II SA/Go 175/22

II SA/Go 175/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2022-05-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-03-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Piątek
Kamila Karwatowicz
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1574/22 - Wyrok NSA z 2026-02-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
art. 92a ust. 1, art. 92c ust. 1 pkt 1 i 3, art. 93c ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
Dz.U. 2016 poz 1742
§ 10
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] r. nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od organu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej J.K. kwotę 2200 (dwa tysiące dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu [...] października 2019 r. ok. godz. 18:00 na drodze krajowej nr [...] (DGP [...]) funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...] w zakresie wykonywanego transportu drogowego. Kierowca K.M. w trakcie kontroli wyjaśnił, że przewozi dyski używane jako odpad. Do kontroli przedstawił następujące dokumenty: dowody rejestracyjne środka przewozowego, wypis z licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy wydanej przewoźnikowi – J.K. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą J. oraz dokumenty na przewożony towar w postaci: Delivery Note No [...] z dnia [...] października 2019 r., Purchase Order [...] z dnia [...] października 2019 r., CMR nr [...] z dnia [...] października 2019 r., REFERENCE No [...] z dnia [...] października 2019 r. Dodatkowo kierowca okazał do kontroli kopię decyzji Marszałka Województwa z dnia [...] marca 2018 r. udzielającej firmie T. sp. z o.o. zezwolenie na przetwarzanie odpadów w związku z prowadzeniem działalności serwisowej oraz zakładu przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Decyzja ta obejmowała również odpad klasyfikowany do kodu 16 02 14 ("zużyte urządzenia inne niż wymienione w 160209 do 160213"). Z informacji uzyskanych od kierowcy oraz okazanych dokumentów wynikało, że przedmiotem przewozu są odpady o kodzie 16 02 14 zużyte urządzenia inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13/GC020 - złom elektroniczny o masie 11 306 kg z firmy S. (firma niemiecka posiadająca swoje magazyny w Czechach) do firmy T. sp. z o.o.
W toku czynności kontrolnych funkcjonariusze celno-skarbowi ujawnili brak wymaganego, na podstawie art. 24 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r.
o odpadach ( tekst jedn. Dz.U z 2019 r., poz. 701, aktualny tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 699, dalej jako u.o.), oznakowania środka transportu białą tablicą z napisem "ODPADY" lub literą "A", w widocznym miejscu z przodu pojazdu, zgodnie
z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r.
w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r., poz.1742, dalej jako r.w.t.o.). Oględzin towaru dokonano z tyłu naczepy. Stwierdzono towar załadowany bardzo estetycznie na paletach, ofoliowany. Sprzęt nie posiadał śladów użytkowania, czysty, wyglądał jak nowy. Na tabliczkach znamionowych naklejonych na sprzęt widniał model, numer partii, numer seryjny z informacją o kraju produkcji MADE IN CHINA 2015. Dodatkowa naklejka posiadała kod kreskowy z datą [...].08.2019 08:49. Z informacji uzyskanych od DKO wynikało, że firma T. sp. z o.o., była notowana w systemie CERO 2015 r. [...], odnotowano wówczas używane telefony i tablety, które mogły zagrażać bezpieczeństwu lub negatywnie wpływać na środowisko. Zgłaszającym wówczas była firma S. W przedmiotowej sprawie natomiast firmą organizującą przemieszczenie towaru była firma T. dp. z o.o., a przewoźnikiem wykonującym transgraniczne przemieszczenie – J.K. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą J.
W związku ze stwierdzonym naruszeniem został w dniu [...] października 2019 r. sporządzony protokół kontroli [...], z treści którego wynika, że w dniu [...] października 2019 r. o godz. 18:00 środkiem transportu o nr rej. [...] K.M. przewoził z Czech do Polski odpady bez obowiązkowego oznakowania środka transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o., co jest sankcjonowane karą pieniężną określoną w lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 58, aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 180, określanej dalej jako u.t.d.). Kierowca zapoznał się z treścią protokołu i w uwagach do protokołu kontroli wniósł zastrzeżenie do opisu stanu faktycznego zawartego w załączniku 1, do zapisu "kierowca po otrzymaniu tej informacji stwierdził, że dyski są nowe i że on w sumie nie wie czy jest to sprzęt używany czy nowy" dodając "stwierdziłem to po otworzeniu naczepy z kontrolującym."
Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (NUCS) powiadomił przewoźnika J.K. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzonego w dniu kontroli naruszenia przepisów dotyczących transportu odpadów. Jednocześnie organ wskazał, że jeżeli w ocenie strony w sprawie zachodzą okoliczności określone w art. 92c u.t.d., zwalniające podmiot wykonujący przewóz drogowy od odpowiedzialności za stwierdzone podczas kontroli naruszenie, to powinna je wskazać oraz potwierdzić stosownymi dowodami. Jednocześnie tym samym zawiadomieniem organ I instancji zapewnił stronie, przed wydaniem decyzji, możliwość zapoznania się z aktami sprawy.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, opisanego powyżej, NUCS wydał w dniu [...] czerwca 2021 r. decyzję nr [...], którą nałożył na J.K. karę pieniężną w kwocie 10.000,00 zł za wykonywanie w dniu [...] października 2019 r. przewozu drogowego pojazdem ciężarowym o nr rej. [...] bez wymaganego oznaczenia pojazdu w przypadku transportu odpadów.
Od powyższej decyzji J.K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przez jego niezastosowanie.
Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (DIAS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 77 § 1, art. 80 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako k.p.a.), art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1, ust. 7 w związku z art. 4 pkt 22 lit. v, art. 93 ust. 1 u.t.d. i lp. 4.8 załącznika nr 3 do niniejszej ustawy, art. 24 ust. 1, ust. 6, ust. 7 u.o. oraz § 10 r.w.t.o.), wydał w dniu [...] lutego 2022 r. decyzję nr [...], którą utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem
z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego wynikających
z przepisów ustawy oraz aktów prawnych wymienionych w art. 4 pkt 22 tej ustawy, m.in. u.o. (lit. v), podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 zł za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do u.t.d. W lp. 4.8. tego załącznika ustawodawca przewidział karę pieniężną za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o.
w wysokości 10.000,00 zł.
Następnie DIAS wskazał, że zasady transportu odpadów reguluje art. 24 ust 1 u.o., który stanowi, że transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami
w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi,
w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady,
w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Ponadto podkreślił, że zgodnie z art. 24 ust. 6 u.o. środki transportu odpadów powinny być oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7. W oparciu o delegację ustawową, zawartą w art. 24 ust.7 u.o. zostało wydane r.w.t.o W myśl § 10 ust. 1 r.w.t.o. w przypadku środków transportu, o których mowa w § 9 ust. 1, przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów, zamiast oznakowania wskazanego w § 9 dopuszcza się oznakowanie środków transportu tablicą: 1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;
2 ) na której umieszcza się wielką literę A koloru czarnego o wysokości minimum 200 mm i szerokości linii minimum 20 mm. Oznakowanie umieszcza się
w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni (ust. 2). Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (ust. 3). Wzór oznakowania środków transportu przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów określa załącznik nr 2 do rozporządzenia (ust. 4).
W ocenie organu odwoławczego, przeprowadzona analiza akt sprawy bezspornie wykazała, że w dniu [...] października 2019 r. przewóz drogowy z Czech do Polski odpadów o kodzie 16 02 14 (zużyte urządzenia inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13) w ilości 11.306 kg wykonywany był przez przewoźnika J.K. z naruszeniem przepisów u.o., mianowicie w toku czynności kontrolnych ujawniono brak wymaganego zgodnie z art. 24 ust. 6 i 7 u.o. oznakowania środka transportu białą tablicą z napisem "ODPADY" lub literą "A", w widocznym miejscu
z przodu pojazdu, zgodnie z przepisami r.w.t.o.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji podkreślił, że przepisy o przewozie odpadów stanowią szczególne wymagania dla transportu odpadów,
w tym dla środków transportu i sposobu transportowania oraz oznakowania środków transportu, a naruszenie tych przepisów sankcjonowane jest karami pieniężnymi, chyba że zachodzą okoliczności wyłączające odpowiedzialność tego podmiotu, wymienione w art. 92b ust. 1 lub 92c ust. 1 i 2 u.t.d. Dalej organ przywołał treść powyższych przepisów i podkreślił, że odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których katalog został zawarty w załączniku nr 3 do u.t.d., nie opiera się na zasadzie winy. Jest to odpowiedzialność ex lege (na mocy ustawy), z której podmiot wykonujący przewóz może się zwolnić, ale po wykazaniu przynajmniej jednej
