II SA/GL 949/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2022-11-08
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona przyrodyusuwanie drzewnasadzenia zastępczepas drogowybezpieczeństwo ruchu drogowegopostępowanie administracyjneuzgodnienie z RDOŚWSAprawo ochrony środowiska

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję zezwalającą na usunięcie drzew z pasa drogowego z powodu naruszenia procedury uzgodnienia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska.

Sprawa dotyczyła skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy zezwolenie na usunięcie 12 drzew z pasa drogowego i nałożyła obowiązek nasadzeń zastępczych. Sąd uchylił obie decyzje, wskazując na naruszenie art. 83a ust. 2a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na braku uzgodnienia projektu zezwolenia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska przed wydaniem decyzji pierwszej instancji. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na potencjalne naruszenie przepisów dotyczących stron postępowania w związku z nałożeniem obowiązku nasadzeń na terenie Gminy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę Zarządu Dróg Wojewódzkich (ZDW) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy zezwalającą na usunięcie 12 drzew z pasa drogowego i nakładającą obowiązek wykonania 10 nasadzeń zastępczych. ZDW kwestionował obowiązek nasadzeń, argumentując, że powinien być on fakultatywny i nie powinien być nakładany na teren, który nie jest w posiadaniu skarżącego, zwłaszcza gdy drzewa zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego. Organy administracji obu instancji stały na stanowisku, że nasadzenia zastępcze są konieczne dla zrekompensowania uszczerbku w środowisku i że wskazany teren jest odpowiedni. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Głównym powodem uchylenia było naruszenie przepisów proceduralnych, a konkretnie art. 83a ust. 2a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który nakazuje uzgodnienie projektu zezwolenia na usunięcie drzew z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska. Sąd stwierdził, że organ pierwszej instancji nie dopełnił tego obowiązku, a wcześniejsze uzgodnienie projektu innej decyzji nie było wystarczające w obliczu zmian wprowadzonych w kolejnej decyzji. Sąd zwrócił również uwagę na potencjalne naruszenie przepisów dotyczących stron postępowania, gdyż decyzja nakładała obowiązek na Gminę, która nie była stroną postępowania. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ pierwszej instancji nieprawidłowo nałożył obowiązek nasadzeń zastępczych, a następnie organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, naruszając przepisy proceduralne.

Uzasadnienie

Sąd uchylił decyzję z powodu naruszenia art. 83a ust. 2a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który wymaga uzgodnienia projektu zezwolenia na usunięcie drzew z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska. Brak takiego uzgodnienia przed wydaniem decyzji pierwszej instancji stanowi istotne naruszenie proceduralne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.p. art. 83 § ust. 1

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 83a § ust. 2

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Pomocnicze

u.o.p. art. 83a § ust. 3

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 83a § ust. 6

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 83c § ust. 3

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 83c § ust. 4

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 83d § ust. 2

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 86 § ust. 1 pkt 5 i 10

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 86 § ust. 2

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 24

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 49 § § 1

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie art. 52 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie art. 53 § ust. 1

Konstytucja RP art. 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organ pierwszej instancji obowiązku uzgodnienia projektu zezwolenia na usunięcie drzew z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska (art. 83a ust. 2a p.p.s.a.). Decyzja organu pierwszej instancji dotyka praw i obowiązków Gminy K., która nie była stroną postępowania, co może stanowić podstawę do wyłączenia organu (art. 24 k.p.a.).

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego dotycząca fakultatywności obowiązku nasadzeń zastępczych i jego lokalizacji w pasie drogowym, która nie została merytorycznie oceniona przez sąd z powodu naruszeń proceduralnych.

Godne uwagi sformułowania

organ I instancji nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 83a ust. 2a u.o.p. decyzja o zezwoleniu na wycięcie drzew i krzewów zawiera jednocześnie uprawnienie, jak też warunki na jakich uprawniony podmiot może z tego uprawnienia skorzystać. Nie można zatem skutecznie zaskarżyć jedynie elementów niekorzystnych dla wnioskodawcy, dotyczących nałożonych na niego obowiązków, z pominięciem korzystnego uprawnienia.

