II SA/Go 355/22

II SA/Go 355/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2022-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jarosław Piątek /przewodniczący sprawozdawca/
Kamila Karwatowicz
Krzysztof Rogalski
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2028
art. 15
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par 1 okt 1 lit a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2022 r. sprawy ze skargi K.F. i P.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu [...] z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących K.F. i P.F. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zarząd Związku Celowego Gmin [...] (dalej jako: ZZCG) na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...] nałożył na K.F. i P.F, obwiązek podłączenia nieruchomości położonej przy ul. [...] do istniejącej sieci kanalizacyjnej.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji podał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r., poz. 888 ze zm., dalej jako: u.c.p.g.), właściciel nieruchomości zapewnia utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie jej do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych. Przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Na podstawie art. 5 ust. 7 ww. ustawy w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa m. in. w art. 5 ust. 1 pkt 2 wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Stosownie natomiast do treści art. 3 ust. 2a u.c.p.g. w razie wykonywania przez związek międzygminny zadań, o których mowa w ust. 2, określone w ustawie prawa i obowiązki organów gminy, w tym uchwalanie aktów prawa miejscowego, wykonują właściwe organy tego związku.
Organ I instancji podał również, że w odpowiedzi na wezwanie Zarządu Związku z dnia [...] września 2018 r. wystosowane do właścicieli nieruchomości, K.F. wniosła do protokołu informację, iż nieczystości ciekłe z nieruchomości przy ul. [...] odprowadzane są do zbiornika bezodpływowego i do dnia wydania niniejszej decyzji, nie wprowadzono w tej kwestii zmian. Nadto P. Sp. z o. o. (dalej jako: PWiK), na polecenie organu I instancji określiło możliwości techniczne przyłączenia do sieci kanalizacyjnej przedmiotowej nieruchomości, wskazując istniejącą sieć kanalizacji sanitarnej w ulicy [...] w sąsiedztwie działki, na której zlokalizowany jest budynek (dz. nr [...]). W ocenie Przedsiębiorstwa analiza ukształtowania terenu oraz głębokość posadowienia sieci kanalizacyjnej umożliwia grawitacyjne włączenia budynku do istniejącej sieci kanalizacyjnej - poprzez teren działek przyległych tj. [...]. Nadto podano, że w granicach nieruchomości nie ma sięgacza i studzienki rewizyjnej, istnieje nadbudowana studnia kanalizacyjna na sieci w odległości 25 m od granicy analizowanej posesji, do której można włączyć budynek. Całkowita długość przyłącza mierzona od budynku do istniejącej studni na sieci kanalizacyjnej wynosi ok. 35m.
Dalej organ I instancji podniósł, że K. i P.F. pismem z [...] maja 2021 r. zakwestionowali techniczne możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej nieruchomości przy ul. [...], w związku z czym w dniu [...] sierpnia 2021 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowej nieruchomości, podczas których przedstawiciele PWiK dokonali opomiarowania posadowienia elementów istniejącej infrastruktury kanalizacyjnej przy przedmiotowej nieruchomości. Dokonane oględziny wykazały istnienie możliwość wykonania przyłącza w sposób umożliwiający grawitacyjny odpływ nieczystości do sieci kanalizacyjnej. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji jednocześnie zawnioskowało o wykonanie przez uprawnionego geodetę dodatkowych pomiarów rzędnych wysokościowych elementów uzbrojenia kanalizacyjnego w obrębie nieruchomości przy ul. [...]. W dniu [...] grudnia 2021 r. uprawnieni geodeci dokonali przedmiotowych pomiarów. Następnie w piśmie z dnia [...] grudnia 2021 r. Przedsiębiorstwo poinformowało, że z pomiarów wynika, iż różnica między rzędnymi wskazuje ewidentną możliwość grawitacyjnego włączenia przedmiotowego budynku do sieci kanalizacyjnej, zgodnie z wymaganymi normami. Przedstawiono następujące pomiary: rzędną dna kanału sanitarnego wynoszącą 42,43m, rzędną dna przykanalika sanitarnego na posesji wynoszącą 42,74m oraz odległość pomiędzy tymi punktami wynoszącą 19,44m oraz dołączono do ww. pisma mapę sporządzoną przez uczestniczącego w pomiarach geodetę zat. "szkic polowy", na której uwzględniono ww. rzędne, których wartości się pokrywają lub są bardzo zbliżone, tj. odpowiednio rzędna dna kanalii sanitarnego, która na mapie jest oznaczona jako "rz. dna", rzędna dna przykanalika sanitarnego na posesji, która na mapie oznaczona jako ,,rz. ślizgu", której wartość na mapie wynosi 42,75. Przedsiębiorstwo w toku postępowania administracyjnego przedłożyło również szkic proponowanego przebiegu przyłącza kanalizacji sanitarnej dla przedmiotowego adresu. Przyłącze to (o średnicy 0160), będzie miało całkowitą długość wynoszącą 21m.
