II SA/Go 385/23

II SA/Go 385/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Kamila Karwatowicz
Krzysztof Rogalski
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 916
art. 83, art. 83a, art. 83f
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
Dz.U. 2022 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135, art. 200 i  art. 205 § 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 września 2023 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Sygn. II SA/Go 385/23
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 9, art. 2 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 83f ust. 8, art. 83f ust. 14 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 916 ze zm., dalej jako - uop) oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej jako - kpa) po rozpatrzeniu zgłoszenia S.P. z dnia [...] października 2022 r., Wójt Gminy wniosł sprzeciw na usunięcie 1 szt. drzewa z gatunku wiąz szypułkowy o obwodzie pnia mierzonym na wysokości 5 cm wynoszącym 275 cm, znajdującego się na nieruchomości oznaczonej działką ewidencyjną numer [...] położonej w [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu 7 października 2022 r. S.P. wystąpił (ponownie) do Wójta Gminy ze zgłoszeniem o zamiarze usunięcia drzewa znajdującego się na dz. nr ewid. [...] położonej w [...]. Jako powód usunięcia drzewa wnioskodawca wskazał kolizję usytuowania drzewa z planowaną budową pomieszczenia "magazynowo - garażowego". W zgłoszeniu strona oświadczyła, że usuniecie drzewa objętego zgłoszeniem nie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Do zgłoszenia została dołączona kopia mapy do celów projektowych (fragment zawierający działkę [...]) uwzględniający położenie i wymiary planowanej zabudowy w stosunku do zgłoszonego drzewa. W dacie [...] października 2022 r. dokonano z udziałem wnioskodawcy oględzin przedmiotowego drzewa. W toku czynności na nieruchomości, na której posadowione jest drzewo stwierdzono, że na działce nr ewid. [...] rośnie drzewo z gatunku wiąz szypułkowy o obwodzie pnia 275 cm ujęte we wniosku. Drzewo jest wysokie i ma rozłożystą, prawidłowo ukształtowaną koronę o poprawnej statyce i regularnym kształcie. Wiąz jest okazałym, żywym obiektem przyrody w dobrym stanie zdrowotnym, pień drzewa jest wolny od szkodników, nie posiada widocznych oznak chorobowych. Z uwagi na swoje parametry, wiek, stan zdrowotny i wyróżnianie się wśród innych drzew tego samego gatunku w skali gminy drzewo uznane zostało za cenne pod względem kompozycyjnym i krajobrazowym. W świetle § 1 rozporządzenia ministra środowiska z dnia 4 grudnia 2017 r. w sprawie kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody (Dz.U. z 2017 r., poz. 2300) drzewo wnioskowane do usunięcia może zostać uznane za pomnik przyrody. Przedmiotowy wiąz rośnie w bliskiej odległości od linii energetycznych i budynku mieszkalnego, jednak w toku czynności nie stwierdzono zagrożenia dla tych obiektów, zagrożeń również nie zgłasza strona w niniejszym postępowaniu. Zgodnie z oświadczeniem S.P. "na działce planowana jest budowa "hali magazynowej" - a ze względu na zachowanie odległości zgodnych z przepisami prawa, nie ma możliwości usytuowania budowli w innych miejscach działki". Drzewo jest pojedyncze i pełni obecnie funkcję zwyczajowego miejsca odpoczynku, o czym stanowi zlokalizowania pod drzewem mała infrastruktura. Czynności utrwalono w formie protokołu oraz dokumentacji fotograficznej. Ustalono, że przedmiotowa działka ma powierzchnię 0,1631 ha, zaś planowany do wybudowania, na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą, budynek gospodarczo-garażowy posiada wymiary 10mx20m. Przez działkę przechodzą linie średniego napięcia. Działka nr ewid. [...], na której rośnie drzewo położona jest w granicach Parku Krajobrazowego [...] ustanowionego Uchwałą Nr XXXI/471/17 Sejmiku Województwa z dnia 24 maja 2017 r. (Dz. Urz. Woj. z 2017r. poz. 1267). Sprawa usunięcia przedmiotowego drzewa była już przedmiotem zgłoszenia w dniu [...] kwietnia br. dokonanym przez tego samego właściciela – S.P. i zakończyła się sprzeciwem Wójta Gminy doręczonym stronie w dniu 2 czerwca 2022r. Od decyzji w tej sprawie strona nie wniosła odwołania. Stan faktyczny stwierdzony w toku ww. postępowania był tożsamy z obecnym. Stan drzewa po upływie 6 m - cy nie uległ pogorszeniu, jest w dobrej kondycji zdrowotnej i nie posiada oznak chorobowych. Wobec powyższego, organ wskazał, iż stronie znane było stanowisko organu uzasadniające sprzeciw wobec zamiaru usunięcia tego drzewa. Dla