II SA/Go 177/25

II SA/Go 177/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Jarosław Piątek
Michał Ruszyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art.155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Jarosław Piątek Protokolant St.sekr. sądowy Katarzyna Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2024 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] (dalej: organ I instancji) odmówił zmiany punktu II swojej decyzjiz dnia [...] października 2022r., nr [...], zmienionej decyzjąz dnia [...] października 2023 r., nr [...] zezwalającej B.G. (dalej: skarżący) na usunięcie 23 szt. drzew gat.: Robinia akacjowa - 17 szt. o obw.: nr 3 - 63 cm, nr 5-2 pnie: 50 cm, 60 cm, nr 6 - 2 pnie: 43 cm, 46 cm, nr 7 - 74 cm, nr 8 - 2 pnie: 55 cm, 55 cm, nr 9 - 2 pnie: 35 cm, 65 cm, nr 11 - 2 pnie: 52 cm, 33 cm, nr 12 - 2 pnie: 45 cm, 45 cm, nr 15 - 2 pnie: 50 cm, 45 cm, nr 18 - 47 cm, nr 20 - 62 cm, nr 21 - 2 pnie: 60 cm, 40 cm, nr x2 - 70 cm, nr x3 - 70 cm, nr x4 - 90 cm, x5 - 75 cm, x6 - 2 pnie: 50 cm, 50 cm. Jesion wyniosły - 1 szt. o obw. nr 4 - 2 pnie: 36 cm, 52 cm. Kasztanowiec biały - 1 szt. o obw. nr 22 - 83 cm, Sumak octowiec - 3 szt.o obw.: nr 23 - 59 cm, nr 24 - 38 cm, nr x7 - 45 cm, Dąb szypułkowy - 1 szt. o obw. nr 27 - 80 cm oraz krzewów o łącznej pow. 53 m2 gat. Forsycja pośrednia oznaczona jako ki, Karagana syberyjska, Róża pomarszczona. Sumak octowiecz działek nr ew.: [...], [...] obręb [...], położonych przy ul. [...] w [...], w terminie do dnia 28 lutego 2023 r. pod warunkiem zastąpienia innymi drzewami liściastymi w ilości 46 sztuk o obw. 12-14 cm na wysokości 100 cmi wysokości minimum 300-350 cm gat. Lipa drobnolistna odmiana "Greenspire" lub Klon pospolity odmiana "Columnare" w ilości 7 szt. na działce nr ew. [...] obręb [...] w [...], 21 szt. na działce nr ew. [...] obręb [...]w [...], 6 szt. na działce nr ew. [...] obręb [...] w [...] i 12 szt. na działce nr ew. [...] obręb [...] w [...] oraz krzewami o łącznej pow. 53 m2 na użytkowanym tereniew terminie do dnia 31 grudnia 2024 r.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że decyzja została wydana na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), który stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony oraz na podstawie art. 104 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Organ I instancji podkreślił, że użycie słowa "może" w treści art. 155 k.p.a. oznacza, iż decyzja wydawana w tym trybie jest decyzją uznaniową, a więc jej rozstrzygnięcie zależy od uznania organu orzekającego.
Organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2022 r., nr [...], zmienioną decyzją z dnia [...] października 2023 r., nr [...] udzielił w pkt II skarżącemu zezwolenia na usunięcie drzew w ilości 23 sztuk drzew oraz krzewów o łącznej pow. 53 m2.
Pismem z dnia [...] października 2023 r. skarżący zwrócił się z prośbą o zmianę pkt II decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2022 r., nr [...], zmienionej decyzją z dnia [...] października 2023 r., nr [...] w zakresie przedłużenia terminu wykonania nasadzeń zastępczych z dnia [...] grudnia 2024 r. na dzień 31 grudnia 2025 r., jednocześnie informując, że większość nasadzeń planuje wykonać na działkach objętych inwestycją. Skarżący wyjaśnił, iż zakończenie inwestycji planowane jest na koniec 2025 r. dlatego niezbędne jest przedłużenie terminu na wykonanie obowiązku nasadzeń.
