II SA/Gl 97/25

II SA/Gl 97/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /przewodniczący/
Beata Kalaga-Gajewska
Stanisław Nitecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 256
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi L.K.(K.) i B.K. (K.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 4 listopada 2024 r. nr SKOV/428/188/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie usunięcia drzew oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta S., w dniu 17 lutego 2021 r. działając na podstawie art. 61 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia bez wymaganego zezwolenia drzew rosnących w S. przy ulicy [...] na działce o nr. ewid. [...] (po podziale [...] i [...]), stanowiącej współwłasność L. K. i jego syna B. K. (dalej jako strony lub skarżący) i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją nr [...] wydaną 29 kwietnia 2021 r., umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 powołanego Kodeksu, jako bezprzedmiotowe. Uznał bowiem, że wskazane drzewa usunięto z terenu lasu (użytek oznaczony symbolem Ls), a w rezultacie nie ma kompetencji do rozstrzygania w tym przedmiocie na podstawie przepisów ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (aktualnie Dz. U. z 2024 r., poz. 1478 ze zm.), gdyż ma tu zastosowanie ustawa z 28 września 1991 r. o lasach (aktualnie Dz.U. z 2025, poz. 567).
W wyniku odwołania złożonego przez L. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją nr [...] z 7 lipca 2021 r., umorzyło postępowanie odwoławcze w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie bez zezwolenia spornych drzew podnosząc, że zostały one wycięte przez osobę trzecią inną niż właściciel czy posiadacz nieruchomości, a w konsekwencji stroną w niniejszym postępowaniu jest tylko ta osoba natomiast skarżący nie posiadają takiego przymiotu i dlatego nie mają legitymacji do wniesienia odwołania.
Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 12 stycznia 2022 r. (sygn. akt II SA/Gl 1160/21) uchylił ten akt wskazując w uzasadnieniu, że stroną postępowania w przedmiocie usunięcia drzew i krzewów jest posiadacz nieruchomości, a jeżeli nie jest on jednocześnie właścicielem - to także jej właściciel, gdyż oboje mają interes prawny w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd zaakcentował również brak odniesienia się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym do argumentacji podniesionej przez skarżącego w odwołaniu.
Mając na względzie wskazania wynikające z powyższego orzeczenia Kolegium, decyzją z 6 czerwca 2022 r. nr [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazało na konieczność odniesienia się do wywodów skarżącego o tym, że wskutek zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, działka nr [...] została przeznaczona na tereny kolei i ciągów narciarskich. Nadto nakazało ustalenie: po pierwsze - kto i na jakiej podstawie prawnej usunął drzewa z działki skarżących, po drugie - jeżeli była wydana decyzja o pozwoleniu na budowę, to czy dotyczyła wskazanej działki i po trzecie - kiedy drzewa zostały usunięte. Równocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę na możliwość wymierzenia kary w oparciu o przepisy ustawy o ochronie przyrody (w sytuacji gdyby w momencie usuwania drzew działka nie stanowiła lasu), o ile prowadzone postępowanie wykaże, że podmiot, który usunął drzewa działał bezprawnie.
Powyższa decyzja Kolegium została zaskarżona sprzeciwem do tutejszego Sądu, który wyrokiem z 12 września 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1087/22 uchylił to rozstrzygnięcie stwierdzając, że jego uzasadnienie narusza art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż pominięto w nim wskazania zawarte w poprzednim wyroku z 12 stycznia 2022 r. dotyczące konieczności wyjaśnienia istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu i ocenie całego materiału dowodowego. Sąd podkreślił, że Kolegium ustaliło właściwie tylko to, że na działce skarżącego doszło do wycięcia drzew pomijając cały zebrany przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy, jak również nie poddając analizie argumentacji zawartej w uzasadnieniu prawnym decyzji tego ostatniego organu.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium decyzją z 1 marca 2023 r. nr [...] powtórnie uchyliło decyzję pierwszoinstancyjną przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia Burmistrzowi Miasta S..