działki zostały wydane warunki zabudowy na zabudowę gospodarczo-garażową, a następnie w dniu [...] lipca 2022 r. udzielono S.P. pozwolenia na budowę budynku gospodarczo-garażowego wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Realizację zamierzenia inwestycyjnego wstrzymuje drzewo, będące przedmiotem niniejszego sprzeciwu. Organ przytoczył treść art. 83 ust. 1 uop zgodnie z którym usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 i 2320 oraz z 2021 r. poz.1509 i 2459), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Art. 83f stanowi, z kolei, że przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W przypadku powyższym, zgodnie z art. 83f ust. 4 ww. ustawy, właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza: 1) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego; 2) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego; 3) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.. Zaś art. 83f ust. 14 pkt 2 uop stanowi, że organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, może wnieść sprzeciw w przypadku: 1) lokalizacji drzewa: a) na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, b) na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wójt Gminy wskazał, że Starosta w decyzji nr [...] dnia [...] lipca 2022 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę nie odniósł się do kolizji rosnącego drzewa z planowaną budową pomieszczenia gospodarczo - garażowego. Zatem w przedmiotowej sprawie nie wskazano na konkretne okoliczności uniemożliwiające zastosowanie rozwiązań alternatywnych. Organ orzekający wskazał, że rozstrzygnięcie zapadło po starannym rozważeniu interesów społecznego i indywidualnego, w toku którego nie uprawdopodobniono, ponad wszelką wątpliwość, że tylko działanie radykalne, nieodwracalne w skutkach jakim jest usunięcie przedmiotowego wiązu stanowi jedyną możliwość zagospodarowania nieruchomości. W ocenie Organu, w chwili obecnej nie wystąpiły jednoznaczne przesłanki przemawiające za usunięciem drzewa, które spełnienia kryterium uznania go za pomnik przyrody, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 4 grudnia 2017 r. i jest posadowiony na obszarze Parku Krajobrazowego [...]. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 9 i ust. 2 pkt 5 uop ochrona przyrody polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody. Celem ochrony przyrody jest m.in. ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień. Usunięcie tak okazałego żywego obiektu przyrodniczego, które rośnie na nieruchomości wnioskodawcy od kilkudziesięciu lat doprowadziłoby do znaczącego zubożenia środowiska naturalnego i stanowiłoby nieuzasadnioną negatywną ingerencję w środowisko przyrodnicze tego terenu.
Od powyższej decyzji Wójta Gminy S.P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł odwołanie. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: 1. naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niezebraniu w sposób wyczerpujący i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, w którym zasadne byłoby uznanie w niniejszej sprawie nadrzędności interesu społecznego nad interesem wnioskodawcy; 2. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że brak jest podstaw przemawiających za usunięciem drzewa, bowiem drzewo nie ogranicza całkowicie możliwości zagospodarowania działki, a jego wycięcie doprowadziłoby do znaczącego zubożenia środowiska naturalnego i nasadzenia zastępcze nie zrekompensują strat wynikających z jego usunięcia w sytuacji, gdy w rzeczywistości przedmiotowe drzewo uniemożliwia zrealizowanie planowanego przedsięwzięcia, a dla usuniętego drzewa wystarczającą rekompensatą będzie zastąpienie go nowym; 3. naruszenie art. 83f ust. 14 pkt 2 uop w zw. z § 1 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 grudnia 2017 r. w sprawie kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody (Dz.U. z 2017 r., poz. 2300) poprzez przyjęcie, że wnioskowane do usunięcia drzewo może zostać uznane za pomnik przyrody w sytuacji, kiedy nie spełnia wymaganych kryteriów; 4. naruszenie art. 83f ust. 14 pkt 1 ppkt c) uop poprzez przyjęcie, że wnioskowane do usunięcia drzewo zlokalizowane jest na terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5 w sytuacji gdy działka, na której rośnie drzewo położona jest jedynie w granicach Parku Krajobrazowego [...] ustanowionego Uchwałą Nr XXXI/471/17 Sejmiku Województwa z dnia 24 maja 2017 r. (Dz. Urz. Woj. z 2017 r., poz. 1267). W oparciu o przedstawione zarzuty pełnomocnik Strony wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez udzielenie zgody na usunięcie drzewa ewentualnie o . uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium przedstawiło przebieg postępowania w sprawie a następnie wskazało, że zasady uzyskiwania zezwoleń na usunięcie drzewa, wyjątków od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa oraz wyrażania przez organ administracji publicznej sprzeciwu wobec podlegającego zgłoszeniu zamiaru usunięcia drzewa określają przepisy ustawy o ochronie przyrody W przedmiotowej sprawie Strona wystąpiła ze zgłoszeniem zamiaru usunięcia drzewa znajdującego się na dz. ew. nr [...], a powodem usunięcia wskazanym przez Stronę była kolizja drzewa z planowaną budową pomieszczenia "magazynowo - garażowego". Dla zakresu przepisów mających zastosowanie znaczenie ma fakt, że drzewo objęte zgłoszeniem jest drzewem z gatunku wiąz szypułkowy o obwodzie pnia 275 cm, co jest okolicznością niekwestionowaną przez Stronę. Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. - nie stosuje się przepisów regulujących obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew (art. 83 ust. 1 u.o.p.) do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W powyższym przypadku, tj. gdy zamiar usunięcia drzewa podlega zwolnieniu od obowiązku uzyskania zezwolenia, zgodnie z art. 83f ust. 4 pkt 3 u.o.p. właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiar usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza 50 cm - w przypadku gatunków drzew innych niż wymienione w pkt. 1 i 2). Po dokonaniu oględzin, zgodnie z art. 83f ust. 14 u.o.p. wójt, burmistrz, prezydent miasta może wnieść sprzeciw w przypadku: 1) lokalizacji drzewa: a) na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, b) na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, c) na terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5: 2) spełnienia przez drzewo kryteriów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 40 ust. 3. Kolegium wskazało, że w sprawie spełnione zostały dwie przesłanki uprawniające skorzystanie z fakultatywnego uprawnienia do wniesienia sprzeciwu w stosunku do zamiaru usunięcia drzewa, ponieważ przedmiotowe drzewo - po pierwsze spełnienia kryterium uznania tego drzewa za pomnik przyrody, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 4 grudnia 2017 r., po drugie - drzewo jest położone na obszarze Parku Krajobrazowego [...]. Działka ewidencyjna nr [...], na której rośnie drzewo, położona jest w granicach Parku Krajobrazowego [...] ustanowionego Uchwałą Nr XXXI/471/17 Sejmiku Województwa z dnia 24 maja 2017 r. (Dz. Urz. Woj. z 2017 r., poz. 1267). W rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 83f ust. 14 pkt I lit. c) u.o.p. formami ochrony przyrody są m.in. parki krajobrazowe. Przepis § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 grudnia 2017 r. w sprawie kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody (Dz.U. 2017 r., poz. 2300; dalej: rozporządzenie z dnia 4 grudnia 2017 r.), wydanego na podstawie art. 40 ust. 3 u.o.p. określa, że kryteriami uznawania drzew za pomniki przyrody są m.in. obwód pnia nie mniejszy niż minimalny obwód pnia drzewa mierzony na wysokości 130 cm dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew, określony w załączniku do rozporządzenia. W pkt 4 załącznika do rozporządzenia z dnia 4 grudnia 2017 r. określono dla drzewa z gatunku wiąż szypułkowy, że minimalny obwód pnia drzewa mierzony w centymetrach na wysokości 130 cm wynosi 200 cm. Kolegium oceniło, że wiąz szypułkowy położony na dz.ew. nr [...] mający obwód 275 cm spełnia kryterium z § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 4 grudnia 2017 r. do uznania tego drzewa za pomnik przyrody. Nie budzi wątpliwości przeprowadzona w sprawie analiza i ocena interesu publicznego w stosunku do interesu Strony jako właściciela nieruchomości, który zamierza usunąć drzewo w celu wybudowania pojedynczego obiektu o wielkości 200 m2 służącemu gospodarstwu domowemu głównie na cele gospodarcze i parkowania samochodów. Uznanie prymatu interesu Strony w stosunku do interesu społecznego miałoby za skutek rezygnację z ochrony przyrody realizującej cel zachowania zadrzewienia wyjątkowo cennego przyrodniczo, co potwierdza wypełnienie przez przedmiotowe drzewo kryteriów do uznania za pomnik przyrody, jak również lokalizacja na obszarze parku krajobrazowego. Interes Strony w usunięciu drzewa nie jest jednak tej wagi, aby przeważał nad interesem społecznym przejawiającym się w konieczności zachowania tworu przyrody.
Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2023 r., nr [...] S.P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie: art. 7, 7a i 77 k.p.a., poprzez brak wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, poprzez brak zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w którym zasadne byłoby uznanie w niniejszej sprawie nadrzędności interesu społecznego nad interesem wnioskodawcy, tym bardziej, że zasada wyrażona w art. 7a nakazuje rozstrzygać wszelkie wątpliwości w zakresie treści normy prawnej należy rozstrzygać na korzyść strony; 2. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że brak jest podstaw przemawiających za usunięciem drzewa, bowiem drzewo nie ogranicza całkowicie możliwości zagospodarowania działki, a jego wycięcie doprowadziłoby do znaczącego zubożenia środowiska naturalnego i nasadzenia zastępcze nie zrekompensują strat wynikających z jego usunięcia w sytuacji, gdy w rzeczywistości przedmiotowe drzewo uniemożliwia zrealizowanie planowanego przedsięwzięcia, a dla usuniętego drzewa wystarczającą rekompensatą będzie zastąpienie go nowymi nasadzeniami; 3. naruszenie art. 83f ust. 14 pkt 2 uop w zw. z § 1 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 grudnia 2017 r. w sprawie kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody (Dz.U. z 2017 r. poz. 2300) poprzez przyjęcie, że wnioskowane do usunięcia drzewo może zostać uznane za pomnik przyrody w sytuacji, kiedy nie spełnia wymaganych kryteriów; 4. naruszenie art. 83f ust. 14 pkt 1 ppkt c) uop poprzez przyjęcie, że wnioskowane do usunięcia drzewo zlokalizowane jest na terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5 w sytuacji gdy działka, na której rośnie drzewo położona jest jedynie w granicach Parku Krajobrazowego [...] ustanowionego Uchwałą Nr XXXI/471/17 Sejmiku Województwa z dnia 24 maja 2017 r. (Dz. Urz. Woj. Z 2017 r. poz. 1267).
Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez udzielenie zgody na usunięcie 1 szt. drzewa z gatunku wiąz szypułkowy o obwodzie pnia wynoszącym 275 cm, znajdującego się na nieruchomości oznaczonej działką ewidencją numer [...]położonej w [...]; 2. zasądzenie od organu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, a na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Ewentualnie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu do ponownego rozpoznania.
Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako - p.p.s.a.), sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do treści art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do zart. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietni 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy w przedmiocie sprzeciwu na usunięcie 1 szt. drzewa z gatunku wiąz szypułkowy o obwodzie pnia mierzonym na wysokości 5 cm wynoszącym 275 cm, znajdującego się na nieruchomości oznaczonej działką ewidencyjną numer [...] położonej w [...].
Badanie legalności decyzji obydwu instancji wykazało, ż skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, aniżeli w niej podniesione.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (dalej: u.o.p.).
Z przepisów wskazanej powyżej ustawy wynika, że zasadą jest iż usunięcie drzewa lub krzewu może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia właściwego organu administracji publicznej ( art. 83 ust. 1, art. 83a ust. 1). Jednak w określonych przypadkach ustawa przewiduje możliwość usunięcia drzewa lub krzewu po przeprowadzeniu postępowania w trybie uproszczonym, czyli na podstawie zgłoszenia dokonanego do organu o którym mowa w art. 83a ust. 1.
Stosownie do treści art. 83f ust. 1 pkt 3a uop przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W myśl art. 83f ust. 4 w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3a, właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza:
1)80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;
2)65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;
3)50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.
W wypadku dokonania zgłoszenia, o którym mowa w przytoczonym powyżej przepisie u.o.p. tryb postępowania w sprawie usunięcia drzewa lub krzewu jest następujący: organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia dokonuje oględzin drzewa, z której to czynności sporządza protokół ( art. 83f ust. 6 i ust. 7). Następnie po dokonaniu oględzin organ w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie. (art. 83f ust. 8). Za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się dzień nadania decyzji administracyjnej w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896, 1933 i 2042) albo w przypadku, o którym mowa w art. 391ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, dzień wprowadzenia do systemu teleinformatycznego ( art. 83f ust. 11).
