II SA/GO 414/24

II SA/Go 414/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący/
Jarosław Piątek
Kamila Karwatowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 76 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 3 ust 1 pkt 6, art 4, art 92 a ust 1, ust 7 pkt 1, art 92 b ust 1, art 92 c ust 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U.UE.L 2008 nr 31 poz 312 art 3
DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca  niektóre dyrektywy
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2024 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r., nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej jako organ I instancji), powołując się na art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 dalej k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. v), art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 7 pkt 1, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201, dalej u.t.d.), art. 24 ust. 1, ust. 6, ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 295, dalej u.o.), § 1, § 10 ust. 1-4 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych zasad dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r. poz. 1742, dalej jako rozporządzenie), nałożył na firmę D. D. Transport (dalej jako skarżący) karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego odpadów, w dniu [...] października 2023 r. zespołem pojazdów o nr rej. [...] bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż w dniu [...] października 2023 r. w wyniku przeprowadzonej kontroli ciągnika samochodowego marki [...] o nr rejestr. [...] wraz z naczepą o nr rejestr. [...] funkcjonariusze celno-skarbowi ujawnili przewóz powypadkowego samochodu ciężarowego, ze zdemontowaną kabiną. Przewozu dokonała polska firma D. D. Transport w oparciu o Międzynarodowy Samochodowy List Przewozowy CMR nr [...] z [...] października 2023 r. i licencję dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy nr [...].
Z protokołu oględzin przewożonego towaru nr [...] z [...] października 2023 r. wynika, że cyt. "na naczepie ciężarowej o nr [...] stwierdzono ciągnik siodłowy [...] ze zdemontowaną kabiną. Kabina kompletnie zniszczona bez drzwi (jedne zdemontowane leżą na podłodze), podwozie z zespołem napędowym nosi ślady uszkodzeń oraz cięcia narzędziami, zdemontowany wał napędowy i część elementów plastikowych oraz osprzętu".
Organ wskazał, iż Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w [...], do którego kontrolujący zwrócili się podczas kontroli, uznał towar za odpad, i ze względu na widoczne wycieki płynów eksploatacyjnych, sklasyfikowany jako mieszanina odpadów spoza listy.
Funkcjonariusze Służby Celno - Skarbowej w sporządzonym protokole kontroli nr [...] wraz z załącznikami, wykazali naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o. Kierowca nie wniósł zastrzeżeń do protokołu i w tym samym dniu go podpisał.
NUCS wskazał, iż zasady podejmowania i wykonywania krajowego i międzynarodowego transportu drogowego oraz przewozu drogowego określa u.t.d. Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. v) ww. ustawy użyte w niej określenia oznaczają obowiązki lub warunki przewozu drogowego - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz m.in. przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 295).W myśl art. 24 ust. 1 u.o. transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Środki transportu odpadów powinny być oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7.Jak wskazuje obowiązujący w dacie kontroli § 10 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów cyt.:
"§ 10. 1. W przypadku środków transportu, o których mowa w § 9 ust. 1, przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów, zamiast oznakowania wskazanego w § 9 dopuszcza się oznakowanie środków transportu tablicą:
1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;
2) na której umieszcza się wielką literę "A" koloru czarnego o wysokości minimum 200 mm i szerokości linii minimum 20 mm.
2. Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni.
3. Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne.
4. Wzór oznakowania środków transportu przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów określa załącznik nr 2 do rozporządzenia".
Zdaniem organu stwierdzony podczas kontroli brak ww. oznakowania ciągnika samochodowego marki [...] o nr rejestr. [...] i naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...] stanowi naruszenie przepisów ustawy o odpadach oraz obowiązków i warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 4 pkt 22 lit. v) u.t.d.
Natomiast naruszenie przepisów, stwierdzonych w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] października 2023 r. (wykonywanie przewozu drogowego odpadów, zespołem pojazdów o nr rejestr. [...], przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art.24 ust. 7 u.o.), wywołuje ten skutek, że po stronie organu administracji publicznej powstaje obowiązek nałożenia na podmiot wykonujący przewóz drogowy kary pieniężnej, określonej w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Jednocześnie organ stwierdził brak podstaw do zastosowania przepisu art. 92c u.t.d.określającego przesłanki egzoneracyjne.
W odpowiedzi na w/w decyzję skarżący działający przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł odwołanie, w którym zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. przez uznanie, że przewożony pojazd jest odpadem podczas gdy w rzeczywistości pojazd nie był odpadem tylko pojazdem zakupionym na podstawie faktury VAT nr [...] z dnia [...] października 2023 r. od firmy T. GmbH;
2) art. 7 oraz art. 77 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, przede wszystkim zaś zaniechanie: brak ustalenia na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy czy pojazd jest odpadem w rozumieniu ustawy o odpadach;
3) art. 72 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie, i uznanie, że przewożony pojazd jest odpadem w rozumieniu ustawy o odpadach, w sytuacji, gdy pojazd ten posiada dowód własności w postaci faktury VAT nr [...] z dnia [...] października 2023 r., dowód rejestracyjny, książkę pojazdu, certyfikat emisji spalin oraz homologację, a więc dokumenty, które umożliwiają zarejestrowanie przedmiotowego pojazdu na terytorium Rzeczpospolitej jako ciągnik siodłowy, oraz wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, zasądzenie od NUCS na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów, które w oryginale znajdują się u właściciela pojazdu to jest: faktury vat nr [...] z dnia [...] października 2023 r., książki pojazdu; certyfikatu emisji spalin; homologacji; dowodu rejestracyjnego, na okoliczność ich treści, to jest w szczególności, że przewożony pojazd był pojazdem uszkodzonym nadającym się do rejestracji w Polsce, ale nadającym się do naprawy, a nie odpadem w rozumieniu u.o.
