II SA/Go 1034/21

II SA/Go 1034/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2022-02-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-11-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Grażyna Staniszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Odpady
Sygn. powiązane
II GSK 961/22 - Wyrok NSA z 2025-12-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 135, art. 145 § 1 lit. a, art. 145 § 3, art. 200, art. 205 § 2, art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 92 c ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi E GmbH na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] r., znak: [...], II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej E GmbH kwotę 2.217 zł (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] października 2020 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (dalej NUCS) nałożył na E. GmbH (RFN) karę pieniężną w kwocie 12.000 zł za wwóz na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej odpadów bez wymaganego zezwolenia. W podstawie prawnej tej decyzji, w zakresie zastosowania kary administracyjnej, organ wskazał art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 7 pkt 1, art. 92a ust. 11 pkt 2 i pkt 6, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm.; dalej jako u.t.d.) w zw. z art. 2 pkt 15 i pkt 35 oraz art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. U. L 190 z dnia 12 lipca 2006 r., s. 1; dalej jako rozporządzenie nr 1013/2006), a także art. 3 ust. 3, art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1792; dalej jako u.m.p.o.).
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy wskazując, że w dniu [...] lutego 2019 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili na drodze krajowej nr [...] (DPG [...]) kontrolę ciągnika samochodowego marki [...] o nr rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rejestracyjnym [...]. Kierujący zestawem okazał do kontroli między innymi wypis z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy udzielonej przewoźnikowi - "T. Spółka Cywilna oraz dokumenty na przewożony towar, z których wynika, że towar przewożony z Niemiec do firmy "G." sp. z o.o., to odpad z tworzyw sztucznych o masie 23,040 kg.
W trakcie kontroli stwierdzono, że kierowca nie dysponuje wymaganym przez wskazane wyżej przepisy zezwoleniem na wwóz na terytorium RP odpadów bez wymaganego zezwolenia. W protokole z kontroli wskazano, że organizatorem transportu jest spółka "H. GmbH".
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego NUCS zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. poinformował tę spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w związku z wykonanym przewozem odpadów bez wymaganego zezwolenia - lp. 4.5. i zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2020 r. wyznaczył jej siedmiodniowy termin na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów.
Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. adwokat T.P., działając w imieniu firmy "E. GmbH" wskazał, że jest to następca "H. GmbH" oraz złożył wyjaśniania w sprawie podnosząc, że spółka nie miała żadnego wpływu na działania lub zaniechania, jakich dopuścił się, względnie mógł dopuścić się kierowca oraz proces załadunku.
Zdaniem organu I instancji spółka "H. GmbH" czyli obecnie "E. GmbH" była zobowiązana zgłosić przemieszczanie mieszaniny odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV ani IVA do rozporządzenia nr [...], przewożonych w dniu [...] lutego 2019 r. oraz uzyskać na wwóz kontrolowanej mieszaniny odpadów na teren RP zezwolenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.m.p.o. Ponieważ spółka nie posiadała wymaganych zgód i dokumentów w sprawie doszło do nielegalnego przemieszczeniem odpadów, które zgodnie z lp.4.5 załącznika nr 3 do u.t.d. podlega karze pieniężnej w wysokości 12.000 złotych.
