II SA/Go 214/22

II SA/Go 214/22 - Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2022-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jarosław Piątek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
I GZ 251/22 - Postanowienie NSA z 2022-07-29
Skarżony organ
Zarząd Powiatu
Treść wyniku
Umorzono postępowanie z art. 161 ustawy PPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art.161§1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "Ż." Sp. z o.o. na czynność Zarządu Powiatu w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] marca 2022 r., nadanym w dniu 30 marca 2022 r., "Ż." spółka z o. o. i, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na czynność Zarządu Powiatu polegającą na wypłacie zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za miesiąc luty 2022 r. dla Szkoły Policealnej [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, ewentualnie o umorzenie postępowania oraz odstąpienie od obciążania kosztami. Organ wyjaśnił, że spółka w piśmie z [...] marca 2022 r. podniosła nieprawidłowości w sposobie naliczenia spornej dotacji. Wobec oddelegowania osoby odpowiedzialnej za realizację przez Powiat zadań związanych z dotacjami do innego wydziału polecenia wypłaty skorygowanych środków za miesiąc luty 2022 r. dokonano dopiero w dniu 30 marca 2022 r., natomiast przelewu dokonano 31 marca 2022 r. Organ zaznaczył, że wpływ skargi odnotowano na dzień 4 kwietnia 2022 r., zatem już po wykonaniu zobowiązania do dokonania korekty dotacji.
Skarżąca spółka w piśmie procesowym z [...] maja 2022 r. ustosunkowała się do udzielonej przez organ odpowiedzi, wnosząc o umorzenie postępowania oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kwoty 1.800 zł tytułem zastępstwa procesowego. Strona skarżąca potwierdziła, że w dniu 31 marca 2022 r. uzyskała kwotę dotacji za miesiąc luty 2021 r. w prawidłowej wysokości. Jednocześnie w jej ocenie czynność organu, polegająca na wypłacie skorygowanej kwoty dotacji dokonana została po dacie skierowania skargi, stanowi więc autokontrolę w rozumieniu art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Zdaniem strony przedmiotem skargi jest należność pieniężna, zatem na podstawie art. 201 § 2 p.p.s.a. przysługuje jej od organu zwrot kosztów postępowania w kwocie 1.800 zł na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Natomiast w myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Z ugruntowanego w doktrynie stanowiska, odnoszącego się do określonych przywołanym przepisem przesłanek warunkujących właściwość sądów administracyjnych w sprawach z tego rodzaju skarg wynika, że za akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. uznaje się te, które:
1) w rozumieniu przepisów prawa materialnego i procesowego nie są decyzją lub postanowieniem;
2) mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą;
3) podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw wiedzy organu wykonującego administrację publiczną;
4) są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się, między innymi, jednostronnością działania;
5) są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną (zob. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ZNSA 2006 nr 2, s. 18 - 19).
Ratio legis uregulowania prawnego rozszerzającego kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji lub postanowień, będących przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a., związane jest z umożliwieniem sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej oraz potrzebą zapewnienia im gwarancji procesowych w ich relacjach z organami administracji publicznej oraz w zakresie zadań realizowanych przez te organy (zob. T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska (red. T. Woś), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 5, Warszawa 2012, s. 69-70).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest wypłata dotacji oświatowej, która według skarżącej spółki nastąpiła w zaniżonej wysokości. Stosownie do art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1930 ze zm., dalej u.f.z.o.), niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Na podstawie art. 34 ust. 1 u.f.z.o., dotacje, o których mowa w art. 15 - 21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30 oraz 31 ust. 1, są przekazywane na rachunek bankowy przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, lub zespołu szkół lub placówek, w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że części za styczeń i za grudzień są przekazywane w terminie odpowiednio do dnia 20 stycznia oraz do dnia 15 grudnia roku budżetowego; w przypadku dotacji, o której mowa w art. 31 ust. 1, liczba części należnej dotacji jest równa liczbie miesięcy, w których prowadzony jest dany kwalifikacyjny kurs zawodowy. Zgodnie zaś z art. 47 u.f.z.o., czynności podejmowane przez organ dotujący, o którym mowa w art. 15 - 21, art. 25, art. 26, art. 28 - 32 i art. 40 - 41a, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15 - 21, art. 25, art. 26, art. 28 - 32 i art. 40 - 41a, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tj. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
Z powyższych przepisów wynika zatem, że ustawodawca uznał sądy administracyjne za właściwe do rozpoznania skarg na czynności organu dotującego, polegające na ustaleniu oraz przekazaniu dotacji oświatowej. Tym samym za właściwe do rozpoznawania spraw w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej. Okoliczność, że w art. 47 u.f.z.o., nie wymienia się art. 34 ust. 1 u.f.z.o., nie świadczy, zdaniem Sądu, o tym, że uprawnionemu podmiotowi nie służy skarga do sądu administracyjnego na czynności w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji. W ocenie Sądu, przepis art. 34 u.f.z.o. ma charakter czysto techniczny związany z formą przekazania dotacji uprawnionemu podmiotowi oraz uszczegóławia sposób liczenia dotacji. Istotne jest zaś, że w art. 47 u.f.z.o., wymienia się art. 26 u.f.z.o., który jest podstawą dla przyznania stosownej dotacji oraz, że zaliczono czynności organu dotującego, podejmowane na podstawie tego przepisu, jako czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Rozbieżności wynikające z odmiennej wykładni przepisów art. 47 u.f.z.o., a także art. 3 ust. 2 pkt 4 p.p.s.a. znalazły swój wyraz w orzeczeniach sądów administracyjnych, w tym zarówno uznających kognicję sądów administracyjnych w sprawach skarg na czynność wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oraz odmawiających prawa do wniesienia skargi w sprawach o tym przedmiocie. Tutejszy Sąd podzielił przeważające stanowisko uznające właściwość sądów administracyjnych do rozpoznawania spraw w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej (por. wyroki NSA: z 15 października 2021 r., I GSK 427/21, z 19 marca 2021 r., I GSK 1213/20, wyrok WSA w Szczecinie z 13 sierpnia 2020 r., I SA/Sz 403/20, wyroki WSA w Rzeszowie: z 19 listopada 2020 r., I SA/Rz 406/20; z 13 października 2020 r., I SA/Rz 453/20, wyrok WSA w Gdańsku z 14 października 2020 r., I SA/Gd 572/20, CBOSA).
