II SA/Go 381/23

II SA/Go 381/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Krzysztof Dziedzic
Krzysztof Rogalski
Sławomir Pauter /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1991 nr 101 poz 444
art. 1 pkt 1, art. 32
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach.
Dz.U. 2023 poz 1610
art. 33, art. 34
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 października 2023 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Ośrodek Transportu Leśnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Ośrodek Transportu Leśnego kwotę 190 (sto dziewięćdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasów Państwowych Ośrodek Transportu Leśnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2023 r., którą po rozpatrzeniu odwołania wyżej wymienionego na decyzję Prezydenta Miasta z [...] maja 2022 r. nakładającej karę pieniężną w wysokości 800,00 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w przewidzianym terminie o nabyciu pojazd, uchylono zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i nałożono na Ośrodek Transportu Leśnego karę pieniężną w wysokości 200,00 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w przewidzianym terminie o nabyciu pojazdu marki [...] oznaczonego numerem rejestracyjnym [...] oraz numerem identyfikacyjnym [...].
Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Decyzją z [...] lutego 2021 r., nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Dyrektor Wydziału Komunikacji na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 oraz art. 140mb ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm., dalej jako u.p.r.d.) nałożył na Ośrodek Transportu Leśnego karę pieniężną w wysokości 800,00 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w przewidzianym terminie o nabyciu pojazdu marki [...] oznaczonego numerem rejestracyjnym [...] oraz numerem identyfikacyjnym [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dokument przenoszący prawo własności pojazdu na rzecz Ośrodka Transportu Leśnego został sporządzony w dniu [...] stycznia 2020 r. i z tą datą zmaterializował się obowiązek zawiadomienia właściwego starosty o nabyciu pojazdu w terminie 30 dni, a który wynika z art. 78 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. Dnia 20 listopada 2021 r. zostało złożone przez skarżącego zawiadomienie o nabyciu przedmiotowego pojazdu co spowodowało, iż termin zawiadomienia został przekroczony o 273 dni. W związku z powyższym wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w przewidzianym terminie o nabyciu pojazdu.
Dalej organ I instancji przytoczył i wyjaśnił przepisy u.p.r.d. powołując się na art. 72 ust. 1 pkt 1, art. 78 ust. 1 pkt 1 oraz art. 140mb tej ustawy. Organ I instancji uznał, że w wyniku porozumienia zawartego pomiędzy Nadleśnictwem a Ośrodkiem Transportu Leśnego zostało przeniesione prawo własności pojazdu. Następnie wskazał, że ustanowienie przez ustawodawcę kar pieniężnych, podobnie jak i pozostałych sankcji administracyjnych, ma na celu zapewnienie efektywnego wykonywania przepisów prawa administracyjnego i decyzji administracyjnych przez ich adresatów. Charakterystyczne dla administracyjnych kar pieniężnych jest to, że przesłanką ich wymierzania jest, co do zasady, samo naruszenie zakazu bądź nakazu wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa lub z decyzji administracyjnej, bez względu na zawinienie sprawcy naruszenia, czyli tzw. obiektywna bezprawność. Administracyjne kary pieniężne spełniają funkcję dyscyplinujące- przymuszającą, która wzmacnia określony stopień represyjności tej sankcji. Brak stosownej sankcji powodowałby, że przepis nakładający dany obowiązek stawałby się martwy, a niespełnienie wprowadzonego obowiązku byłoby nagminne. W prawie administracyjnym sankcja odgrywa ważną rolę, gdyż przez zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych, zapewnia ich poszanowanie i efektywne urzeczywistnianie. Sens kary administracyjnej tkwi w przymuszeniu do respektowania nakazów i zakazów. Dzięki temu norma sankcjonująca motywuje adresatów norm sankcjonowanych do poszanowania prawa. Sama ustawowa groźba nałożenia kary pieniężnej dyscyplinuje podmioty obowiązane, przez co przyczynia się do realizacji celów, którym służy wykonywanie sankcjonowanych obowiązków, a także wzmacnia poczucie praworządności. Organ administracyjny musi posiadać środki w postaci przymusu administracyjnego.