Zdaniem organu I instancji odroczenie terminu wykonania nasadzeń zastępczych jest sprzeczne z interesem społecznym. Nasadzenia zastępcze mają na celu przywrócenie równowagi przyrodniczej na danym terenie oraz wyrównanie szkód dokonanych w środowisku przez realizację przedsięwzięcia. Do końca lutego 2023 r. dokonano wycinki drzew zgodnie z decyzją z dnia [...] października 2022 r., nr [...], a następnie zmieniono termin wykonania nasadzeń zastępczychz dnia [...] października 2023 r. na dzień 31 grudnia 2024 r. Kolejna zmiana terminu wykonania warunku decyzji odraczająca obowiązek posadzenia drzew o następny rok, zdaniem organu nie jest możliwa. Należy podkreślić, iż jako miejsce wykonania nasadzeń zastępczych zostały w decyzji wyznaczone działki miejskie. Strona w piśmie o zmianę decyzji zarówno w roku 2023 jak i 2024 wspominała o chęci wykonania obowiązku sadzenia drzew na nieruchomościach objętych inwestycją oraz poinformowała o zamiarze dostarczenia planu nasadzeń na późniejszym etapie prowadzonych prac budowlanych.
Po otrzymaniu pisma w listopadzie 2024 r. organ przeprowadził wizję w terenie, przy miejscu objętym niniejszym postępowaniem. Podczas oględzin stwierdzono, że inwestycja jest na początkowym etapie realizacji i w obecnej chwili żadne z prac nie są wykonywane. Jednocześnie zaznaczyć należy, że teren objęty inwestycją nie jest duży i po wybudowaniu wielorodzinnego budynku mieszkalnego pozostanie niewiele miejsca biologicznie czynnego, nadającego się do wykonania większej ilości nasadzeń drzew, w sposób pozwalający na zapewnienie im dogodnych warunków do prawidłowego wieloletniego rozwoju.
Organ I instancji wskazał, że nie ma żadnej gwarancji, że do końca 2025 r. zostanie zrealizowana inwestycja i zostaną nasadzone jakiekolwiek drzewa. Dodatkowo wskazał, że istnieje możliwość wykonania nasadzeń zastępczych zgodnie z obowiązującą decyzją, co zagwarantuje nieodwlekanie rekompensaty przyrodniczej. Odpowiednia lokalizacja, w której drzewa nie będą narażone na uszkodzenie lubzniszczenie podczas realizowanej przez stronę inwestycji, zapewni właściwe warunki do ich wzrostu i rozwoju.
Od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, odwołanie złożył skarżący. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
- naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., mający wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez niedochowanie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i nieprawidłowe dokonanie analizy stanu faktycznego terenu, na którym przewiduje się realizację inwestycji, a przy tym przyjęcie założeń na zasadzie dowolności, że odwołujący się nie ukończy prac do końca roku 2025 r. z racji na wczesny stan zaawansowania prac, podczas gdy organowi nie są znane przyczyny opóźnienia i nie był uprawniony do stawiania tak daleko posuniętych tez,
- a nadto naruszenie art. 10 k.p.a., mający wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w sprawie i zaniechanie umożliwienia mu zapoznania się z materiałem dowodowym, złożenia wniosków przed wydaniem decyzji administracyjnej,
- a nadto naruszenie art. 155 k.p.a., mający wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że dla wydania decyzji zmieniającej koniecznym jest zaistnienie interesu społecznego, podczas gdy dopuszczalnym jest wydanie decyzji zmieniającej na podstawie słusznego interesu strony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO), decyzją z dnia [...] lutego 2025 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że z niekwestionowanych w sprawie okoliczności wynika, że skarżący usunął drzewa z terenu działki nr ewid. [...], obręb [...] zgodnie z otrzymanym zezwoleniem - decyzją z dnia [...] października 2022r., nr[...], jednakże nie dokonał nasadzeń zastępczych, do których wykonania zobowiązany został również zgodnie z otrzymanym zezwoleniem - pkt II.1 ww. decyzji.