Organ przyjął, że firma H. GmbH, jako podmiot organizujący przemieszczanie odpadów z Niemiec do Polski, powinna posiadać wiedzę, że dokument określony w załączniku VII (art. 18 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1013/2006) jest właściwy jedynie dla przemieszczania odpadów wskazanych w art. 3 ust. 2 i ust. 4 tego rozporządzenia. Wyposażając kierowcę w dokument określony w załączniku VII powinna dołożyć szczególnej staranności, aby przemieszczanym towarem były odpady wskazane w tym dokumencie. Skoro spółka organizowała międzynarodowe przemieszczenie mieszaniny odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem, na który powinna uzyskać zezwolenia właściwych polskich władz, to nieuprawnione jest stanowisko, że spółka nie miała wpływu na powstanie naruszenia w rozumieniu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
2. W odwołaniu złożonym w terminie E. GmbH, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła decyzji:
1) naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności nieprzeprowadzenie dowodów służących rozstrzygnięciu okoliczności, które pozostają sporne w sprawie, tj. rzekomej wiedzy strony na temat odpadów będących przedmiotem nielegalnego transportu;
2) naruszenie art. 80 k.p.a., przez ocenę całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawnie z pominięciem logicznego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, co doprowadziło organ do błędnego wniosku o niespełnieniu przesłanek, o których mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d.,
3) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., przez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu, w szczególności przez:
- niewskazanie przyczyn, z jakich organ zaniechał przeprowadzenia dwóch kluczowych dowodów w sprawie, tj. przesłuchania strony i przewoźnika, a w dalszej kolejności niewyjaśnienie, czy i dlaczego organ nie dał wiary twierdzeniom strony zawartym w pismach wnoszonych w sprawie,
- niewskazanie przyczyn, z jakich organ zaniechał przeprowadzenia dalszych dowodów dla wyjaśnienia spornych okoliczności w tej sprawie,
- niewskazanie przyczyn, które uzasadniałyby wymierzenie kary pieniężnej
w maksymalnej wysokości.
Wobec powyższego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości
i umorzenie w całości postępowania w sprawie przed organem I instancji, ewentualnie
o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie orzeczenia kary i wymierzenie stronie kary w najniższym możliwym wymiarze.
3. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej DIAS) decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy, przebieg dotychczasowo postępowania oraz przepisy powoływane przez organ I instancji, podtrzymując w pełni stanowisko tego organu.
Odnosząc się do zarzutów pełnomocnika strony DIAS wyjaśnił, że umowa przewozu podlega przepisom Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR). Z Konwencji CMR wynika szczególnie doniosły charakter listu przewozowego CMR co do określenia stron umowy przewozu. Ujęcie w nim strony jako nadawcy rodzi domniemanie, że była ona stroną umowy przewozu. Domniemania tego strona nie obaliła. Ponadto, skoro twierdzi, że odpady nie były załadowane w siedzibie spółki, należy wnioskować, że jest również stroną pośredniczącą - organizatorem transportu, na której ciążą szczególne obowiązki.
W ocenie organu, spółka E. GmbH będąc organizatorem, jak i nadawcą odpadów, które miały być przetworzone bądź unieszkodliwione na terenie Polski, winna dochować wszelkich starań, by na środek transportu były załadowane odpady o deklarowanym kodzie oraz pozyskać wszelkie pozwolenia, aby taki transport odbył się z poszanowaniem międzynarodowych i krajowych norm prawnych. Z przeprowadzonego postępowania wynika, iż E. GmbH nie przedstawiła stosownych zezwoleń na międzynarodowy przewóz odpadów będących przedmiotem niniejszego postępowania. Tym samym DIAS wywiódł, że było to nielegalne nadanie odpadów oraz próba nielegalnego wwozu odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie DIAS nie do przyjęcia jest argument strony, że nie miała wpływu na proces załadunku, wskazując kierowcę jako głównego winowajcę powstałych nieprawidłowości. Skarżąca organizując transport odpadów powinna posiadać wiedzę umożliwiającą dokonanie oceny, czy przewożone odpady odpowiadają kategorii odpadów określonej w dokumentach przewozowych, a w razie niewywiązania się z nałożonych zobowiązań określonych w przedstawionych przepisach, powinna liczyć się z konsekwencjami za wwóz odpadów na terytorium RP bez zezwolenia.
Wobec stwierdzonego w toku kontroli drogowej naruszenia dotyczącego nieokazania do kontroli wymaganych dokumentów, w ocenie DIAS zasadnym było nałożenie na podmiot organizujący wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia, stosownie do treści art. 92a ust. 1, 2 i 6 u.t.d. określonej w Ip. 4.5 załącznika nr 3 do tej ustawy, kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł.
