracyjnych dotyczących tego samego naruszenia,
4) art. 92 a ust. 3 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie i wymierzenie stronie kar w łącznej wysokości 30.000 zł za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej tj. kontroli z dnia [...] listopada 2019 r.
Mając na względzie wskazane zarzuty skarżący wniósł o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a u.t.d., podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem ponoszą odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 u.t.d. - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 litera a-y u.t.d. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 zł za każde naruszenie. Przepis art. 92a ust. 7 u.t.d. stanowi, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10
- załącznika nr 3 do ustawy.
W myśl lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d. za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona, co najmniej 20 % nakładana jest kara pieniężna w wysokości 10.000 zł. Stosownie do lp. 10.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona od 20% nakładana jest kara pieniężna w wysokości 5000 zł. Zgodnie z art. 62 ust. 4a pkt 1 p.r.d., długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z pojazdu samochodowego i naczepy, których długość nie może przekraczać 16,50 m. Dopuszczalne wymiary, masy i naciski osi pojazdów określone zostały również w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 66 ust. 5 p.r.d. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, dopuszczalna długość pojazdu członowego wynosi 16,50 m. Przez pojazd członowy rozumie się, stosownie do art. 2 pkt 35 p.r.d., zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego złączonego z naczepą. Skontrolowany w rozpoznawanej sprawie pojazd taki zespół stanowił. Okoliczności stanowiące podstawę wymiaru kary pieniężnej, tj. przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej i długości pojazdu, wynikają z protokołu kontroli z dnia [...] listopada 2019 r. Dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynosiła 40 ton, zaś stwierdzona w trakcie kontroli 60,9 ton, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej wartości o 52,25 %. Z kolei dopuszczalna długość pojazdu z ładunkiem wynosiła w przypadku skontrolowanego pojazdu 16,50 m (w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie podano 18,75 m), zaś zmierzona – 25,24 m. Organ zasadnie wskazał, że dopuszczalna długość pojazdu została zatem przekroczona o 8,74 m, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej wartości o 46,61%. Wskazane wartości nie były kwestionowane przez skarżącego. Należy podkreślić, że protokół kontroli jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., który korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2019 r., II GSK 1944/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Stosownie do przepisu art. 76 § 1 k.p.a. dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół kontroli stanowi dokument urzędowy i korzysta on, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, z uprzywilejowanej i kwalifikowanej mocy prawnej oraz domniemania wiarygodności ustaleń w nim zawartych.
Istota podniesionych w skardze zarzutów sprowadza się do twierdzenia o sprzecznym z zakazem podwójnego karania nałożeniu na skarżącego kar pieniężnych w oparciu o te same okoliczności faktyczne. Skarżący podniósł, że na podstawie jednej kontroli drogowej WITD wszczął dwa równoległe postępowania i wydał trzy decyzje. W konsekwencji zdaniem skarżącego został naruszony art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.
Należy wskazać, że zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 56 ust. 1 u.t.d. inspektor ma prawo do nakładania i pobierania kar pieniężnych oraz grzywien w drodze mandatów karnych, m.in.: 1) zgodnie z przepisami ustawy, 2) za naruszenia przepisów o ruchu drogowym w zakresie określonym w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 140aa p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko, że w przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli - przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na przejazd takim pojazdem i naruszenia norm m.in. w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego wszczynane są dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy - p.r.d. oraz przepisów u.t.d. Są to bowiem dwie sprawy administracyjne, załatwiane odrębnymi decyzjami (zob. wyroki WSA w Lublinie z dnia 10 grudnia 2019 r., III SA/Lu 468/19, 13 listopada 2019 r., III SA/Lu 449/19, wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 2019 r. VIII SA/Wa 299/19, wyroki NSA: z dnia 11 lipca 2020 r., II GSK 330/20, 18 maja 2020 r., II GSK 270/20, CBOSA). Naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków określonych w u.t.d. podlega karze na podstawie art. 92a tej ustawy, a naruszenie warunków ruchu pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej, podlega karze na podstawie art. 140ab ust. 2 w zw. z art. 140aa p.r.d. Definicja pojazdu nienormatywnego została zawarta w art. 2 pkt 35a p.r.d. Pojazdem nienormatywnym według ustawowej definicji jest - pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Natomiast warunki dozwolonego poruszania się pojazdu nienormatywnego zostały określone w art. 64 p.r.d. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia (czy naruszenia zakazu z art. 64 ust. 2 p.r.d.) i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów u.t.d., właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje nakładające karę. Do jednego zdarzenia, polegającego na przejeździe pojazdu nienormatywnego, zastosowanie mają różne normy prawne, które przewidują niezależne od siebie ujemne konsekwencje. W doktrynie i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który wielokrotnie zajmował się dopuszczalnością zastosowania dwóch sankcji za ten sam czyn zwraca się uwagę, że fakt pociągnięcia jednostki do odpowiedzialności za ten sam czyn, ale w różnych postępowaniach o charakterze represyjnym, nie przesądza automatycznie o naruszeniu zakazu podwójnego karania. Także Europejski Trybunał Praw Człowieka dopuszcza stosowanie różnych procedur i sankcji, uznając prawo danego państwa do wyboru stosowanych środków represyjnych, o ile stanowią one proporcjonalną reakcję na różne aspekty naruszenia prawa. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że do naruszenia zakazu podwójnego karania dochodzi, gdy kumulatywnie spełnione są trzy warunki:
1. tożsamość zdarzeń,
2. tożsamość podmiotu popełniającego czyn,
3. tożsamość chronionego interesu prawnego.
