II SA/Go 1026/15

II SA/Go 1026/15 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2016-03-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Aleksandra Wieczorek /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Dziedzic
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 3654/16 - Wyrok NSA z 2016-11-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2013 poz 267
art. 15, art. 61 § 1, art. 76 § 1, art. 136, art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2013 poz 1414
art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 73 ust. 2, art. 74 ust. 2, ust. 3 i ust. 4, art. 92, art. 92a, art. 92b, art. 92 c ust. 1, art. 93
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 art. 1, art. 3, art. 13, art. 15 ust. 8
Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2016 r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r.,nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
1. [...] grudnia 2014r. o godz. 11:05 na drodze krajowej nr 18, na zjeździe na stację paliw [...], został zatrzymany do kontroli drogowej przez uprawnionych funkcjonariuszy celnych ciągnik samochodowy marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...], prowadzony przez M.S., którym realizowany był przez B.P. – działającą pod firmą "T", międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy z Polski do Niemiec.
2. W toku czynności kontrolnych ujawniono, że kierowca wykonywał przewóz pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe (magnes podłączony do impulsatora skrzyni biegów ) wpływające na niewłaściwe funkcjonowanie tachografu w taki sposób, że gdy pojazd poruszał się na tachografie i na wydruku z tachografu rejestrował się zapis odpoczynku. Kierowca, przesłuchany w charakterze świadka przyznał się do zamontowania w dniu kontroli magnesu na impulsatorze znajdującym się na skrzyni biegów kontrolowanego pojazdu, zeznając m.in., że po dojechaniu do węzła [...] postanowił wykąpać się i następnie ruszyć w dalszą trasę, aby zaoszczędzić czas założył magnes na którym przejechał ok. 70 kilometrów.
W trakcie czynności kontrolnych zabezpieczono magnes, wykonano dokumentację fotograficzną oraz pobrano wydruk z tachografu cyfrowego. Przebieg czynności kontrolnych utrwalony został w protokole nr [...], stwierdzającym, że analiza danych zawartych w tachografie cyfrowym oraz na karcie kierowcy wykazała, iż kierowca w dniu [...] grudnia 2014 r. od godz. 10.00 do godz. 11.05 wykonywał przewóz drogowy pojazdem marki [...] nr rej. [...] wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie. Protokół kontroli został przez kierowcę podpisany bez zastrzeżeń.
3. Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. organ I instancji zawiadomił przedsiębiorcę B.P. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzonego w dniu [...] grudnia 2014 r. naruszenia polegającego na wykonywaniu przez kierowcę M.S. przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe - magnes, wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, pouczając jednocześnie o możliwości wskazania i udokumentowania okoliczności określonych w art. 92b) i 92c) ustawy o transporcie drogowym, zwalniających podmiot wykonujący przewóz drogowy od odpowiedzialności za stwierdzone podczas kontroli naruszenia. Wraz zawiadomieniem doręczono stronie odpis protokołu kontroli drogowej. Kolejnym pismem z dnia [...] stycznia 2015r. organ I instancji wezwał stronę do przedstawienia zleceń na wykonanie usług transportu przez kierowcę M.S. pojazdem o nr rej. [...] w dniach [...] grudnia 2014r., wskazania miejsc, dat i terminów zleconych i faktycznie wykonanych rozładunków i załadunków towarów dla powyższych zleceń, trasy przejazdu pojazdu w tych dniach wraz z dokumentacją potwierdzającą koleje etapy, przedstawienia innych posiadanych materiałów, dotyczących wykonanych w tym okresie przez kierowcę czynności, umowy potwierdzającej zatrudnienie kierowcy, dokumentów dotyczących przeprowadzania kontroli w zakresie przestrzegania przez kierowców przepisów o czasie pracy kierowców, prowadzenia szkoleń w zakresie transportu drogowego, systemu motywacyjnego i innego rodzaju środków dyscyplinujących kierowców do przestrzegania przepisów w/w zakresie oraz zasad wynagradzana kierowców.
Uwzględniając wniosek zawarty w piśmie strony z dnia [...] stycznia 2015 r., organ I instancji przesłał jej odpisy protokołów z przesłuchania kierowcy w charakterze obwinionego i świadka, powiadamiając ją następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. o przewidywanym nowym terminie załatwienia sprawy wyznaczonym na dzień 17 kwietnia 2015r. Zawiadomieniem z tej samej daty strona powiadomiona została o zebraniu materiału dowodowego, o prawach wynikających z art. 10 Kpa, w tym możliwości zapoznania się z aktami sprawy, z jednoczesnym ponownym wskazaniem na możliwość wykazania okoliczności o jakich mowa w art. 92b) i 92c). Jednocześnie została pouczona, iż brak odpowiedzi na pismo organu w terminie 7 dni od daty jego doręczenia spowoduje wydanie decyzji w oparciu o posiadany materiał dowodowy. Pismo organu doręczone zostało stronie w dniu 24 marca 2015 r.
4. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na B.P. prowadzącą działalność pod nazwą "T" karę pieniężną w kwocie 5 000 zł za wykonywanie w dniu [...] grudnia 2014 r. przewozu drogowego pojazdem marki [...] nr rej. [...] wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu, wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Decyzja została doręczona stronie w dniu 17 kwietnia 2015 r.
5. W dniu 17 kwietnia 2015 r. do organu I instancji wpłynęło pismo B.P. z dnia [...] kwietnia 2015 r. ( nadane w urzędzie pocztowym w tym samym dniu ) z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka kierowcy M.S. oraz jej w charakterze strony na okoliczność wystąpienia w sprawie przesłanek ekskulpacyjnych z art. 92b) i art. 92c) ustawy o transporcie drogowym. W związku z tym pismem organ I instancji poinformował stronę o wydaniu decyzji.
6. Pismem datowanym na [...] kwietnia 2015 r. (nadanym w tym samym dniu ) strona złożyła odwołanie wprost do Dyrektora Izby Celnej, który przekazał je organowi I instancji celem nadania właściwego biegu. Po przedstawieniu przez organ I instancji odwołania strony wraz z aktami administracyjnymi sprawy, organ odwoławczy wezwał stronę do uzupełnienia braku formalnego odwołania przez podpisanie go w sposób czytelny. Brak ten został usunięty przez B.P. w wyznaczonym terminie przez złożenie odwołania datowanego na [...] maja, o treści identycznej jak poprzednio złożone.
7. W odwołaniu skarżąca zarzuciła decyzji I instancji naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym "stwierdzając naruszenie tj. nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi" oraz rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2015 r. jak też naruszenie prawa procesowego tj. art. 6, 7 8 i 10 §1 Kpa.
W uzasadnieniu w szczególności podnosiła, iż w prowadzonym przez organ postępowaniu została pozbawiona przysługujących jej praw gdyż na żadnym jego etapie nie została powiadomiona o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania kontrolowanego kierowcy w charakterze świadka jak również nie miała możliwości zapoznania się z treścią tego dowodu oraz wypowiedzenia się w jego przedmiocie. Zarzucała, że organ I instancji po prostu wydał w dniu [...] kwietnia 2015 r. decyzję czym nadto pozbawił ją czynnego udziału w postępowaniu oraz całkowicie pozbawił możliwości ostatecznego wypowiedzenia się w sprawie, naruszając przepisy art. 61 § 4, art. 6,7, 77, 79 i 10 § 1 Kpa. Podkreślała, iż Naczelnik UC nie zachowując ustalonego terminu załatwienia sprawy ( 17 kwietnia 2015 r. ) decyzję wydał już [...] kwietnia nie dając jej jako stronie, która nie mogła przewidzieć, iż organ nie dochowa wyznaczonego terminu, możliwości wypowiedzenia się. Wskazywała, że pismem, które jej zdaniem, wpłynęło do organu 16 kwietnia 2015 r., wniosła o przeprowadzenie na podstawie art. 78 Kpa dowodów osobowych dla wykazania przesłanek zwalniających ją z odpowiedzialności. Fakt nieodniesienia się przez organ I instancji do tego wniosku czyni postępowanie przed tym organem wadliwym ze względu na naruszenia art. 79 i 80 Kpa. Jednocześnie podnosiła, iż niepoinformowanie jej w toku postępowania administracyjnego o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania kierowcy jako świadka stanowi naruszenie powołanych przepisów jak też rodzi wątpliwość co do uprawnień funkcjonariuszy celnych do przesłuchania kierowcy w trakcie kontroli drogowej. Wywodziła, iż jedynym dowodem na którym oparł się organ I instancji jest wadliwe przeprowadzone przesłuchanie kierowcy w charakterze świadka. Kierowca zresztą poinformował ją, że w toku przesłuchania jego rola była marginalna, a funkcjonariusze sugerowali mu odpowiedzi. Zarzucała, iż organ nie poszukiwał aktywnie dowodów, nie zweryfikował w toku postępowania zeznań kierowcy, ograniczając się do pouczania strony o treści obowiązujących przepisów czym niewątpliwie naruszył przepisy art. 8 i 7 Kpa. Zdaniem strony, naruszenie przepisów przez funkcjonariuszy celnych już na etapie kontroli na drodze powoduje, iż decyzja organu I instancji obarczona jest poważną wadą prawną.