Postanowieniem nr [...] z [...] maja 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] odmówił skarżącemu przeprowadzenia wnioskowanych dowodów i wyznaczył siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, z którego nie skorzystał.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. nr: [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
DIAS podał, iż w przedmiotowej sprawie [...] października 2023 r. o godz. 22:30 funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej na drodze krajowej nr [...] przeprowadzili kontrolę zestawu ciężarowego o nr rej. [...], którym kierowca P. W. wykonywał przewóz towaru z Niemiec do Polski.
Z treści okazanych dokumentów wynikało, że z terytorium Niemiec na terytorium Polski przewożony był towar w postaci powypadkowego samochodu ciężarowego ze zdemontowaną kabiną.W trakcie przeprowadzanej kontroli, funkcjonariusze celno-skarbowi stwierdzili, że przewoźnik faktycznie przewozi powypadkowy samochód ciężarowy, ze zdemontowaną kabiną.Z protokołu oględzin przewożonego towaru nr [...] z [...] października 2023 r. wynika, że cyt. "na naczepie ciężarowej o nr [...] stwierdzono ciągnik siodłowy [...] ze zdemontowaną kabiną. Kabina kompletnie zniszczona bez drzwi (jedne zdemontowane leżą na podłodze), podwozie z zespołem napędowym nosi ślady uszkodzeń oraz cięcia narzędziami, zdemontowany wał napędowy i część elementów plastikowych oraz osprzętu".
W związku z powyższym wykonano komplet zdjęć. Mając na uwadze powyższe ustalenia, zwrócono się do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z wnioskiem o przeprowadzenie oceny przewożonego towaru.W odpowiedzi na przedmiotowy wniosek Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w [...] uznał towar za odpad niebezpieczny, ze względu na widoczne wycieki płynów eksploatacyjnych. Sklasyfikowany jako mieszanina odpadów spoza listy. Mając na uwadze powyższe ustalenia funkcjonariusze Służby Celno — Skarbowej sporządzili protokół kontroli nr [...] wraz z załącznikiem, w którym wykazano naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Kierowca nie wniósł zastrzeżeń do protokołu i w tym samym dniu go podpisał.
DIAS wskazał, iż zasady transportu odpadów reguluje art. 24 ust. 1 u.o., który stanowi, że transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Ponadto zgodnie z art. 24 ust. 6 omawianej ustawy, środki transportu odpadów powinny być oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7.
W oparciu o delegację ustawową, zawartą w art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, zostało wydane rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r., poz.1742).Zgodnie z § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 września 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym oznacza się tablicą:
1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;
2) na której umieszcza się napis ODPADY naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm.
W § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazano, że w przypadku środków transportu, o których mowa w § 9 ust. 1, przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów, zamiast oznakowania wskazanego w § 9 dopuszcza się oznakowanie środków transportu tablicą:
1. koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;
2. na której umieszcza się wielką literę A koloru czarnego o wysokości minimum 200 mm i szerokości linii minimum 20 mm.
Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni (ust. 2). Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (ust. 3). Wzór oznakowania środków transportu przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów określa załącznik nr 2 do rozporządzenia (ust. 4).
W świetle art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy u.t.d.Za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, w Lp. 4.8. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym została określona kara pieniężna w wysokości [...] zł.
Organ wyjaśnił, że ocena przedmiotowego odpadu przeprowadzona przez inspektora Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska (dalej: WIOŚ) posiada charakter dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Dowód urzędowy sporządzony przez upoważniony do jego sporządzenia organ w zakresie swojego działania korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności dokumentu) oraz zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Jakkolwiek domniemania te mogą być obalone, to jednak z tych względów dokument urzędowy staje się najbardziej wiarygodnym środkiem dowodowym.
Zdaniem DIAS organ I instancji wydając rozstrzygnięcie oparł się zarówno na ocenie z [...] października 2023 r. sporządzonej przez WIOŚ, jak i na ustaleniach funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej z [...] października 2023 r., dokumentacji fotograficznej, a także zapisach faktury nr [...] z [...] września 2023 r., w której w języku niemiecki był zapis treści: "środek transportu sprzedawany jest w stanie sprawdzonym przez kupującego, z wyłączeniem gwarancji. W szczególności sprzedający nie gwarantuje, że środek transportu jest bezwypadkowy i zgodny z przepisami StVZO" - niemieckie przepisy o zezwoleniach na ruch drogowy. Załączona do odwołania faktura nie zawiera już tych zapisów.Ustalenia te były wystarczające do uznania przez organ I instancji przewożonego towaru za odpad w rozumieniu ustawy o odpadach i nałożenia na transportującego odpady kary pieniężnej za wykonywanie w dniu [...] października 2023 r. przewozu drogowego odpadów zespołem pojazdów o nr rej. [...] bez wymaganego oznaczenia pojazdu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o.DIAS przeprowadził przy tym rozbudowaną interpretację pojęcia ,,odpad" na gruncie u.o., powołując w tym zakresie stanowisko sądów administracyjnych.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że przedmiot postępowania, jak wynika z oceny WIOŚ z [...] października 2023 r., protokołu kontroli z [...] października 2023 r. oraz dokumentacji fotograficznej i przedstawionej w trakcie kontroli faktury nr [...] z [...] września 2023 r., sprowadzony został przez stronę jako pojazd uszkodzony, uniemożliwiający jego użytkowanie w sposób dotychczasowy. Biorąc pod uwagę przede wszystkim rozmiar uszkodzeń, zasadne jest twierdzenie, że ww. pojazd, już na terenie kraju wysyłki, tj. na terytorium Niemiec, utracił swoje dotychczasowe przeznaczenie. Ewentualna naprawa i rejestracja pojazdu nie wyklucza zakwalifikowania naprawionego pojazdu jako odpadu.
W świetle powyższego DIAS uznał, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek egzoneracyjnych, określonych w art. 92c) ust. 1 u.t.d.