Odnosząc się natomiast do kwestii związanej z umorzeniem postępowania w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 161 § 2 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu powyższego przepisu będziemy mieć do czynienia wówczas, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu albo spowodują, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna, przy czym owo zdarzenie skutkujące bezprzedmiotowością postępowania musi zaistnieć dopiero w toku postępowania, albowiem jego zaistnienie przed datą wniesienia skargi powinno skutkować jej odrzuceniem (zob. postanowienie NSA z 20 stycznia 2011 r. II OSK 2453/10, LEX nr 743432; postanowienie NSA z 7 września 2011 r. II GSK 1215/11, LEX nr 899023; wyrok NSA z 22 lipca 2014 r. II OSK 378/13, LEX nr 1582107 i postanowienie NSA z 14 lutego 2014 r. II GSK 177/14, LEX nr 1450679). W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie. Innymi słowy postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna (por. postanowienia NSA z: 7 września 2021 r., sygn. akt III OZ 600/21, 12 października 2021 r., sygn. akt II OZ 572/21, 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt II FZ 26/21, CBOSA).
Zgodnie natomiast z art. 54 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję.
Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych oraz akt postępowania sądowego wynika, że w dniu 28 lutego 2022 r. Powiat wypłacił na rzecz "Ż." Sp. z o.o. dotację za miesiąc luty 2022 r. dla Szkoły Policealnej [...] w kwocie 10.877,71 zł. Następnie pismem z dnia [...] marca 2022 r. spółka zwróciła się do Zarządu Powiatu o wyjaśnienie naliczenia tej kwoty dotacji za miesiąc luty 2022 r. W dniu 30 marca 2022 r. spółka nadała za pośrednictwem Poczty Polskiej skargę na czynność Zarządu Powiatu w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji (stempel pocztowy umieszczony na kopercie). Wypłata spornej (brakującej) kwoty dotacji za miesiąc luty 2021 r. nastąpiła natomiast w dniu 31 marca 2022 r. Z prezentaty znajdującej się na skardze wynika, że wpłynęła ona do organu w dniu 4 kwietnia 2022 r.
Na podstawie art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Termin uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego (art. 53 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że strona ma 30 dni na oddanie skargi w siedzibie organu/sądu, bądź nadanie jej na adres organu/sądu w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, którym w dniu nadania przedmiotowej skargi była Poczta Polska S.A. Stosownie do art. 83 § 3 p.p.s.a., data nadania przesyłki w polskim urzędzie pocztowym jest datą wniesienia skargi do sądu (zob. postanowienie NSA z 21 października 2020 r., II OZ 901/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA).
Z uwagi na treść powyższych przepisów wyeksponować należy, iż organ wypłacił kwestionowaną kwotę dotacji za miesiąc luty 2022 r. po skutecznym wniesieniu skargi przez spółkę – w rozumieniu art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 i art. 83 § 3 p.p.s.a., jednak przed jej otrzymaniem. Sąd zauważa, że strony nie zakwestionowały takiej sekwencji zdarzeń. Bezsporna jest również data wpływu skargi do organu, tj. 4 kwietnia 2022 r., co wynika z prezentaty organu znajdującej się na tej skardze, a więc już po wypłacie skorygowanej kwoty dotacji. Nie można zatem uznać, że nastąpiła autokontrola organu w rozumieniu art. 54 § 3p.p.s.a., bowiem z okoliczności sprawy wynika, iż czynność polegająca na wypłacie spornej (brakującej) kwoty dotacji nastąpiła po nadaniu skargi w placówce pocztowej (wniesieniu skargi), jednak przed jej otrzymaniem przez organ.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość prowadzenia dalszego postępowania, obejmującego kontrolę czynności wypłaty zaniżonej kwoty dotacji, wobec dokonania korekty i wypłacenia przez organ kwestionowanej sumy pieniężnej.
Podkreślenia także wymaga, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika strony skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a., w tym kwoty 1800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. W ocenie Sądu, mając na uwadze okoliczności sprawy, powyższy przepis nie znajduje zastosowania, ponieważ zapłaty dochodzonej kwoty dokonano przed otrzymaniem przez organ skargi, a nie na skutek wniesienia skargi i jej uwzględnienia w trybie określonym w art. 54 § 3 p.p.s.a.
Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak sentencji w postanowienia.