Organ pierwszej instancji decyzją z 31 lipca 2023 r. nr [...] ponownie umorzył postępowanie - tym razem w sprawie usunięcia drzew bez zgody posiadacza nieruchomości, jednak również ten akt został uchylony przez Kolegium mocą decyzji z 24 stycznia 2024 r., nr [...], w której wskazano na konieczność przeprowadzenia postępowania na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody i w tym zakresie przede wszystkim zbadania, jaka była podstawa prawna do usunięcia spornych drzew. Podkreśliło bowiem, że z dotychczasowych ustaleń, w tym dokonanych w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego wynika, że wspomniane drzewa zostały usunięte przez T. Sp. z o.o. działającą na zlecenie S. S.A. (dalej jako inwestor), realizującego inwestycję obejmującą budowę infrastruktury technicznej stacji narciarskiej wchodzącej w skład kolei krzesełkowej [...], a powodem wycięcia drzew była kolizja z przebiegiem liny nośnej wyciągu tej kolei. Podkreślono, że podstawą prawną nie mogła tu być wydana wobec inwestora decyzja Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K. z 20 kwietnia 2017 r. nr [...] o trwałym wyłączeniu z produkcji gruntów leśnych, o ile sporna działka stanowiąca prywatną własność skarżących przestała być lasem ani też decyzja Starosty [...] z 25 maja 2017 r., nr [...] o pozwoleniu na budowę wspomnianego zamierzenia budowlanego, jako że nie obejmowała ona tej nieruchomości.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Burmistrz Miasta S. 3 czerwca 2024 r. wydał decyzję nr [...], mocą której działając na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody umorzył postępowanie w sprawie usunięcia drzew bez zgody posiadacza nieruchomości rosnących na działce nr ewid. [...], położonej przy ul. [...] w S.. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wywiódł, że podstawą prawną usunięcia spornych drzew była decyzja z 20 kwietnia 2017 r., mocą której Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K. uwzględnił wniosek inwestora dysponującego pełnomocnictwem udzielonym przez skarżących z 23 stycznia 2017 r., zezwalając na trwałe wyłączenie z produkcji gruntów leśnych stanowiących część użytku leśnego między innymi na spornej działce będącej własnością osób fizycznych pod budowę infrastruktury technicznej stacji narciarskiej. W wykonaniu tego aktu inwestor dokonał wyłączenia wskazanej nieruchomości z produkcji leśnej 4 sierpnia 2017 r. (zgodnie z jego oświadczeniem z 28 sierpnia 2017 r.). Jak wynika z wyjaśnień udzielonych przez inwestora w piśmie z 18 maja 2023 r., dokonał on częściowej wycinki drzew porastających sporną nieruchomość działając w ramach powyższego pełnomocnictwa. Następnie wykonawca wycinki wystąpił do Nadleśnictwa [...] o legalizację pozyskanego w niniejszym zakresie drzewa, a o wszelkich powyższych czynnościach skarżący byli na bieżąco informowani. Nadto, w piśmie z 22 marca 2024 r. inwestor wskazał, że przed wycinką L. K. dokonał oględzin działki, w toku których został zapoznany z jej szczegółami i wyraził zgodę na przeprowadzenie tych robót.
Zważywszy powyższe organ administracji wywiódł, że usunięcie spornych drzew nastąpiło na podstawie ustawy o lasach, co wynika zarówno z powołanej decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K., jak również z wydanego przez Nadleśnictwo [...] świadectwa legalności pozyskania drzewa z działki nr [...] Wskazuje na to również fakt, że wspomniane świadectwo wystawiono 6 lipca 2017 r., zaś wyłączenie rzeczonej nieruchomości z produkcji leśnej nastąpiło 4 sierpnia 2017 r., co oznacza, że owa wycinka nastąpiła jeszcze przed zmianą sposobu jej użytkowania. Równocześnie udzielone przez skarżących inwestorowi pełnomocnictwo do przeprowadzenia procedury zmiany przeznaczenia spornego terenu oraz do wszelkich działań administracyjnych z tym związanych przed właściwymi urzędami, jak również udział w oględzinach działki przed wycinką wskazuje, że posiadali oni wiedze o podejmowanych przez inwestora czynnościach. Nadto zwrócono uwagę, że jak wynika z pisma Starostwa Powiatowego w B. z 4 kwietnia 2024 r., część działki nr [...] została przekwalifikowana z użytku Ls na użytek Ti w wyniku zmiany dokonanej w ewidencji gruntów z dniem 23 stycznia 2019 r., co wskazuje, że wycinka spornych drzew dokonana bezspornie w roku 2017 nastąpiła, gdy przedmiotowa nieruchomość była jeszcze lasem w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o lasach. Przepis ten kwalifikuje bowiem jako las każdy grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony: przeznaczony do produkcji leśnej lub stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo wpisany do rejestru zabytków, a nadto grunt związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej, budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne, zaś o tym, czy dany grunt jest lasem w rozumieniu powyższego unormowania decyduje co do zasady zapis w ewidencji gruntów.
