Pełny tekst orzeczenia II SA/GO 464/25

II SA/Go 464/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Grażyna Staniszewska
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 636
art. 135 c ust.1 pkt 3, art. 135p ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2025 r. sprawy ze skargi M. Z. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...], II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] na rzecz skarżącego M. Z. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2025 r., nr [...] r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] po rozpatrzeniu odwołania M. Z. (skarżący) utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia[...] kwietnia 2025 r. nr [...] o uznaniu skarżącego za winnego zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych polegających na tym, że:
1) w dniu [...] lutego 2025 r. pełniąc służbę dyżurnego na stanowisku kierowania Komendy Miejskiej Policji w [...] po wpłynięciu zgłoszenia dotyczącego postrzelenia kobiety w głowę z pistoletugazowego, dopuścił się popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej poprzez zaniechanie czynności służbowej powiadomienia o nim przełożonego pełniącego dyżur p.o. Komendanta Komendy Miejskiej Policji w [...] podinsp. I. C. oraz dyżurnego jednostki wyższego szczebla KWP w [...] czym nie zapewnił właściwego obiegu informacji o zaistniałym zdarzeniu, tj. przewinienie dyscyplinarne określone w art. 132 ust. 3 pkt. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 636) w zw. z §5 ust. 1 w zw.z§9 ust. 1 pkt 6 zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji z dnia 10 listopada 2004 r. (tekst jedn. Dz. Urz. KGP z 2013 r. poz. 73 ze zm.);
2) w dniu [...] lutego 2025 r. pełniąc służbę dyżurnego na stanowisku kierowania Komendy Miejskiej Policji w [...] po wpłynięciu zgłoszenia dotyczącego postrzelenia kobiety w głowę z pistoletu gazowego, dopuścił się popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej poprzez zaniechanie czynności służbowej szczegółowej weryfikacji tego zgłoszenia i pozyskania na jego temat danych uzupełniających, w konsekwencji czego niezadysponował do obsługi zdarzenia odpowiednich sił i środków oraz nie wykonał koniecznych czynnościprocesowych mających na celu wykrycie sprawcy, w tym nie przekazania pozostającym w jego dyspozycji patrolom, za pośrednictwem policyjnych systemów łączności, informacji o konieczności zwrócenia uwagi na pojazd marki BMW 1 koloru białego/srebrnego, z którego n/n osoba mogła postrzelić kobietę w głowę z broni gazowej), czym nie zapewnił właściwego obiegu informacji o zaistniałym zdarzeniutj. przewinienie dyscyplinarne określone w art. 132 ust 3 pkt. 3 ustawy o Policji wzw. z §9 ust 1 pkt. 3 i pkt. 6 zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji- za które to przewinienia wymierzono skarżącemu karę nagany.
2. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ przedstawił przebieg sprawy dyscyplinarnej, treść i uzasadnienie orzeczenia organu I instancji oraz zarzuty odwołania, które sprowadzały się do naruszenia przepisów art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 6 ust. 2 oraz § 5 ust. 1 i § 9 ust. 1pkt 3 i 6 Zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji przez błędne przyjęcie, że skarżący popełnił przewinienia dyscyplinarne oraz naruszenie przepisów art. 135g ust. 1 i 2 ustawy o Policji przez błędne przyjęcie, że materiał dowodowy sprawy daje jednoznaczne podstawy do postawienia obwinionemu zarzutu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego pomimo, iż w toku postępowania dyscyplinarnego nie ustalono jednoznacznie, jaki obieginformacji nie został zapewniony podczas interwencji, skoro zarówno dyżurny następnej zmiany KMP, dyżurnyKWP zaistniałej sytuacji mieli wiedzę, a fakt błędu systemu SWD podczas wydruku raportów nie może obciążać obwinionego, zaś samo zdarzenie nie wymagało zgłoszenia dyżurnemu KWP oraz komendantowi KMP (s. 1-4 orzeczenia).
3. W rozważaniach organ odwoławczy przedstawił własną ocenę stanu faktycznego i wskazał na źródła dowodowe, na podstawie których przyjął zawinienie skarżącego (s. 4-6 orzeczenia). Następnie szczegółowo odniósł się do zarzutów odwołania (s. 6-9 orzeczenia). W konkluzji podniósł, że celem postępowania dyscyplinarnego, nie jest badanie wszystkichokoliczności faktycznych dotyczących sprawy, lecz ustalenie okoliczności istotnych z punktu widzenia norm prawa materialnego mających w konkretnej sprawie zastosowanie. Podkreślił, że w jego ocenie skarżący dopuścił się zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych i fakt tenzostał udowodniony w zebranym materiale dowodowym i przez przełożonego dyscyplinarnego, który w przedłożonym stanowisku wskazał, że podjęte przez obwinionegodziałania nie były zgodne z procedurami jakie ciążą na dyżurnym jednostki Policji w tego typu zdarzeniach.