Organ I instancji zaznaczył, że wobec stanowiska właścicieli nieruchomości na podstawie ewidencji gruntów i budynków (Geoportal) ustalił, że tak jak wskazały strony, w granicy nieruchomości przy ul. [...] nie ma studzienki kanalizacyjnej jak i sięgacza, lecz w okolicy nieruchomości występuje sieć kanalizacyjna wraz z nadbudowaną studzienką kanalizacyjną, tj. w działce drogowej nr ewid. [...] (aktualnie dz. nr [...]) oraz podniósł, że zgodnie z dokonanymi pomiarami istnieje możliwość grawitacyjnego włączenia budynku do sieci poprzez działkę nr ewid. [...] (aktualnie dz. nr [...]). Zaznaczył przy tym, że przy założeniu użycia zalecanej średnicy rury, tj. 0160 i zalecanego spadku wynoszącego 1,5% dla odcinka przyłącza wskazanego przez Przedsiębiorstwo, wynoszącego 19,44m osiągnięcie grawitacyjnego odpływu, niezbędna byłaby różnica pomiędzy punktami koniecznymi do powiązania, wynosząca minimum 0,2916m. Różnica pomiędzy oznaczonymi przez geodetę rzędnymi wynosi 0,32m (42,75 - 42,43), a więc jest o 0,0284m większa od zalecanej. Natomiast przy zastosowaniu zaproponowanego przyłącza przez Przedsiębiorstwo, tj. wydłużenie odcinka przyłącza do 21m przy budowie dodatkowej studni, niezbędna byłaby różnica pomiędzy punktami koniecznymi do powiązania, wynosząca minimum 0,315m, a więc jest o 0,005m większa od zalecanej. Zdaniem ZZCG powyższe rozwiązania potwierdzają możliwość grawitacyjnego odprowadzenia ścieków z przedmiotowego budynku do istniejącej sieci kanalizacyjnej.
Analizie poddano również uwzględnioną przez Przedsiębiorstwo trasę przyłącza kanalizacyjnego dla przedmiotowej nieruchomości, która przebiegałaby przez wspomniane powyżej działki, do których właściciele nieruchomości nie posiadają tytułu prawnego. Okoliczność, iż przyłącze ma przebiegać przez teren działek niebędących własnością stron nie znajdują uzasadnienia w świetle przepisów prawa regulujących obowiązek podłączenia do sieci kanalizacyjnej i nie stanowi normatywnych przesłanek do odstąpienia od nałożenia takiego obowiązku. Organ I instancji powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych podał, że ustawodawca nie uzależnił przyłączenia do sieci kanalizacyjnej od innych niż wskazane w przepisie art.5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. przesłanki. Problem ewentualnego braku zgody właścicieli sąsiednich nieruchomości na doprowadzenie przyłącza i włączenie do sieci nie można rozpatrywać jako techniczną przeszkodę możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, a jedynie przeszkodę prawną polegającą na uzyskaniu zgody na drodze cywilnej na włączenie się do sieci kanalizacyjnej poprzez ustanowienie służebności gruntowej w tym zakresie.