SKO wskazało, że decyzja w zakresie nasadzeń zastępczych pozostaje w wyłącznej gestii organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie w przedmiocie wyrażenia zgody na usunięcie drzew lub krzewu. To organ, działając w ramach pozostawionej mu swobody, decyduje w ogóle o skorzystaniu z tej instytucji oraz o zakresie nasadzeń zastępczych, w tym o miejscu ich dokonania. Należy przy tym zauważyć, że ustawodawca nie wprowadził żadnych ograniczeń co do miejsca wykonania nasadzeń zastępczych, czy też ich rodzaju. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się jednocześnie, że za dopuszczalneuznać należy dokonanie nasadzeń nie tylko na terenie nieruchomości, z której usuwane są drzewa, ale również na terenie innej nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z miejscem wycinki będącej w posiadaniu wnioskodawcy, lub co do której wnioskodawca dysponuje zgodą jej właściciela na przyjęcie określonej liczby nasadzeń zastępczych, innej nieruchomości będącej w posiadaniu wnioskodawcy, bądź co do której dysponuje on zgodą właściciela na przyjęcie danych nasadzeń, a także nieruchomości gminnej.
Obowiązek nasadzeń zastępczych został nałożony w ramach działań mających na celu naprawienie wyrządzonych szkód, w szczególności przez kompensację przyrodniczą, albowiem w związku z inwestycją polegającą na budowie mieszkań pod sprzedaż lub wynajem zaszła konieczność usunięcia ostatecznie 24 drzew oraz 53m2 krzewów. W ramach wyrównania strat w środowisku nałożono na skarżącego obowiązek dokonania zastępczego nasadzenia 46 sztuk drzew liściastych. Jak prawidłowo wskazał organ I instancji na wniosek strony przedłużono termin wykonania tego obowiązku do 31 grudnia 2024 r. z uwagi na opóźnienie harmonogramu robót budowlanych. Ustalenia organu w zakresie nałożonego na skarżącego obowiązku są prawidłowe. Bezspornym jest również, że strona nie odwoływała się od decyzji z dnia [...] października 2022r., nr [...], a tym samym zgodziła sięz nałożonym na nią obowiązkiem.
Istotą sporu w kontrolowanej sprawie jest czy za zmianą decyzji przemawia podnoszony słuszny interes strony. W ocenie SKO organ I instancji prawidłowo uznał, że za zmianą nie przemawia interes społeczny. Co do interesu społecznego w niniejszej sprawie, istotne jest, jak zasadnie wskazywał organ I instancji, iż pierwotna decyzja z [...] października 2022r. uwzględniła interes odwołującego poprzez realizację zamierzenia inwestycyjnego - budowy mieszkań pod sprzedaż lub wynajem, który został wskazany we wniosku, co poprzez umożliwienie wycięcia drzew i usunięcie krzewów było faktycznie możliwe. Wyważenie, przy ocenie interesu społecznego, okoliczności w postaci umożliwienia wycięcia istniejących już drzew wraz z obowiązkiem kompensaty przyrodniczej, w celu realizacji interesu komercyjnego na nieruchomości prowadzi do wniosku, iż zasadne jest