Uzyskanie zezwolenia na wyłączenie gruntu z produkcji leśnej jest przy tym równoznaczne z udzieleniem zgody na usunięcie znajdujących się na nim drzew, jednak nie przesądza o zmianie klasyfikacji tego gruntu, gdyż nie jest to decyzja nakazowa a jedynie umożliwiająca wyłączenie z produkcji leśnej i dlatego dopiero fizyczne wyłączenie potwierdzone zmianą kwalifikacji dokonaną w ewidencji gruntów powoduje, że przestaje on być lasem.
Reasumując organ pierwszej instancji wywiódł, że skoro w niniejszej sprawie doszło do usunięcia drzew z terenu lasu, to na mocy art. 83f ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody nie ma w niej zastosowania art. 83 ust. 1 tego aktu, lecz ustawa o lasach i zawarte w niej normy regulujące usuwanie drzew z zasobów leśnych prowadzone na zasadach pozyskiwania drewna, w tym art. 5 wskazanego aktu, zgodnie z którym nadzór nad gospodarką leśną w lasach nie stanowiących własności Skarbu Państwa sprawuje starosta. W konsekwencji, postępowanie należało umorzyć, gdyż brak możliwości prowadzenia postępowania w trybie przepisów pierwszej z powołanych ustaw przy równoczesnym braku właściwości organu gminy powoduje jego bezprzedmiotowość.
Niezadowolone z powyższej decyzji strony złożyły odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej (dwa pisma - odpowiednio z 30 czerwca 2024 r. i z 7 lipca 2024 r.) domagając się stwierdzenia jej nieważności. W pierwszej kolejności wywiedli, że decyzja ta została skierowana do radcy prawnego A. S., podczas gdy 20 czerwca 2022 r. przestał on być ich pełnomocnikiem. Równocześnie podkreślili, że nigdy nikomu nie udzielali pisemnej ani ustnej zgody na wycinkę spornych drzew, a oświadczenia złożone w niniejszym zakresie przez przedstawiciela inwestora rozmijają się z prawdą. Zaznaczyli, że powołana w uzasadnieniu kwestionowanego aktu decyzja Dyrektora Regionalnego Dyrekcji Lasów Państwowych w K. obarczona jest kwalifikowaną wadą prawną albowiem organ ten naruszył przepisy o właściwości, jako że w świetle art. 13 ust. 3 pkt 1 ustawy o lasach jest uprawniony do wydawania takich decyzji jedynie w odniesieniu do lasów stanowiących własność Skarbu Państwa a nie wobec lasów prywatnych. Nadto dodali, że w wyniku zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wprowadzonej mocą uchwały Rady Miasta S. z [...] r., nr [...] (Dz. Urz. Woj. Śl. poz. [...]) sporna nieruchomość przestała być lasem, gdyż została zakwalifikowana do symbolu TKuSN 10 czyli jako teren kolei linowej. Zmiana ta weszła w życie 17 listopada 2016 r., a zatem upoważniając pełnomocnika zarządu inwestora pełnomocnictwa do dokonywania czynności w postępowaniu zostali przezeń wprowadzeni w błąd co do rzeczywistego charakteru tej działki.