Zdaniem DIAS spółka wywodząc skutki prawne wynikające z art. 92c ust. 1 i ust. 2 u.t.d. powinna udowodnić okoliczności wskazane w tych przepisach, czego nie uczyniła. Sprawą przedsiębiorcy jest natomiast wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą uniemożliwiały nielegalny wwóz odpadów na terytorium innego kraju. Profesjonalny podmiot zajmujący się transportem odpadów na teren innych państw winien znać regulacje prawne związane z przemieszczaniem odpadów na terytorium Wspólnoty i powinien przewidywać, że odpady, które chce przetransportować winny być prawidłowo sklasyfikowane, zgodnie ze stanem faktycznym. Rolą zatem nadawcy oraz podmiotu organizującego transport odpadów jest pozyskanie stosownych pozwoleń odpowiadającym przepisom prawa oraz zawarcie z podmiotami dokonujących przemieszczania odpadów takich umów, w których zagwarantowana będzie spójność stanu faktycznego z przekazaną dokumentacją.
Z tych względów, zdaniem organu odwoławczego, brak było przesłanek do umorzenia postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Jednocześnie organ ten nie stwierdził, iż zaszły podstawy do umorzenie postępowania na podstawie pozostałych przesłanek wskazanych w art. 92c ust. 1 u.t.d.
W ocenie DIAS zgromadzona w toku postępowania dokumentacja pozwoliła organowi I instancji na prawidłowe określenie stanu faktycznego oraz dokonanie prawidłowej kwalifikacji prawnej, bez konieczności zebrania dodatkowych dowodów w postaci przesłuchania wskazanych w odwołaniu podmiotów. Ponadto z żadnego pisma strony nie wynika, aby wnioskowała o przesłuchanie jej przedstawiciela i przewoźnika.
4. W skardze wniesionej do tutejszego Sądu z zachowaniem terminu E. GmbH zarzuciła decyzji DIAS z dnia [...] września 2021 r.:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez uznanie za udowodnione, że spółka E. GmbH nie dochowała "wszelkich starań, by na środek transportu były załadowane odpady o deklarowanym kodzie oraz by pozyskać wszelkie pozwolenia, aby taki transport odbył się z poszanowaniem międzynarodowych i krajowych nom prawnych", podczas gdy takiego wniosku nie sposób wyprowadzić z żadnego dowodu przeprowadzonego w sprawie, organ błędnie przy tym ocenił fakt, że spółka E. GmbH zleciła zarówno transport , jak załadunek odpadów profesjonalnym podmiotom zawodowo trudniącym się tego rodzaju działalnością, przez co niemożliwe było bezpośrednie nadzorowanie obu podmiotów w czasie powierzonych im usług, w konsekwencji organ zaniechał ustalenia na jakim etapie transportu doszło faktycznie do zaniedbania, przez co, wbrew art. 92a ust. 11 u.t.d., przypisanie skarżącej odpowiedzialności nastąpiło na podstawie domniemania,
- uznanie, że ciężar wykazania przesłanek umorzenia postępowania, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt. 1 u.t.d., spoczywa wyłącznie na skarżącej;
2) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisu art. 92a u.t.d. przez jego błędną wykładnię sprowadzającą się do ustalenia przesłanek odpowiedzialności organizatora transportu za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów wyłącznie na podstawie art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d., podczas gdy odpowiedzialność organizatora transportu uzależniona jest przede wszystkim od spełnienia warunków, o których mowa w art. 92a ust. 11 u.t.d., co w konsekwencji wpłynęło na niewłaściwe zastosowanie przepisu art 92a u.t.d. do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i umorzenie postępowania administracyjnego, wraz ze zwrotem kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co ma istotne znaczenie dla wyniku kontroli sądowej (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie z wolą stron (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
6. Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.t.d. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9;
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.).
W myśl l.p. 4.5. wspomnianego załącznika nr 3 do u.t.d. wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia sankcjonowany jest karą w wysokości 12.000 zł.
Jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załącznikach nr 3 i 4 do ustawy, wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia albo przestępstwa, w stosunku do podmiotu będącego osobą fizyczną stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej (art. 92a ust. 9 u.t.d.).