Skład orzekający

Stanisław Nitecki

przewodniczący

Wojciech Gapiński

sprawozdawca

Renata Siudyka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie procedury uzgodnień z RDOŚ przy wydawaniu zezwoleń na usunięcie drzew, powiązanie uprawnienia do wycinki z obowiązkiem nasadzeń zastępczych, kwestia stron postępowania w sprawach dotyczących nieruchomości gminnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury uzgodnień w sprawach ochrony przyrody; kwestia stron postępowania wymaga indywidualnej oceny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są procedury administracyjne, nawet jeśli wydają się formalne. Uchylenie decyzji z powodu braku uzgodnienia z RDOŚ jest ważną lekcją dla organów i stron postępowań. Dodatkowo, porusza kwestię bezpieczeństwa drogowego w kontekście zieleni.

Brak uzgodnienia z RDOŚ to błąd, który kosztował uchylenie decyzji o wycince drzew.

Dane finansowe

WPS: 680 PLN

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 949/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Renata Siudyka
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Wojciech Gapiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 916
art. 83 ust. 1, art. 83a ust. 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2022r. sprawy ze skargi Zarządu D. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 6 maja 2022 r. nr SKO.OS/41.9/91/2022/2587/BL w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia 19 stycznia 2022r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 680 ( słownie: sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 6 maja 2022 r. nr SKO.OS/41.9/91/2022/2587/BL, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. - dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania Z. w K. (dalej – Skarżący, ZDW), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. (dalej – organ I instancji) z dnia 19 stycznia 2022 r. nr [...], którą:
1) zezwolił ZDW na usunięcie 12 sztuk drzew o gatunkach i obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm - wskazanych w tabeli, z nieruchomości położonych w miejscowości [...], na terenie działek o nr [...], [...], k.m. 1 obr. R. , stanowiących własność Województwa Śląskiego w gospodarowaniu ZDW;
2) ustalił termin usunięcia drzew wyszczególnionych w pkt 1 decyzji - do 31 grudnia 2022 r.;
3) wskazał, że w przypadku pojawienia się przed wycinką gatunków podlegających ochronie prawnej należy uzyskać zgodę Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. w trybie art. 56 u.o.p.;
4) zobowiązał ZDW do wykonania nasadzeń zastępczych w ilości 10 sztuk drzew należących do gatunku lipa drobnolistna (tilia cordata) na terenie nieruchomości położonej w [...], działka nr [...], k.m. 1, obr. [...] (działka gminna - droga transportu rolnego) o minimalnym obwodzie na wysokości 100 cm wynoszącym 12 cm, w terminie do 30 kwietnia 2023 r.;
5) zobowiązał ZDW do pisemnego poinformowania urzędu o wykonaniu nasadzeń zastępczych w terminie do 30 czerwca 2023 r.;
6) ustalił, że ZDW jest zwolniony od ponoszenia opłaty, na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 5 i 10 u.o.p.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 23 listopada 2020 r. ZDW zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o udzielnie zezwolenia na usuniecie 14 drzew rosnących w pasie drogowym [...] w miejscowości [...] przy ul. [...] (działka nr [...], [...]). We wniosku zawarto również prośbę o odstąpienie od nakładania obowiązku nasadzeń zastępczych.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, organ I instancji decyzją z dnia 22 stycznia 2021 r. nr [...]) zezwolił na usunięcie 12 drzew określonych wnioskiem (dwa drzewa są podwójne), 2) ustalił termin wycinki do 31 grudnia 2021 r., 3) zobowiązał do nasadzeń zastępczych w ilości 12 sztuk drzew należących do gatunku lipca drobnolistna, 4) zwolnił ZDW z opłaty na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 5 i 10 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (dalej – u.o.p.). Wskutek odwołania, Kolegium decyzją z dnia 15 marca 2021 r. nr SKO.OS/41.9/109/2021/2164/KK uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Kolejną decyzją z dnia 23 lipca 2021 r. nr [...] Wójt Gminy: 1) zezwolił na usunięcie 12 drzew określonych wnioskiem (dwa drzewa są podwójne), 2) ustalił termin usunięcia drzew do 31 maja 2022 r., 3) wskazał, że w przypadku pojawianie się przed wycinką gatunków podlegających ochronie prawnej należy uzyskać zgodę Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w trybie art. 56 u.o.p., 4) zobowiązał do nasadzeń zastępczych w ilości 12 sztuk drzew należących do gatunku lipca drobnolistna, 5) zobowiązał do pisemnego poinformowania o wykonaniu nasadzeń zastępczych, 6) zwolnił ZDW z opłaty na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 5 i 10 u.o.p. Również i w tym przypadku Kolegium wydało w dniu 18 listopada 2021 r. decyzję kasacyjną.