Decyzją z 4 listopada 2024 r., nr SKO V 428/188/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaaprobowało stanowisko organu pierwszej instancji przyznając, że organ ten nie był właściwy do wydania decyzji zgodnej z wnioskiem stron, co uzasadniało umorzenie postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość. Wywiodło, że należący do skarżących grunt, z którego zostały usunięte drzewa, w czasie wycinki był lasem, gdyż taki jego charakter wynikał z zapisów ewidencji gruntów, które uległy zmianie dopiero 23 stycznia 2019 r., kiedy to symbol Ls zastąpiono symbolem Ti. Wskazano, że podstawą usunięcia przedmiotowych drzew była decyzja Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K. z 20 kwietnia 2017 r., wydana po przeprowadzeniu procedury wyłączenia gruntów leśnych z produkcji, przy czym podkreślono, że skarżący udzielił przedstawicielowi inwestora pełnomocnictwa do dokonywania czynności w ramach tej procedury, a nadto nie złożył od wspomnianej decyzji odwołania, co świadczy o tym, że zaakceptował jej treść. Decyzja ta stała się prawomocna i nadal obowiązuje w obrocie prawnym w związku z czym odnoszące się do niej zarzuty nie mogą być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu, zaś twierdzenia skarżących o jej wydaniu z naruszeniem normy kompetencyjnej zawartej w art. 13 ust. 3 pkt 1 ustawy o lasach jest bezzasadny, gdyż przepis ten dotyczy jedynie zmiany lasu na użytek rolny. O zgodności dokonanej wycinki z prawem świadczy dodatkowo świadectwo legalności pozyskania drewna wystawione przez Nadleśnictwo [...] 6 lipca 2017 r.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy zakwestionował zarzut dotyczący skierowania decyzji pierwszoinstancyjnej do osoby niebędącej stroną w sprawie wywodząc, że skarżący nie przedłożyli odwołania pełnomocnictwa udzielonego reprezentującemu ich radcy prawnemu i to nawet pomimo wezwania wystosowanego do nich w toku postępowania odwoławczego.
Niezadowolone z powyższej decyzji strony wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się stwierdzenia jej nieważności, zobowiązania organu do - jak to określono - "wydania decyzji na wycinkę z art. 83 Prawo o ochronie przyrody z uwzględnieniem ekspertyzy z dnia 20.09.2020 r.", a także "przyznania sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 6". Skarżący podkreślili, że z uzasadnienia wskazanego aktu wynika, że poza decyzją pierwszoinstancyjną nr [...] Burmistrz Miasta S. w tym samym dniu, to jest 3 czerwca 2024 r. wydał w tej samej sprawie jeszcze inną decyzję o nr [...], która nie została im doręczona, i której treści nie znają. Równocześnie podkreślili, że radcy prawnemu, który reprezentował ich w postępowaniu administracyjnym wypowiedzieli pełnomocnictwo, a nadto zwrócili uwagę, że owo pełnomocnictwo zostało podpisane jedynie przez L. K., a zatem wymaga ustalenia, czy decyzja ta została prawidłowo doręczona każdemu z nich. W dalszej części skargi zaakcentowano, że sporna nieruchomość utraciła charakter lasu z mocy przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wskutek uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która weszła w życie już roku 2016, z kolei powołana w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego decyzja Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K. z 20 kwietnia 2017 r. zapadła później, a nadto jest obarczona oczywistą wadą prawną powodującą jej nieważność, a polegającą na wydaniu z naruszeniem przepisów o właściwości, co powoduje, że pomimo jej formalnego pozostawania w obrocie prawnym nie wywołuje skutków prawnych. W tym miejscu zasygnalizowali, że wnieśli do Generalnego Dyrektora Lasów Państwowych o stwierdzenie nieważności przedmiotowego aktu. Podkreślili również, że w decyzji tej ustalone zostało wobec inwestora odszkodowanie za przedwczesny wyrąb drzewostanu, jednak środki z niniejszego tytułu trafiły do Skarbu Państwa, chociaż w świetle przepisów Kodeksu Cywilnego powinny zostać przekazane im, jako właścicielom działki. Zaznaczyli, że upoważnili wprawdzie przedstawiciela inwestora do prowadzenia procedury zmiany przeznaczenia użytkowania spornych terenów, jednak ich zdaniem treść udzielonego mu pełnomocnictwa wskazuje, że przestało ono obowiązywać z chwilą odbioru przezeń dokumentów z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K., co nastąpiło 20 kwietnia 2017 r., a tym samym nie stanowiło podstawy do dokonania wycinki spornych drzew i pozyskania z nich drewna. W rezultacie należy uznać, że drewno zostało przez inwestora skradzione, a świadectwo legalności jego pozyskania wydano w wyniku przestępstwa. Końcowo skarżący wywiedli, że pełnomocnik zarządu inwestora nie udostępnił im egzemplarza przedmiotowej decyzji z 20 kwietnia 2017 r., co spowodowało, że nie mogli zapoznać się z zawartą w tym akcie informacją o możliwości rezygnacji, w terminie 2 lat, z prawa do wyłączenia gruntów z produkcji leśnej oraz ubiegania się o zwrot poniesionych w związku z tym należności.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez strony wywiodło, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdza umocowanie występującego w postępowaniu radcy prawnego do działania w imieniu skarżących, którzy pomimo wezwania nie nadesłali odwołania udzielonego mu pełnomocnictwa. Ponownie przy tym zaznaczyło, że drzewa zostały usunięte ze należącego do nich gruntu jeszcze przed zmianą jego użytkowania, a zatem jeszcze wtedy, gdy był on lasem. W konsekwencji, w sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy o ochronie przyrody dotyczące udzielania zezwoleń na usunięcie drzew, lecz uregulowania ustawy o lasach i dlatego postępowanie w niniejszym zakresie podlegało umorzeniu.