Strona wywodziła również, że zapisy umowy zawartej przez nią z kierowcą nie wpływają negatywnie na respektowanie ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenia (WE ) nr 561/2006. Niezaprzeczalnym jest też, że na karcie kierowcy jak i danych zawartych w tachografie cyfrowym nie stwierdzono żadnych naruszeń odnośnie wskazań w zakresie czasu pracy kierowcy. Zatem bezpodstawne są zarzuty, że jako pracodawca zachęca kierowców do łamania regulacji rozporządzenia nr 561/2006 jak też sugerowanie, że to za jego wiedzą stosowane są niedozwolone urządzenia podłączane do tachografu. Wywodziła, iż przed zleceniem kierowcy zadania transportowego starannie analizowany jest czas pracy kierowcy oraz posiada umowę z profesjonalnym podmiotem na wczytywanie danych z tachografów i kart kierowców. Cytując obszerne fragmenty bliżej nieokreślonego pisma Głównego Inspektora Transportu Drogowego strona podnosiła, że w sytuacji wyłączenia spod przepisów rozporządzenia nr 561/2006, a w konsekwencji także rozporządzenia nr 3821/85 przedsiębiorca nie ma obowiązku przechowywania i okazywania organom kontrolnym danych zainstalowanych w tachografie. W sytuacji gdy nie istnieje obowiązek prawny instalacji tachografu takie dane uzyskane przez kontrolujących niewątpliwie byłyby uzyskane sprzecznie z prawem. Jej zdaniem hipotezę normy prawnej wyrażonej w l.p 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy wypełniać będzie świadome działanie przedsiębiorcy jak też zaniedbanie spoczywających na nim obowiązków poprzez brak skutecznej kontroli pracy kierowcy. Jednakże gdy z okoliczności sprawy i zgromadzonych dowodów (np. spójnych zeznań kierowcy i wyjaśnień przedsiębiorcy, zakresu zadań powierzonych kierowcy i analizy zapewnienia mu przez przedsiębiorcę możliwości przestrzegania norm socjalnych wynikać będzie, że przedsiębiorca uczynił wszystko, czego można od niego oczekiwać jako podmiotu profesjonalnie wykonującego działalność w ramach przewozów drogowych, zaś zdarzenie ma charakter jednorazowy i jest wyłącznie wynikiem samodzielnej inicjatywy kierowcy umotywowanej jego prywatnym interesem, należy zastosować w sprawie normę prawną wyrażoną na gruncie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym.
Konkludując, iż organ nie wyjaśnił w sposób nienasuwający wątpliwości wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, istotnych dla jej rozstrzygnięcia, strona wniosła o uchylenie skarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
8. Pismem z [...] czerwca 2015 r. organ II instancji zwrócił się do strony o dostarczenie dokumentów i udzielenie informacji dotyczących wykonywania zadania przewozowego w dniu [...] grudnia 201 r., umowy potwierdzającej zatrudnienie kierowcy M.S., systemu motywacyjnego i innego rodzaju środków dyscyplinujących kierowców do przestrzegania obowiązujących przepisów, z zakresu transportu drogowego, dokumentacji dotyczącej przeprowadzonych szkoleń kierowcy i kontroli w zakresie przestrzegania przez kierowców przepisów o czasie pracy kierowców oraz dowodów potwierdzających, że przedsiębiorca przed wysłaniem kierowcy w zadanie przewozowe sprawdzał, czy pojazd nie miał podłączonych żadnych niedozwolonych urządzeń, jak też informacji czy i jak często kierowca w okresie zatrudnienia naruszał normy czasu pracy kierowców, czy w trakcie realizacji w dniu [...] grudnia 2014 r. zadania przewozowego kierowca kontraktował się z pracodawcą (np. telefonicznie). W odpowiedzi na to zobowiązanie, strona pismem z [...] czerwca 2015 r. zarzuciła naruszenie przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego ( art. 15 Kpa ) i wniosła o uchylenie skarżonej decyzji i przekazanie do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
9. W uwzględnieniu wniosku dowodowego strony, zgłoszonego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r., Dyrektor Izby Celnej wystąpił do Urzędu Celnego o protokolarne przesłuchanie strony, a do Urzędu Celnego o przesłuchanie w charakterze świadka kierowcy M.S. na okoliczność wystąpienia w sprawie przesłanek ekskulpacyjnych z art. 92b) i art. 92c) ustawy o transporcie drogowym. Protokoły zeznań świadka i strony wpłynęły do organu II instancji odpowiednio w dniu 17 i 24 lipca 2014 r. Pismem z [...] lipca 2015 r. organ II instancji poinformował stronę o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. W dniu 24 sierpnia 2015 r. wpłynęło do organu pismo strony podtrzymujące zarzuty dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności. Zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Dyrektor Izby Celnej poinformował stronę o załatwieniu sprawy w terminie do 31 października 2015 r.
10. Zaskarżoną skargą decyzją z dnia [...] października 2015 r. Dyrektor Izby Celnej, powołując się na art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. powoływanej jako Kpa ), art.87 ust. 1, art.89 ust.1 pkt 3, art.92a) ust.1, ust.6 i art.4 pkt 22 lit a), art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( tekst jednolity Dz.U. z 2013 poz. 1414, ze zm., powoływanej jako ustawa o td ) i lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do niniejszej ustawy, art.13, art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U.UE.L. 1985.370.8), w związku z art.46, art. 47 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U.UE.L 60/1 z 28 lutego 2014), utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że podstawową regulacją prawną ustanawiającą przepisy dotyczące użytkowania i kontroli urządzenia rejestrującego, jego konstrukcji oraz instalacji, stanowi rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. zostało z dniem 1 marca 2014 r. uchylone przez art.47 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym jednakże na mocy przepisów przejściowych ( art.46 tego aktu ) przepisy rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, w tym przepisy załącznika IB do tego rozporządzenia nadal obowiązują, do daty wejścia w życie aktów wykonawczych wspomnianych w rozporządzeniu (UE) nr 165/2014. Zgodnie z art. 47 rozporządzenia (UE) 165/2014 zdanie drugie, odesłanie do uchylonego rozporządzenia uznaje się za odesłanie do niniejszego rozporządzenia.
Przedstawiając regulacje art. 3 ust. 1, 13, 15 ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 oraz art. 92a ust. 1 ustawy o td stwierdził , iż nieprzestrzeganie norm i warunków ustanowionych przepisami niniejszego rozporządzenia, z mocy art. 92a) ust. 1 w związku z art. 4 pkt 22 lit.a) ustawy o td sankcjonowane jest karami pieniężnymi nakładanymi na podmiot wykonujący przewóz drogowy w wysokości określonej w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (ust.6).