Dalej organ wyjaśnił, że jako kryterium uzasadniającym wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 800 zł wskazano czas trwania naruszenia obowiązku liczony od daty przekroczenia terminu wyznaczonego do spełnienia obowiązku, do daty spełnienia tego obowiązku przez skarżącego. Dla przekroczonej liczby dni od 181 do 360 dni od daty zaistnienia obowiązku, wysokość kary ustalono na poziomie - 800,00 zł. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że zakres naruszenia prawa został przekroczony o 273 dni. Drugim kryterium oceny wagi zakresu naruszenia prawa jest zdaniem organu powtarzalność naruszeń, której w przedmiotowej sprawie odnośnie skarżącego nie stwierdzono. Natomiast trzecim są korzyści finansowe uzyskane przez stronę z tytułu naruszenia nałożonego przez ustawodawcę obowiązku, której również po stronie strony nie stwierdzono.
Od powyższej decyzji odwołanie, z zachowaniem ustawowego terminu, złożył Ośrodek Transportu Leśnego. Wniesiono w nim o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Strona wyjaśniła, że negatywne konsekwencje niezgłoszenia nabycia pojazdu w terminie może ponieść wyłącznie właściciel pojazdu. W tym przypadku nie doszło do przeniesienia własności pojazdu, gdyż nadleśnictwa i zakłady wchodzące w skład większej jednostki, jaką jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe nie stanowią odrębnych podmiotów prawa, kierownicy tych jednostek reprezentują ten sam podmiot - Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne. Pomiędzy jednostkami Lasów Państwowych zawierane są porozumienia, które mają charakter wewnętrzny regulujący sposób współdziałania przy realizacji objętej porozumieniem czynności. Tym samym nie zmienił się właściciel pojazdu, tylko jednostka Lasów Państwowych, która ten pojazd wykorzystuje.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] kwietnia 2023 r. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i nałożyło na Ośrodek Transportu Leśnego karę pieniężną w wysokości 200,00 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w przewidzianym terminie o nabyciu pojazdu.
W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, stanowiska organu I instancji oraz strony skarżącej, odwołując się tak jak organ I instancji do art. 72 ust. 1 pkt 1, art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140 mb u.p.r.d. oraz dodatkowo do treści art. 15 zzr, art. 15zzzzzn2 oraz art. 31i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, Innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842), które regulują bieg terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony przewidzianych w regulacjach prawnych, Kolegium uznało, iż organ I instancji nie zastosował przepisu art. 15zzzzzn2 i nie wyznaczył stronie 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, tym samym pozbawił stronę skarżącą możliwości skorzystania z zagwarantowanej w tym przepisie instytucji przywrócenia terminu. Jednakże Kolegium w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, iż w przypadku tak znacznego przekroczenia terminu nabycie pojazdu miało miejsce [...] stycznia 2020 r., czyli w czasie obowiązywania 180-dniowego terminu na złożenie zawiadomienia, natomiast zawiadomienie zostało złożono 20 listopada 2020 r. - wniosek o przywrócenie terminu stanowiłby jedynie przedłużenie procedowania sprawy, nie wpływający na jej merytoryczne rozpatrzenie. Skarżący podnosi, że w rzeczywistości właściciel pojazdu się nie zmienił, a jedynie jednostka Lasów Państwowych wykorzystująca ten pojazd. W konsekwencji miało to wpływ na realizowanie przez niego obowiązków administracyjnych związanych z nabyciem pojazdu. W niniejszej sprawie istotnym jest to, że termin w tym czasie na zgłoszenie nabycia wynosił 180 dni. Tym samym, w ocenie Kolegium, mając na uwadze art. 11 k.p.a. instytucja przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu, w niniejszej sprawie nie mogła znaleźć zastosowania z uwagi zarówno na wydłużony przez ustawodawcę czas na jego dokonania, jak i z uwagi na bardzo znaczne uchybienie temu terminowi przez odwołującego. Ponadto organ administracji publicznej nie ma obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu wyjaśniania przesłanek przywrócenia terminu.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 oraz 140mb u.p.r.d. Stosownie do treści art. 78 ust. 2 pkt 1 tej ustawy właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu, oraz w myśl art. 140mb i 140n niezawiadomienie starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej od 200 zł do 1000 zł, nakładanej w drodze decyzji administracyjnej. Jednocześnie organ przypomniał, że przepis art. 140 mb został dodany przez art. 4 pkt 2 ustawy 9 lipca 2019 r. (Dz. U. 2019. poz. 1579) zmieniającej min. ustawę z dniem 1 stycznia 2020 r. W myśl art. 140n ust. 1 u.p.r.d. ww. kara pieniężna jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej. Przepisem kompetencyjnym, nakładającym na starostę (prezydenta miasta) obowiązek nałożenia kary pieniężnej, o której mowa powyżej (art. 140mb) jest art. 140n u.p.r.d., stanowiący, że kary pieniężne, w sprawach określonych w art. 140m - 140mb są nakładane w drodze decyzji administracyjnej, a kary pieniężne, o których mowa w art. 140ma i art. 140mb nakłada starosta (prezydent miasta). Ustawodawca założył, że taki instrument prawny przyczyni się do poprawy przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację, wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie, czy też ustawowego terminu zawiadamiania o nabyciu, zbyciu pojazdu czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym.