Termin do wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa lub krzewu, o którym mowa w art. 83f ust. 8 u.o.p, jest terminem prawa materialnego, co oznacza, że po jego upływie skuteczne wniesienie sprzeciwu nie jest możliwe. Bezskuteczny upływ terminu prawa materialnego powoduje bowiem, że sytuacja prawna podmiotu prawa zostaje już ukształtowana w określony sposób, a czynność dokonana po tym terminie nie wywołuje skutków prawnych.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że oględziny przedmiotowego drzewa zostały przeprowadzone w dniu [...] października 2022 r., a zatem 14 - dniowy termin do wniesienia przez organ sprzeciwu upływał z dniem 10 listopada 2022 r. Tymczasem decyzja organu I instancji zawierająca sprzeciw na usunięcie drzewa została wydana w dniu [...] listopada 2022 r., co oznacza że sprzeciw został wniesiony po upływie 14 dniowego terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8 u.o.p.
Ponadto Sąd jest zobowiązany zauważyć, że wydanie ostatecznej decyzji o sprzeciwie stanowi podstawę wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa. Zgodnie z treścią art. 83f ust. 16 u.o.p. wydanie ostatecznej decyzji administracyjnej, o której mowa w ust. 8, stanowi podstawę wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 83 ust. 1; do zezwolenia nie stosuje się art. 84 ust. 1. Z przytoczonego przepisu wynika zatem, że w wypadku, gdy zostanie wniesiony sprzeciw wobec zamiaru usunięcia drzewa lub krzewu i decyzja w tym przedmiocie uzyska walor ostateczności, stronie przysługuje prawo domagania się wydania zezwolenia na usuniecie drzewa w trybie art. 83 ust. 1 u.o.p. W takim przypadku nie stosuje się ponownie uproszczonego trybu opartego na zgłoszeniu zamiaru usunięcia drzewa lub krzewu. Przyjęcie przez ustawodawcę takiego rozwiązania oznacza, że jego zamiarem nie było uczynienie z wniesienia sprzeciwu administracyjnoprawnej formy reglamentacji korzystania z zasobów przyrody, która rozstrzygałaby o dopuszczalności usunięcia drzewa i której można byłoby przypisać kwalifikację wypowiedzi wiążąco i trwale określającej w tym zakresie w przypisanej formie sytuację prawną zgłaszającego. W powiązaniu zakończenia postępowania zgłoszeniowego z uprawnieniem zgłaszającego do wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa należy dostrzegać wskazanie przez ustawodawcę tego trybu załatwienia sprawy dotyczącej usunięcia drzewa, który powinien być zainicjowany w każdym przypadku, gdy kwestie, które pojawiły się przy ocenie zgłoszenia, powinny zostać wszechstronnie wyjaśnione w ramach postępowania dowodowego przewidzianego w ramach jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego przez przepisy rozdziału 4 działu II k.p.a.
Wskazać przyjdzie, że przedmiotowa sprawa została przeprowadzona z naruszeniem trybu postępowania przewidzianego w art. 83f ust. 16 u.o.p. Jak bowiem wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] Wójt Gminy wniósł sprzeciw na usuniecie 1 szt. drzewa z gatunku wiąz szypułkowy o obwodzie pnia mierzonym na wysokości 5 cm wynoszącym 275 cm, znajdującego się na nieruchomości oznaczonej działką ewidencyjną numer [...] położonej w [...]. Decyzja ta wydana została na skutek zgłoszenia dokonanego przez S.P., nadto decyzja ta stała się ostateczna. W dniu 7 października 2022 r. S.P. ponownie zgłosił zamiar usunięcia w.w. drzewa, a organ ponownie wniósł sprzeciw. Jak wyżej podniesiono omawiana ustawa nie przewiduje stosowania trybu uproszonego w wyniku dokonania zgłoszenia w sprawie usunięcia drzewa lub krzewu w sytuacji, gdy organ wypowiedział się już w sprawie wiążąco w formie sprzeciwu. W takiej sytuacji stronie przysługuje prawo złożenia wniosku na podstawie art. 83 ust. 1 u.o.p.
Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 83f ust. 8 oraz ust. 16 u.o.p., przy czym stwierdzone naruszenia przepisów prawa miały wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 §1 pkt 1a oraz art. 135 p.p.s.a. zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone. On kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.