Dokonując analogicznych jak organ I instancji ustaleń w zakresie wyników kontroli na drodze w dniu [...] grudnia 2014 r. utrwalonych protokołem, organ II instancji wskazał na odrębną odpowiedzialność kierowcy pojazdu samochodowego (opartą na zasadzie winy) w stosunku do odpowiedzialności przedsiębiorcy, który ponosi odpowiedzialność za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Przytoczył treść lp.6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o td określającą wysokość kary pieniężnej ( 5 000 zł ) w stosunku do podmiotu wykonującego przewóz drogowy z ingerencją w działanie urządzenia rejestrującego - nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Wskazał, że odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia jakich dopuścił się kierowca wynika z art. 10 ust.3 rozporządzenia (WE) 561/2006, art. 13 rozporządzenia (EWG) 3821/85 oraz z art. 92a) ust. 1 ustawy o td. Naruszenie wskazanych przepisów wywołuje ten skutek, że po stronie organu administracji publicznej powstaje obowiązek nałożenia na podmiot wykonujący przewóz drogowy kary pieniężnej, określonej w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym chyba że zachodzą okoliczności wyłączające odpowiedzialność tego podmiotu, wymienione w art. 92b) ust.l lub 92c) ust. 1 i 2 ustawy o td. Powołując się na orzecznictwo NSA wskazał, że w ramach art. 92b ust.1 ustawy o td nie mieszczą się przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Zwolnienie się przedsiębiorcy z odpowiedzialności w takich przypadkach może nastąpić gdy "okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie powstało wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć" czyli w przypadku o jakim mowa w art. 92c) ust.1 pkt 1 ustawy. Podkreślił, iż przepis ten dotyczy sytuacji wyjątkowych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze z przedsiębiorcy na kierowców. Przepis też nie może być też interpretowany w sposób, który dopuszczałby zwolnienie przedsiębiorcy z obowiązków określonych w art. 92b) tej ustawy, gdyż oznaczałoby to w istocie zwolnienie przedsiębiorcy z odpowiedzialności w każdej sytuacji. Dyrektor Izby Celnej wskazał na ugruntowany pogląd, że to przedsiębiorca wywodząc skutki prawne wynikające z art. 92b) ust.1 lub 92c) ust. 1 i 2 ustawy o td powinien udowodnić okoliczności wskazane w tych przepisach, natomiast na organie spoczywa procesowy obowiązek zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego sprawy, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Podkreślił, iż w sprawie organy obu instancji kierowały do strony pisma informujące o możliwości wykazania okoliczności zwalniających przedsiębiorcę z odpowiedzialności i wzywały o dokumenty dotyczące organizacji przewozu, zasad wynagradzania, dyscyplinowania kierowców, szkoleń, nadzoru nad przestrzeganiem czasu pracy i stanem pojazdów, jak też przeprowadzone zostały wnioskowane przez stronę dowody ( przesłuchanie w charakterze świadka kierowcy M.S. jak i samej strony ). Wskazując dodatkowo na treść art.10 rozporządzenia (WE) 561/2006 wywiódł, że strona pomimo wezwań organów obu instancji, nie przedstawiła zasad wynagradzania kierowców w firmie, uniemożliwiając tym samym dokonanie oceny, czy wynagrodzenie kierowców nie zawiera składników zachęcających do naruszania przepisów prawa. Dla uznania braku odpowiedzialności przedsiębiorcy nie wystarczy samo odesłanie do treści stosunków prawnych łączących przewoźnika (przedsiębiorcę) z jego pracownikami (współpracownikami), które spełniać miałyby funkcję motywującą i dyscyplinującą, ale również niezbędna jest ocena organizacji pracy, w tym także logistycznych rozwiązań, czasu oznaczonego na realizację danego przedsięwzięcia (przewozu), które faktycznie wymuszają ale i umożliwiają zachowanie określonych w przepisach zasad bezpieczeństwa drogowego. Strona tymczasem żadnych dokumentów dotyczących planowania i organizowania przewozu drogowego w dniu [...] grudnia 2014r. nie przedstawiła. Odnosząc się do treści zeznań B.P. z dnia [...] lipca 2015r., organ wskazał, że według strony każdy z kierowców posiada indywidualny plan pracy, M.S. na dzień [...] grudnia 2014 r. miał zaplanowaną trasę przejazdu z miejscowości [...] do miejscowości [...] w Niemczech i określone przez pracodawcę ramy czasowe dziennego okresu prowadzenia pojazdu, a miejsca postoju w celu odebrania wymaganych przerw w jeździe i wymaganych odpoczynków dobowych uzależnione były od warunków drogowych i sytuacji na drodze. Sprawdzając zrealizowane przez kierowcę zadanie przewozowe dokonała kontroli szczegółowej czasu pracy poprzez odczyt danych karty kierowcy, czym zajmuje się podmiot zewnętrzny. W firmie wykonywane są comiesięczne raporty z wczytywanych danych z kart kierowcy wraz z wykresami naruszeń popełnionych przez poszczególnych kierowców, które następnie są przekazywane kierowcom i analizowane. Strona wskazała również, że kierowca zawsze ma kontakt telefoniczny z pracodawcą kiedy wyjeżdża i kiedy dojeżdża do miejsca wskazanego na dokumentach.
Organ przytoczył też zeznania M.S., który odnosząc się do organizowania przewozów przez przedsiębiorcę zeznał, że dyspozycje o podjęciu i dowiezieniu towaru wydaje mu telefonicznie spedytor wskazując miejsca za- i wyładunku. W odniesieniu do przewozu skontrolowanego w dniu [...] grudnia 2014 r. zeznał, iż zlecenie dostał dzień wcześniej. Wieczorem podjechał pod załadunek w [...] i [...] grudnia 2014 r. ok. godz. 8.00 wyjechał do Niemiec z dokumentami z których wynikało gdzie ma zwieść ładunek. Pracodawca nie zaplanował mu trasy przejazdu oraz nie wskazał czasu przejazdu ani planowanych przerw. To od niego zależało, którędy pojedzie i kiedy będzie dokonywał przerw. Kierowca potwierdził, że co miesiąc upoważniona przez przedsiębiorcę firma odczytuje dane z kart kierowców, a kierowcy otrzymują wydruki z kontroli kart. Dodał także, że jak dotąd nie był karany za naruszenia norm czasu pracy kierowców.
W kontekście uzyskanych zeznań organ stwierdził, że organizacja logistyczna to główny element planowania wykonania zadania z uwzględnieniem takich elementów jak: odpowiednia rezerwa czasowa, rodzaj ładunku, zaplecze parkingowe na trasie przewozu, uwzględnienie zobowiązań dostarczenia towaru, godzin załadunku i rozładunku, możliwości techniczne pojazdu, wykonywanie innych czynności związanych z transportem drogowym oraz właściwa ocena umiejętności i posiadanej wiedzy kierowcy, któremu powierza się wykonanie zadania. Przedsiębiorca powinien tak zaplanować kierowcy zadanie przewozowe, aby oprócz wskazówek dotyczących rozpoczęcia i zakończenia zadania przewozowego, czasu jazdy i czasu odpoczynku kierowca miał zaplanowany także czas i miejsca odpoczynku, a w jego gestii pozostawało jedynie wykonanie przewozu. Fakt przeniesienia na kierowcę decyzji w sprawie planowania trasy przejazdu, dziennych okresów prowadzenia pojazdu i planowania przerw w jeździe świadczą o nieprawidłowościach w organizacji pracy w przedsiębiorstwie. Organ II instancji stwierdził, iż zlecenie w ramach umowy profesjonalnemu podmiotowi kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem przez kierowców norm prowadzenia pojazdów i odpoczynków oraz zasad korzystania z urządzeń rejestrujących określonych w rozporządzeniach 561/2006 i 3821/85 nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku prowadzenia nadzoru nad pracownikami oraz z odpowiedzialności administracyjnej za stwierdzone naruszenia. Zgodnie bowiem z art. 10 rozporządzenia ( WE ) 561/2006 to podmiot prowadzący przedsiębiorstwo transportowe obowiązany jest do wydawania kierowcom odpowiednich poleceń, planowania i organizowania ich pracy, a także przeprowadzania regularnych kontroli dotyczących przepisów rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 oraz przepisów rozdziału II rozporządzenia (WE) 561/2006. Z mocy art. 10 ust.3 rozporządzenia (WE) 561/2006 oraz art.92a) ust. 1 ustawy o td, to przedsiębiorca odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa. Zdaniem organu odwoławczego, nawet w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym posługuje się przedsiębiorca przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest działaniem nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które przedsiębiorca nie ma wpływu, wyłączenie odpowiedzialności tego przedsiębiorcy nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników. Uznając, że istotnym elementem organizacji pracy jest podnoszenie wiedzy i umiejętności zatrudnionych kierowców Dyrektor wskazał, że pomimo wezwania strona nie przedłożyła dowodów szkoleń kierowcy z zakresu transportu zeznając jedynie, że "dwa razy w roku na wiosnę i jesień przeprowadzane są szkolenia dla kierowców, zaś przesłuchany w dniu kontroli kierowca zeznał, że szkolenie dotyczące czasu pracy i odpoczynku kierowców jest przeprowadzane na terenie firmy raz w roku. Prowadzenie szkolenia należy uznać jednak za niewystarczające jeżeli przedsiębiorca nie egzekwuje od pracowników przestrzegania ustanowionych zasad. Przedsiębiorca ma wpływ na to, czy zatrudnieni przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Przestrzeganie przepisów ustala przedsiębiorca przez system kontroli i jako jej następstwo, stosowanie właściwych środków dyscyplinujących. Zdaniem organu odwoławczego, zachowanie kierowcy, który świadomie fałszuje zapisy tachografu i ignoruje obowiązujące przepisy prawa z zakresu transportu drogowego świadczy o nieprawidłowościach w systemie szkoleń kierowców w firmie, o braku należycie sprawowanej kontroli przestrzegania czasu pracy kierowców oraz o stosowaniu przez przedsiębiorcę nieodpowiednich środków dyscyplinujących kierowców do przestrzegania przepisów prawa. Strona w toku postępowania administracyjnego nie przedstawiła i nie udokumentowała żadnych konkretnych rozwiązań organizacyjnych wprowadzonych w firmie, wskazujących na regularne kontrole, których wyniki wpływają na dyscyplinę pracy. Okoliczności towarzyszące zdarzeniu z dnia [...] grudnia 2014 r. tj. posiadanie przez kierowcę w samochodzie magnesu i celowe podłączenie go do impulsatora skrzyni biegów aby oszukać pracę impulsatora, jak i zdobywanie wiedzy o fałszowaniu zapisów tachografu, świadczą o planowanym, z góry powziętym zamiarem naruszenia przepisów prawa. Świadczy to nie tylko o niewłaściwym doborze pracowników przez przedsiębiorcę, ale i nieprawidłowościach w sprawowanej kontroli czasu pracy kierowców, w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa, w którym zatrudniony kierowca zaopatruje się w niedozwolone dodatkowe urządzenie i zdobywa wiedzę o sposobie fałszowania danych cyfrowych rejestrowanych na tachografie.
