Pełny tekst orzeczenia II SA/Go 485/05

II SA/Go 485/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2005-12-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-06-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska
Grażyna Staniszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Brzezińska
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Asesor WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska, Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi T.S. na decyzję Dyrektor Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty drogowej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego, na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] września 2004 r. nałożył na T.S. karę pieniężną w kwocie 3000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] września 2004 r. podczas kontroli przeprowadzonej na drodze krajowej nr 18, kierujący zespołem pojazdów o nr. rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony należącym do T.B. - T.S. nie okazał na żądanie organu uprawnionego do kontroli dowodu uiszczenia należnej opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Przywołując przepis art. 42 ust. 1 pkt 1-5, art. 42 a oraz art. 45 ustawy o transporcie drogowym stwierdzono, że ustawodawca wskazał kategorie podmiotów wyłączone spod obowiązku uiszczania opłaty drogowej, w tym podmioty nie będące przedsiębiorcami, ale tylko zaliczone do sektora finansów publicznych, nie obejmując wyłączeniem rolników. Organ wywiódł, iż z uwzględnieniem wyjątków określonych w ww. ustawie, każdy przejazd po drogach krajowych pojazdu samochodowego lub zespołu pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t wymaga uiszczenia należnej opłaty, niezależnie czy pojazd przemieszczający się po drodze krajowej służy do działalności gospodarczej czy też nie, oraz czy jedzie z ładunkiem czy bez ładunku. Natomiast stosownie do przepisu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, niezarobkowy przejazd drogowy to każdy przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych.
W konsekwencji uznając, że doszło do naruszenia przez przewoźnika przepisów ustawy o transporcie drogowym, na podstawie art. 92 ust. 1 i 4, organ nałożył obligatoryjną karę, w wysokości wskazanej w załączniku do ustawy (Lp.1.4.1).
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T.S. domagając się jej uchylenia w całości. Odwołujący się podniósł, iż w myśl przepisów ustawy o transporcie drogowym nie jest zobowiązany do uiszczenia opłaty drogowej, gdyż nie jest przedsiębiorcą lecz rolnikiem i nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej. W dniu kontroli jechał po własny zepsuty samochód stojący na parkingu w Niemczech zespołem pojazdów, który nie stanowiłjego własności.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej działając w trybie odwoławczym, na podstawie art. 42, art. 87, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 93 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz § 2 ust. 2, §3, §4 ust. 1 i ust. 2, § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 z późn.zm.), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Opisując stan faktyczny sprawy wskazano, że w trakcie kontroli dokonywanej przez uprawniony organ w dniu [...] września 2004 r. stwierdzono iż kierujący zespołem pojazdów nie posiadał karty opłaty drogowej, czyli naruszenie przez stronę przepisu art. 42 ustawy o transporcie drogowym tj. wykonywanie przejazdu drogowego pojazdu samochodowego po drogach krajowych bez uiszczenia należnej opłaty za przejazd. W związku z czym na podstawie art. 92 ww. ustawy organ wymierzył karę pieniężną w wysokości 3000 zł.
Organ odwoławczy podzielił pogląd organu pierwszej instancji, zgodnie
z którym przepisy ustawy o transporcie drogowym mają zastosowanie do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów
o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Takim pojazdem, znajdującym się w jego dyspozycji prawnej, dokonywał w dniu kontroli przejazdu odwołujący się
Odnosząc się do zarzutu, że do rolnika niebędącego przedsiębiorcą i nie prowadzącego działalności gospodarczej nie mają zastosowania wymogi ustawy
o transporcie drogowym, organ wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. W ocenie Dyrektora Izby Celnej nie ma zatem znaczenia to, że osoba wykonująca przewóz drogowy pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t po drogach krajowych nie jest przedsiębiorcą.
Dodatkowo wskazano także, że ustawodawca zwolnił podmioty niebędące przedsiębiorcami, prowadzące określoną działalność wytwórczą w rolnictwie jedynie
z obowiązku uzyskania zaświadczenia na wykonywanie przewozów na potrzeby własne (art. 33 ust. 2 pkt 2), i takiego dokumentu nie wymagano od strony podczas kontroli.
Organ stwierdził zatem, że obowiązek wynikający z art. 42 ww. ustawy obciąża zarówno przedsiębiorców wykonujących transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz na wykonujących przewozy na potrzeby własne, jak
i poprzez odpowiednie stosowanie podmioty nie będące przedsiębiorcami. Zobowiązuje to by podczas przejazdu po drogach krajowych podmioty te uiszczały należną opłatę za przejazd pojazdu, niezależnie od tego czy przewożą ładunek.
T.S., pismem z dnia [...] lutego 2005 r. (data stempla pocztowego) zatytułowanym jako "odwołanie" zaskarżył decyzję organu administracji publicznej drugiej instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc
o jej uchylenie w całości. Skarżący, podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji zarzucił, iż w jego ocenie w myśl przepisów ustawy o transporcie drogowym, jako rolnik nie prowadzący działalności gospodarczej, nie był zobowiązany do uiszczenia opłaty drogowej. Na podstawie przepisów art. 4, art. 42 ww. ustawy oraz § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach publicznych, skarżący wywiódł, iż przepisy te dotyczą jedynie przedsiębiorców, również w przypadku dokonywania przewozu na potrzeby własne. Zgodnie z definicją zawartą w ustawie z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej, przedsiębiorcą jest osoba, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje
i wykonuje działalność gospodarczą, natomiast w myśl przepisu art. 3 działalnością gospodarczą nie jest działalność wytwórcza w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu
i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926) w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie
w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187, poz. 1927) sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie województwa lubuskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005 roku - zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu
w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze, na mocy cytowanych przepisów, Sąd ten z dniem 1 lipca 2005 r. stał się właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarzuty w niej podniesione nie mogą być uznane za skuteczne. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem.