Dalej Kolegium stwierdziło, że ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 u.p.r.d.). Nadto, do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140m - 140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6 u.p.r.d.).
Kolegium uznało, że organ I instancji wymierzając karę pieniężną uwzględnił zarówno kryterium zakresu naruszenia obowiązku sprowadzając go do kwestii czasu trwania naruszenia, jak i kryterium powtarzalności naruszenia i kryterium ewentualnych korzyści finansowych, jakie z tytułu naruszenia mógł odnieść skarżący.
W dalszych rozważaniach Kolegium nie podzieliło stanowiska strony odnoszącego się do kwestii właściciela pojazdu i jego zmiany. W ocenie Kolegium doszło do przeniesienia własności pomiędzy jednostkami Lasów Państwowych. Jednostki Lasów Państwowych, wbrew twierdzeniu odwołującego, stanowią odrębne podmioty prawa, w tym prawa cywilnego. Wskazuje na to kilka okoliczności. Przede wszystkim Ośrodek Transportu Leśnego dysponuje NIP-em o nr [...], co umożliwia występowanie w obrocie prawnym. Odwołujący jest zamawiającym w rozumieniu ustawy Prawo zamówień publicznych, na co wskazuje chociażby zamieszczony w Biuletynie Zamówień Publicznych plan postępowań o udzielenie zamówień, co oznacza odrębność i możliwość wstępowania w stosunki obligacyjne z podmiotami trzecimi, w tym z innymi jednostkami Lasów Państwowych. Ponadto w żadnej mierze odwołujący nie wykazał, że porozumienia zawierane pomiędzy jednostkami Lasów Państwowych nie są umowami regulowanymi przepisami prawa cywilnego. W ocenie Kolegium, znajdujące się w aktach sprawy, zarządzenie nr 70 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 14 listopada 2019r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania przy przekazywaniu pomiędzy jednostkami organizacyjnymi Lasów Państwowych mienia znajdującego się w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, nie wyłącza skutków prawnych dokonywanych, w jego oparciu, czynności. Postanowienia ww. zarządzenia, m.in. § 3 wskazują wręcz, że przekazywanie mienia (...) może następować, jeśli wspólną wolę ich przekazania - przejęcia wyrażą w formie porozumienie kierownicy zainteresowanych jednostek organizacyjnych; w porozumieniu należy wyszczególnić w sposób należyty przekazywane składniki mienia i przekazywane prawa majątkowe (w tym prawo do sprawowania zarządu). Natomiast § 4 ww. zarządzenia w punkcie 1 określa, że przekazywanie mienia pomiędzy jednostkami organizacyjnymi Lasów Państwowych następuje nieodpłatnie. Tym samym ww. zarządzenie reguluje formę i sposób przekazywania mienia, nie określając, czy też nie wyłączając skutków prawnych wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
Następnie Kolegium stwierdziło, że brak było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., który to przepis stanowi, iż organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. To, iż ma on zastosowanie do kar przewidzianych w art. 140mb u.p.r.d. jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym wskazuje się, iż przepisy ustawy u.p.r.d., ani też przepisy działu III Ordynacji podatkowej, nie zawierają uregulowań dotyczących odstąpienia od wymierzenia kar.
Po przedstawieniu rozważań w przedmiocie, co należy rozumieć pod znikomym naruszeniem prawa oraz zaprzestaniem naruszenia prawa, Kolegium uznało, że brak jest w niniejszej sprawie zastosowania w stosunku do skarżącego instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, mimo ziszczenia się przesłanki zaprzestania naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem przemawia fakt przekroczenia ustawowego terminu o 237 dni, który to okres przemawia za uznaniem, że stwierdzone naruszenie nie ma przymiotu znikomości. Okoliczności podnoszone przez odwołującego niewątpliwie wpływały na jego funkcjonowanie, jednakże biorąc pod uwagę zarówno wydłużony przez ustawodawcę termin, jak i fakt jego przekroczenia w tak znaczącym stopniu o znikomości nie może być mowy, chociażby z uwagi na fakt, że przez tak długi okres czasu w stosownych rejestrach nie można było odnotować danych. Kolegium wskazało, że należy uwzględnić cele, które ustawodawca zamierza osiągnąć wymierzając karę pieniężną na podstawie art. 140 mb u.p.r.d., przy jednoczesnym zabezpieczeniu interesu strony, na wypadek wystąpienia nieprzewidzianej sytuacji, która to mogłyby mieć wpływ na niemożność dochowania przez nią ustawowo zakreślonego terminu do dokonania zawiadomienia starosty o nabyciu/zbyciu pojazdu.