Organ podkreślił, iż celem sankcji określonych w art. 92 jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, które zagwarantują bezpieczeństwo innych użytkowników dróg (poprzez właściwy dobór kierowców i ułożenie planu ich pracy). Podmiot wykonujący transport drogowy jako pracodawca ponosi ryzyko osobowe, to znaczy obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników do danego zadania i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek niezaradności lub braku należytego przygotowania do pracy. To on zobowiązany jest do przeprowadzania bieżących kontroli, czy kierowcy przestrzegają przepisów i powinien w taki sposób organizować ich pracę, aby jednocześnie umożliwić sobie wypełnianie ciążących na nim obowiązków. Podmiot wykonujący przewóz drogowy może uwolnić się od odpowiedzialności administracyjnej w sytuacji zaistnienia w sprawie przesłanek wymienionych w art. 92c) ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Jednakże omawiany przepis dotyczy sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć np. będących rezultatem działania siły wyższej, bądź osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać. Przedsiębiorca ani kierowca nie wskazali na wystąpienie w sprawie okoliczności ujętych przepisem art. 92c) ust.1 pkt 1 ustawy o td - nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonych naruszeń, a których doświadczony i profesjonalny podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Zaznaczył, że kierowca uzasadniając swoje zachowanie wskazał, że "postanowił wykąpać się i następnie ruszyć w dalszą trasę, założył magnes na impulsator skrzyni biegów aby zaoszczędzić czas". Celowe działanie kierowcy oraz instalowanie niedozwolonego urządzenia bez zgody i wiedzy przedsiębiorcy, takich okoliczności nie stanowią. Okoliczność, iż w zdecydowanej większości przypadków kierowca samodzielnie prowadzi pojazd na drodze, gdzie trudno jest o osobisty nadzór pracodawcy, nie oznacza, iż okoliczności tej nie można kwalifikować w kategoriach "braku wpływu" czy "okoliczności, których podmiot wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć". Zgodnie bowiem z art. 10 ust.2 i ust. 3 rozporządzenia (WE) 561/2006 obowiązkiem pracodawcy jest przeprowadzanie kontroli i organizowanie pracy kierowców w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń zwłaszcza w zakresie czasu pracy kierowców.
Wskazując na pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 21 lutego 2013 r. ( II GSK 2080/11) pogląd, że dopuszczenie się przez kierowcę zatrudnionego przez przedsiębiorcę naruszenia w postaci wykonywania przewozu pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu, wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi - w sytuacji gdy przedsiębiorca przeprowadzał kontrole czasu pracy kierowców, które nie wskazywały na używanie przez nich niedozwolonych urządzeń falsyfikujących prace cyfrowego urządzenia rejestrującego, wydawał kierowcom zakazy używania niedozwolonych urządzeń, sprawdzał pojazd przed wysłaniem kierowcy w zadanie przewozowe, utrzymywał kontakt telefoniczny z kierowcą znajdującym się w trasie - mieści się w zakresie pojęcia zdarzeń i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć, albowiem podjęła w tym względzie wszystkie konieczne działania, których należało od niej oczekiwać organ stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego B.P. takich okoliczności nie wykazała. W świetle poczynionych rozważań organ uznał, iż okolicznością zwalniającą przedsiębiorcę nie może być przyznanie przez kierowcę, że przedsiębiorca nie zezwala na używanie niedozwolonych urządzeń i nie miał wiedzy o podłączeniu przez niego magnesu. Biorąc pod podniesione okoliczności organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie nie można zastosować art. 92c) ust.1 pkt 1 ustawy o td.
Odnosząc się dorzutów odwołania co do pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu organ odwoławczy, powołując się na orzecznictwo, wskazał, że kontrola drogowa jest czynnością jednorazową, nie dającą się w danych warunkach powtórzyć, a jej specyfika wyraża się tym, że zazwyczaj jest przeprowadzana pod nieobecność przedsiębiorcy. Kierowca w jej ramach, jako podmiot kontrolowany obowiązany jest zadośćuczynić obowiązkom określonym w art. 72 pkt 1) do 5) ustawy o td, w tym również obowiązkowi udzielenia wyjaśnień tak ustnych, jak też pisemnych, które zaprotokołowane i podpisane stanowią wraz protokołem kontroli dowód w sprawie.
Za bezzasadne uznał zarzuty jakoby strona nie miała możliwości zapoznania się z treścią protokołu przesłuchania kierowcy w charakterze świadka z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz wypowiedzenia się w przedmiocie tego dowodu w sytuacji, gdy na jej wniosek z [...] stycznia 2015r., organ I instancji za pismem z dnia [...] lutego 2015 r. przesłał jej uwierzytelnione odpisy protokołów z przesłuchania kierowcy w charakterze świadka i w charakterze obwinionego.
Zdaniem organu odwoławczego, nie można również zgodzić się z twierdzeniem strony, że organ nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz przed wydaniem decyzji całkowicie odebrał jej prawo do ostatecznego wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w sytuacji gdy była ona powiadomiona o wszczęciu postępowania, wzywana do przedłożenia dokumentów dotyczących zatrudnienia, szkoleń, wynagradzania i dyscyplinowania kierowców oraz na każdym etapie postępowania pouczana o prawie do przeglądania akt sprawy i prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów jak też poinformowana o zakończeniu postępowania i możliwości do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego w sprawie przed wydaniem decyzji w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego zawiadomienia. Z uwagi fakt nieskorzystania przez stronę do dnia [...] kwietnia 2015 r. z przysługującego jej prawa wydana została decyzja kończąca prowadzone postępowanie.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej nieuzasadniony pozostawał również, powtarzany w pismach strony zarzut naruszenia przepisu art. 15 Kpa. Organ II instancji po raz drugi rozpoznał tę samą sprawę, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji, prowadząc w oparciu o przepis art. 136 Kpa z urzędu i na wniosek strony dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, miało w efekcie doprowadzić do wydania nowego rozstrzygnięcia w sprawie, które wyeliminuje ewentualne wady decyzji wydanej przez organ I instancji. Tak ukształtowany zakres postępowania odwoławczego jest wyrazem realizacji, wynikającej z art. 15 Kpa, zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zgodnie z którą obywatel ma prawo do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jego sprawy przez kompetentny organ władzy państwowej.
Odnosząc się do powoływanego przez stronę pisma Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego dotyczącego przepisów rozporządzenia nr 561/2006, stwierdził iż nie ma ono charakteru opinii w indywidualnych sprawach administracyjnych prowadzonych przez Służbę Celną, a objaśnienia dotyczące praktycznego stosowania obowiązujących przepisów prawnych wydawane przez GITD w formie zaleceń, wytycznych i instrukcji przeznaczone są do użytku służbowego wyłącznie w Inspekcji Transportu Drogowego. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej organ I instancji wydając decyzję w przedmiotowej sprawie działał zgodnie z zasadami określonymi w art.6, art.7, art.8, art.9, art.75, art.77 § 1, art. 80, art.81, art. 107 § 3 Kpa. Fakt, że analiza zebranego materiału dowodowego nie przyniosła oczekiwanych przez stronę rezultatów nie może stanowić podstawy do kwestionowania legalności organów celnych.
11. Zaskarżając decyzję organu odwoławczego w całości B.P. domagała się w skardze jej uchylenia oraz rozważenia zastosowania art. 135 ppsa i uchylenia decyzji organu I instancji z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego - niewłaściwe zastosowanie się przez organ I instancji przepisów ustawy o td oraz rozporządzenia (WE) nr 561/2006 poprzez nieprawidłową kwalifikację stwierdzonych podczas kontroli naruszeń jak też wadliwą ocenę stanu faktycznego. Zarzuciła również naruszenie prawa procesowego tj. art. 138 § 2 Kpa poprzez wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty sprawy w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 Kpa podczas, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, a materiał dowodowy wymagał uzupełnienia w znacznym stopniu; art. 15 Kpa poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, a także przez przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części, co stanowiło naruszenie zasady dwuinstancyjności oraz uchybienie art. 10 § 1 Kpa, 6, 7 i 8 Kpa.