Przepisy ust. 1, ust. 5 pkt 5, ust. 7 pkt 1 i ust. 9 stosuje się do podmiotów wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, w szczególności do:
1) spedytora,
2) nadawcy,
3) odbiorcy,
4) podmiotu wykonującego czynności ładunkowe,
5) organizatora wycieczki,
6) organizatora transportu,
7) operatora publicznego transportu zbiorowego,
- jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. W tej ostatniej kategorii mieszczą się osoby wykonujące jakiekolwiek czynności związane z wykonywaniem przewozu drogowego i jego obsługą (por. G. Lubeńczuk, K. Sikora, U.t.d., 2013, s. 512; B. Kurzępa, Glosa do wyroku WSA w Poznaniu z 7 lipca 2016 r., III SA/Po 189/16).
7. Z ustalonego prawidłowo przez organy stanu fatycznego sprawy wynika, że w dniu [...] lutego 2019 r. doszło do przewozu z terytorium Niemiec na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mieszaniny odpadów o masie netto 23,040 kg, stanowiącej odpad niesklasyfikowany pod żadnym kodem, bez dokumentów w postaci zgłoszenia transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów oraz zezwolenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, wymaganych przez art. 3 ust. 1 i art. 4 rozporządzenia nr 1013/2006 i art. 4 pkt 1 i art. 6 ust. 1 pkt 1 u.m.p.o. Stanowiło to tym samym nielegalne przemieszczenie odpadów w rozumieniu art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia nr 1013/2006. Okoliczność ta została stwierdzona w dniu kontroli, w którym to również ustalono wszystkie podmioty biorące udział w tym procederze, w tym tożsamość i dane dotyczące skarżącej spółki jako podmiotu wymienionego w art. 92a ust. 11 u.t.d., na który to podmiot nakłada się karę pieniężną przewidzianą w art. 92a ust. 1 w zw. z art. 92a ust. 7 pkt 1 i art. 92a ust. 11 u.t.d. oraz l.p. 4.5. załącznika nr 3 do u.t.d.
8. W pierwszej kolejności należy zająć się jednak kwestią, która decyduje o dopuszczalności nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej ze względu na przedawnienie prawa do wydania decyzji w sprawie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
9. Termin, o którym mowa w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że z jego upływem wszczęte w sprawie postępowanie podlega umorzeniu. Ustawa o transporcie drogowym reguluje w sposób swoisty kwestię upływu czasu na możliwość wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., co prowadzi do umorzenia postępowania, a więc w istocie rzeczy przedawnienia nałożenia kary pieniężnej (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r., II GSK 2316/21, CBOSA).
Językowa i systemowa interpretacja tego przepisu, czyli interpretacja na tle innych przepisów tej ustawy prowadzi do wniosku, że momentem czasowym, od którego termin przedawnienia rozpoczyna swój bieg, czyli "dniem ujawnienia naruszenia" jest dzień przedstawienia informacji o stwierdzonym naruszeniu, w odpowiedniej formie, za pomocą dokumentu, który określa wyniki kontroli i zarazem daje podstawę do wydania decyzji o nałożeniu kary za to naruszenie. Zwrócić uwagę należy, że przepis ten posługuje się terminem "ujawnić", co w języku polskim oznacza "stwierdzić coś" i zarazem "podać do wiadomości". W procedurze stosowanej w sprawach dotyczących przewozów drogowych przyjmuje się, że takie ujawnienie następuje w protokole kontroli, który ma walor dokumentu urzędowego (por. art. 74 ust. 1, art. 80 ust. 2, art. 87 ust. 5 u.t.d.). Wzór i elementy tego dokumentu określa aktualnie Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli przewozu drogowego (Dz.U. z 2019 r., poz. 2145). W tym protokole ujawnia się, czyli opisuje stwierdzone naruszenie, czyli rodzaj naruszenia oraz naruszone przepisy.