W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne bądź przepisy postępowania w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270,
z późn.zm.). Oceniając zasadność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu.
Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr z 2004 r. Nr 204, poz. 2088) przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów:
1) przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie
z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób;
2) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy;
3) zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego.
Z kolei w myśl ust. 2 pkt 3 do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego.
Zgodnie z powyższym należy uznać za prawidłowe stanowisko organów administracji publicznej w przedmiotowej sprawie, zgodnie z którym przepisy ustawy o transporcie drogowym mają zastosowanie do przewozu drogowego wykonywanego pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, także przez podmiot niebędący przedsiębiorcą, przy czym odpowiednie zastosowanie mają przepisy ww. ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne art. 4 pkt 4).
Zatem wobec takich podmiotów mają zastosowanie także ustawowe wymogi dotyczące przedsiębiorców wykonujących transport drogowy lub transport na potrzeby własne, w tym obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, zgodnie z regulacją art. 42 ww. ustawy,
z wyjątkiem kategorii przedsiębiorców lub rodzajów przejazdów wskazanych w pkt 1-4. Podkreślenia wymaga fakt, że ustawodawca nie zawarł w tym zamkniętym katalogu wszystkich podmiotów niebędących przedsiębiorcami (np. rolników), którzy wykonują przejazd po drogach publicznych pojazdem samochodowym lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t, tak jak uczynił to
w przypadku takich podmiotów, zaliczanych do sektora finansów publicznych.
Z tego powodu Sąd nie uznał za słuszny zarzutu skargi, zgodnie z którym do rolnika nie prowadzącego działalności gospodarczej nie mogą mieć zastosowania wymogi ustawy o transporcie drogowym oraz przepisów wykonawczych, w tym rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684). Wykładnia wskazanych wyżej przepisów ustawowych nakazuje bowiem odpowiednie stosowanie wszelkich przepisów regulujących obowiązki przedsiębiorców wykonujących transport na potrzeby własne, zatem także obowiązku uiszczania należnej opłaty drogowej.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, iż w postępowaniu administracyjnym organy na podstawie zgromadzonych dowodów prawidłowo ustaliły stan faktyczny i dokonały właściwej subsumcji normy prawnej orzekając o obciążeniu skarżącego karą pieniężną za wykonywanie w dniu [...] września 2004 r. przejazdu po drogach krajowych bez uiszczenia wymaganej opłaty w wysokości 3000 zł (określonej przez ustawodawcę w załączniku do ustawy -lp. 4.1), na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
W rozpoznawanej sprawie bezsporny pozostaje fakt, że skarżący jest rolnikiem, a jednocześnie nie jest przedsiębiorcą, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia
19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178
z późn.zm.), jak i ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807), która uchyliła poprzednią ustawę z dniem 1 stycznia 2005r. Dlatego też bez znaczenia na wynik sprawy pozostają zarzuty skargi
i przedstawiona wykładnia dotycząca definicji przedsiębiorcy, oraz wyłączenia spod tej kategorii m.in. rolników prowadzących działalność wytwórczą w rolnictwie.
Zdaniem Sądu, zamierzeniem ustawodawcy wprowadzającego obowiązek samodzielnego uiszczania przez podmioty dokonujące przejazdów po drogach publicznych pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony było zmierzanie do zapobiegania dalszemu nadmiernemu niszczeniu dróg publicznych, a pośrednio także zapewnienia większego bezpieczeństwa wszystkim użytkownikom tych dróg. Dlatego też nakazy w tym zakresie zawarte
w ustawie o transporcie drogowym winny być bezwzględnie przestrzegane nie tylko przez przedsiębiorców wykonujących zarobkowe przewozy lub przewozu na potrzeby własne lecz także inne podmioty, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco, wbrew woli ustawodawcy. Jednocześnie Sąd nie podzielił zarzutu skargi, iż dopiero od dnia wejścia w życie nowelizacji ustawy
o transporcie drogowym z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 180, poz. 1497) czyli od
25 października 2005 r., istnieje podstawa do wymagania od podmiotów nie będących przedsiębiorcami uiszczania opłaty drogowej. W ocenie Sądu powyższa zmiana przepisu art. 42 ust. 1 (wprowadzona art. 1 pkt 16 ww. ustawy nowelizującej) poprzez nadanie mu brzmienia: "podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy (...)", miała jedynie na celu usunięcie mogących powstawać rozbieżności interpretacyjnych w wykładni przepisów w dotychczasowym brzmieniu, co jak wskazuje niniejsza sprawa, należy ocenić jako prawidłowy zabieg legislacyjny ustawodawcy. Jednakże nie niweczy to istniejącego wcześniej obowiązku skarżącego wynikającego ze wskazanych wyżej powszechnie obowiązujących przepisów ustawy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., na zasadzie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270z późn.zm.), orzekł jak sentencji. Jednocześnie wobec oddalenia skargi, zgodnie z przepisem art. 200 a contrario ww. ustawy, skarżącemu nie przysługuje zwrot kosztów postępowania sądowego.