W motywach skargi podniosła w pierwszej kolejności, iż wydając zaskarżoną decyzję, utrzymującą w mocy orzeczenie I instancji o nałożeniu kary pieniężnej, organ odwoławczy nie odniósł się do dowodów przesłanych przez stronę wraz z odwołaniem oraz wniesionych przez nią wyjaśnień, które to zaniedbania miały wpływ na wynik sprawy. Skarżąca zasadniczo ponowiła uzasadnienie wszystkich zarzutów kierowanych w odwołaniu pod adresem orzeczenia organu I instancji. Jednocześnie podkreślała, iż braków w zakresie zaniechanego postępowania dowodowego w żaden sposób nie można było uzupełnić w postępowaniu przed Dyrektorem Izby Celnej gdyż narusza to zasadę dwuinstancyjności postępowania. Z faktu niedotrzymania przez Naczelnika Urzędu Celnego wyznaczonego terminu i przedwczesnego wydania decyzji nie mogą wynikać ujemne skutki dla strony postępowania. Strona w żaden sposób nie mogła się spodziewać, iż organ administracyjny wyda decyzję przed wyznaczonym przez siebie terminem. Wobec powyższego już chociażby z tego powodu decyzja Naczelnika Urzędu Celnego powinna być przez organ II instancji uchylona. Wywodziła, iż absolutnie niezrozumiałym dla niej jest brak odniesienia się organu I instancji do złożonych przez nią wniosków dowodowych, co podnosiła w odwołaniu, a do czego organ odwoławczy w żaden sposób się nie odniósł. W ocenie strony skarżącej, decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w tym z zaniechaniem informowania strony o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania kierowcy, co do którego dowodu strona nie mogła się wypowiedzieć, jak również nieodniesieniem się do wniosków dowodowych wnoszonych przez stronę. W takiej sytuacji przeprowadzenie dopiero w toku postępowania odwoławczego kluczowych dowodów w sprawie tj. przesłuchania kierowcy i przesłuchania strony w zakresie ustalenia odpowiedzialności przedsiębiorcy pod kątem spełnienia przesłanek z art. 92b) i art. 92c) stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności, co godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe obywatela i musi być ocenione jako rażące naruszenie prawa. Jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, a tak było w przedmiotowej sprawie, to organ II instancji obowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka i zeznań strony w toku postępowania odwoławczego stanowi naruszenie tej zasady, której istota sprowadza się doprawa strony do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania jej sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy winien stwierdzić, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania w celu uzyskania niezbędnych dowodów, a więc brak było w istocie rozpoznania sprawy w I instancji. Wywodziła, iż w świetle orzecznictwa NSA zachowanie wymagań z art. 79 i 81 Kpa niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji państwowej, uchybienie któremu stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Jakkolwiek art. 73 ust. 1a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o td zezwala kontrolującemu inspektorowi na przeprowadzenie przesłuchania w warunkach kontroli drogowej bez udziału strony, to bezwzględnie w ocenie skarżącej brak jest przepisu, który pozwalałby organowi administracji na wydanie decyzji bez powiadomienia strony, iż taki dowód został przeprowadzony. Jest to czynność, z której został sporządzony protokół, tak jak jest sporządzany protokół kontroli, i przedsiębiorca winien otrzymać kopię protokołu przesłuchania świadka w warunkach kontroli drogowej wraz z kopią protokołu kontroli drogowej. Powyższy fakt, był również podniesiony przez stronę w odwołaniu i organ II instancji nie odniósł się merytorycznie do stawianych zarzutów. W ocenie skarżącej, prawo strony do uczestniczenia w czynności dowodowej ma charakter bezwzględny, zatem niezależny od woli i uznania organu, a także od treści i wagi przeprowadzanego dowodu. Obowiązek zapewnienia uczestnictwa strony w postępowaniu wyjaśniającym ma szczególny wymiar zwłaszcza w tych sprawach, gdy podstawę rozstrzygnięcia stanowią kwestionowane przez nią dowody. O wzięciu udziału w przeprowadzaniu dowodu może decydować wyłącznie strona, a nie organ, przed którym toczy się postępowanie administracyjne. Powyższe zasady, których obowiązek przestrzegania zgodnie podkreśla orzecznictwo sądów administracyjnych, w sprawie niniejszej zostały naruszone przede wszystkim w I instancji, a następnie nie zostały wyeliminowane w postępowaniu odwoławczym, co jest wystarczającym powodem uchylenia obydwu rozstrzygnięć administracyjnych kończących niniejszą sprawę. Zdaniem skarżącej, treść uzasadnienia decyzji I instancji wskazuje, iż organ ten wydał decyzję całkowicie lekceważąc zasady prowadzenia postępowania administracyjnego, nie wskazując w decyzji z jakiego powodu dał wiarę jedynie dowodowi z przesłuchania kierowcy, nie próbując zupełnie zbadać sprawy sposobu wynagradzania kierowców przez chociażby przesłuchanie strony postępowania lub osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie. Działanie organu wskazuje na świadome "wybieranie" sprzyjających decyzji administracyjnej o nałożeniu kary administracyjnej. Jedynym dowodem jakim posłużył się organ jest wadliwie przeprowadzone przesłuchanie kierowcy w charakterze świadka. Tymczasem organ administracyjny zobowiązany jest z urzędu poszukiwać dowodów, nie zaś ograniczać się jedynie do pouczenia strony postępowania o treści obowiązujących przepisów. Takie postępowanie pracowników administracji publicznej powoduje u obywateli brak zaufania oraz szacunku do organów, które powinny działać na podstawie przepisów prawa czy stać na straży praworządności.
W przekonaniu skarżącej Naczelnik Urzędu Celnego dokonał nieprawidłowej subsumcji przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Kontrolujący inspektor już w toku kontroli naruszył przepisy ustawy o td, sporządzając tym samym wadliwie protokół kontroli, nie przeprowadził bowiem kontroli drogowej w sposób rzetelny oraz prawidłowy. Podnosiła, iż kierowca poinformował ją, że sugerowano mu jak ma odpowiadać. Rola kierowcy w przeprowadzonym przesłuchaniu była marginalna, ograniczająca się do zdawkowych odpowiedzi i podpisu. Nie jest zrozumiałym, iż organ administracyjny nie próbował żaden sposób zweryfikować w toku postępowania zeznań złożonych przez kierowcę. Naprawienie tych uchybień proceduralnych w toku postępowania odwoławczego nie może być akceptowane.
Skarżąca podkreślała również, iż zapisy w umowie zawartej pomiędzy stroną a kierowcą M.S. nie wpływają negatywnie na respektowanie przepisów ustawy o td, rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Ponownie też podkreślała niezaprzeczalny fakt, iż na karcie kierowcy oraz danych zawartych w tachografie cyfrowym nie stwierdzono żadnych naruszeń odnośnie wskazań w zakresie czasu pracy kierowcy zatem bezpodstawne są zarzuty, iż zachęca kierowców do naruszania norm rozporządzenia oraz, że niedozwolone urządzenia stosowane są za wiedzą przedsiębiorcy. Ponowiła twierdzenia dokonywaniu kontroli czasu pracy kierowców. Zarzucała, iż w uzasadnieniu decyzji administracyjnej z dnia [...] lipca 2014 r. brak jest odniesienia się organu do treści art. 92c ust. 1 ustawy o td, jak też, że organ na żadnym etapie postępowania nie poszukiwał dowodów na wykazanie, iż przedsiębiorca miał wpływ na powstanie naruszenia, z góry zakładając, iż strona winna "domyśleć się" o jakie dokumenty organowi chodzi. Strona nawet nie została przez organ pouczona o treści tego przepisu, czym zdecydowanie organ naruszył procedurę administracyjną, zaś organ II instancji również na etapie postępowania odwoławczego nie informował strony o przysługujących jej uprawnieniach. Organ administracji publicznej prowadząc postępowanie całkowicie niezgodnie z przepisami Kpa, w ocenie strony, naruszył wynikające z niego zasady dowodzenia. Takie zachowanie organu według skarżącej stanowi o wadliwości rozstrzygnięcia, gdyż nie realizuje zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i podnoszenia ich świadomości i kultury prawnej, co narusza przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kpa i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób nienasuwający wątpliwości wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Nadto Dyrektor Izby Celnej w uzasadnieniu decyzji nie wskazał w żaden sposób, dlaczego odmówił uznania argumentów strony wskazanych w treści odwołania, iż przewóz wykonywany podczas kontroli drogowej był wyłączony spod stosowania rozporządzenia nr 561/2006, jak również nie zapewnił stronie właściwego i pełnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, do czego zobowiązują go przepisy Kpa. Końcowo strona ponownie powoływała się na pismo GITD, przytoczone już w odwołaniu.
Do skargi skarżąca dołączyła, nie potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie: zaświadczenia z dnia [...] stycznia 2015 r. o ukończeniu jednodniowego szkolenia przez M.S., jego wniosku z dnia [...] stycznia 2015 r. o indywidualny rozkład czasu pracy, obwieszczenia z dnia [...] stycznia 2015 r. w zakresie systemu, rozkładu oraz okresu rozliczeniowego czasu pracy obowiązującego kierowców w firmie "T", oświadczenia M.S. o zapoznaniu się z tym obwieszczeniem, kary nagany wymierzonej temu kierowcy [...] grudnia 2014 r.
12. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stwierdził iż dokumenty dołączone do skargi dotyczą okresu po dniu kontroli drogowej i są konsekwencją jej wyników.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
13. Skarga podlegała oddaleniu.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie ppsa), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem ( legalności ) jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli legalności działań administracji publicznej wynika z art. 134 ppsa i wyznaczają go nie zarzuty skargi, lecz granice rozpoznawanej sprawy administracyjnej. Kontrola sądowa sprawowana jest w oparciu o akta administracyjne sprawy, według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Uwzględnienie skargi przez sąd administracyjny, polegające na wyeliminowaniu z obrotu prawnego kontrolowanych aktów może nastąpić zasadniczo w sytuacji stwierdzenia, że naruszają one przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy administracyjnej, zaś prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej treść lub dającym podstawy do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 ppsa).