Skargę na powyższą decyzję złożył Skarb Państwa- Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Ośrodek Transportu Leśnego wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 140mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 w zw. z art. 73 ust. 2 u.p.r.d. przez wymierzenie stronie skarżącej kary pieniężnej, pomimo braku ku temu podstawy prawnej.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zgodnie z art. 34 kodeksu cywilnego Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków , które dotyczą mienia państwowego nienależących do innych państwowych osób prawnych. Zgodnie z art. 67 § 2 kodeksu postępowania cywilnego czynności cywilnoprawne Skarbu Państwa podejmuje organ jednostki organizacyjnej, z którego działalnością wiąże się dochodzone roszczenie. Stroną obrotu cywilnoprawnego, zgodnie z zasadą jednolitości jest zawsze Skarb Państwa, reprezentowany przez właściwą jego jednostkę organizacyjną. To Skarb Państwa posiada zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych. Błędne jest stanowisko organów, zgodnie z którym posiadanie przez jednostkę organizacyjną Skarbu Państwa numeru NIP, determinuje możliwość jej uczestnictwa jako samodzielnego podmiotu w obrocie cywilnoprawnym, albowiem jest to kwestia wypełnienia obowiązków związanych z uczestnictwem w takim obrocie w imieniu Skarbu Państwa.
Zdaniem strony skarżącej nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 140 mb u.p.r.d. jest możliwe wyłącznie na właściciela pojazdu, który wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. nie zawiadomił starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Obowiązek ten odnosi się do przypadku przeniesienia prawa własności. W niniejszej sprawie nie nastąpiło przeniesienie prawa własności pojazdu, a jedynie zmiana jednostki władającej tym pojazdem. Nadleśnictwa i zakłady wchodzące w skład większej jednostki jaką jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe nie stanowią odrębnych podmiotów prawnych, a jedynie reprezentują w zakresie zarządzania mieniem ten sam podmiot, tj. Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne. W związku z tym nie może dojść pomiędzy nimi do skutecznego zawiązania stosunku cywilnoprawnego skutkującego przeniesienia prawa własności wymagane jest istnienie co najmniej dwóch podmiotów prawa cywilnego. W związku z powyższym pomiędzy jednostkami Lasów Państwowych zawierane są porozumienia , które nie są umowami regulowanymi przepisami prawa cywilnego. Porozumienia te mają charakter wewnętrzny regulujący sposób współdziałania przy realizacji objętej porozumienie czynności. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy strona skarżąca stwierdziła, że w przypadku przeniesienia władania pomiędzy jednostkami organizacyjnymi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe postępowanie w sprawie przerejestrowania pojazdu może i powinno toczyć się w oparciu o art. 78 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 73 ust. 2 u.p.r.d. Natomiast przepis art. 140 mb u.p.r.d. stanowi, że nałożenie kary pieniężnej może nastąpić wyłącznie w przypadku niedopełnienia obowiązku określnego w art. 88 ust. 2 pkt 1, czyli przeniesienia prawa własności pojazdu podlegającego rejestracji. Skoro powyższa przesłanka nie została spełniona, brak było podstaw do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej.
W złożonej odpowiedzi na skargę Kolegium wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej. Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Natomiast art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. W świetle art. 140n ust. 1 i ust. 2a u.p.r.d. kara ta jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez starostę. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 u.p.r.d.). Do przedmiotowej kary pieniężnej w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6 u.p.r.d.). Zaznaczyć przy tym warto, że w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 u. p.r.d. 30-dniowy termin obowiązywał (nie był modyfikowany przepisami szczególnymi wprowadzanymi w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych).
Jak wynika z przedstawionego wyżej stanu faktycznego i prawnego przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2023 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącego na podstawie art. 140 mb pkt 2 u.p.r.d. kary pieniężnej za naruszenie przez właściciela pojazdu obowiązku zawiadomienia starosty w ustawowym terminie o nabyciu pojazdu marki [...], będącego już uprzednio zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a który to obowiązek wynika z treści art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d.