stanowisko, iż zastąpienie rosnących drzew dopiero co posadzonymi, nie stanowi pełnej rekompensaty, a zatem interes społeczny nie zostanie zrealizowany w pełni. Podkreślić należy, że ochrona przyrody zgodnie z celami ustanowionymi w ustawie o ochronie przyrody, realizowana jest poprzez opłaty za wycięcie drzew, stanowiące zasadę i jednocześnie bodziec do unikaniatakich działań. Jak podawał oragan I instancji nasadzenia zastępcze mają na celu przywrócenie równowagi przyrodniczej na danym terenie oraz wyrównanie szkód dokonanych w środowisku przez realizację przedsięwzięcia. Do końca lutego 2023 r. dokonano wycinki drzew zgodnie z decyzją z dnia [...] października 2022 r., nr [...], a następnie zmieniono termin wykonania nasadzeń zastępczychz dnia [...] października 2023 r. na dzień 31 grudnia 2024 r. Kolejna zmiana terminu wykonania warunku decyzji odraczająca obowiązek posadzenia drzew o następny rok, zdaniem organu nie jest możliwa. Należy podkreślić, iż jako miejsce wykonania nasadzeń zastępczych zostały w decyzji wyznaczone działki miejskie. Strona w piśmie o zmianę decyzji zarówno w roku 2023 jak i 2024 wspominała o chęci wykonania obowiązku sadzenia drzew na nieruchomościach objętych inwestycją oraz poinformowała o zamiarze dostarczenia planu nasadzeń na późniejszym etapie prowadzonych prac budowlanych. Po otrzymaniu pisma w listopadzie 2024 r. organ I instancji przeprowadził wizję w terenie, przy miejscu objętym niniejszym postępowaniem i ustalił, że inwestycja jest na początkowym etapie realizacji i w obecnej chwili żadne z prac nie są wykonywane. Jednocześnie zaznaczyć należy, że teren objęty inwestycją nie jest duży i po wybudowaniu wielorodzinnego budynku mieszkalnego pozostanie niewiele miejsca biologicznie czynnego, nadającego się do wykonania większej ilości nasadzeń drzew, w sposób pozwalający na zapewnienie im dogodnych warunków do prawidłowego wieloletniego rozwoju. Organ I instancji podał również, że nie ma żadnej gwarancji, że do końca 2025 r. zostanie zrealizowana inwestycja i zostaną nasadzone jakiekolwiek drzewa. Dodatkowo wskazał, iż w jego ocenie istnieje możliwość wykonania nasadzeń zastępczych zgodnie z obowiązującą decyzją, co zagwarantuje nieodwlekanie rekompensaty przyrodniczej. Odpowiednia lokalizacja, w której drzewa nie będą narażone na uszkodzenie lub zniszczenie podczas realizowanej przez stronę inwestycji, zapewni właściwe warunki do ich wzrostu i rozwoju.
Powyższe okoliczności w kontrolowanej sprawie mają także znaczenie dla oceny czy zachodzi przesłanka słusznego interesu strony, gdyż jak wyżej wskazano, interes ten ma być bowiem obiektywnie słuszny, a nie jedynie zgodny z oczekiwaniem strony. W ocenie SKO organ I instancji w zaistniałej sytuacji był zobowiązany do ochrony zasobów przyrody, dbałości o zieleń na terenie administrowanej jednostki terytorialnej.