W piśmie z 2 stycznia 2025 r. skarżący ponownie zaznaczyli, że wskazana w zaskarżonym akcie decyzja organu pierwszej instancji z 3 czerwca 2024 r., nr [...] w ogóle nie jest im znana, z kolei w piśmie nadanym do Sądu 12 lutego 2025 r. zakwestionowali argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę oraz podkreślili, że okoliczności sprawy uzasadniały wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody i nie stoi temu na przeszkodzie treść art. 83f wspomnianego aktu. Dodatkowo wskazali na szereg nieprawidłowości, do jakich doszło w ich przekonaniu przy realizacji inwestycji, w ramach której sporne drzewa wycięto z ich nieruchomości.
Nadto strony nadesłały do Sądu pismo z 10 lutego 2025 r., do którego dołączyły wypowiedzenie pełnomocnictwa reprezentującemu ich radcy prawnemu dokonane z dniem 20 czerwca 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 tej regulacji, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 powołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Dokonana w tym kontekście sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) wykazała, że kwestionowany przez strony akt odpowiada wymogom prawa.
Przedmiotem zaskarżenia jest w niniejszej sprawie decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie usunięcia drzew rosnących na należącej do skarżących działce nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w S.. Jak wynika z akt administracyjnych, postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte przez Burmistrza Miasta S. z urzędu, w związku z interwencją Regionalnej Izby Obrachunkowej, która została poinformowana przez skarżących o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych polegającym na zaniechaniu pobrania przez organ pierwszej instancji od podmiotu dokonującego wycinki, opłaty należnej z tego tytułu przewidzianej w ustawie o ochronie przyrody.
Orzekające w sprawie organy zgodnie przyjęły, że nie są w rzeczonej sprawie właściwe albowiem przepisy powyższej ustawy upoważniające organ gminy do ustalenia opłaty za usunięcie drzew nie mają w niej zastosowania, gdyż wycinka ta podlega zupełnie innym rygorom określonym w unormowaniach ustawy o lasach.
Kluczowe znaczenie w rozpoznanej sprawie ma odpowiedź na pytanie, czy grunt, z którego sporne drzewa zostały wycięte mieści się w dyspozycji art. 83f ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody, a mianowicie czy w czasie wycinki stanowił las w rozumieniu przepisów ustawy o lasach. Z mocy tego uregulowania, usunięcie drzew lub krzewów w lasach nie podlega bowiem obowiązkowi uzyskania zezwolenia w trybie art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, a także - co wymaga podkreślenia - nie jest możliwe wymierzenie z tego tytułu kary pieniężnej, co wynika jednoznacznie z art. 88 ust. 10 powołanej regulacji, który wyłącza zastosowanie art. 88 ust. 1 tej ustawy, czyli nałożenie w jego trybie przedmiotowej opłaty zarówno za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia (art. 88 ust. 1 pkt 1), jak i za usunięcie drzewa bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 1 pkt 2).
Sąd dostrzega pewną niekonsekwencję co do określenia przedmiotu postępowania, jaka istnieje pomiędzy samym rozstrzygnięciem zawartym w decyzji pierwszoinstancyjnej (utrzymanym w mocy przez Kolegium), gdzie mowa o umorzeniu postępowania "w sprawie usunięcia drzew bez zgody posiadacza nieruchomości" - co wskazywałoby na analizę okoliczności sprawy przez pryzmat stanu opisanego w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, a jej uzasadnieniem, w którym argumentacja opiera się przede wszystkim na wywodzie o braku podstaw do zastosowania art. 83 ust. 1 tej ustawy (obowiązek uzyskania zezwolenia na wycinkę), a zatem świadczy o tym, że sprawę zbadano pod kątem możliwości zastosowania art. 88 ust. 1 pkt 1 przedmiotowego aktu (usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia). Nieścisłość ta pozostaje jednak bez istotnego wpływu na wynik sprawy, albowiem, jak wspomniano wyżej, zarówno w pierwszym jak i w drugim przypadku kara za usunięcie drzewa z gruntu stanowiącego las nie może zostać wymierzona.