Istotne znaczenie ma ochrona tego samego dobra na podstawie dwóch różnych regulacji. Ustalenia wymaga zatem, czy orzekane środki realizują identyczny cel, czy też cele przyjęte przez oba środki są odmienne (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 grudnia 2019 r., III SA/Lu 468/19). Na skarżącego zostały nałożone kary pieniężne na podstawie przepisów p.r.d. Jednakże niniejsza sprawa, dotyczy naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego uregulowanego w u.t.d. przez skarżącego jako przewoźnika drogowego, a więc podmiotu wykonującego działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego. W obu analizowanych przypadkach nie zachodzi tożsamość chronionego interesu prawnego. Nie mamy do czynienia z ochroną tego samego dobra. Inny jest bowiem cel omawianych regulacji. Kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Zgodnie z art. 140ae ust. 1 p.r.d., kary pieniężne, o których mowa w art. 140aa ust. 1 i 1a, są przekazywane do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Celem tych kar jest zapobieżenie niszczeniu sieci drogowej i niebezpieczeństwu w ruchu drogowym. Natomiast kary wymierzane na podstawie u.t.d. za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych tą ustawą. Cel tej regulacji jest inny, inny interes prawny podlega na podstawie tych przepisów ochronie. Kara wymierzana jest co do zasady profesjonalnemu podmiotowi gospodarczemu. Jej celem jest wymierzenie sankcji przewoźnikowi, który przy wykonywaniu działalności nie stosuje się do wymogów wynikających z przepisów prawa, co może, jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy wprowadzającej zmianę do ustawy o transporcie drogowym, prowadzić, zgodnie z unormowaniami unijnymi, do utraty przez przewoźnika drogowego dobrej reputacji. Dobrem chronionym jest w tym przypadku prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu (vide: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 września 2020 r., III SA/Gd 160/20, CBOSA). W orzecznictwie zwrócono uwagę, że w przypadku zawyżania masy ładunku, ochrona prawidłowości prowadzenia działalności transportowej wiąże się bezpośrednio z ochroną uczciwej konkurencji, niewątpliwym jest bowiem, że zawyżanie wagi transportowanego towaru ponad dopuszczalne normy prowadzić może do realizacji transportu po niższych cenach (zob. wyrok WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 12 marca 2020 r. , III SA/Gd 814/19, CBOSA). Skoro nie mamy do czynienia z ochroną tego samego dobra, nie można zatem mówić o tożsamych naruszeniach. Konkludując, wymierzenie kar pieniężnych na podstawie dwóch różnych ustaw nie narusza zakazu podwójnego karania. W analizowanej sprawie nie doszło zatem do naruszenia normy art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d., czy art. 92a ust. 3 u.t.d. W rozpoznawanej sprawie kara wymierzona została za naruszenie przepisów o transporcie drogowym i kara taka dotyczy naruszenia przez skarżącego, będącego przewoźnikiem drogowym, a więc podmiot wykonujący działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, obowiązków lub warunków przewozu drogowego uregulowanego w u.t.d.
Należy podzielić również ocenę organu odwoławczego, że w sprawie nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności, które w świetle art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. uzasadniałyby wyłączenie odpowiedzialności skarżącego za stwierdzone naruszenie. Przesłanki egzoneracyjne z art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d. odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. W analizowanym przepisie chodzi bowiem w istocie o okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, a więc o sytuacje powstałe w warunkach niezależnych od przedsiębiorcy. W sprawie nie zostały wykazane jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszeń, a to na przewoźniku spoczywa ciężar dowodu w zakresie dołożenia należytej staranności przy organizacji przewozu i braku wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie.
W konsekwencji uznać należy, że zachodziły podstawy do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej przewidzianej w lp. 10.2.4 i lp. 10.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. Ponieważ suma kar pieniężnych za stwierdzone naruszenia przekraczała sumę kar, o której mowa w art. 92a ust. 3 u.t.d., ostatecznie wymierzono skarżącemu karę w maksymalnej przewidzianej w tym przepisie wysokości 12.000 zł. W ocenie Sądu, organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie wyrażonego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Zapewniono również skarżącemu udział w postępowaniu. Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a., a także naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.
Z powyższych względów skarga jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).