z przesłanek wymienionych w tych przepisach, przy czym to na podmiocie spoczywa ciężar dowodu w tym zakresie. Tymczasem strona w toku postępowania nie wykazała, jakie to nadzwyczajne zdarzenia całkowicie niezależne od podmiotu wykonującego przewóz doprowadziły do naruszenia prawa. Ponadto zdaniem DIAS - zgodnie z § 10 ust. 3 r.w.t.o. - to przewoźnik powinien zadbać o to, aby oznakowanie środka transportu było czytelne, trwałe, a także odporne na warunki atmosferyczne. Nieuwaga kierowcy nie była spowodowana efektem działania siły wyższej, lecz brakiem jego należytej staranności. Tym bardziej, że kierowcę K.M. jeszcze przed rozpoczęciem przewozu wyposażono w stosowne dokumenty na przewożone odpady klasyfikowane do kodu 16 02 14. Fakt nieoznakowania pojazdów przez "nieuwagę kierowcy" nie może stanowić okoliczności uzasadniającej zastosowanie przepisów określonych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zgodnie bowiem z orzecznictwem sądów administracyjnych nie można skutecznie powoływać się na treść tego przepisu w sytuacji, gdy to pracownik przedsiębiorcy, działający w ramach powierzonych mu zadań, dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary.
Rozpatrując pierwszą z przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. organ wskazał, iż w orzecznictwie sądowym ugruntowany został pogląd, że powyższy przepis dotyczy wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, w tym w zakresie doboru kadr
i nadzoru nad pracownikami, nie był w stanie przewidzieć. Przesłanki egzoneracyjne odnoszą się jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Dla uwolnienia się od odpowiedzialności przedsiębiorca musi zatem wykazać, że dołożył należytej staranności, czyli uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. Poza tym podmiot wykonujący transport drogowy jako pracodawca ponosi ryzyko osobowe, to znaczy obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników do danego zadania i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek niezaradności lub braku należytego przygotowania do pracy. To on zobowiązany jest do przeprowadzania bieżących kontroli, czy kierowcy przestrzegają przepisów
i powinien w taki sposób organizować ich pracę, aby jednocześnie umożliwić sobie wypełnianie ciążących na nim obowiązków. Biorąc pod uwagę powyższe oraz okoliczności sprawy, a także argumentację zawartą w odwołaniu DIAS uznał, iż
w niniejszej sprawie brak jest przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Rozpatrując pozostałe przesłanki egzoneracyjne określone w art. 92c ust. 1 u.t.d. organ wskazał, że z akt sprawy nie wynika, aby na stronę za to samo naruszenie została nałożona kara przez inny organ, a tym samym w niniejszym przypadku nie wystąpiła przesłanka do umorzenia postępowania w sprawie wymiaru kary pieniężnej wskazana w pkt 2 tego przepisu. To samo dotyczy przesłanki upływu 2 lat od ujawnienia naruszenia (pkt 3). Przedmiotowe naruszenie zostało bowiem ujawnione dnia [...] października 2019 r., a wszczęcie postępowania dotyczące nałożenia kary pieniężnej za to naruszenie nastąpiło zawiadomieniem NUCS z dnia [...] kwietnia 2021 r. doręczonym stronie 19 kwietnia 2021 r., a więc przed upływem wymienionego w tym przepisie okresu dwuletniego. Przed upływem tego terminu wydana została również decyzja organu I instancji nakładająca na stronę karę pieniężną, którą doręczono stronie 22 czerwca 2021 r.
Na koniec DIAS podkreślił, że sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów
J.K., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję DIAS domagając się jej uchylenia i umorzenie postępowania oraz zasądzenia od organu na jej rzecz kosztów postępowania skargowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych, zarzucając naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przez jego niezastosowanie.
Uzasadnienie skargi sprowadza się do wykazania naruszenia przez organ nie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., lecz art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d, który wskazuje, że postępowanie wszczęte w sprawie nałożenia kary pieniężnej umarza się, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Skarżąca uznała, iż
w niniejszej sprawie okres 2 lat wskazany w tym ostatnim przepisie upłynął dnia
[...] października 2021 r., co jest związane z pierwszą czynnością podjętą przez służby, tj. sporządzeniem protokołu kontroli. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego winno zatem zostać wydane przed upływem terminu 24 października 2021 r.