W ocenie Sądu przeprowadzona kontrola legalności decyzji Dyrektora Izby Celnej, w odniesieniu do zarzutów skargi, jak też w granicach rozpoznawanej sprawy nie doprowadziła do stwierdzenia wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia z kwalifikowanym uchybieniem przepisom proceduralnym czy też prawa materialnego, o jakich mowa w przywołanym art. 145 § 1 ppsa.
14. Zaskarżona skargą decyzja Dyrektora Izby Celnej, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały w stanie prawnym ustalonym ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 244, poz. 1454), obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. Zgodnie ze znowelizowanym art. 92a ustawy o td podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10000 złotych za każde naruszenie. W ust. 6 tego przepisu wskazano, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Przepisy art. 92a regulują odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy (przewoźnika drogowego lub przedsiębiorcy wykonującego przewozy drogowe na potrzeby własne, a także innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy w rozumieniu przepisów ustawy) jak również innych podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym. W tej mierze należy wskazać, że rozważane sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Proces wymierzania kar pieniężnych należy zatem postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara administracyjna nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej istotę stanowi natomiast wymuszenie na przedsiębiorcy przestrzegania przepisów prawa. Jest więc zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych, w tym przypadku – zapewnienia wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. W tej perspektywie stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną i ma zagwarantować należyte prowadzenie działalności gospodarczej (vide: wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., II GSK 976/09, dostępny, jak wszystkie niżej cytowane orzeczenia na stronie internetowej nsa.gov.pl). Obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej wymierzenia kary administracyjnej wynika wprost z art. 92a i 93 tej ustawy. Przy ustaleniu odpowiedzialności przewoźnika (przedsiębiorcy) znajdują zastosowanie zasady i reguły postępowania przewidziane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, także w części dotyczącej postępowania dowodowego.
15. Przedmiotem skargi pozostawała decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł za naruszenie stwierdzone w wyniku przeprowadzonej kontroli na drodze. Zważywszy na zarzuty skargi wskazać należy na rozróżnienie postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej od postępowania kontrolnego. Wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 92a ust. 1 ustawy o td w stosunku do podmiotów, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o td ( tj. przedsiębiorców wykonujących transport drogowy ) poprzedza postępowanie kontrolne, które jest postępowaniem autonomicznym uregulowanym w rozdziale 10 ustawy o td oraz jej rozdziale 11 dotyczącym kar pieniężnych, a które może dotyczyć kontroli w przedsiębiorstwie lub ( jak w niniejszej sprawie ) kontroli na drodze. Przepisy ustawy o td nie zawierają ogólnego odesłania do przepisów Kpa, zatem do postępowania kontrolnego znajdują one zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy ustawa tak stanowi, np. w przypadku nieusprawiedliwionego niestawienia się kontrolowanego, świadka lub biegłego na wezwanie inspektora (art. 73 ust. 2 ustawy). Podejmowane zatem przez uprawnione organy czynności kontrolne, włącznie ze sporządzeniem protokołu kontrolnego, pozostają poza postępowaniem administracyjnym o nałożenie kary pieniężnej. Postępowanie takie bowiem w dacie sporządzenia protokołu jeszcze się nie toczy ( vide: wyrok NSA z 10 czerwca 2008 r. sygn. akt II GSK 153/08 baza orzeczeń nsa.gov.pl ). Dopiero bowiem wyniki kontroli ( ujawniające naruszenie przepisów sankcjonowane karą administracyjną ) stanowią podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego ( w rozumieniu przepisu art. 61 § 1 Kpa) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Z powyższego wynika, że postępowanie kontrolne i postępowanie administracyjne, o którym wyżej mowa, to dwa różne tryby postępowań, podlegające różnym regulacjom prawnym. Stosownie do przepisu art. 73 ust. 1 ustawy o td w postępowaniu kontrolnym inspektor może m.in. badać dokumenty i inne nośniki informacji objęte zakresem kontroli, dokonywać oględzin i zabezpieczać zebrane dowody, przesłuchiwać świadków. W myśl ust. 1a przypadku, gdy w trakcie kontroli drogowej zostaną stwierdzone naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, przesłuchanie świadka podczas wykonywania tej kontroli może odbywać się bez udziału strony lub osoby przez nią wyznaczonej. Uznać zatem należy, że ze względu na charakter i cel postępowania kontrolnego nakierowane jest ono jedynie na fakt ujawnienia naruszeń. Na organie prowadzącym takie postępowanie nie ciążą obowiązki wynikające z art. 7 i 77 Kpa ani badania okoliczności egzoneracyjnych o jakich mowa w art. 92b) i 92c) ustawy o td. Wyniki postępowania kontrolnego, utrwalone w protokole są bowiem dopiero podstawą do rozpoczęcia procedury administracyjnej regulowanej Kpa, wszczętej w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za ujawnione w toku kontroli naruszenia.
16. W nawiązaniu do kwestii postępowania kontrolnego podkreślić należy charakter i znaczenie protokołu jako rezultatu kontroli. Jego sporządzenie znajduje umocowanie w art. 74 ustawy o td, który zobowiązuje podmiot przeprowadzający kontrolę do sporządzenia protokołu z dokonanych czynności. Podpisuje go podmiot przeprowadzający kontrolę (np. funkcjonariusz celny) i kontrolowany ( w przypadku kontroli na drodze jest to kierowca ), który ma prawo wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli ( art. 74 ust. 2 i 4 ustawy o td ). Kopię protokołu doręcza się kontrolowanemu kierowcy, przedsiębiorcy lub podmiotowi wykonującemu transport drogowy. (art. 74 ust. 3). Wysoki walor dowodowy protokołu przejawia się w tym, że jego treść stosownie do zawartych w nim ustaleń wykorzystywana jest do formułowania wniosków o wszczęcie postępowania. Natomiast same ustalenia z protokołu kontroli drogowej wyznaczają granice przyszłego postępowania administracyjnego, pod względem stanu faktycznego i prawnego. Ma on cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa. Protokół z kontroli drogowej korzysta, jako dokument urzędowy z domniemania wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzony jest z udziałem podmiotu kontrolowanego. Sporządzony w przepisanej formie ( którą reguluje rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 23 lipca 2013 r. w sprawie kontroli przewozu drogowego Dz.U. z 2013 r. poz. 1064 ) przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, protokół z kontroli drogowej stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Obrazuje stan faktyczny, który mógłby być później trudny do odtworzenia ( vide: wyroki NSA z dnia 7 września 2011 r., II GSK 841/10; z dnia 5 marca 2013 r., II GSK 2301/11).
17. W okolicznościach sprawy przesłuchanie kierowcy M.S. odbyło się, co bezsporne, w ramach omawianego postępowania kontrolnego i dotyczyło okoliczności związanych z ujawnionym naruszeniem przepisów dotyczących zakazu instalowania i użytkowania urządzeń mających wpływ na pracę urządzenia rejestrującego ruch pojazdu i jego parametry. Z czynności tej sporządzony został protokół przesłuchania kierowcy w charakterze świadka. Z przebiegu zaś całej kontroli został zaś sporządzony protokół dokumentujący nie tylko wskazane zeznania, ale również inne czynności jak m.in. zatrzymanie używanego przez kierowcę magnesu, wykonanie dokumentacji zdjęciowej obrazującej wygląd magnesu i miejsce jego podłączenia oraz pobranie wydruku z urządzenia rejestrującego, pozwalającego ustalić wpływ użytego przez kierowcę magnesu na fałszowanie zapisów tachografu cyfrowego w zakresie rejestrowanych przez to urządzenia parametrów.
Analiza treści protokołu pozwala stwierdzić, iż został on sporządzony prawidłowo zgodnie z wymogami przepisów ustawy o td i powołanego rozporządzenia. W konsekwencji więc uznać należy działania podejmowane przez funkcjonariuszy celnych w toku postępowania kontrolnego za pozostające w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. W toku kontroli przesłuchano również kierowcę w charakterze obwinionego o popełnienie wykroczenia z uwagi na odrębną odpowiedzialność tego podmiotu uregulowaną w art. 92 ustawy o td, ponoszoną w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. W ich toku przyznał się on do popełnienia wykroczenia i wyraził zgodę na ukaranie go karą 2000 zł grzywny, co koresponduje z jego zeznaniami w charakterze świadka.
Sporządzony w kontrolowanej sprawie administracyjnej protokół kontroli na drodze obrazuje zatem jej stan faktyczny w zakresie zaistnienia naruszenia, polegającego na wykonywaniu w dniu [...] grudnia 2014 r. przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu, powodujące jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Ujawnione naruszenie prawidłowo zakwalifikowane zostało przez organy jako naruszenie o jakim mowa w lp. 6.2.1. zał. nr 3 do ustawy o td. Pod tą pozycją opisane jest naruszenie polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Naruszenie to wymienione jest w kategorii 6 załącznika nr 3 tj. w wykazie naruszeń przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących lub cyfrowych urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i postoju. Wykryte w wyniku czynności kontrolnych naruszenie z lp. 6.2.1 nie stanowi zatem naruszenia w zakresie przepisów o czasie pracy kierowców, obowiązujących przerw i odpoczynku o jakich mowa w 92b) ust. 1 ustawy o td. Wyniki kontroli utrwalone w protokole zasadnie stały się zatem podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego.