Zdaniem organu skarżący powinien do zgłoszenia podejść z pełną powagą niezależnie od tego, czy było to podejrzenie użycia broni palnej, przedmiotu przypominającego broń palną, czy też jej użycie. Bez znaczenia jest rodzaj użytej broni, czy przedmiotu ją przypominającą, z której strzelał sprawca, gdyż mógł narazić zarówno poszkodowaną, czy inną osobę na utratę życia i zdrowia. Wskazano też, że zachowanie skarżącego jako dyżurnego nie buduje zaufania społecznego do Policjijako instytucji organów ścigania.
Odnosząc się do wymierzonej kary organ II instancji powołał się na art. 134h ust.1 i 1a ustawy o Policji i wskazał, że rzecznik dyscyplinarny w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego zbadał wszystkieokoliczności, zarówno te przemawiające na korzyść, jak również na niekorzyść obwinionego. Podał, że skarżący obwiniony kilka miesięcy wcześniej został ukarany karą dyscyplinarną upomnienia, także w związkuz niewłaściwym pełnieniem służby na stanowiska dyżurnego KMP w [...] która nie uległa jeszcze zatarciu. Orzeczona w tym postępowaniu kara nagany, jest obok kary upomnienianajłagodniejszą z katalogu dolegliwości dyscyplinarnych. Przedmiotowa kara oznacza wytknięcie policjantowiniewłaściwego realizowania obowiązków służbowych i postępowania. Jest ona wyrazem dezaprobaty dlakonkretnych zachowań, ma uświadomić obwinionemu, że w przypadku pełnienia dalszej służby w sposóbprawidłowy ma szanse na zrehabilitowanie się.
4. W skardze wniesionej do tutejszego sądu z zachowaniem terminu pełnomocnik skarżącego zarzuciła orzeczeniu naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, oraz procesowego tj. art. 135c ust.1 pkt 1ustawy o Policji poprzez jego niezastosowanie na skutek czego przełożony dyscyplinarny Komendant Miejski Policji w [...]. podinsp. I. C. mimo, iż sprawa jej dotyczyła bezpośrednio, była świadkiem w sprawie, brała udział w postępowaniu dyscyplinarnym obwinionego i wydała orzeczenie jako przełożony obwinionego;
2) art. 135n ust. 4 ustawy o Policji w zw. decyzją nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. w sprawie katalogu przestępstw, zagrożeń iinnych zdarzeń istotnych dla stanu bezpieczeństwa i porządku publicznego, o których informacje podlegają przekazaniu przez dyżurnego Komendy Miejskiej/Powiatowej Policji woj. [...], dyżurnemu Komendy Wojewódzkiej Policji w [...]- załącznik do tej decyzji w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o broni i amunicji z dnia 21 maja 1999 r., w zakresie definicji broni palnej i uznanie, wbrew ustawie, iż wiatrówka jest bronią palną, poprzez "zmianę podstawy orzeczenia w miejsce zapisów, którym miał uchybić obwiniony ujawnionych w decyzji orzeczenia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r., Komendanta Miejskiego Policji (zdarzenie medialne) mimo braku takich możliwości, na rzekome uchybienie (zdarzenie z użyciem broni palnej opisane w orzeczeniu nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] czerwca 2025 r., co uniemożliwiło obronę obwinionego, poprzez brak odniesienia się w orzeczenia co do argumentów odwołania (co rozwinięto na s. 2 i 3 skargi).
Mając na względzie wskazane zarzuty wniesiono ouchylenie orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] czerwca 2025 r., nr [...], uchylenie poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Miejskiego Policjiw [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r., nr [...], a także zasądzenie kosztów postępowania.
5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu. W odniesieniu do pierwszego zarzutu skargi zdaniem organu w sprawie nie doszło do naruszenia art. 135c ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
7. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu dotyczącego naruszenia w kontrolowanej przez sąd sprawie przepisu art. 135c ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji. Wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem przełożony dyscyplinarny lub rzecznik dyscyplinarny podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym, jeżeli sprawa dotyczy go bezpośrednio, zaś stosownie do pkt 3, jeżeli przełożony dyscyplinarny albo rzecznik dyscyplinarny byli świadkiem czynu. W myśl ust. 3 art. 135c ustawy o Policji o okolicznościach uzasadniających wyłączenie od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny zawiadamiają niezwłocznie odpowiednio wyższego przełożonego dyscyplinarnego. Stosownie zaś do ust. 6 art. 135c ustawy o Policji wyższy przełożony dyscyplinarny wydaje postanowienie o wyłączeniu lub o odmowie wyłączenia przełożonego dyscyplinarnego od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym.