W toku dalszego postępowania Wójt Gminy decyzją z dnia 19 stycznia 2022 r.:
1) zezwolił ZDW na usunięcie 12 sztuk drzew o gatunkach i obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm - wskazanych w tabeli, z nieruchomości położonych w miejscowości [...], na terenie działek o nr [...], [...], k.m. 1 obr. [...], stanowiących własność Województwa Śląskiego w gospodarowaniu ZDW;
2) ustalił termin usunięcia drzew wyszczególnionych w pkt 1 decyzji - do 31 grudnia 2022 r.;
3) wskazał, że w przypadku pojawienia się przed wycinką gatunków podlegających ochronie prawnej należy uzyskać zgodę Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. w trybie art. 56 u.o.p.;
4) zobowiązał ZDW do wykonania nasadzeń zastępczych w ilości 10 sztuk drzew należących do gatunku lipa drobnolistna (tilia cordata) na terenie nieruchomości położonej w [...], działka nr [...] , k.m. 1, obr. [...] (działka gminna - droga transportu rolnego) o minimalnym obwodzie na wysokości 100 cm wynoszącym 12 cm, w terminie do 30 kwietnia 2023 r.;
5) zobowiązał ZDW do pisemnego poinformowania urzędu o wykonaniu nasadzeń zastępczych w terminie do 30 czerwca 2023 r.;
6) ustalił, że ZDW jest zwolniony od ponoszenia opłaty, na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 5 i 10 u.o.p.
W uzasadnieniu opisano stan drzew, których dotyczył wniosek. Wskazano w tym zakresie, że drzewa oznaczone nr od 1 do 7 rosną na skarpie i mają odsłonięty system korzeniowy. Pomimo dobrego stanu zdrowotnego mogą stanowić zagrożenie dla ruchu ze względu na ich umiejscowienie. Z kolei drzewa od nr 8 do 14 znajdują się bądź to w złym stanie fitosanitarnym, bądź też są obumarłe lub porażone jemiołą. Argumentując potrzebę nasadzeń zastępczych podniesiono ich znaczenie dla lokalnej przyrody oraz wyjaśniono, że od tego obowiązku odstąpiono w odniesieniu do drzew w złym stanie fitosanitarnym oraz obumarłych (drzewa o nr 8, 9, 10 i 14).
W odwołaniu z dnia 27 stycznia 2022 r. ZDW kwestionując decyzję organu I instancji z dnia 19 stycznia 2022 r. podkreślił, że we wniosku zawarta była prośba o odstąpienie od obowiązku nasadzeń zastępczych. Wskazano w tym względzie, że organ winien mieć na względzie to, że Skarżący poza pasem drogowym nie dysponuje innymi terenami pod nasadzenia zastępcze. Natomiast nie ma podstaw do wskazywania innej lokalizacji poza terenem, z których drzewa będą usuwane. Podniesiono przy tym, że nasadzenia zastępcze nie są warunkiem obligatoryjnym i pozostają w sferze uznania organu. Powołując się na wyniki kontroli Najwyższej Izby Kontroli pn. "Bezpieczeństwo ruchu drogowego", zasadę zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji RP), program RISER oraz § 52 ust. 2 i § 53 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, wywiedziono niecelowość umieszczania drzew w pasie drogowym, które negatywnie wpływają na bezpieczeństwo w ruchu drogowym.
Kolegium nie przychylając się do argumentacji odwołania, decyzją z dnia 6 maja 2022 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
W motywach decyzji po przedstawieniu stanu prawnego organ odwoławczy wyraził stanowisko, że Wójt Gminy uzasadnił potrzebę dokonania nasadzeń zastępczych uzasadniając to potrzebą wyrównania uszczerbku w środowisku, a także wskazano na szereg okoliczności przemawiających za odpowiednim utrzymaniem zieleni, wynikających z przyjętego w Gminie "Programu Ochrony Środowiska dla Gminy K. na lata 2018 - 2022 z perspektywą do roku 2025". Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że decyzja zezwalająca na warunkowe usunięcie drzew spełnia wszystkie wymogi określone w art. 83d ust. 2 i art. 83c ust. 4 u.o.p. Organ odwoławczy zaaprobował także argumentację organu I instancji w zakresie wyznaczonego miejsca wykonania nasadzeń zastępczych. Jak bowiem wskazano, działka położona w [...] o nr [...] jest drogą transportu rolnego, przy której znajduje się niewiele budynków, a częstotliwość przejazdu samochodów bardzo rzadka, nadto do Pałacu w [...] prowadzi ścieżka łącząca się z tą drogą, często uczęszczana przez mieszkańców i turystów, a zatem dodatkowe drzewa - stanowiące rekompensatę za drzewa wycięte - podkreślą walory przyrodnicze i krajobrazowe terenu.