K. i P.F. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako: k.p.a.), poprzez naruszenie słusznych interesów stron jako obywateli, polegających na prowadzeniu postępowania z zastrzeżeniami odnośnie równego traktowania, bezstronności, braku należytego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, polegających na braku powoływania się na orzeczenia, które są sprzeczne z przyjętą przez organ linią prowadzenia postępowania. Wydana decyzja zdaniem stron postępowania powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Skarżący zwrócili uwagę na brak studzienki kanalizacyjnej, brak sięgacza i brak studzienki rewizyjnej w granicach nieruchomości, a zaproponowane przez organ rozwiązania mogą kolidować z istniejącą instalacją gazową i deszczową. Zakwestionowali także stanowisko organu w zakresie uwzględnienia wnoszonych w toku postępowania uwag i wątpliwości. Jeśli organ dałby wiarę twierdzeniom stron, to nie zobowiązałby ich do przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Podkreślili, że obciążenie odbiorców sieci kosztami wykonania przyłącza jest bezpodstawne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2022 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy podał, że trafnie ZZCG ustaliło, iż w niniejszej sprawie zaistniały kumulatywnie wszystkie przesłanki od których spełnienia ustawodawca uzależnił dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie do sieci kanalizacyjnej, czyli istnienie takiej sieci, możliwość przyłączenia do niej nieruchomości skarżących, brak wyposażenia nieruchomości stron w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz niezrealizowanie przez właściciela przedmiotowej nieruchomości obowiązku przyłączenia. Organ podkreślił, że według oświadczeń strony, nieczystości ciekłe z nieruchomości przy ul. [...] odprowadzane są do zbiornika bezodpływowego i do dnia wydania decyzji organu odwoławczego ścieki z ww. nieruchomości odprowadzane są z nieruchomości w taki sposób. Następnie Kolegium przedstawiło ustalenia organu I instancji i oceniło, że istnieje możliwość przyłączenia ww. nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, co potwierdzają pomiary i sporządzona przez geodetę mapa "szkic polowy". Zdaniem SKO okoliczności te w świetle art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. są wystarczające do przyłączenia nieruchomości skarżących do sieci kanalizacyjnej.
Organ odwoławczy odniósł się także do zarzutów skarżących w zakresie przerzucenia kosztów podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej oraz pominięcia przebiegu instalacji gazowej i deszczowej i stwierdził, że okoliczności te pozostają bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Kolegium wyjaśniło, że nie ma przepisu do "ważenia" kosztów i utrudnień właścicieli nieruchomości oraz korzyści wynikających z podłączenia do sieci kanalizacyjnej i rozstrzygania, które z tych obowiązków przeważa. Obowiązujące przepisy, niezależnie od kosztów i utrudnień związanych z wykonaniem obowiązku, zobowiązują do przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Organ za nieuzasadniony uznał zarzut nieuwzględnienia wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 614/20 i podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyroku z dnia 22 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 101/20, zgodnie z którym jeśli kumulatywnie spełniono przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., tj. istnieje sieć kanalizacyjna oraz możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, która nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków, to należy nakazać podłączenia tej nieruchomości do sieci.
Pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. K. i P.F. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając jej naruszenie art. 7, 8 i 9 k.p.a. oraz naruszenie słusznych interesów obywateli, polegające na przeniesieniu kosztów wykonania rozbudowy istniejącej instalacji kanalizacyjnej na skarżących, a sposób prowadzenia postepowania wzbudził wątpliwości, co do równego traktowania i bezstronności oraz co do poszanowania przez organy wydające decyzje prawa powszechnie obowiązującego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych. Strony zarzuciły organom wybiórcze przedstawianie w treściach decyzji stanowisk sądów administracyjnych, celem dopasowania ich treści do przyjętego przez organy rozstrzygnięcia.
Nadto skarżący zarzucili błędną wykładnię obowiązującego prawa, poprzez wadliwe założenie, iż wyczerpano przesłanki do nałożenia obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, pominięcie stanu faktycznego poprzez nieuwzględnienie kluczowych elementów warunków technicznych przyłącza przekazanych przez Przedsiębiorstwo Wodno-Kanalizacyjne, tj. konieczności zbudowania studzienki kanalizacyjnej, sięgacza, studzienki rewizyjnej i jak to wynika ze szkicu konieczność dokonania przebudowy istniejących instalacji gazowej i wodnej będących na drodze kolizyjnej dla podłączenia nieruchomości do nadbudowanej studzienki kanalizacyjnej znajdującej się po drugiej stronie ulicy co wiąże się ze względu na tę kolizyjność wykonania prac ziemnych w pasie drogi asfaltowej celem podłączenia się do nadbudowanej studzienki kanalizacyjnej znajdującej się po drugiej stronie ulicy, a następnie przywrócenia stanu jezdni do stanu pierwotnego oraz brak uznania w pełnym zakresie Wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt III SZP 2/16 i ustnych motywów rozstrzygnięcia do tego wyroku, określającej definicję przyłącza kanalizacyjnego i przyłącza wodociągowego, jak również prawomocnych wyroków sądów administracyjnych: z dnia 9 grudnia 2020 r. II SA/Go 614/20 i z dnia 9 grudnia 2021 r., III OSK 4485/21 uchylające zaskarżone decyzje w analogicznej sprawie, a które to wyroki mają decydujący wpływ na wynik sprawy.