Należy zaakcentować, że słuszny interes strony musi mieć oparcie w obowiązujących przepisach prawa oraz nie może być postrzegany jako każdy interes strony, sprowadzający się do chęci uzyskania rozstrzygnięcia organu o treści zgodnej z wolą strony. Za uchyleniem lub zmianą decyzji ma przemawiać obiektywna, społeczna akceptacja dla takiego wyjątkowego działania organu, a nie subiektywne przekonanie strony o słuszności swojej potrzeby (wyrok NSA z 12 listopada 2015 r., II OSK 561/14; wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., II OSK 650/19 (za:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz 2024, wyd/el).Odwołujący podnosi, iż organowi nie są znane przyczyn opóźnienia i nie był uprawniony do stawiania tak daleko posuniętych tez. Jednakże odwołujący pomija okoliczność, że uzasadnienie zmiany terminu w 2023r. stanowiło opóźnienie harmonogramu robót budowalnych. Organ I instancji w 2024r. ustalił, iż inwestycja jest na początkowym etapie realizacji i obecnie żadne z prac nie są wykonywane. Tym samym SKO podzieliło stanowisko organu I instancji, iż nie ma żadnej gwarancji, że do końca 2025r. zostanie zrealizowana inwestycja i zostaną nasadzone jakiekolwiek drzewa. Odwołujący na potwierdzanie, iż zakończenie inwestycji planowane jest na koniec 2025r. nie przedłożył żadnych dowodów, nie podał przyczyn opóźnienia czy to w toku postępowania przed organem I instancji, czy to w toku postępowania odwoławczego. Ponadto co do kwestii nieracjonalności wymogu nasadzeń na tym etapie inwestycji, podnoszonej przez odwołującego, SKO wskazało, że jako miejsce wykonania nasadzeń zastępczych zostały wyznaczone w decyzji z [...] października 2022r. działki miejskie, a nie, jak podnosi odwołujący, na działce budowlanej
Odnosząc się do przesłanki występowania słusznego interesu strony SKO wskazało, że w zakresie tej przesłanki nie chodzi o uzyskanie rozstrzygnięcia organu zgodnego jedynie z wolą strony, ale że musi to być interes obiektywnie słuszny, a więc zgodny z prawem i zasadami współżycia społecznego. Natomiast, w ocenie SKO, w niniejszej sprawie odwołujący nie wykazał słusznego interesu w zmianie terminu dokonania nasadzeń zastępczych - takim interesem nie jest bowiem deklarowanie planowanego zakończenia inwestycji na koniec 2025r. i planowanie wykonania nasadzeń w większości na działkach objętych inwestycją. Jak podał organ I instancji, teren objęty inwestycją nie jest duży i po wybudowaniu wielorodzinnego budynku mieszkalnego pozostanie niewiele miejsca biologicznie czynnego, nadającego się do wykonania większej ilości nasadzeń drzew.
W ocenie SKO nie wystąpiła przesłanka słusznego interesu skarżącego, mogącego przemawiać za zmianą decyzji i przedłużeniem terminu realizacji obowiązku. Organ I instancji w pełni zasadnie uznał, przy uwzględnieniu długości wyznaczonego terminu na wykonanie nałożonego zobowiązania oraz braku podjętych przez zobowiązanego jakichkolwiek czynności związanych z jego wykonaniem oraz przy rozważeniu okoliczności wskazywanych przez skarżącego, że w niniejszej sprawie przedłużenie terminu wykonania obowiązku godziłoby ewidentnie w interes społeczny. Dotychczasowa postawa skarżącego z pewnością nie mieści się w zakresie słusznego interesu strony i z pewnością nie może być przeciwwagą dla interesu społecznego wymagającego kompensacji przyrodniczej oraz ochrony zasobów przyrody. Nie zostały zatem spełnione przesłanki określone w art. 155 k.p.a. (brak słusznego interesu strony), nie było zatem podstaw prawnych do zmiany decyzji. Rozstrzygnięcie odmowne mieści się zatem w granicach luzu decyzyjnego przysługującego organowi I instancji orzekającemu na gruncie art. 155 k.p.a.
Rację ma więc organ I instancji wskazując, że istnieje możliwość wykonania nasadzeń zastępczych zgodnie z obowiązującą decyzją, co zagwarantuje nieodwlekanie rekompensaty przyrodniczej. Odpowiednia lokalizacja, w której drzewa nie będą narażone na uszkodzenie lub zniszczenie podczas realizowanej przez stronę inwestycji, zapewni właściwe warunki do ich wzrostu i rozwoju.