8. Celem tych regulacji jest przede wszystkim ochrona bezstronności przełożonego dyscyplinarnego lub rzecznika dyscyplinarnego przez eliminację wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym, administracyjnym lub dyscyplinarnym na każdym jego etapie. Chodzi tu zatem o zewnętrzne, obiektywne i standaryzowane znamiona niezawisłości. Jest to gwarancja od lat funkcjonująca w polskim prawie, przede wszystkim karnym, a co za tym idzie także postępowaniach dyscyplinarnych. Zwraca się na nią szczególną uwagę w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Prawa Człowieka (por. orzeczenia z 17 stycznia 1970 r., D. przeciwko Belgii, 2689/65; z 28 września 1995 r., w sprawie P. przeciwko Luksemburgowi, 14570/89; z 23 marca 1999 r. w sprawie J. przeciwko Polsce, 30214/96; z 8 lutego 2000 r. w sprawie McG. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 28488/95, SIP LEX).
9. Sąd nie podziela zarzutu skargi naruszenia art. 135c ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji. Nie można bowiem uznać, że sprawa, w której obwiniony został skarżący dotyczyła bezpośrednio przełożonego dyscyplinarnego. Ta podstawa wyłączenia (wypracowana na gruncie przepisów Kodeksu postępowania karnego) wiąże się z łacińską sentencją prawniczą nemoiudex in causa sua. Wykładnia językowa tego określenia wskazuje, że chodzi tu o sprawę, która wprost ma związek z osobą sędziego i którą sędzia jest osobiście zainteresowany. Nie budzi wątpliwości, że będzie to sytuacja, w której sędzia jest stroną postępowania karnego (odnosi się to także do pokrzywdzonego przestępstwem, który nie występuje w charakterze strony w postępowaniu sądowym). Natomiast w innych sytuacjach konieczne jest ustalenie, czy rozstrzygnięcie w sprawie karnej wywiera bezpośredni wpływ na sferę uprawnień lub obowiązków prawnych sędziego, np. w kategoriach ekonomicznych na odniesienie korzyści majątkowej albo poniesienie straty (por. wyżej cytowane orzeczenie NSA w sprawie III OSK 2426/21).
10. Natomiast z urzędu sąd stwierdził, że doszło do naruszenia przepisu art. 135c ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji. Osoba piastująca funkcję organu, który wydał w I instancji decyzję – podinsp. I. C., przełożony dyscyplinarny skarżącego, była bowiem świadkiem zarzuconego mu czynu i to świadkiem przesłuchanym w sprawie (protokół, k. 169-170 akt postępowania dyscyplinarnego), na podstawie którego zeznań (między innymi) organy ustaliły stan faktyczny i przypisały winę skarżącemu (por. s. 5, orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]., k. 231 akt postępowania dyscyplinarnego).
W takiej sytuacji, co potwierdza cytowane wyżej orzecznictwo, wyłączenie podinsp. I. C. od orzekania w sprawie było obligatoryjne. W orzecznictwie sądów administracyjnych w sprawach dyscyplinarnych wskazuje się, odwołując się do art. 135p ust. 1 ustawy o Policji, że definicja świadka wypracowana przez doktrynę i orzecznictwo w sprawach karnych zastosowanie do postępowania dyscyplinarnego uregulowanego w ustawie o Policji. W doktrynie prawa karnego procesowego w definicji świadka uwzględnienia się dwa ujęcia: faktyczne i formalne. Świadkiem w sensie faktycznym jest każda osoba fizyczna, która zna jakieś okoliczności mogące mieć znaczenie dla sprawy karnej. Świadkiem zaś w sensie formalnym jest tylko taka osoba, która w prawidłowy sposób została wezwana przez uprawniony organ procesowy do udziału w sprawie, niezależnie od tego, czy w rzeczywistości (faktycznie) dysponuje ona wiadomościami na temat przestępstwa (por. uzasadnienie uchwały siedmiu sędziów z 27 kwietnia 1960 r., VI KO 37/06, OSNCK z 1961 r., nr 4 poz. 51).
Gwarancje, które chroni rozważany przepis rozumiane są tak szeroko, że NSA przyjmuje, iż świadek czynu to nie tylko osoba, która została formalnie przesłuchana w tym charakterze, ale także ta, która ma "własne spostrzeżenia poza procesem, mające znaczenie dla sprawy" (por. wyroki NSA z dnia 14 lutego 2020 r., I OSK 1583/18 oraz 5 lipca 2023 r., III OSK 2426/21; CBOSA).
11. Z uwagi zatem na naruszenie art. 135c ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
W takiej sytuacji przedwczesne i bezprzedmiotowe było odnoszenie się przez sąd do kwestii materialnoprawnych podniesionych w skardze.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku (art. 153 p.p.s.a.).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.