W skardze z dnia 31 maja 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, na decyzję Kolegium pełnomocnik ZDW zarzucił naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji Wójta Gminy K. z dnia 19 stycznia 2022 r. w części, tj. w zakresie pkt 4 i 5 i brak przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, w sytuacji w której decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w postaci:
1) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 136 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i brak uwzględnienia, iż nałożenie na Skarżącego obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych stoi w sprzeczności z interesem społecznym w postaci zapewnienia bezpieczeństwa na drodze publicznej oraz ciążącym na zarządcy drogi obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa na drodze publicznej;
2) art. 86 ust. 2 u.o.p. oraz art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nałożenie na Skarżącego obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych na nieruchomości niebędącej w posiadaniu Skarżącego, a tym samym Skarżący nie ma możliwości zabezpieczenia realizacji ciążącego na nim obowiązku, jak wymaga tego art. 86 ust. 2 u.o.p.
Wobec tych zarzutów pełnomocnik ZDW wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w zakresie pkt 4 i 5, a także o zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Dla uzasadnienia zarzutów pełnomocnik ZDW posłużył się argumentacją, która zaprezentowana została w odwołaniu. Dodatkowo podniesiono, że wskazanie pasa drogowego, jak miejsca nasadzeń zastępczych pozostaje w sprzeczności z interesem społecznym w postaci prawa do bezpiecznego korzystania z dróg publicznych przez uczestników ruchu oraz ciążącym na zarządcy drogi obowiązkiem zapewnienia bezpieczeństwa na drodze publicznej. Ponadto wskazano, że skoro podstawą odstąpienia od naliczania opłaty jest zagrożenie dla ruchu drogowego (art. 86 ust. 1 pkt 5 i 10 u.o.p.), to nielogicznym jest nakładanie kwestionowanego obowiązku. Pełnomocnik ZDW zarzucił ponadto, że organ nie przeanalizował zasadności dokonywania nasadzeń w kontekście bezpieczeństwa ruchu, w tym z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Podkreślił, że wskazanie terenu nasadzeń, które nie pozostaje w posiadaniu Skarżącego wpływa na to, że nie będzie miał on możliwości zadbania o drzewa.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sprawy jest ustalenie, czy organy zasadnie zobligowały ZDW do nasadzeń zastępczych w ilości 10 drzew z gatunku lipa drobnolistna w zamian za usunięcie 12 drzew z terenu pasa drogowego, które zagrażały bezpieczeństwu ruchu, jaki się odbywa w tym obszarze. W pozostałym zakresie zaskarżona decyzja nie jest negowana przez ZDW. Według Skarżącego, organ I instancji winien odstąpić od nakładania kwestionowanego obowiązku, który ma charakter fakultatywny. Umotywowano to tym, że obowiązek ten powinien być zrealizowany na terenie, do którego Skarżący posiada tytuł, a to jest możliwe jedynie w pasie drogowy. To z kolei pozostaje w sprzeczności z interesem społecznym. Mianowicie – jak twierdzi ZDW – należy eliminować z obszaru pasa drogowego wszelkie przeszkody, a więc i drzewa, które negatywnie wpływają na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Wskazano również, że wybór do nasadzeń pasa drogowego będącego w dyspozycji organu I instancji, oprócz wcześniejszych uwag, jest nieprawidłowe również z tego względu, że ZDW nie będzie miał możliwości zadbania o sadzonki i ich ochronę.
Z kolei organy obu instancji prezentują pogląd o potrzebie kompensacji uszczerbku w przyrodzie spowodowanego planowanym usunięciem drzew. Wyraziły również stanowisko, że pas drogowy, w obrębie którego zlokalizowana jest droga charakteryzująca się niskim natężeniem ruchu, a także prowadząca do obiektu historycznego, stanowi właściwe miejsce do nasadzeń zastępczych, a posadzone drzewa podkreślą walory przyrodnicze i krajobrazowe tego terenu.