Organ odwoławczy uwzględniając przywołane w uzasadnieniu unormowania prawne oraz akta sprawy, uznał, że materiał dowodowy został zgromadzony w sposób prawidłowy i pozwalający na dokonanie jego oceny w granicach ustawowej swobody. Podkreślił, iż wydając decyzję organ pierwszej instancji działał zgodnie z zasadami określonymi w art. 6, art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 3, k.p.a. Podjął wszelkie czynności w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i na podstawie jego całokształtu ocenił, czy dane okoliczności zostały udowodnione. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wykazał fakty, które uznał za udowodnione, wskazał na dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których odmówił wiarygodności podniesionym przez skarżącego argumentom. Wyjaśnił podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.).
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zaskarżając ją w całościi wnosząc o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wymienionych w niej dokumentów. Skarżący zarzucił organom naruszenie:
1) art. 92a ust. 1, ust. 7 pkt 1 w zw. z art. 4 pkt 22 lit. v, art. 93 ust. 1 u.t.d. i Lp. 4.8 załącznik nr 3 do ww. ustawy w zw. z art. 3 ust 1 pkt 6 u.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości [...] zł za brak specjalnego oznakowania środka transportu przewożącego odpady, w sytuacji gdy przewożony pojazd nie jest odpadem w rozumieniu ustawy o odpadach, zatem skarżący nie miał obowiązku specjalnego oznakowania środka transportu, którym pojazd ten był przewożony;
2) art. 24 ust. 1, ust. 6, ust. 7 u.o. w zw. z § 10 ust 1-4 rozporządzenia w zw. z art. 3 ust 1 pkt 6 u.o., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący pozostawał w obowiązku specjalnego oznakowania środka transportu, którym przewożony był pojazd jako środka transportu przewożącego odpady, a w konsekwencji nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości [...] zł za brak specjalnego oznakowania, podczas gdy pojazd nie jest odpadem w rozumieniu ustawy o odpadach, zatem skarżący nie miał obowiązku specjalnego oznakowania środka transportu, którym pojazd ten był przewożony;
3) art. 3 ust 1 pkt 6 u.o., przez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że przewożony pojazd jest odpadem podczas gdy w rzeczywistości pojazd nie był odpadem tylko pojazdem zakupionym na podstawie faktury VAT nr [...] z dnia [...] października 2023 r. od firmy T. GMbH;
4) art. 72 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego niezastosowanie, i uznanie, że przewożony pojazd jest odpadem w rozumieniu ustawy o odpadach, w sytuacji, gdy pojazd ten posiada dowód własności w postaci faktury VAT nr [...] z dnia [...] października 2023 r. dowód rejestracyjny, książkę pojazdu, certyfikat emisji spalin oraz homologację, a więc dokumenty, które umożliwiają zarejestrowanie przedmiotowego pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej jako ciągnik siodłowy;
5) art. 7 oraz art. 77 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, przede wszystkim zaś zaniechanie: brak ustalenia na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy czy pojazd jest odpadem w rozumieniu ustawy o odpadach;
6) art. 76 § 3, art. 75 § 1, art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. polegające na pominięciu wniosków dowodowych i odmowie przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącego w postaci dokumentów takich jak: faktury VAT nr [...] z dnia [...] października 2023 r., książki pojazdu, certyfikatu emisji spalin, homologacji, dowodu rejestracyjnego, pisemnych wyjaśnień odwołującego się oraz dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy na okoliczności wskazane szczegółowo we wnioskach dowodowych, z powodu zgromadzenia przez organ dowodów w postaci dokumentów urzędowych, z których wynika, że pojazd przewożony był odpadem i uznaniem przez organ tych dokumentów urzędowych za wystarczających do zakończenia sprawy i wydania merytorycznej decyzji, podczas gdy art. 76 § 3 k.p.a. wyraźnie dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodów przeciwko treści dokumentów urzędowych, zaś art. 77 § 1 k.p.a. nakazuje organowi zebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a nie jedynie wystarczający, podczas, gdy dowody te świadczą o tym, że przewożony pojazd nie jest odpadem, co skutkowało uniemożliwieniem skarżącemu podjęcia próby obalenia domniemania, że przewożony pojazd jest odpadem, wynikającego z treści dokumentów urzędowych i wykazania przed organem, że skarżący nie miał obowiązku oznakowania środka transportu jako środka przewożącego odpady, a nałożenie kary w wysokości [...] zł było nieuprawnione;
7) art. 7, 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na dokonaniu dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz na zaniechaniu dokonania dokładnych ustaleń w sprawie i niewyjaśnienie istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy okoliczności faktycznych w zakresie czy pojazd przewożony przez skarżącego jest odpadem, tj. w szczególności nieustalenie, czy sprzedaż pojazdu nastąpiła z uwagi na zamiar pozbycia się pojazdu jako odpadu, czy sprzedawca miał zamiar pozbycia się pojazdu, czy pojazd nadaje się naprawy i jeśli tak, to jakiej, czy pojazd był sprzedawany jako całość czy na części, czy główne układy pojazdu były sprawne, szacunkowych kosztów naprawy, sposobu naprawy i poziomu jej skomplikowania, które to ustalenia doprowadziłyby organ to stwierdzenia, że przewożony pojazd nie jest odpadem w rozumieniu u.o., a nałożenie kary pieniężnej było nieuprawnione.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a skarżący nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja DIAS z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję NUCS nr [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w kwocie [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego odpadów bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy: art. 138 § 1 pkt 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 92a ust. 1, ust. 7 pkt 1 w związku z art. 4 pkt 22 lit. v, art. 93 ust. 1 u.t.d. i Lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 24 ust. 1, ust. 6, ust. 7 u.o., § 10 rozporządzenia.
Zgodnie z art. 92a. ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że:
1) przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 1 000 000 złotych za każde naruszenie;
2 ) przedsiębiorca wykonujący krajowy transport drogowy, o którym mowa w art. 5b ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości do 120 000 złotych za każde naruszenie.
W myśl art. 4 pkt 6a u.t.d. przewóz drogowy oznacza transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006".