Trafnie przy tym organy obydwu instancji uznały, że teren należącej do skarżących nieruchomości, z którego sporne drzewa usunięto, w dacie dokonania wycinki spełniał kryteria lasu. W świetle powołanego art. 3 ust. 1 ustawy o lasach, lasem jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony: (a) przeznaczony do produkcji leśnej lub (b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo (c) wpisany do rejestru zabytków. Zgodnie jednak z utrwalonym stanowiskiem judykatury, który skład orzekający podziela, o tym, czy dany grunt jest lasem w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o lasach, decyduje w pierwszej kolejności zapis w ewidencji gruntów. Tego dowodu nie mogą samodzielnie kwestionować organy administracji poprzez klasyfikowanie danego gruntu jako lasu wyłącznie w oparciu o definicję ustawową zawartą w ustawie o lasach i z pominięciem wpisu w ewidencji. Lasem w rozumieniu powołanej ustawy jest więc każdy grunt, który spełnia prawne przesłanki przewidziane w jej art. 3, bez względu na to, czy znajduje się na nim roślinność leśna i czyją pozostaje własnością, a zasadniczym dowodem decydującym o ustaleniu, czy teren stanowi las, jest zapis w ewidencji gruntów (por. wyroki NSA z 2 października 2015 r., sygn. akt II OSK 308/14, publ. Lex nr 2002652 i z 21 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 984/11, publ. Lex nr 1364168 oraz wyroki: WSA w Bydgoszczy z 18 lipca 2023 r., sygn. Akt II SA/Bd 490/23, publ. Lex nr 3623745, WSA w Poznaniu z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 946/17, publ. Lex nr 2436412). Rozróżnienie rodzajów użytków gruntowych odbywa się na podstawie przypisania cech, właściwości, czy też sposobu zagospodarowania, charakterystycznych dla danego rodzaju użytków, a elementy te określa rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024, poz. 219). Zgodnie z punktem 1.10 tego załącznika, zatytułowanego: "Zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych", do lasów (symbol Ls) zalicza się grunty określone jako "las" w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Oczywiste jest więc, że zaliczanie gruntów do lasów przeprowadza się z uwzględnieniem przepisu art. 3 ustawy o lasach, który to przepis definiuje pojęcie lasu (vide: wyrok NSA z 28 października 2022 r., sygn. akt I OSK 71/21, publ. Lex nr 3442472). W rezultacie, jeżeli dany teren jest sklasyfikowany w ewidencji gruntów i budynków jako las, zakwestionowanie tego zapisu jest możliwe wyłącznie wówczas, gdyby wynikające z niego domniemanie zostało obalone przekonującym przeciwdowodem wskazującym na to, że ów grunt nie spełnia przesłanek określonych w art. 3 ustawy o lasach.
W rozpoznanej sprawie jest poza sporem, że wycinka drzew została wykonana przez firmę działającą na zlecenie inwestora nie później niż 6 lipca 2017 r. albowiem w tym dniu wystawione zostało świadectwo legalności pozyskanego z nich drewna. Równocześnie z informacji przekazanej przez Starostwo Powiatowe w S. wynika, że zmiana zapisu w ewidencji gruntów w wyniku której fragment należącej do stron działki o nr ewid. [...] zakwalifikowany dotychczas pod symbolem Ls (las) oznaczono jako Ti (inne tereny komunikacyjne) nastąpiła dopiero 23 stycznia 2019 r., na podstawie mapy z projektem podziału nieruchomości oraz ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta S. z 12 grudnia 2018 r. (o podziale tej nieruchomości). Nie budzi zatem wątpliwości, że w dniu usunięcia spornych drzew, przedmiotowy teren stanowił według ewidencji gruntów las, zaś zalegający w aktach sprawy materiał dowodowy nie daje podstaw do kwestionowania tego zapisu, lecz przeciwnie, potwierdza taki charakter. Konkluzja ta wynika w szczególności z decyzji o wyłączeniu z produkcji leśnej, gdzie wskazano wyraźnie, że sporny fragment owej nieruchomości jest lasem, jak również z treści wspomnianego świadectwa legalności pozyskania drewna, w którym określono, że pochodzące z wycinki drewno pozyskano z lasu.