Powyższa decyzja SKO stała się przedmiotem skargi skarżącego złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie podczas gdy decyzja organu I instancji została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, że pozostał konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, i ma on istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a mianowicie:
1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez dowolne nieprawidłowe ustalenie, że skarżący nie ukończy prac do końca roku 2025 r. z racji na wczesny stan zaawansowania prac, podczas gdy organowi nie są znane przyczyny opóźnienia i nie był uprawniony do stawiania tak daleko posuniętych tez,
2. naruszenie art. 155 k.p.a. poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie - organ błędnie uznał, że dla zmiany decyzji konieczne jest spełnienie obu przesłanek: interesu społecznego oraz słusznego interesu strony, podczas gdy przepis ten stanowi, że wystarczy zaistnienie jednej z nich,
3. naruszenie zasady proporcjonalności (art. 7 i 8 k.p.a.) - organ nie uwzględnił, że wymóg dokonania nasadzeń w obecnym terminie jest nieracjonalny i może prowadzić do ich zniszczenia podczas prac budowlanych. Decyzja prowadzi do nadmiernego obciążenia skarżącego i nie jest konieczna dla osiągnięcia celów ochrony przyrody,
4. naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) - organ nie zapewnił skarżącemu możliwości przedstawienia dowodów na uzasadnienie swojego wniosku, w szczególności harmonogramu realizacji inwestycji i planów nasadzeń,
5. błędną ocenę stanu faktycznego - organ bezzasadnie uznał, że nie ma gwarancji wykonania inwestycji do końca 2025 r., mimo że skarżący podjął działania w celu jej realizacji, a harmonogram prac budowlanych przewiduje zakończenie inwestycji w tym terminie,
6. brak uzasadnienia dla odmowy kolejnego przedłużenia terminu - organ nie wskazał, dlaczego wcześniejsze przedłużenie terminu było dopuszczalne, a kolejne już nie, co narusza zasadę ciągłości i przewidywalności decyzji administracyjnych.
Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania.
Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszeń, które uzasadniałyby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny prawidłowości zastosowania przez organy orzekające art. 155 k.p.a., który reguluje jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego i daje podstawę do weryfikacji decyzji prawidłowych lub obarczonych wadami niekwalifikowanymi. Przepis ten dotyczy instytucji wzruszenia decyzji ostatecznej ze skutkiem ex nunc (a więc od momentu wydania orzeczenia przez właściwy organ), z powodów niezwiązanych z ochroną legalności, lecz z powodów natury celowościowej, motywowanych interesem społecznym lub słusznym interesem strony.
Możliwość wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych w tym trybie stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnych, określone w art. 16 § 1 k.p.a. Z treści art. 155 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: 1) w obrocie prawnym istnieje decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo; 2) strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie tej decyzji; 3) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji; 4) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony.
Wyjaśnić należy, że organ I instancji nie miał obowiązku w zezwoleniu na usunięcie drzew określać wymogu nasadzeń zastępczych. Zgodnie z art. 83b ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r.o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r., poz. 1478, dalej: u.o.p.), wniosek o wydanie zezwolenia zawiera projekt planu nasadzeń zastępczych w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew, stanowiących kompensację przyrodniczą za usuwane drzewa w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska - jeżeli są planowane, wykonany w formie rysunku, mapy lub projektu zagospodarowania działki lub terenu, oraz informację o liczbie, gatunku lub odmianie drzew oraz miejscu i planowanym terminie ich wykonania. Stosownie do tego unormowania ustalenie warunku nasadzeń zastępczych następuje na wniosek podmiotu ubiegającego się o zezwolenie. W myśl art. 83c ust. 3 u.o.p. wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych, a zatem nie musi. Nasadzenia zastępcze nie stanowią jedynej formy kompensacji przyrodniczej. Jest nim również obowiązek uiszczenia należnej opłaty za usunięcie drzew. Dał temu wyraz ustawodawca w art. 84 u.o.p. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu zasadą jest ponoszenie opłaty za usunięcie drzew.W przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzew od wykonania nasadzeń zastępczych, uiszczenie tej opłaty odracza się na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych (ust. 3). Wskazać jednak należy, że w niniejszej sprawie organ I instancji w decyzji z dnia [...] października 2022 r. odstąpił od naliczenia opłaty za usunięcie drzew oraz krzewów wykazanych w punkcie II decyzji, z powodu wystąpienia okoliczności o której mowa w art. 86 ust. 1 pkt 7 lit. a i b u.o.p.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje kwestia, że przedmiotem zmiany jest istniejąca w obrocie prawnym decyzja ostateczna, na mocy której skarżący nabył prawo i zaciągnął zobowiązanie. Nie ulega także wątpliwości, że skarżący wyraził zgodę na jej zmianę, skoro sam wystąpił z wnioskiem w tym zakresie.