18. Uważna kontrola akt administracyjnych sprawy pozwala stwierdzić, iż wbrew licznym zarzutom skarżącej również postępowanie administracyjne prowadzone przed organami obu instancji wolne było od zarzucanych przez nią wad. Również kontrola sądowa sprawowana niezależnie od zarzutów skargi nie ujawniała naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa.
19. Odniesienie się do zarzutów naruszenia prawa procesowego wymaga uprzedniego wskazania, iż w istocie spór zaistniały w sprawie ogniskował się wokół kwestii odpowiedzialności skarżącej jako przedsiębiorcy za działania kierowcy, którym się posługiwała przy wykonywaniu przewozu. W tej mierze wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 92b) ust. 1 ustawy o td nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:
1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:
a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85,
b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,
c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);
2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Stosownie do ust. 2 cytowanego artykułu, za naruszenie przepisów, o których mowa w ust. 1, karze grzywny, na zasadach określonych w art. 92, podlega kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie tych naruszeń.
Zgodnie zaś z art. 92c) ust. 1 ustawy o td nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
W myśl ust. 2 cytowanego artykułu przepisy ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio w przypadku nałożenia kary przez uprawniony zagraniczny organ.
W odniesieniu do przytoczonych regulacji odnieść się należy do zasad rozkładu ciężaru dowodu w zakresie wykazania okoliczności zwalniających z odpowiedzialności za naruszenia popełnione przez podmioty ( kierowców ) którymi przedsiębiorca się posługuje przy wykonywaniu przewozu obciąża tego przedsiębiorcę. Podkreślić w związku z tym należy, iż zebranie dowodów na okoliczność naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz odpowiednich przepisów unijnych jest obowiązkiem organu dokonującego kontroli. Natomiast wykazanie okoliczności objętych hipotezami przepisów art. 92b) i 92c) ustawy o td, a więc okoliczności pozwalających na wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy za ujawnione naruszenia, a tym samym uniknięcie obowiązku zapłaty kary pieniężnej, obciążają przedsiębiorcę. Obowiązkiem organu jako gospodarza postępowania administracyjnego jest jednakże przeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez stronę dla wykazania okoliczności, jej zdaniem istotnych, dla zwolnienia się przez nią z odpowiedzialności.
20. Analiza treści art. 92b) ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, że jego hipoteza jest jasna i obejmuje swoim zakresem przypadki, w których naruszono normy dotyczące przestrzegania przez kierowców przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów wypoczynku. Ustawodawca w tych wypadkach wskazał na możliwość wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy, o ile zostanie wykazane, że zorganizował on i zdyscyplinował pracę przedsiębiorstwa w sposób, który zapewniał osobom wykonującym na jego rzecz transport drogowy wykonywanie go zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Nieprzypadkowo ograniczono możliwość wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorców w oparciu o tę normę prawną do przypadków naruszenia przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw oraz okresów odpoczynku, warunkując je właściwą organizacją pracy i odpowiednim systemem wynagradzania, uznając, że skoro warunki te zostaną spełnione, przedsiębiorca nie będzie już miał interesu w naruszaniu tych norm przez kierowców.
21. Zaakcentować w związku z tym należy, że w zakresie norm wynikających z przepisów art. 92b) ust. 1 ustawy o td nie mieszczą się przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W przypadkach zaistnienia takich naruszeń przedsiębiorca ( o ile nie zachodzą przypadki z pkt 2 i 3 ) może zwolnić od odpowiedzialności jedynie w wyniku wykazania przesłanek z art. 92c) ust. 1 pkt 1 ustawy tj. w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie powstało wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć ( vide: wyrok NSA z dnia 25 września 2014 r., II GSK 1027/13).
22. W kontekście rozważań dotyczących wykładni przepisów art. 92b) ust. 1 ustawy o td, należy uznać, że właśnie ze względu na charakter zaistniałego naruszenia, które nie wiązało się z naruszeniem przepisów w zakresie norm dotyczących przestrzegania przez kierowców przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów odpoczynku, ale stanowiło naruszenie przepisów użytkowania i kontroli urządzenia rejestrującego, jego konstrukcji oraz instalacji czyli rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U.UE L.1985.370.8), mającego zastosowanie w sprawie ( w tym załącznika I B ) ze względu na przepisy przejściowe ( art. 46-48 ) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U.UE L 60/1 z 28.02.2014r.), to nie znajdowały one zastosowania w sprawie.
23. Analiza art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85, zgodnie z którym w pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim oraz wykorzystywanych do przewozu drogowego należy instalować oraz użytkować urządzenia rejestrujące, o jakich mowa w art. 1 tego rozporządzenia w powiązaniu z przepisem art. 3 rozporządzenia nr 561/2006, w kontekście ustaleń wynikających z protokołu w zakresie parametrów pojazdu, rodzaju przewozu i statusu strony jako licencjonowanego przewoźnika, prowadzi do wniosku, iż pojazd którym wykonywany był skontrolowany przewóz nie był wyłączony spod obowiązku instalowania i użytkowania urządzeń rejestrujących. Wprawdzie w odniesieniu do zarzutów skarżącej podnoszonych w tym zakresie w odwołaniu, a bazujących na wywodach GITD, organ II instancji nie wypowiedział się dostatecznie, to powołał właściwe regulacje prawne świadczące o faktycznym rozważeniu tych zarzutów i prawidłowym przyjęciu, iż w odniesieniu do pojazdu skarżącej istniał obowiązek instalowania i użytkowania tachografu. Stosownie do art. 13 rozporządzenia nr 3821/85 pracodawca oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i odpowiednie stosowanie urządzeń rejestrujących oraz karty kierowcy. Art. 15 ust. 8 tego rozporządzenia stanowi, iż zabrania się fałszowania, likwidowania, niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez urządzenie rejestrujące lub kartę kierowcy oraz jakiegokolwiek manipulowania urządzeniem rejestrującym, kartą kierowcy lub wykresówką, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz wydrukowanych informacji. Ponadto w pojeździe nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty w powyższych celach.
24. Powracając do zarzutów naruszenia prawa procesowego, stwierdzić należy że wbrew stanowisku skarżącej na etapie postępowania przed organem I instancji nie doszło do zarzucanych przez nią uchybień. Została bowiem zawiadomiona o wszczęciu postępowania, a wraz z tym zawiadomieniem organ doręczył jej odpis protokołu kontroli na drodze i udzielił pouczenia o okolicznościach pozwalających na uwolnienie się od odpowiedzialności w formie jaka powinna być zrozumiała dla podmiotu profesjonalnie świadczącego usługi w zakresie transportu drogowego, obowiązanego posiadać wiedzę o podstawowych regulacjach prawnych w tej dziedzinie. Uwzględnił też Naczelnik UC wniosek strony o doręczenie protokołów z zeznań kierowcy w charakterze świadka i obwinionego. Wzywał ją również o konkretne dokumenty, które jego zdaniem mogły mieć wpływ na wynik postępowania. Strona natomiast nie zaoferowała żadnych dowodów jak też nie współdziałała z organem w toku postępowania mimo, że to ją obciążał ciężar wykazania przesłanek ekskulpujących. Wbrew zarzutom skargi nie można też przyjąć, iż organ I instancji wydał decyzję "przedwcześnie". Wprawdzie wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy określił, że nastąpi to konkretnego dnia tj. [...] kwietnia 2015 r., to umyka jednak z pola widzenia strony skarżącej, iż jej samej organ zakreślił termin 7 - dniowy do zgłoszenia ewentualnych nowych okoliczności czy dowodów, liczony od dnia doręczenia zobowiązania, co nastąpiło [...] marca 2015 r., pouczając o skutkach bierności strony. Termin ten upłynął z dniem 31 marca 2015 r. W okolicznościach sprawy, skoro zakreślony stronie termin upłynął bezskutecznie, zdaniem Sądu, organ realizując zasadę szybkości postępowania, uprawniony był do wydania decyzji w dniu [...] kwietnia 2015 r. Strona tymczasem pozostawała nadal bierna, a inicjatywę dowodową podjęła dopiero pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. wysyłając je z odległego od siedziby Urzędu Celnego w tym samym dniu tj. w przeddzień "zaplanowanego" przez organ I instancji terminu, co spowodowało jego wpływ do organu dopiero w dniu [...] kwietnia, w konsekwencji czego organ I instancji nie mógł do niego odnieść. Niezależnie od tego stwierdzić należy, iż zgłoszone wnioski dowodowe zostały uwzględnione w toku postępowania odwoławczego, a o czynności przesłuchania M.S. w charakterze świadka skarżąca została prawidłowo powiadomiona, jednak nie wzięła udziału w tej czynności procesowej.