W związku z tym, iż w sprawie po wydaniu decyzji organu I instancji skarżąca złożyła odwołanie nie można uznać tej decyzji za kończącą. Decyzją kończącą w sprawie jest decyzja DIAS , która została wydana dnia [...] lutego 2022 r., po upływie okresu 2 lat. W związku z tym - zgodnie z art. 92 c ust. 1 pkt 3 u.t.d. - jeżeli do dnia 24 października 2021 r. nie została wydana decyzja ostateczna, postępowanie to winno zostać umorzone.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowoadminstracyjnej pod względem legalności przeprowadzonej w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie
z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej jako p.p.s.a.) jest decyzja DIAS utrzymująca w mocy decyzję NUCS nakładająca na skarżącą karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za wykonywanie w dniu [...] października 2019 r. przewozu drogowego pojazdem ciężarowym o nr rej. [...] bez wymaganego oznaczenia pojazdu w przypadku transportu odpadów.
Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowił art. 92a ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12000 złotych za każde naruszenie. Co stanowi "naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego" definiuje art. 4 pkt 22 u.t.d., stanowiący, iż są to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów u.t.d oraz wskazanych w tym przepisie rozporządzeń, decyzji, ustaw i umów międzynarodowych, w tym również wynikające z przepisów u.o. (lit.v). Niesporne jest w niniejszej sprawie, iż skarżąca w dniu [...] października 2019 r. wykonywała przewóz odpadu sklasyfikowanego do kodu 16 02 14, co wynika
z przedstawionego przez kierowcę dokumentu oznaczonego reference nr [...] z dnia [...] października 2019 r. Dokonując transgranicznego przemieszczenia tego towaru z Czech do Polski skarżąca obowiązana była zgodnie z art. 24 ust. 6 u.o.
w zw. z § 9 i § 10 r.w.t.o. oznaczyć pojazd tablicą z napisem "ODPADY" albo tablicą
z literą A wg wzoru wskazanego odpowiednio w załącznikach nr 1 i 2 do r.w.t.o., czego - jak wynika protokołu kontroli z dnia [...] października 2019 r. - niewątpliwie nie dopełniła. Jednocześnie w sprawie nie zachodziły przypadki, o których mowa w § 11 r.w.t.o., które zwalniają z obowiązku oznakowania pojazdu przewożącego odpady w powyższy sposób. Zdaniem Sądu stan sprawy w odniesieniu do nieprawidłowości (typizacji deliktu administracyjnoprawnego) jest niewątpliwy i został on ustalony oraz udowodniony przez organ zgodnie z przepisami postępowania. Strona miała w tym postępowaniu zapewnione wszelkie gwarancje proceduralne. Za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o. (tj. w przepisach r.w.t.o.) przewidziano karę pieniężną w wysokości 10.000 zł (art. 92a ust. 7 w zw. z l.p. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d.). Co do zasady istniały zatem podstawy do wymierzenia skarżącej kary
w wysokości określonej w decyzji NCUS.
W związku z tym konieczne było dokonanie oceny, czy prawidłowo DIAS
w zaskarżonej decyzji uznał, że nie zachodzą okoliczności egzoneracyjne określone
w art. 92c ust. 1 u.t.d. W myśl tego przepisu nie wszczyna się postępowania
w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem,
a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
W ocenie Sądu trafnie organ odwoławczy uznał, iż brak było podstaw do wyłączenia odpowiedzialności skarżącej na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Skarżąca wskazywała bowiem jedynie na to, iż brak oznaczenia pojazdu był "wynikiem nieuwagi kierowcy, a nie spowodowany przez przewoźnika, który jest pracodawcą kierowcy", a wobec tego "nie można przypisać winy za uchybienia kierowcy" (por. uzasadnienie odwołania od decyzji NCUS).
W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się bowiem, że okolicznościami,
o których mowa w powołanym wyżej przepisie, mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych. Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem
w przepisach ujęta w sposób rygorystyczny, mający na uwadze dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. W związku z tym należy wskazać, że art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem i eliminować naruszenia. Przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego i stosowania w przypadku stwierdzenia naruszeń właściwych środków dyscyplinujących (por. np. wyroki NSA: z 13 stycznia 2015 r., II GSK 2098/13, z 15 października 2015 r., II GSK 1990/14, z 12 marca 2015 r., II GSK 262/14, z 14 kwietnia 2016 r., II GSK 2527/14). W orzecznictwie podkreśla się, że sam fakt, że winę za naruszenia ponosi kierowca nie stanowi przesłanki zwalniającej przedsiębiorcę od odpowiedzialności (por. wyrok NSA z 25 września 2014 r., II GSK 1027/13). Samowolne działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności, w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych
i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w istocie rzeczy jest ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorcy oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika (por. wyrok NSA z 22 kwietnia 2021 r., II GSK 798/18).