Na wstępie wskazać należy, że nałożenie przedmiotowej kary pieniężnej może nastąpić tylko w sytuacji, gdy zostaną spełnione łącznie wszystkie przesłanki określone we wspomnianym przepisie. Podkreślić również należy, że z uwagi na sankcyjny charakter powyższego przepisu nie jest dopuszczalne stosowanie wykładni rozszerzającej pojęć użytych w przepisach prawa materialnego określających przesłanki jej wymierzenia. Zgodnie z treścią powołanego wyżej art. 140 mb pkt 2 u.p.r.d. karę pieniężną właściwy organ nakłada na właściciela pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który wbrew przepisowi art. 78 ust. 1 pkt 2 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Tym samym stwierdzić należy, że nałożenie kary pieniężnej w oparciu o wspominany przepis może nastąpić tylko i wyłącznie w przypadku pojazdu podlegającego nabyciu lub zbyciu.
Prawidłowe zastosowanie powołanych przepisów jest możliwe jedynie zatem w obliczu w pełni miarodajnych ustaleń faktycznych, w szczególności czy w przedmiotowej sprawie nastąpiło, zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. nabycie lub zbycie pojazdu, które to zdarzenie prawne nakłada na właściciela pojazdu obowiązek mechanicznego zawiadomienia o powyższym w określonym przez ustawodawcę terminie właściwy organ administracji publicznej. Pojęcia "nabycia" lub "zbycia" pojazdu nie zostały zdefiniowane zarówno w ustawie u.p.r.d., jak również w aktach prawnych, wykonawczych wydanych na podstawie delegacji ustawowej zawarte w tej ustawie. Odwołując się natomiast do znaczenia powyższych pojęć w języku polskim przyjąć należy, że dotyczą one sytuacji, gdy podmiot będący właścicielem danego przedmiotu - w tym przypadku pojazdu- w sposób trwały przenosi to prawo na osobę trzecią w drodze czynności cywilnoprawnych, które zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym przewidują taki skutek prawny. Z nabyciem lub zbyciem, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. należy wiązać między innymi z sytuacjami, w których prawo własności danej rzeczy przechodzi z jednej osoby na rzecz drugiej. Brak jest natomiast podstaw do przyjęcia, aby obowiązek określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. ziszczał się w sytuacji, gdy następuje przeniesienie prawa do dysponowania takim pojazdem nie związanym z przeniesieniem prawa własności, np. oddaniem w użytkowanie, wynajmem, czy też oddaniem w zarząd innej jednostce organizacyjnej wchodzącej w skład tej samej osoby prawnej. W tych sytuacjach nie następuje bowiem zmiana właściciela rzeczy, a tym samym nie mamy do czynienia z nabyciem lub zbyciem pojazdu w rozumieniu art. 78 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. Za nadaniem takiego znaczenia pojęciom nabycia i zbycia, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. przemawia również nałożenie obowiązku, o którym mowa w tym artykule na właściciela pojazdu, a nie na podmioty władające pojazdami będącymi już zarejestrowanymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w oparciu o inny niż prawo własności tytuł prawny przenoszący swoje uprawnienie na inny podmiot.