25. W ocenie Sądu, nieuprawnione pozostawały też zarzuty naruszenia prawa procesowego kierowane pod adresem organu II instancji. W szczególności nie można przyjąć naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Organ II instancji w istocie przeprowadził jedynie dowód z przesłuchania świadka i samej strony, przy czym fakt, iż uwzględnienie wniosku w tym zakresie nastąpiło dopiero na etapie postępowania odwoławczego wynikał z opieszałości samej strony i zignorowania terminu wyznaczonego jej przez organ I instancji. W okolicznościach sprawy zważywszy na funkcjonujący model postępowania administracyjnego obligujący organ II instancji do ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy, nie można mówić zatem naruszeniu przepisu art. 15, 136 i 138 § 2 Kpa. Wywody w tym zakresie czynione w skardze, aczkolwiek w ogólności zasadne na gruncie powołanych regulacji prawnych, nie pozostają adekwatne do okoliczności faktycznych i stanu niniejszej sprawy. Również bezpodstawny pozostał zarzut nieodniesienia się przez organ II instancji do dowodów dołączonych do odwołania w sytuacji gdy takich dowodów nie zaoferowano, na co wskazuje treść odwołania oraz zawartość akt administracyjnych.
25. Wprawdzie w okolicznościach sprawy organy pouczały skarżącą również o przesłankach egzoneracyjnych z art. 92b) ustawy, nie zmienia to jednak faktu, że przywołany przepis nie mógł znaleźć zastosowania. Wobec tego organ nie był zobowiązany na jego podstawie do badania i oceny wynikających z niego przesłanek. Niezasadne pozostawały zatem zarzuty naruszenia prawa procesowego w odniesieniu do niezbadania i nierozważenia przez organy okoliczności i dowodów, związanych z właściwą organizacją i dyscypliną pracy oraz prawidłowymi zasadami wynagradzania.
26. W ocenie Sądu trafne natomiast pozostawało stanowisko organów orzekających co do tego, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki z art. 92c) ust. 1 pkt 1 ustawy. Wbrew bowiem przekonaniu strony skarżącej nieuprawnione pozostawało jej stanowisko, że naruszenie powstałe w wyniku zawinienia kierowcy uzasadniało zastosowanie powołanej normy. Norma art. 92c) ust.1 pkt 1 ustawy reguluje sytuacje, w których doszło do naruszenia przepisów, jednakże nastąpiło ono wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot realizujący przewóz nie mógł przewidzieć ani nie miał na nie wpływu. W powołanym już wyroku z dnia 25 września 2014 r. NSA, odnosząc się do stanu prawnego obowiązującego przed 1 stycznia 2012 r., wskazał, że przesłanki wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenia przepisów ustawy przez osoby wykonujące transport na rzecz i w imieniu tego przedsiębiorcy były uregulowane w art. 92a ust. 4 i 5 oraz w art. 93 ust. 7 ustawy o td Zgodnie z treścią art. 92a ust. 4 przedsiębiorca nie odpowiadał za stwierdzone w trakcie kontroli drogowej naruszenia określone w art. 92a ust. 1 ustawy (dotyczące posiadania wymaganych dokumentów, czasu pracy kierowców używania urządzeń rejestrujących), jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazywały, że podmiot wykonujący przewóz, nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Natomiast przepis art. 93 ust. 7 ustawy określał ogólną klauzulę wyłączającą odpowiedzialność administracyjną przedsiębiorcy lub innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy, w razie spełnienia przesłanki braku możliwości przewidzenia przez ten podmiot zdarzeń lub okoliczności powodujących naruszenie przepisu.
27. Odnosząc się zaś do aktualnego stanu prawnego NSA stwierdził, że artykuł 92c) ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi pochodną tych dwóch regulacji. Wywiódł, że w dotychczasowym orzecznictwie NSA, na gruncie art. 93 ust. 7 w brzmieniu przed 1 stycznia 2012 r., wypracowany został pogląd, że przepis ten odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy jest zawarcie takich umów i takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze z przedsiębiorcy na jego kierowców ( vide: wyrok NSA z 17 listopada 2010 r., II GSK 967/09, LEX 746376 oraz powołany tam wyrok TK z 31 marca 2008 r. w sprawie SK 75/06, OTK-A 2008/2/30).
Również w sprawie dotyczącej podłączenia niedozwolonego urządzenia do tachografu, w której kierowca zeznał, że uczynił to samodzielnie, bez wiedzy pracodawcy, NSA stwierdził, że przedsiębiorca powinien tak kształtować swoje relacje z pracownikami wykonującymi na jego rzecz transport drogowy, aby – przy użyciu odpowiednich środków kontroli i nadzoru – nie dochodziło do łamania przepisów znajdujących w tym zakresie zastosowanie. NSA w wyroku z 25 września 2014 r. odnosząc się już do obowiązującego aktualnie stanu prawnego podkreślił, że art. 92c) ust. 1 pkt 1 ustawy prowadzi do wniosku, że przedstawiona wyżej argumentacja jest zasadniczo nadal aktualna. Zauważył jednocześnie, że obecnie uwolnienie się przez przedsiębiorcę transportowego od odpowiedzialności za skutki działań na gruncie tego przepisu jest jeszcze trudniejsze, niż było przed nowelizacją ustawy o transporcie drogowym, dokonaną z dniem 1 stycznia 2012 r. Aktualnie bowiem warunkiem zwolnienia się z odpowiedzialności administracyjnej jest nie tylko brak możliwości przewidzenia zdarzeń i okoliczności, powodujących naruszenie, ale ponadto występujący jednocześnie brak wpływu na powstanie naruszenia. W konsekwencji więc wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym się on posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest działaniem nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby, to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników. Przyjęcie zatem za prawidłową takiej wykładni art. 92c) ust. 1 pkt 1 ustawy, która uznaje, że dotyczy on okoliczności wyjątkowych i nadzwyczajnych oraz niezależnych od przedsiębiorcy, prowadzi do wniosku, że przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy nie jest zwolniony z odpowiedzialności, gdy wyłączna wina za powstanie naruszenia spoczywa na kierowcy.
28. Podzielając przytoczoną argumentację, przyjąć należy, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek ustalenia, czy kierowcy, którymi się on posługuje przy wykonywaniu przewozu dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub świadomych działań tych osób, skutkiem których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wpływ przedsiębiorcy na pracę, realizujących przewóz w jego imieniu i na jego rzecz, kierowców polega bowiem nie tylko na prowadzonych szkoleniach czy odbieraniu od nich oświadczeń o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów itp., lecz przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Przesłanki egzoneracyjne z art. 92c) ust.1 pkt 1 ustawy odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Nie można więc skutecznie powoływać się na treść tego przepisu w sytuacji, gdy to działający w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy kierowca, w ramach powierzonych mu zadań dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary.
Przypomnieć trzeba, że stosownie do przepisów rozporządzenia nr 3821/85 to pracodawca i kierowca odpowiadają za prawidłowe funkcjonowanie i właściwe użytkowanie urządzeń kontrolnych (rejestrujących). Oznacza to, że obowiązek nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem przez kierowcę zasad używania urządzeń rejestrujących nie jest ograniczony do tych przypadków, kiedy możliwe jest sprawowanie bezpośredniej kontroli nad kierowcą. Takie rozumienie wspomnianego obowiązku w istocie powodowałoby, że podmiot wykonujący przewozy mógłby powołać się na okoliczność "braku wpływu" lub "okoliczności których nie mógł przewidzieć" w każdej sytuacji naruszenia przepisów przez kierowcę. To zaś czyniłoby całą regulację dotyczącą odpowiedzialności przedsiębiorcy martwą. Uznać zatem należy, że przedsiębiorca ma wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Wpływ ten polega, między innymi na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Skoro możliwość wpływania przedsiębiorcy – wskazanymi środkami i metodami - na postępowanie kierowcy istnieje, to okoliczności akcentowane przez skarżącą jako mające uwalniać ją od odpowiedzialności za samowolne zainstalowanie magnesu przez kierowcę nie mogą być oceniane w kategoriach braku wpływu w rozumieniu tego pojęcia, wynikającym z art. 92c ust.1 pkt 1 ustawy. Skarżąca nie wykazała również wystąpienia okoliczności ujętych tych przepisem – nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, a których doświadczony i profesjonalny podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. W analizowanym przepisie chodzi bowiem w istocie o okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, a więc o sytuacje powstałe w warunkach niezależnych od przedsiębiorcy, np. klęski żywiołowe, katastrofy czy wprowadzenie na danym obszarze stanów nadzwyczajnych. Skoro więc wystąpienia tego rodzaju zdarzeń nie wykazano w niniejszej sprawie, stąd też na skarżącej spoczywają konsekwencje materialne zaistniałych z winy kierowcy uchybień.
Z powołanych przyczyn na podstawie art. 151 ppsa orzeczono o oddaleniu skargi.