W art. 4 pkt 22 u.t.d. określono, że przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego należy rozumieć warunki i obowiązku wynikające z przepisów ustawy oraz wymienionych tam aktów prawnych (prawa unijnego oraz prawa krajowego), w tym (ppkt v) z ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
Zgodnie z art. 24 ust. 6 u.o. środki transportu odpadów są oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7. Na podstawie delegacji zawartej w ust. 7 Minister Środowiska w dniu 7 października 2016 r. wydał rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r. poz. 1742). Przepis § 9 tego rozporządzenia stanowi, że środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.) oznacza się tablicą:
1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;
2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm. (ust. 1). Jeżeli ze względu na wielkość lub konstrukcję środka transportu brakuje na nim powierzchni do umieszczenia tablicy o wymiarach określonych w ust. 1 pkt 1, dopuszcza się zmniejszenie:
1) wymiaru tablicy do minimum 300 mm szerokości i minimum 120 mm wysokości;
2) wysokości napisu "ODPADY" do minimum 80 mm i szerokości linii do minimum 12 mm.(ust. 2). Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni.(ust. 3). Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (ust. 4).
W myśl § 10 rozporządzenia w przypadku środków transportu, o których mowa w § 9 ust. 1, przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów, zamiast oznakowania wskazanego w § 9 dopuszcza się oznakowanie środków transportu tablicą:
1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;
2) na której umieszcza się wielką literę "A" koloru czarnego o wysokości minimum 200 mm i szerokości linii minimum 20 mm. (ust. 1). Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni (ust. 2). Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (ust. 3). Wzór oznakowania środków transportu przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów określa załącznik nr 2 do rozporządzenia (ust. 4).
Jak wynika ze stanu faktycznego ustalonego w przedmiotowej sprawie, w trakcie przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej [...] października 2023 r. kontroli pojazdu marki [...] o nr re. [...] z naczepą, pojazdem tym wykonywany był przez skarżącego jako przewoźnika transport z Niemiec na terytorium Polski.Przewożonym towarem był powypadkowy samochód ciężarowy (ciągnik siodłowy [...]) ze zdemontowaną kabiną (kompletnie zniszczona bez drzwi, które były obok).
Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii, czy przewożony towar stanowił odpad i w konsekwencji czy zgodnie z prawem nałożona została na skarżącego kara pieniężna. Organy bowiem wobec zakwalifikowania przewożonego towaru jako odpadu i stwierdzenia w związku z tym wykonywania przewozu drogowego przez skarżącego bez wymaganego treścią art. 24 ust. 7 u.o. oznakowania, wymierzyły skarżącemu karę pieniężną. Ze stanowiskiem organu zaś nie zgodził się skarżący, uważając, iż przewożony pojazd powypadkowy nie stanowił odpadu w rozumieniu u.o., a w konsekwencji jego przewóz nie wymagał zachowania wymogu odpowiedniego oznakowania, o którym mowa w przepisach u.o. i rozporządzenia.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1587, dalej jako u.o.) przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten stanowi implementację art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.Urz.UE.L z 2008 r. poz. 312, s. 3). Pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób niż nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako "odpadów" wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia terminu "pozbywać się" (wyrok z 4 lipca 2019 r., Tronex, C 624/17, EU:C:2019:564, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo). W odniesieniu do pojęcia "pozbywać się" z utrwalonego orzecznictwa wynika również, że należy je interpretować z uwzględnieniem celu dyrektywy 2008/98, którym zgodnie z motywem 6 tej dyrektywy jest zmniejszenie negatywnych skutków wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi dla zdrowia ludzi i środowiska. Pojęcie to wymaga również wykładni w świetle art. 191 ust. 2 TFUE, który stanowi, że polityka Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i opiera się w szczególności na zasadach ostrożności i działania zapobiegawczego. Wynika z tego, że wyrażenia "pozbywać się", a zatem i pojęcia "odpadów" w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98, nie można interpretować w sposób zawężający. Pojęcie "pozbywać się" obejmuje zarówno "odzysk", jak i "unieszkodliwianie" danej substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 15 i pkt 19 dyrektywy 2008/98. Z orzecznictwa TSUE wynika także, że to, czy dany przedmiot lub substancja stanowi "odpad" w rozumieniu dyrektywy 2008/98, należy ustalić w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie powinna zostać naruszona. Konkretne okoliczności mogą zatem stanowić wskazówkę występowania działania polegającego na pozbywaniu się, zamiaru pozbycia się lub zobowiązania do pozbycia się substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98.
Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. System nadzoru i gospodarowania ustanowiony dyrektywą 2008/98 ma bowiem na celu objęcie swoim zakresem wszystkich przedmiotów i substancji, których ich właściciel się pozbywa, nawet jeżeli mają one wartość handlową i są gromadzone z powodów handlowych do celów recyklingu, regeneracji lub ponownego wykorzystania (zob. podobnie wyroki: z 24 czerwca 2008 r., Commune de Mesquer, C 188/07, EU:C:2008:359, pkt 40; z 3 października 2013 r., Brady, C 113/12, EU:C:2013:627, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo). W wyroku z 14 października 2020 r. w sprawie C-629/19 TSUE ponadto orzekł, że należy zwrócić szczególną uwagę, czy dany przedmiot lub substancja nie są już przydatne dotychczasowemu właścicielowi, a więc czy przedmiot lub substancja stanowią obciążenie, którego posiadacz zamierzasię pozbyć. Gdy taka sytuacja rzeczywiście ma miejsce, istnieje ryzyko, że posiadacz pozbędzie się danego przedmiotu lub substancji, które do niego należą, w sposób mogący szkodzić środowisku, w szczególności porzucając, wysypując lub unieszkodliwiając je w niekontrolowany sposób. Taki przedmiot lub substancja, wchodząc w zakres pojęcia "odpadów" w rozumieniu dyrektywy 2008/98, podlegają przepisom tej dyrektywy, co oznacza, że odzyskiwania lub unieszkodliwiania przedmiotu lub substancji należy dokonać bez zagrażania zdrowiu ludzi oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. W związku z tym stopień prawdopodobieństwa ponownego wykorzystania towaru, substancji lub produktu bez wstępnego przetwarzania stanowi istotną przesłankę ich kwalifikacji jako odpad. Przepisy dyrektywy 2008/98 dotyczą bowiem zapewnienia, żeby czynności odzyskiwania i unieszkodliwiania odpadów były wprowadzane w życie bez zagrożenia dla zdrowia ludzi oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. Uwzględniając obowiązek dokonania wykładni rozszerzającej pojęcia "odpadów", należy uznać, że dotyczy jedynie sytuacji, w których ponowne wykorzystanie takiego towaru lub substancji jest nie tylko możliwe, ale i pewne, bez konieczności poddania w tym celu uprzedniemu procesowi odzyskiwania odpadów, o którym mowa w załączniku II do dyrektywy 2008/98. W kontekście tych rozważań TSUE konsekwentnie podkreśla, że to organy krajowe są właściwe do oceny okoliczności faktycznych rozpoznawanej przez nich sprawy i ustalenie, czy posiadacz przedmiotu lub substancji rzeczywiście miał zamiar ich "pozbycia się". W świetle powyższych rozważań nie ulega zatem wątpliwości, że sformułowana wyżej definicja odpadu jest definicją szeroką i musi ulegać doprecyzowaniu na gruncie poszczególnych stanów faktycznych (zob. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2023 r., III OSK 1120/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA).