Za chybioną należy uznać argumentację skarżącego o tym, jakoby sporna nieruchomość utraciła charakter lasu już w roku 2016 w następstwie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, na mocy której działce nadano przeznaczenie o symbolu TKusn10 - tereny linii kolejowych. Przyjdzie bowiem wyjaśnić, że miejscowy plan określa jedynie potencjalny cel na jaki dana nieruchomość może być wykorzystana, a nie jej aktualny sposób wykorzystania. Zmiana miejscowego planu nie wywiera więc wpływu na dotychczasowy sposób korzystania z gruntu, lecz jedynie określa, na jaki cel może on być przeznaczony w przyszłości. W rezultacie, zmiana ta nie stanowi dostatecznej podstawy do wprowadzania zmian w ewidencji gruntów i budynków. Przeznaczenie gruntów w planie miejscowym na odmienne niż dotąd cele nie skutkuje automatycznie pozbawieniem tych terenów ich faktycznego, dotychczasowego charakteru: w tym wypadku leśnego. Dopiero dokonanie wyłączenia gruntu z produkcji leśnej na podstawie decyzji właściwego organu w oparciu o przepisy art. 11 i 12 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 82), będzie umożliwiało zmianę oznaczenia działki w ewidencji gruntów i budynków, a w konsekwencji utratę statusu lasu. (por. wyrok WSA w Warszawie z 23 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 106/21, publ. Lex nr 3179124 oraz wyrok WSA w Białymstoku z 4 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 115/21 - publ. CBOSA).
W rozpoznanej sprawie jest poza sporem, że skarżący wyrazili zgodę na dokonanie przez inwestora zmiany przeznaczenia spornej części należącej do nich działki na cele nieleśne (zalegające w aktach administracyjnych pismo z 23 stycznia 2017 r.), a nadto udzielili pełnomocnikowi zarządu inwestora wyraźnego upoważnienia do "przeprowadzenia procedury zmiany przeznaczenia użytkowania terenów - wyłączenia gruntów z produkcji leśnej oraz do wszelkich działań administracyjnych z tym związanych" (pełnomocnictwo z 23 stycznia 2017 r.). Usunięcie drzew z przedmiotowego terenu stanowiło integralny element właśnie tej procedury, w ramach której Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K. 20 kwietnia 2017 r. wydał na podstawie art. 11 ustawy o lasach, decyzję o zezwoleniu na trwałe wyłączenie gruntu z produkcji leśnej, czyli upoważniająca do dokonania czynności zmierzających do pozbawiania jej leśnego charakteru. Usunięcie drzew nastąpiło więc niewątpliwie jeszcze przed utratą przez sporny teren leśnego charakteru, a prawdopodobnie nawet przed wydaniem powołanej decyzji z 20 kwietnia 2017 r., na co wskazuje fakt, iż w treści tego aktu nałożono na inwestora obowiązek zapłaty jednorazowego odszkodowania za przedwczesny wyrąb drzewostanu (nie sposób ustalić jednoznacznie w jakim stopniu albowiem decyzją objęto jeszcze kilka innych działek). Podnoszone przez skarżących zarzuty dotyczące tej decyzji nie mogły odnieść skutku. Pozostaje bowiem poza sporem, że w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia akt ten posiadał walor ostateczności i pozostawał w obrocie prawnym, z kolei zastrzeżenia co do jego prawidłowości wykraczają poza przedmiot niniejszej sprawy i nie mogą podlegać ocenie Sądu. Tylko marginalnie godzi się zwrócić uwagę, że wbrew twierdzeniom stron, brak jest podstaw do formułowania twierdzeń o tym jakoby wskazana decyzja obarczona była w sposób jednoznaczny i oczywisty wadą powodującą jej nieważność, polegającą na wydaniu z naruszeniem przepisów o właściwości, gdyż Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych wydał ją na podstawie normy kompetencyjnej wyrażonej w art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów leśnych i rolnych zawierającej generalne upoważnienie tego organu w sprawach ochrony gruntów leśnych, z kolei powołany przez skarżących art. 13 ust. 3 pkt 1 ustawy o lasach w istocie ogranicza tę właściwość do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, jednak owo ograniczenie dotyczy jedynie spraw określonych w art. 2 tego przepisu, czyli zmiany lasu na użytek rolny, co nie miało w niniejszej sprawie miejsca.