Nie można jednak uznać, że za wnioskowaną zmianą przemawia interes społeczny i słuszny interes strony, co właściwie wyjaśniło SKOw zaskarżonej decyzji.
Zdaniem Sądu organy orzekające prawidłowo, z uwagi na przedmiot wniosku, ograniczyły postępowanie wyjaśniające do ustaleń dotyczących dotychczasowej realizacji zezwolenia i oceny argumentów podawanych jako uzasadnienie kolejnego przedłużenia terminu wykonania nasadzeń zastępczych.Decyzja odmowna dotyczy już drugiego z kolei wniosku o zmianę terminu nasadzeń zastępczych. Uprzednio organ I instancji już raz uwzględniał wniosek skarżącego w tym zakresie, co świadczy o dobrej woli organu I instancji i umożliwieniu skarżącemu wywiązania sięz przyjętego zobowiązania.
W zezwoleniu określono termin wykonania nasadzeń zastępczych do dnia 31 października 2023 r., a obowiązku informacyjnego do dnia 7 listopada 2023 r. Następnie termin wykonania nasadzeń został przedłużony do dnia 31 grudnia 2024 r.Zatem termin nasadzeń zastępczych został wydłużony 14 miesięcy, a więc skarżący miał ponad rok na zaplanowanie i realizację przyjętego zobowiązania.
Czas ten w ocenie Sądu był wystarczający. Wskazać także należy, że drugi wniosek o przedłużenie terminu opatrzony datą [...] października 2023 r., wpłynął do organuI instancji w dniu 22 listopada 2024 r., a więc na 40 dni przed upływem terminu ustalonego wiążąco na 31 grudnia 2024 r. We wniosku tym skarżący wskazał, że zmiana terminu wynika z chęci wykonania nasadzeń w większości na działkach objętych inwestycjąa planowany termin zakończenia inwestycji to koniec 2025 r.Należy w tym miejscu wskazać - odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego kwestii nieracjonalności wymogu nasadzeń na tym etapie inwestycji - że jako miejsce wykonania nasadzeń zastępczych w decyzji z dnia[...] października 2022 r. wyznaczone zostały działki miejskie a nie działki budowlane, a tylko nasadzenia krzewami dotyczą użytkowanego terenu.
Wobec tak uzasadnionego wniosku, zasadne były także działania organu I instancji, mające na celu ustalenie na jakim etapie jest realizacja planowanej inwestycji. Organ ten ustalił, że jest to etap początkowy i żadne z prac nie są wykonywane. Zasadne zatem jest stanowisko organów, że przy uwzględnieniu długości wyznaczonego terminu na wykonanie nałożonego zobowiązania oraz braku podjętych przez zobowiązanego jakichkolwiek czynności związanych z jego wykonaniem, kolejne przedłużenie terminu wykonania obowiązku godziłoby ewidentnie w interes społeczny. Ponadto - jak ustalił organ I instancji - teren objęty inwestycją nie jest duży i po wybudowaniu wielorodzinnego budynku mieszkalnego pozostanie niewiele miejsca biologicznie czynnego, nadającego się do wykonania większej ilości nasadzeń drzew, w sposób pozwalający na zapewnienie im dogodnych warunków do prawidłowego wieloletniego rozwoju.
W ocenie Sądu skarżący dotychczas występując o zmianę terminów działał tylko na zwłokę, sprzecznie z interesem społecznym, który w omawianym przypadku polegał na zapewnieniu jak najszybszej kompensacji przyrodniczej przez wykonanie nasadzeń zastępczych.
Z podanych przyczyn skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.