W orzecznictwie wskazuje się, że pozbyciem się przedmiotu, w rozumieniu ustawy z 2012 r. o odpadach, jest również jego przekazanie (zbycie) innemu podmiotowi, który będzie go wykorzystywał w inny, zasadniczo odmienny od dotychczasowego sposób. Odpadami mogą być więc także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu i mogące być w związku z tym przedmiotem transakcji handlowej jako dobro o określonej wartości ekonomicznej.
Niekompletny, uszkodzony pojazd może stanowić zatem odpad. Nabycie przez pojazd statusu odpadu oderwane jest od jego ewentualnej możliwości przywrócenia jego przydatności gospodarczej - w tym możliwości dopuszczenia go do ruchu w wyniku jego naprawy, bowiem dla zakwalifikowania przedmiotu (pojazdu) jako odpadu, miarodajny jest stan faktyczny istniejący w chwili jego przemieszczenia na terytorium Polski, nie zaś przyszły, hipotetyczny (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2017 r., II OSK 2835/15, wyrok NSA z dnia 9 lutego 2024 r., III OSK 3230/21, wyrok NSA z 7 lutego 2023 r., III OSK 2132/21, CBOSA).
W prawie unijnym kwalifikacja odpadu opiera się również na "Wytycznych korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów". Wytyczne zostały uzgodnione 8 lipca 2011 r. na posiedzeniu korespondentów unijnych dla rozporządzenia nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów. Wytyczne te zawierają ujednolicone stanowisko państw członkowskich co do sposobu, w jaki - w rozumieniu wspólnym wszystkich państw członkowskich - należy interpretować rozporządzenie nr 1013/2006. Choć wytyczne nie mają tej samej mocy normatywnej co tzw. prawo powszechnie obowiązujące, jako tzw. soft law stanowią część prawa unijnego, braną pod uwagę przy kwalifikacji prawnej i wymierzeniu sankcji administracyjnych. Zgodnie z Wytycznymi Korespondentów Unijnych nr 9 do Rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów, pojazd używany klasyfikowany jest zazwyczaj jako odpad m.in., gdy jest przeznaczony do demontażu i ponownego użycia części zamiennych lub do strzępienia/złomowania (pkt 8 ppkt c Wytycznych), ale również dowody, o których mowa w punkcie 11 wytycznych, nie zostały przedstawione na żądanie właściwych organów lub właściwych organów innego państwa, takich jak służby celne, Policja lub inne właściwe organy.
Punkt 11 wytycznych stanowi natomiast, że w przypadku, gdy posiadacz pojazdu twierdzi, że ma zamiar przemieścić lub dokonuje przemieszczenia eksploatowanego pojazdu używanego (typ 1) lub pojazdu używanego nadającego się do naprawy (typ 2), nie zaś odpadu w postaci pojazdu, a właściwy organ lub inny organ państwowy, taki jak Służba Celna, Policja lub inny odpowiedni organ ma uzasadnione podstawy, by twierdzić, że pojazd używany może zostać sklasyfikowany jako odpad, wówczas należy, albo w trybie zwykłym albo przed przemieszczeniem lub odpowiednio dla każdego przypadku, przedstawić następujące dokumenty na żądanie właściwych władz, celem zweryfikowania twierdzenia posiadacza pojazdu:
a) Kopię faktury i umowy dotyczącej sprzedaży i/lub przeniesienia własności pojazdu, a w przypadku eksploatowanego pojazdu używanego (typ 1), także gwarancję potwierdzającą pełną funkcjonalność i przydatność do ruchu drogowego;
b) i) W przypadku eksploatowanego pojazdu używanego (typ 1): Dowód oceny/badań w postaci kopii wyników badań będących dowodem przydatności pojazdu do ruchu drogowego, przeprowadzonych na krótko przed przemieszczeniem (np. nie wcześniej, niż miesiąc przed przemieszczeniem) przez upoważnionego inspektora, w ramach krajowego reżimu badań przydatności do ruchu drogowego lub, na mocy decyzji właściwego organu, przez specjalistę samochodowego, mechanika samochodowego lub innego upoważnionego inspektora;
(ii) W przypadku pojazdu używanego nadającego się do naprawy (typ 2), można zastosować jedną z dwóch poniższych możliwości:
– Świadectwo "pojazd nadający się do naprawy", celem weryfikacji, czy naprawa jest drobna. Wzór świadectwa znajduje się w załączniku 3, wraz z kryteriami oceny,
– Dowody, o których mowa w punkcie i), mają zastosowanie przy podejmowaniu decyzji o tym, czy naprawa jest drobna;
c) Oświadczenie posiadacza organizującego przemieszczenie transgraniczne, potwierdzające, że pojazd nie jest odpadem (w rozumieniu definicji zawartejw art. 3 ust. 1 dyrektywy w sprawie odpadów).