Uzasadniając wniesioną skargę strony przedstawiły stanowisko zbieżne z wywiedzionym w odwołaniu. Jednocześnie skarżący wskazali, iż zgodnie z obowiązującym prawem wybudowanie studzienki i odcinka odprowadzającego ścieki o długości 20 m, tj. od granicy nieruchomości do nadbudowanej studni stanowi zadanie własne gminy i przez gminę powinny być finansowane.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, stanowiły przepisy u.c.p.g. Obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej określony został w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Jak wynika z analizy przepisu zawartego w art. 5 ust. 1 pkt. 2 w zw. z ust. 7 ustawy nakaz wykonania określonych obowiązków może dotyczyć dwóch różnych sytuacji: pierwsza – nie istnieje sieć kanalizacyjna z tego względu, że jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona. W takim przypadku może zostać wydany nakaz wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych; druga - istnieje sieć kanalizacyjna, zaś nieruchomość nie jest do niej przyłączona i jednocześnie nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z drugą sytuacją. Sieć kanalizacji sanitarnej istnieje, zaś nieruchomość należąca do skarżących nie została wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Nie może budzić wątpliwości, że obowiązek właściciela przyłączenia nieruchomości istnieje wyłącznie w przypadku, gdy wykonanie przyłączenia jest realnie i technicznie możliwe (wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2020 r., II OSK 2276/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).
Należy podnieść, że stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. 2022 r., poz.559) wykonanie sieci kanalizacyjnej należy do zadań gminy i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia danej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Regulacje prawne dotyczące realizacji urządzeń kanalizacyjnych zawarte są w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. 2020 r., poz. 2028). Ustawa ta w art. 15 ust. 1 nakłada na przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obowiązek budowy m.in. urządzeń kanalizacyjnych. Pod tym pojęciem rozumieć należy sieci kanalizacyjne, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz urządzenia podczyszczające i oczyszczające ścieki oraz przepompownie ścieków (art. 2 pkt 14). Budowa sieci, w tym i tej części która pozwala na instalacje przyłącza, należy do przedsiębiorstwa wodociągowego. Natomiast na odbiorcy usługi spoczywa obowiązek wybudowania przyłącza kanalizacyjnego, a więc odcinka przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej (art. 2 pkt. 5 u.c.p.g.). Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Przyłączem kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 5 cyt. ustawy jest przewód łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną zakończoną studzienką w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, na odcinku od studzienki do sieci kanalizacyjnej (uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2017 r., III SZP 2/16, OSNP 2018/1/10). Jeżeli na nieruchomości brak jest studzienki, to przyłączem jest odcinek przewodu pomiędzy wewnętrzną instalacją a granicą nieruchomości, dalsza część tego przewodu prowadząca do sieci stanowi element tejże sieci (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 czerwca 2021 r., II SA/Wr 619/20, CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się, że wydany na podstawie art. 5 ust. 7 u.c.p.g. nakaz przyłączenia nieruchomości do sieci oznacza w istocie nakaz wybudowania przyłącza kanalizacyjnego spełniającego wymogi wynikające z ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu ludności w wodę (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2022 r., II SA/Gl 1108/21,wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 maja 2022 r., II SA/Po 792/21 CBOSA). Obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. nie może obejmować konieczności rozbudowy, czy przebudowy sieci kanalizacyjnej (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2022 r., II SA/Gl 1108/21, wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 września 2022 r., II SA/Kr 916/22, wyrok WSA Opolu z dnia 11 marca 2021 r., wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 9 grudnia 2020 r., I SA/Go 614/20, wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2017 r., IV SA/Wa 307/17, CBOSA).