Niezależnie od oceny powyższych zastrzeżeń, nie mogły one mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji bowiem decydujące znaczenie ma tu okoliczność, że sporne drzewa zostały usunięte wtedy, gdy - jak wyjaśniono powyżej - teren, na którym rosły stanowił las w rozumieniu art. 83f ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 3 ustawy o lasach.
Z tego samego powodu na uwzględnienie nie zasługuje podnoszona w skardze argumentacja dotycząca braku zgody stron na dokonanie spornej wycinki przez inwestora, jak również kwestie rozliczenia pomiędzy nimi korzyści uzyskanych z tytułu pozyskanego w wyniku wycinki drewna. Jak nadmieniono powyżej, skarżący bezspornie upoważnili pełnomocnika zarządu inwestora do przeprowadzenia procedury wyłączenia gruntu z produkcji leśnej, zaś ocena, czy przedmiotowe upoważnienie obejmowało także wycinkę wraz pobraniem środków za pozyskane drewno, a także, czy skarżący zostali w tym zakresie wprowadzeni w błąd przez inwestora nie zmienia faktu, że skoro usunięcie drzew nastąpiło z terenu lasu, to i tak brak było podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w przedmiocie wymierzenia opłaty na zasadzie art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody, co czyniło postepowanie bezprzedmiotowym. Jedynie na marginesie wypada zauważyć, że tego rodzaju zastrzeżenia mogą być przedmiotem ewentualnych roszczeń cywilnoprawnych bądź stanowić przyczynę wszczęcia postępowania karnego.
Chybiony jest również zarzut dotyczący wydania w zakresie tej samej sprawy przez organ pierwszej instancji dwóch decyzji w tym samym dniu, to jest 3 czerwca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej w treści swojej decyzji rzeczywiście wskazało numer decyzji pierwszoinstancyjnej jako "[...]", jednak analiza uzasadnienia decyzji organu odwoławczego jak również akt administracyjnych wskazuje jasno, że numer ten powołano najprawdopodobniej omyłkowo. W aktach sprawy brak jest bowiem decyzji o takim numerze, z kolei uzasadnienie decyzji wydanej przez Kolegium odnosi się wyraźnie do kwestii będących przedmiotem decyzji Burmistrza Miasta S. z 3 czerwca 2024 r., nr [...] i wszystko to wskazuje, że wydano wówczas tylko tą decyzję, zaś numer "[...]" stanowi efekt omyłki pisarskiej.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący uchybień do jakich miało w ocenie skarżących dojść przy doręczeniu im decyzji organu pierwszej instancji. Z zalegających w aktach administracyjnych zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, że przesyłka zawierająca tą decyzję skierowana do B. K. została mu prawidłowo doręczona, gdyż jej odbiór został dokonany przez L. K. będącego dlań dorosłym domownikiem. Z kolei egzemplarz decyzji przeznaczony dla L. K. wysłano do reprezentującego go radcy prawnego A. S., któremu (jak sam przyznał w skardze) udzielił on w tej sprawie pełnomocnictwa i także to doręczenie należy uznać za skuteczne. Chociaż bowiem wyżej wymieniony powołał się na wypowiedzenie owego pełnomocnictwa dokonane już z dniem 20 czerwca 2022 r., to jednak z akt sprawy nie wynika, aby powiadomił o tym fakcie orzekające w sprawie organy. Niezależnie od powyższego wymaga podkreślenia, że odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej skarżący złożyli w terminie a ich treść, w której odnieśli się w sposób klarowny i wyczerpujący do tego rozstrzygnięcia wskazuje, że zapoznali się z przedmiotową decyzją dostatecznie wnikliwie, w czym nie przeszkodziły im sygnalizowane najpierw w odwołaniu a potem w skardze zastrzeżenia co do doręczenia tego aktu.
Zważywszy wszystkie powołane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jej uchylenie, została poprzedzona postępowaniem czyniącym zadość zasadom procesowym, właściwym ustaleniem stanu faktycznego oraz jego prawidłowym rozważeniem. Wydający ten akt organ trafnie też zastosował przepisy prawa materialnego, poddając je prawidłowej wykładni. Dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzeczono o oddaleniu skargi.