Przed dokonaniem transportu transgranicznego, posiadacz powinien być w stanie przedłożyć informacje i dokumentację odpowiednim organom krajowym, takim jak urząd celny, Policja lub inne odpowiednie organy, które wykażą, że zostały spełnione lub mogą zostać spełnione powyższe kryteria dla pojazdu eksploatowanego lub nadającego się do naprawy pojazdu używanego.
W ocenie Sądu organy zasadnie podzieliły stanowisko Inspektora Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, że towar objęty przewozem w ramach kontroli z [...] października 2023 r., na który składała się całkowicie zniszczona kabina i podwozie noszące ślady uszkodzeń to odpad, sklasyfikowany jako mieszanina odpadów spoza listy. Według pisma WIOŚ z [...] listopada 2023 r. przemieszczanie w/w towaru wymagało dokumentu zgłoszenia TPOi dokumentu przesyłania TPO oraz zezwolenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Ponadto z uwagi na wycieki płynów eksploatacyjnych uznano, że przewożony towar stanowi odpad niebezpieczny.
Jak wskazują zdjęcia wykonane podczas kontroli oraz protokół z oględzin, sporny pojazd był istotnie uszkodzony, transportowany był w częściach,gdzie kabina była w istocie całkowicie zniszczona, co potwierdził skarżący, podając w toku postępowania, iż jego zamiarem był zakup i zamontowanie nowej kabiny(wydruki ofert sprzedaży kabin załączone do skargi), a zatem przewożona kabina nie miała być dalej użytkowana. Z kolei druga część pojazdu, czyli podwozie, także wskazywało na liczne uszkodzenia.
Zdaniem Sądu na tle wcześniejszych rozważań ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego tj. protokołu kontroli, oceny WIOŚ z [...] października 2023 r., ustaleń funkcjonariuszy przeprowadzających kontrolę, dokumentacji fotograficznej załączonej do protokołu kontroli prowadzi do wniosku, że przewożony (uszkodzony) pojazd to odpad w rozumieniu u.o. Zauważyć należy, iż w istocie pojazd miał zostać przeznaczony do demontażu, część tego pojazdu - kabina nie nadawała się do użytku (podczas transportu była zdemontowana). Dodać przy tym należy, iż jak słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy na str. 15 uzasadnienia decyzji, iż z treści umowy zakupu pojazdu powypadkowego z dnia [...] września 2023r. wynika, iż środek transportu sprzedawany był w stanie sprawdzonym przez kupującego, z wyłączeniem gwarancji. W szczególności sprzedający nie gwarantował, że środek transportu jest bezwypadkowy i zgodny z przepisami StVZO – niemieckimi przepisami o zezwoleniach na ruch drogowy, czemu strona skarżąca, która tę umowę zawierała, nie kwestionowała.
Jak już wyżej wskazano pozbyciem się przedmiotu, w rozumieniu ustawy z 2012 r. o odpadach, jest również jego przekazanie (zbycie) innemu podmiotowi. Odpadami mogą być bowiem także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu i mogące być w związku z tym przedmiotem transakcji handlowej jako dobro o określonej wartości ekonomicznej. Niekompletny, uszkodzony pojazd może stanowić zatem odpad. W orzecznictwie wyjaśniono, że (następcza, potencjalna) użyteczność danych substancji lub przedmiotów – których posiadacz (rzeczywiście) pozbywasię, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany – nie jest przesłanką wyłączającą je spod kwalifikowania ich, jako odpadów (zob. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2023 r., II GSK 265/20, wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2015 r., II OSK 1463/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA).
Również sam fakt zarejestrowania pojazdu nie oznacza, że nie może być on uznany za odpad. W tym kontekście należy wskazać, że strona skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów, które potwierdzałyby, że transportowany uszkodzony pojazd jest pojazdem nadającym się do naprawy, ani dowodów (badań) potwierdzających, że samochód jest zdatny do ruchu drogowego, przeprowadzonego na krótko przed przemieszczeniem, a takiemu stanowi przeczy opisana powyżej adnotacja w umowie sprzedaży (czemu skarżący nie zaprzeczył a jedynie przedstawił w postępowaniu odwoławczymi dalej w skardze tylko fakturę potwierdzającą zakup, niezawierającą żadnych informacji co do stanu i zdatności pojazdu do użytku). W trakcie kontroli nie przedłożono także oświadczenia strony skarżącej, iż przewożony towar nie jest odpadem.
W świetle opisanych okoliczności sprawy zgodzić należy się z organami, iż transportowany uszkodzony pojazd w dniu kontroli był w stanie uniemożliwiającym jego użytkowanie w sposób dotychczasowy, którego istotna części tj. kabina bez wątpienia, co potwierdził też skarżący była w stanie kompletnie zniszczonym, a cały pojazd, mając na uwadze rozmiar uszkodzeń widoczny na zdjęciach z kontroli, nie mógł być użytkowany w sposób dotychczasowy. W tym zakresie późniejsze wykorzystanie części tego pojazdu, jego naprawa nie oznaczają, że nie stanowił on odpadu, biorąc pod uwagę stan z dnia przeprowadzenia przez organy kontroli.
Odnosząc się do przeprowadzonej przez WIOŚ oceny z [...] października 2023r. podnieść należy, że Inspekcja Ochrony Środowiska jest powołana do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska (art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska) i do jej ustawowych zadań należy m.in. wykonywanie zadań określonych w przepisach o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Inspekcja Ochrony Środowiska jest wyspecjalizowanym organem, powołanym do badania i oceny stanu środowiska. Pracownicy tej instytucji posiadają specjalistyczną wiedzę, pozwalającą na wykonywanie ich ustawowych obowiązków. Nie muszą się zatem posiłkować opiniami biegłych. Jak słusznie zauważył organ, w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca sytuacja, w której wymagana byłaby wiedza wykraczająca poza kompetencje organu ochrony środowiska.
Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006, zadania oraz właściwość Krajowej Administracji Skarbowej, organów Straży Granicznej i Inspekcji Transportu Drogowego oraz wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska w zakresie nadzoru nad międzynarodowym obrotem odpadami, w szczególności dotyczące egzekwowania przepisów, o których mowa w art. 50 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1013/2006, określają przepisy odrębne.
Organy wymienione w ust. 1 i 3 współdziałają w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów oraz zapobiegają nielegalnemu międzynarodowemu przemieszczaniu odpadów, w szczególności przez wymianę informacji i doświadczeń, w tym w zakresie klasyfikacji towarów jako spełniających przesłanki do uznania ich za odpady.Organ przeprowadzający zatem kontrolę w dniu [...] października 2023 r. uprawniony był do zwrócenia się do Inspekcji Ochrony Środowiska o ocenę, czy importowany towar stanowi odpad i jak powinien być zakwalifikowany.
Podkreślić przy tym należy iż zarówno ocena przeprowadzona przez WIOŚ jako organ posiadający wiedzę specjalistyczną z danej dziedziny, jak i protokół z kontroli są dowodami stanowiącymi dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół kontroli drogowej korzysta, jako dokument urzędowy, z domniemania wiarygodności zawartych w nim ustaleń. Protokół kontroli pojazdu, z uwagi na niemożność późniejszego czynienia ustaleń faktycznych, uznawany jest w orzecznictwie za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Jest najistotniejszym i bezpośrednim dowodem w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, bowiem zawiera ustalenia organu dokonane bezpośrednio w trakcie czynności kontrolnych, w obecności podmiotu kontrolowanego. Podkreślenia wymaga, że kontrolowany podmiot może wnieść zastrzeżenia do protokołu, wskazując, z jakimi ustaleniami nie zgadza się lub jakie czynności kontrolne kwestionuje, może także odmówić podpisania protokołu.Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że kierowca podpisał protokół kontroli bez uwag.
Tym samym w ocenie Sądu zaakceptować należy ustalenia faktyczne organu, gdyż znajdują one odzwierciedlenie w materiale dowodowym, natomiast skarżący ustaleń tych skutecznie nie podważył.
O odpowiedzialności skarżącego jako przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy rzeczy przesądza art. 92a ust. 1 u.t.d. Przy czym odpowiedzialność ta nie jest uzależniona od winy, czy dobrej lub złej woli, gdyż dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem.
Odpad transportowany był z Niemiec do Polski, a zatem wykonywany przez skarżącego transport był transportem tranzytowym. Z powyższego wynika zatem, że dany przypadek należy zakwalifikować jako transgraniczny transport odpadów w rozumieniu § 10 rozporządzenia. Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że środek transportu jakim w dniu [...] października 2023 r. skarżący wykonywał przewóz drogowy odpadów powinien być oznakowany zgodnie z przytoczonym powyżej § 10 rozporządzenia. Przy czym z akt sprawy i ustalonych przez organy okoliczności wynika, że nie mógł mieć zastosowania § 11 rozporządzenia, w którym przewidziano zwolnienie m.in. z obowiązku oznakowania pojazdu. W myśl tego przepisu § 8-10 nie stosuje się w przypadku gdy:
1)nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, zgodnie z at. 66 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach;
2) środkiem transportu transportuje się odpady inne niż niebezpieczne, w ilości nieprzekraczającej 100 kg.
Wskazać należy, że żaden z przypadków wymienionych w przytoczonym powyżej przepisie, w danej sprawie nie miał miejsca. Odpad został zakwalifikowany jako niebezpieczny. Z kolei zgodnie z art. 66 ust. 4 u.o. obowiązek prowadzenia ewidencji odpadów nie dotyczy:
1) wytwórców: a) odpadów komunalnych, b) odpadów w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji, jeżeli pojazdy te zostały przekazane do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, c) będących rolnikami gospodarującymi na powierzchni użytków rolnych poniżej 75 ha, o ile nie podlegają wpisowi do rejestru na podstawie art. 51 ust. 1, d) odpadów budowlanych i rozbiórkowych pochodzących z robót budowlanych prowadzonych przez osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami;
2) osób fizycznych i jednostek organizacyjnych niebędących przedsiębiorcami, które wykorzystują odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8;
3) podmiotów, o których mowa w art. 45 ust. 1 pkt 1 i 12;
4) rodzajów odpadów lub ilości odpadów określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 5.
W wydanym na podstawie ust. 5 art. 66 u.o. rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 23 grudnia 2019 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów (DZ.U. z 2019 r. poz. 2531) nie została wymieniona mieszanina odpadów spoza listy. Wskazać również należy, że skarżący nie należy do podmiotów o których mowa w art. 45 ust. 1 pkt 1 i 12 u.o., gdyż są to: podmiot prowadzący działalność inną niż działalność gospodarcza w zakresie gospodarowania odpadami, który zbiera odpady opakowaniowe i odpady w postaci zużytych artykułów konsumpcyjnych, w tym zbieranie leków i opakowań po lekach przez apteki, przyjmowanie zużytych artykułów konsumpcyjnych w sklepach, systemy zbierania odpadów w szkołach, placówkach oświatowo-wychowawczych, urzędach i instytucjach (nieprofesjonalna działalność w zakresie zbierania odpadów) – pkt 1; podmiot: a) zajmujący się wytwarzaniem, przechowywaniem, transportem lub wprowadzaniem na rynek pasz leczniczych lub produktów pośrednich,b) który jedynie transportuje lub przechowuje pasze lecznicze lub produkty pośrednie wyłącznie w zaplombowanych opakowaniach lub pojemnikach,c) prowadzący handel detaliczny paszami leczniczymi dla zwierząt domowych- który zbiera niezużyte lub przeterminowane pasze lecznicze lub produkty pośrednie od podmiotów, które jedynie kupują, przechowują lub transportują pasze lecznicze do stosowania wyłącznie w swoim gospodarstwie, od posiadaczy zwierząt futerkowych oraz posiadaczy zwierząt domowych.