Zdaniem Sądu kwestia ta, a więc to, czy zostały stworzone tak rozumiane warunki przyłączenia nieruchomości nie została w postępowaniu w sposób prawidłowy wyjaśniona. Stanowisko organów co do istnienia rzeczywistych możliwości podłączenia nieruchomości skarżących do sieci kanalizacyjnej budzi istotne zastrzeżenia. Z zaskarżonej decyzji wynika, że w granicy nieruchomości skarżących przy ul. [...] nie ma studzienki kanalizacyjnej i sięgacza, lecz w okolicy nieruchomości występuje sieć kanalizacyjna wraz z nadbudowaną studzienką kanalizacyjną, tj. w działce drogowej nr ewid. [...] oraz, że istnieje możliwość grawitacyjnego włączenia budynku do sieci poprzez działkę nr ewid. [...]. Organ I instancji przytoczył również tezę uchwały Sądu Najwyższego i stwierdził, że istnieją techniczne możliwości włączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Zważyć jednak trzeba, że na nieruchomości skarżących nie znajduje się studzienka. Oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy przyłączem kanalizacyjnym jest odcinek przewodu pomiędzy wewnętrzną instalacją a granicą nieruchomości, dalsza część tego przewodu prowadząca do sieci stanowi element tejże sieci. Jak już wyżej wskazano na terenie nieruchomości skarżących nie znajduje się studzienka kanalizacyjna i brak jest także sięgacza. Skarżący w celu podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej musieliby wybudować całe przyłącze (21 m) prowadzące od granicy ich działki do nadbudowanej studzienki kanalizacyjnej znajdującej się w działce drogowej nr ewid. [...]. Oznaczałoby to w istocie rozbudowę sieci kanalizacyjnej, co należy do zadań gminy i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Istotna jest również okoliczność, że skarżący w odwołaniu i skardze powołując się na szkic planowanego przyłącza kanalizacyjnego wskazywali, że jego przebieg stwarzający w ocenie organów możliwość podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej poprzez nadbudowaną studzienkę kanalizacyjną znajdującą się po drugiej stronie ulicy w odległości 20 m, stałby w kolizji z przebiegającymi wzdłuż drogi instalacjami (gazową, wodną,), co wymagałoby przebudowy tych instalacji i wykonania prac ziemnych w pasie drogi. Powyższa kwestia nie została wyjaśniona przez organy w niniejszym postępowaniu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie kwestionuje samej zasady egzekwowania obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy w drodze decyzji na podstawie ust. 7, w sytuacji nieprzyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej i braku na działce przydomowej oczyszczalni ścieków. Należy jednak podkreślić kluczową kwestię technicznej (realnej) możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, która umożliwienia skonkretyzowanie tego obowiązku z formie decyzji. Organ powinien mieć na względzie zasady postępowania zmierzające do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania strony do organów państwa (art. 8 k.p.a.).
Z przedstawionych powyżej względów należy stwierdzić, że istnieją uzasadnione wątpliwości odnośnie faktycznej (realnej) a nie tylko teoretycznej możliwości podłączenia nieruchomości skarżących do sieci kanalizacyjnej. W świetle powyższego, dokonując oceny legalności zapadłych decyzji, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające nie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a decyzje organu pierwszej i drugiej instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane uchybienia procesowe mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Konsekwencją zaś niepełnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego jest też wadliwe zastosowanie przepisu art. 5 ust. 7 ustawy. Tylko bowiem do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego możliwe jest zastosowanie właściwej normy prawa materialnego (jego subsumcja). Należy zatem stwierdzić, że organy obu instancji przedwcześnie ustaliły istnienie wobec skarżących obowiązku z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.
Mając na uwadze powyższe, wobec wykazanych uchybień Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. – w pkt 1 wyroku uchylił decyzje organów obu instancji, a w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., postanowił o zasądzeniu na rzecz skarżących kosztów postępowania w kwocie 200 zł (wpis od skargi).
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i sprowadzają się do ponownego rozpoznania sprawy na podstawie prawidłowo zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego. Rzeczą organów będzie dokonanie ustaleń co do istnienia rzeczywistej możliwości wykonania przez skarżących obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a następnie podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazu wykonania tego obowiązku.