Z akt sprawy nie wynika również, aby na skarżącą za stwierdzone naruszenie została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Zarzutu takiego również nie formułowała skarżąca ani na etapie postępowania administracyjnego, ani też na etapie postępowania przed sądem administracyjnym. Tym samym nie zaktualizowała się również przesłanka wskazana w art. 92c ust.1 pkt 2 u.t.d.
Natomiast - zdaniem Sądu - zasadnie skarżąca powołuje się na okoliczność, że od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Termin, o którym mowa w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że z jego upływem wszczęte w sprawie postępowanie podlega umorzeniu. U.t.d. reguluje
w sposób swoisty kwestię wpływu upływu czasu na możliwość prowadzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., a więc w istocie określa przedawnienie nałożenia kary pieniężnej (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2021 r., II GSK 2316/21). Językowa i systemowa interpretacja tego przepisu, czyli interpretacja na tle innych przepisów tej ustawy prowadzi do wniosku, że momentem czasowym, od którego termin przedawnienia rozpoczyna swój bieg, czyli "dniem ujawnienia naruszenia" jest dzień przedstawienia informacji
o stwierdzonym naruszeniu, w odpowiedniej formie, za pomocą dokumentu, który określa wyniki kontroli i zarazem daje podstawę do wydania decyzji o nałożeniu kary za to naruszenie. Zwrócić uwagę należy, że przepis ten posługuje się terminem "ujawnić", co w języku polskim oznacza "stwierdzić coś" i zarazem "podać do wiadomości". W procedurze stosowanej w sprawach dotyczących przewozów drogowych przyjmuje się, że takie ujawnienie następuje w protokole kontroli, który ma walor dokumentu urzędowego (por. art. 74 ust. 1, art. 80 ust. 2, art. 87 ust. 5 u.t.d.). Wzór i elementy tego dokumentu określało w chwili kontroli przeprowadzonej w niniejszej sprawie rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2019 r.
w sprawie kontroli przewozu drogowego (Dz.U z 2019 r., poz. 1684 ). W tym protokole ujawnia się, czyli opisuje stwierdzone naruszenie, czyli rodzaj naruszenia oraz naruszone przepisy.
Przyjęcie innego terminu początku biegu przedawnienia, w szczególności od momentu zawiadomienia skarżącej o wszczęciu postępowania byłoby wykładnią niezgodną z brzmieniem językowym przepisu skonstruowanego przecież dla celów gwarancyjnych, między innymi po to, by termin do nałożenia kary był liczony od rzeczywistego ujawnienia przez organ wszystkich znamion deliktu administracyjnego, a nie od momentu formalnego wszczęcia postępowania, czyli zawiadomienia strony
o wszczęciu niniejszego postępowania z urzędu (art. 61 § 1 i § 4 k.p.a.). Przepisy te posługują się jednoznacznie zwrotem "wszczęcie postępowania", który na gruncie procedury administracyjnej ma jasny sens.
Gdyby racjonalny prawodawca konstruując art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., chciał powiązać początek biegu przedawnienia kary z wszczęciem postępowania w sprawie musiałby użyć tego sformułowania. Gdyby chciał powiązać go z formalnym ujawnieniem (zawiadomieniem) strony (sprawcy) o ujawnionym delikcie również powinien przepis sformułować inaczej. Racjonalny prawodawca użył jednak zwrotu ujawnić w kontekście podmiotu dokonującego kontroli, czyli organu. To organ ma "ujawnić naruszenie", czyli stwierdzić je w formalnym, ujawnianym "na zewnątrz" dokumencie czyli na gruncie u.t.d. w protokole kontroli, gdzie opisuje się czyn pod względem przedmiotowym i podmiotowym.