Jak wynika z akt sprawy sporny pojazd został nabyty i stanowił w chwili przekazania go przez Nadleśnictwo stronie skarżącej tj. do Ośrodka Transportu Leśnego własność Skarbu Państwa. Powyższe jednostki nie posiadają osobowości prawnej, nie są osobami prawnymi w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1610, dalej jako kodeks cywilny). Są jedynie jednostkami organizacyjnymi wchodzącymi w skład jednej osoby prawnej jaką jest Skarb Państwa. Wskazuje na to w sposób jednoznaczny treść art. 32 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1356). Zgodnie z tym artykułem Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. W skład Lasów Państwowych wchodzą następujące jednostki organizacyjne: 1) Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych; 2) regionalne dyrekcje Lasów Państwowych; 3) nadleśnictwa; 4) inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Zgodnie z art. 33 kodeksu cywilnego osobami prawnymi są Skarb Państwa oraz inne jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną. Wyżej wymienione jednostki organizacyjne, tj. Nadleśnictwo, jak i Ośrodek Transportu Leśnego, jak wynika z powyższych regulacji prawnych są jednostkami organizacyjnymi wchodzącymi w skład Skarbu Państwa, a jednocześnie brak jest w obowiązującym porządku prawnym przepisów szczególnych nadających im osobowość prawną. Skarb Państwa stanowi jedną osobę prawną, którą w obrocie prawnym reprezentują wskazane przez przepisy prawne jednostki organizacyjne określane jako tzw. stationes fisci (art. 67 § 2 k.p.c.). Zgodnie z art. 34 kodeksu cywilnego, Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nienależącego do innych państwowych osób prawnych. Państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej jaką są Lasy Państwowe, powołana została do szeroko rozumianego samodzielnego zarządzania i administrowania zasobami majątkowymi Skarbu Państwa przeznaczonymi na cele leśne, szeroko zakrojone zadania związane z realizacją polityki państwa w dziedzinie zachowania, ochrony i powiększania zasobów leśnych oraz zasad gospodarki leśnej w powiązaniu z innymi elementami środowiska (art. 1 pkt 1 ustawy o lasach). Pomimo tak szerokiego zakresu uprawnień, jak i związanych z nimi obowiązkami, z uwagi na brak posiadania osobowości prawnej nadanej przepisami szczególnymi, jednostki organizacyjne o których mowa w art. 33 ustawy o lasach, nie mogą być samodzielnymi podmiotami, którym przysługuje prawo własności w stosunku do będącego w ich zarządzie mienia, w tym ruchomości. Właścicielem ruchomości będących w ich zarządzie nadal pozostaje Skarb Państwa. Nie mogą one skutecznie przenosić między sobą prawa własności poszczególnych nieruchomości, czy też ruchomości jakimi między innymi są pojazdy mechaniczne, podlegające rejestracji w oparciu o u.p.r.d. Co najwyżej, zgodnie z wewnętrznymi regulacjami prawnymi, regulującymi wzajemne stosunki między poszczególnymi jednostkami organizacyjnymi wchodzącymi w skład Lasów Państwowych, mogą one skutecznie przenosić prawo zarządu poszczególnymi składnikami mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa, a będącego zgodnie z ustawą o lasach w zarządzie Lasów Państwowych.
Tym samym samo przekazanie pojazdu, w oparciu o zawarte porozumienie pomiędzy Nadleśnictwem a Ośrodkiem Transportu Leśnego, z powołaniem się na regulację zawartą w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 1994 r. w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe, nie spowodowało przeniesienia prawa własności, które może skutecznie nastąpić między dwoma odrębnymi osobami prawnymi a nie jednostkami organizacyjnymi danej osoby prawnej. Tylko przeniesienie prawa własności pozwalałoby na przyjęcie, że nastąpiło nabycie lub zbycie pojazdu marki [...] w rozumieniu art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., z którym to zdarzeniem prawnym ustawa wiąże obowiązek ciążący na właścicielu pojazdu zawiadomienia właściwego organu administracyjnego o zbyciu lub nabyciu, z jednoczesnym zagrożeniem sankcją nałożenia kary pieniężnej za brak jego realizacji o której mowa w art. 140 mb. W przedmiotowej sprawie można mówić co najwyżej o zmianie jednostki organizacyjnej, wchodzącej w skład tej samej osoby prawnej sprawującej zarząd pojazdem, stanowiącym nadal własność tego samego podmiotu. Przepisy prawa cywilnego materialnego nie znają bowiem konstrukcji, zgodnie z którą prawo własności może przysługiwać tylko jednostce organizacyjnej wchodzącej w skład danej osoby prawnej, a nie tej osobie prawnej jako jednej całości.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że organ wydając zaskarżoną decyzję wydał ją z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 78 ust. 2 pkt. 1, art. 140 mb pkt 2 oraz art. 33 i 34 kodeksu cywilnego w zw. z art. 32 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach poprzez dokonanie ich błędnej wykładni i w związku z tym zgodnie z art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 a) p.p.s.a. należało orzec jak w pkt I wyroku.
Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy, organ winien uwzględnić wyżej przedstawione rozważania dotyczące wykładni i sposobu ich zastosowania, przy uwzględnieniu skutków prawnych zawartego pomiędzy Nadleśnictwem i Ośrodkiem Transportu Leśnego porozumienia w przedmiocie przekazania samochodu ciężarowego marki [...].
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. Zasądzono od organu na rzecz skarżącego zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego, tj. uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym w wysokości 90 zł, przy uwzględnieniu wartości przedmiotu sporu wynoszącego 200 zł, tj. na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radcy prawnego (t.j. Dz.U z 2023 r., poz. 1936) - § 2 pkt 1, § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b.