10. Przyjęcie innego terminu początku biegu przedawnienia, w szczególności od momentu zawiadomienia skarżącej o wszczęciu postępowania byłoby wykładnią niezgodną z brzmieniem językowym przepisu skonstruowanego przecież dla celów gwarancyjnych, między innymi po to by termin do nałożenia kary był liczony od rzeczywistego ujawnienia przez organ wszystkich znamion deliktu administracyjnego, a nie od momentu formalnego wszczęcia postępowania, czyli zawiadomienia strony o wszczęciu niniejszego postępowania z urzędu (art. 61 § 1 i § 4 k.p.a.). Przepisy te posługują się jednoznacznie zwrotem "wszczęcie postępowania", które na gruncie procedury administracyjne" ma jasny sens.
Gdyby racjonalny prawodawca konstruujący 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., chciał powiązać początek biegu przedawnienia kary z wszczęciem postępowania w sprawie musiałby użyć tego sformułowania. Gdyby chciał powiązać go z formalnym ujawnieniem (zawiadomieniem) strony (sprawcy) o ujawnionym delikcie również powinien przepis sformułować inaczej. Racjonalny prawodawca użył jednak zwrotu ujawnić w kontekście podmiotu dokonującego kontroli, czyli organu. To organ ma "ujawnić naruszenie", czyli stwierdzić je w formalnym, ujawnianym "na zewnątrz" dokumencie czyli na gruncie rozważanej ustawy protokole kontroli, gdzie opisuje się czyn pod względem przedmiotowym i podmiotowym.
W przepisie art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., nie chodzi jednak o przedstawienie go w taki sformalizowany sposób, który ustawy (np. ordynacja podatkowa) określają jako "zapoznanie się" czy "zawiadomienie", a tym bardziej "wszczęcie postępowania". Gdyby tak miało być przepis musiałby zostać sformułowany językowo zupełnie inaczej. Inne, niż przedstawione wyżej rozumienie art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. jest zatem wykładnią rozszerzającą, niedopuszczalną w przypadku przepisu nakładającego na jednostkę sankcję. Przyjmowane w orzecznictwie utożsamianie faktu "ujawnienia naruszenia" z jego "przedstawieniem" (por. wyroki NSA z dnia 18 października 2016 r., II GSK 819/15 oraz 26 listopada 2019 r., II GSK 3011/17; CBOSA) dotyczy zatem takich stanów faktycznych, kiedy przy czynnościach kontrolnych brał udział reprezentant strony (np. kierowca).
11. W niniejszej sprawie stan faktyczny był taki, że protokół kontroli został sporządzony i przedstawiony kierowcy. W odniesieniu do czynu popełnionego przez skarżącą spółkę jego opis (jako "naruszenie pod poz. lp. 4.5 załącznika nr 3" do u.t.d. znajduje się na końcu załącznika protokołu, k. 32 akt administracyjnych). W protokole tym został stwierdzony zarówno delikt administracyjny, jak i firma wysyłająca odpady, czyli skarżąca (pod poprzednią jeszcze nazwą). Ujawnienie stwierdzonych w tej sprawie naruszeń w rozumieniu art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., miało miejsce w dniu [...] lutego 2019 r. to jest w dniu kontroli. Organ miał zatem wszelkie podstawy do wszczęcia postępowania wobec skarżącej spółki bezpośrednio po dacie kontroli (najpóźniej po otrzymaniu szczegółowych danych w piśmie GIS z dnia [...] marca 2019 r.). Tymczasem wszczął postępowania dopiero [...] czerwca 2020 r., co nie może być uznane, z przyczyn wyżej rozważonych, jako początek biegu przedawnienia.