W świetle powyższego stwierdzić należy, iż tym samym przewóz odpadów na gruncie przedmiotowej sprawy wykonywany był z naruszeniem, o którym mowa w lp. 4.8 zał nr 3 do u.t.o. Kara za wskazane naruszenie ustawy wynosi [...] zł.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza także przepisów postępowania. Organy wyczerpująco zbadały istotne okoliczności faktyczne sprawy, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7, art. 75 i art. 77 § 1 k.p.a.) i oceniły te dowody zgodnie z art. 80 k.p.a. Postępowanie nie było też prowadzone z naruszeniem art. 8 k.p.a., zobowiązującego organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a. i przekonująco wyjaśnia podstawy rozstrzygnięcia.
Jednocześnie trafna jest ocena organu odwoławczego, że w sprawie brak podstaw do zastosowania art. 92b ust. 1 u.t.d., który przewiduje możliwość odstąpienia od nałożenia kary w określonych warunkach jednak tylko odnośnienaruszeń w zakresie przestrzegania przepisów o czasie pracy kierowców. Zgodzić należy się także z organem, iż nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności, które w świetle art. 92c u.t.d. uzasadniałyby wyłączenie odpowiedzialności skarżącego za stwierdzone naruszenie. Zgodnie z treścią tego przepisu nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Z przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że podmiot wykonujący przewóz drogowy jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia i niezależne od przewoźnika należy rozumieć takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie czy zaistnienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia nawet przy dołożeniu należytej staranności. Przepis ten ma zatem charakter wyjątkowy.
W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że wykonujący przewóz musi wykazać, że dołożył należytej staranności, to jest uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, a jedynie wskutek niezależnych całkowicie od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Zatem to na przewoźniku spoczywa ciężar przedstawienia dowodów na okoliczność braku wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie.
W rozpoznawanej sprawie nie zostały przez skarżącego wykazane okoliczności, które w świetle powołanych przepisów wyłączałyby odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie. W tym stanie rzeczy uznać należy, że do stwierdzonych naruszeń doszło na skutek braku dochowania przez skarżącego należytej staranności. Skarżący mógł bowiem przewidzieć, że przewożony towar jest odpadem, a także miał możliwość samodzielnego skontrolowania towaru i jego oceny, a w dalszej kolejności właściwego oznaczenia pojazdu, co oznacza, że miał wpływ na powstanie ww. naruszeń. Brak w tym zakresie świadomości kierowcy odbierającego towar (protokół przesłuchania) nie stanowi okoliczności uzasadniającej wyłączenie odpowiedzialności skarżącego, który jest profesjonalnym podmiotem. Dodać należy, iż skarżący nie podniósł, aby zaistniało zdarzenie o charakterze nadzwyczajnym, zaś swoją aktywność ograniczył wyłącznie do wykazania braku własnej winy.
Ponadto z akt sprawy nie wynika, nie wskazały na to też strony postępowania, aby na skarżącego została nałożona kara przez inny organ za stwierdzone naruszenia (art. 92c ust. 1 pkt 2). Nie upłynął także okres 2 lat od ujawnienia naruszenia (art. 92c ust. 1 pkt 3).
Natomiast odnosząc się do załączonych doskargi dokumentów obejmujących m.in.: fakturę nr [...], książki pojazdu, dowód rejestracyjny (dokumenty w języku niemieckim), wydruki ze stron internetowych z ofertami zakupu kabin, Sąd wyjaśnia, iż nie uznał ich za niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, gdyż materiał zgromadzony przez organy w postępowaniu Sąd uznał za wystarczający dla stwierdzenia zaistnienia przesłanek ustawowych stanowiących podstawę do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej za opisane na wstępie naruszenie. Przedstawione dokumenty nie przemawiają bowiem za tym, iż przewożony w dniu [...] października 2023 r. towar w postaci uszkodzonego pojazdu nie stanowił odpadu, w tym ani faktura potwierdzająca jego zakup (przy czym w odróżnieniu od umowy kupna z [...] września 2023 r. - k. 19 akt administracyjnych, nie zaznaczono tu już, że środek transportu sprzedawany jest w stanie sprawdzonym przez kupującego z wyłączeniem gwarancji, w szczególności sprzedający nie gwarantuje że środek transportu jest bezwypadkowy i zgodny z przepisami StVZO – niemieckie przepisy o zezwoleniach na ruch drogowy), ani też dowód rejestracyjny sprzed daty zakupu. Jak wcześniej już wyjaśniał Sąd, powyższe, w tym rejestracja nie prowadzą do wniosku, iż uszkodzony pojazd nie jest odpadem.
Zarzuty skargi odnoszące się do błędnego zdaniem skarżącego uznania przewożonego uszkodzonego pojazdu za odpad, należało uznać za nieuzasadnione, mając na uwadze wcześniejsze rozważania Sądu w tym zakresie.
Niezasadny jest podniesiony w skardze zarzut pominięcia przez organ odwoławczy wniosków dowodowych i odmowy przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, w tym dowodu z opinii biegłego. Sąd wyjaśnia, iż wobec oceny organu wyspecjalizowanego (dokument urzędowy), o czym była mowa powyżej, i okoliczności sprawy opisanych powyżej, według Sądu organ był uprawniony do uznania za zbędne przeprowadzanie innych dowodów. Zebrany przez organy materiał dowodowy określić należy jako kompletny i pozwalający na prawidłowe ustalenie przez organy stanu faktycznego w sprawie, natomiast sam fakt kwestionowania go przez stronę postępowania nie obliguje organu w takim przypadku tj. braku sprzeczności czy wątpliwości, do dalszego gromadzenia materiału dowodowego. Przy czym skarżący nie przedstawił w postepowaniu administracyjnym dowodów, który podważałby ustalenia organy i które budziłby wątpliwości co do prawidłowości zebranego materiału dowodowego.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd oddalił skargę na podstawie
art. 151 p.p.s.a.