W przepisie art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., nie chodzi jednak o przedstawienie go w taki sformalizowany sposób, który ustawy (np. Ordynacja podatkowa) określają jako "zapoznanie się" czy "zawiadomienie", a tym bardziej "wszczęcie postępowania". Gdyby tak miało być przepis musiałby zostać sformułowany językowo zupełnie inaczej. Inne, niż przedstawione wyżej rozumienie art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., jest zatem wykładnią rozszerzającą, niedopuszczalną w przypadku przepisu nakładającego na jednostkę sankcję.
W niniejszej sprawie stan faktyczny był taki, że protokół kontroli został sporządzony i przedstawiony kierowcy skarżącej w dniu [...] października 2019 r.
W protokole tym został stwierdzony zarówno delikt administracyjny, jak i firma wykonująca przewóz, czyli skarżąca. Ujawnienie stwierdzonych w tej sprawie naruszeń w rozumieniu art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., miało zatem miejsce w dniu
[...] października 2019 r. Organ miał zatem wszelkie podstawy do wszczęcia postępowania wobec skarżącej bezpośrednio po dacie kontroli. Tymczasem wszczął postępowania dopiero [...] kwietnia 2021 r., co nie może być uznane, z przyczyn wyżej rozważonych, jako początek biegu przedawnienia.
Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie podstawa do umorzenia, określona w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., może powstać nie tylko na etapie postępowania przed organem I instancji, ale jeżeli wniesione zostało odwołanie od decyzji organu
I instancji, także na etapie postępowania przed organem odwoławczym, do chwili, gdy zostanie wydana (bądź ewentualnie w niektórych przypadkach - doręczona) decyzja ostateczna (por. wyroki NSA z 19 czerwca 2018 r., II GSK 2348/16;
z 26 listopada 2019 r., II GSK 3011/17, z 19 czerwca 2018 r., II GSK 3587/17 oraz wyroki: WSA w Lublinie z dnia 10 października 2019 r., III SA/Lu 168/19, WSA w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2020 r., III SA/Po 95/20 i WSA w Gorzowie Wlkp.
z 16 lutego 2022 r., II SA/Go 1064/21). Powyższe stanowisko podzielane jest również w piśmiennictwie (por. M. Etel, A. Piszcz (red.), U.t.d. Komentarz, Warszawa 2020,
t. 1 do art. 92c).
W kontrolowanej sprawie decyzja ostateczna w sprawie została wydana
w dniu [...] lutego 2022 r. (a wiec dwa lata i 105 dni od ujawnienia naruszenia)
i doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 15 lutego 2022 r.
Na bieg rozważanego terminu miała wpływ sytuacja prawna spowodowana wprowadzeniem w Polsce od dnia 14 marca 2020 r. stanu zagrożenia epidemicznego, a później od dnia 20 marca 2020 r. stanu epidemii rozporządzeniami Ministra Zdrowia odpowiednio z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz.U. poz. 433 ze zm.) i z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. poz. 491 ze zm.). Zgodnie zaś
z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Przepis ten został wprowadzony do ustawy w dniu 31 marca 2020 r., niemniej skoro ustawodawca wskazał w nim wprost, że normuje on bieg terminów nie tylko
w stanie epidemii, i lecz także w stanie zagrożenia epidemicznego, uznać należy, że jego skutki obejmują również terminy, których bieg obejmuje okres od dnia 14 marca 2020 r. Przepis art. 15zzr został uchylony ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV2 (Dz.U. poz. 875), ogłoszoną w Dzienniku Ustaw w dniu 16 maja 2020 r. Ponadto stosownie do art. 68 ust. 2 powyższej ustawy, terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1 ustawy zmienianej w art. 46, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1 tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Stąd nawet odliczając okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia od dnia [...] marca 2020 r. do [...] maja 2020 r., to i tak do daty wydania decyzji ostatecznej upłynął 2 letni termin, o którym mowa w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d.
Wobec stwierdzonego przez Sąd naruszenia prawa materialnego w sprawie, to jest art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., należało skargę w niniejszej sprawie uwzględnić i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt I wyroku).
Jednocześnie Sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania
- zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. - umorzył postępowanie administracyjne (pkt II wyroku).
Jako, że skarga została uwzględniona Sąd – na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. - zasądził od organu na rzecz skarżącej poniesione przez nią koszty postępowania, które sprowadzają się do: - wpisu od skargi uiszczonego w wysokości 400 zł, wynikającej z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz. U nr 2021, poz. 535.); - wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 1800 zł, ustalonego zgodnie
z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).