12. Jeśli chodzi o termin końcowy biegu przedawnienia regulowanego rozważanym przepisem to jest nim wydanie decyzji ostatecznej w sprawie. Jak przyjmuje się zgodnie w orzecznictwie podstawa do umorzenia, określona w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. może zatem powstać nie tylko na etapie postępowania przed organem I instancji, ale jeżeli wniesione zostało odwołanie od decyzji organu I instancji, także na etapie postępowania przed organem odwoławczym, do chwili, gdy zostanie wydana (bądź ewentualnie w niektórych przypadkach – doręczona) decyzja ostateczna (por. wyroki NSA z dnia 19 czerwca 2018 r., II GSK 2348/16; z dnia 26 listopada 2019 r., II GSK 3011/17; z dnia 19 czerwca 2018 r., II GSK 3587/17 oraz wyroki WSA w Lublinie z dnia 10 października 2019 r., III SA/Lu 168/19; WSA w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2020 r., III SA/Po 95/20 oraz WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 17 listopada 2021 r.; II SA/Go 841/21; CBOSA).
Decyzja ostateczna w sprawie została wydana w dniu [...] września 2021 r. i doręczona pełnomocnikowi skarżącej spółki w dniu 27 września 2021 r.
13. Na bieg rozważanego terminu miała wpływu sytuacja prawna spowodowana wprowadzeniem w Polsce od dnia 14 marca 2020 r. stanu zagrożenia epidemicznego, a później od dnia 20 marca 2020 r. stanu epidemii (rozporządzenia Ministra Zdrowia odpowiednio z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - Dz. U. poz. 433 ze zm. i z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. poz. 491 ze zm.). Zgodnie zaś z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Przepis ten został wprowadzony do ustawy w dniu 31 marca 2020 r., niemniej skoro ustawodawca wskazał w nim wprost, że normuje on bieg terminów nie tylko w stanie epidemii lecz także w stanie zagrożenia epidemicznego, uznać należy, że jego skutki obejmują również terminy, których bieg obejmuje okres od 13 marca 2020 r. do 31 marca 2020 r.
Przepis art. 15zzr został uchylony ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV2 (Dz. U. poz. 875), ogłoszoną w Dzienniku Ustaw w dniu 16 maja 2020 r. Ponadto stosownie do art. 68 ust. 2 ww. ustawy, terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1 ustawy zmienianej w art. 46, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1 tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
14. Z analizy przedstawionej w punktach 9 do 12 niniejszego uzasadnienia wynika, że termin przedawnienia nałożenia kary pieniężnej w sprawie rozpoczął bieg 15 lutego 2019 r. i uległ zawieszeniu w okresie od [...] marca 2020 r. do [...] maja 2020 r. (71 dni), a następnie biegł dalej. Od dnia [...] lutego 2019 r. do [...] marca 2020 r. upłynęło 391 dni (1 rok i 25 dni). Od [...] maja 2020 r. do [...] września 2021 r. upłynęło 487 dni (1 rok, 3 miesiące i 30 dni). Licząc zatem termin przedawnienia nawet do daty wydania decyzji ostatecznej, a nie jej doręczenia, 2 letni termin, o którym mowa w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. upłynął przed datą wydania decyzji ostatecznej.
15. Wobec stwierdzonego przez Sąd z urzędu naruszenia prawa materialnego w sprawie, to jest art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., należało skargę w niniejszej sprawie uwzględnić i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt I wyroku). Na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie, sąd zrealizował ten przepis w punkcie II wyroku.
Z tych też przyczyn rozważania co do pozostałych zarzutów skargi należy uznać za bezprzedmiotowe, bowiem ich ocena nie może mieć wpływu na końcowy wynik sprawy.
16. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.). Mając na uwadze to, że zarzut przedawniania nie został podniesiony w skardze tylko sąd uwzględnił go z urzędu oraz to, że niniejsza skarga jest jedną z trzech podobnych do siebie skarg sporządzonych przez tego samego pełnomocnika reprezentującego skarżącą w sprawach prowadzonych przed tutejszym sądem, zastosowano przepis art. 206 p.p.s.a. przyznając pełnomocnikowi połowę wynagrodzenia należnego według stawki w odniesieniu do wartości przedmiotu zaskarżenia, czyli połowę z 3600 zł. Na zasądzoną kwotę zwróconych kosztów składają się zatem wpis od skargi (400 zł), wynagrodzenie pełnomocnika procesowego (1800 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).