Przystępując do rozważań wskazać należy, że w myśl art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 916 z późn. zm. – dalej u.o.p.) usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm.) - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Jak stanowi art. 83c ust. 3 u.o.p., wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu. W takiej sytuacji właściwy organ, stosownie do treści art. 83c ust. 4 u.o.p., bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu: 1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie; 2) wartość kulturową; 3) walory krajobrazowe; 4) lokalizację. Natomiast – jak stanowi art. 83d ust. 2 u.o.p. - w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastępczych, zezwolenie to określa dodatkowo: 1) miejsce nasadzeń; 2) liczbę drzew lub wielkość powierzchni krzewów; 3) minimalny obwód pni drzew na wysokości 100 cm lub minimalny wiek krzewów; 4) gatunek lub odmianę drzew lub krzewów; 5) termin wykonania nasadzeń; 6) termin złożenia informacji o wykonaniu nasadzeń.
Jak trafnie zauważono w skardze, obowiązek nasadzeń zastępczych ma charakter fakultatywny, a więc jego nałożenie uzależnione jest od uznania organu, który kieruje się w tym względzie wskazówkami określonymi w art. 83c ust. 4 u.o.p. Jednocześnie należy zaznaczyć, że wnioskowanie o odstąpienie przez organ od stosowania owego uprawnienia nie jest dla niego wiążące. Zatem powoływanie się przez Skarżącego na zawarcie we wniosku żądania (prośby) w tym zakresie pozostaje bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy.
Rozważania w kwestii zasadności udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew z terenu pasa drogowego, w tym dotyczące nałożenia obowiązku nasadzeń zastępczych mających rekompensować stratę w przyrodzie, winny znaleźć wyraz z projekcie decyzji. Dokument ten - zgodnie z art. 83a ust. 2 u.o.p. - podlega uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (powinność uzgodnienia nie jest wymagana dla usunięcia obcych gatunków topoli). W tym celu – myśl art. 83a ust. 3 u.o.p. - organ właściwy do wydania zezwolenia, niezwłocznie przekazuje do uzgodnienia projekt zezwolenia wraz z aktami sprawy, w tym dokumentację fotograficzną drzewa lub krzewu. Niewyrażenie stanowiska w terminie 30 dni, a w przypadku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - 60 dni, od dnia otrzymania projektu zezwolenia, przez organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska, uznaje się za uzgodnienie zezwolenia (art. 83a ust. 6 u.o.p.).
Z powyższego wynika, że organ właściwy do wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew z obrębu pasa drogowego drogi publicznej, po przeprowadzeniu stosownego postępowania, sporządza projekt decyzji w tym przedmiocie, a następnie przekazuje go właściwemu organowi do uzgodnienia. Podkreślić należy, że działania te podejmowane są przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie pierwszoinstancyjne. Z kolei organ uzgadniający nie dokonuje rozstrzygnięcia sprawy głównej będącej przedmiotem postępowania w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew, a jedynie wyraża stanowisko w zakresie swojej właściwości i posiadanych kompetencji. Oznacza to, iż współdziała z organem głównym, do którego to należy wydanie decyzji o zezwoleniu (bądź odmowie) usunięcia wnioskowanych drzew. Działając zatem w porozumieniu z organem głównym, organ uzgadniający wydaje postanowienie, które jest formalnym wyrazem akceptacji (lub jej braku) odnośnie stanowiska organu głównego w zakresie tych aspektów merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, które należą do właściwości organu współdziałającego. Brak wypracowania wspólnego stanowiska powoduje konieczność wydania negatywnego uzgodnienia, co w konsekwencji uniemożliwia pozytywne załatwienie sprawy, czego formalnym wyrazem musi być wydanie decyzji negatywnej w stosunku do strony wnioskującej. Oznacza to, że uzgodnienie, które może przybrać również formę dorozumianą (brak stanowiska regionalnego dyrektora ochrony środowiska w terminie zakreślonym w art. 83a ust. 6 u.o.p.) wiąże organ administracji i kształtuje końcowe jego rozstrzygnięcie.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ I instancji nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 83a ust. 2a u.o.p. Mianowicie decyzja Wójta Gminy z dnia 19 stycznia 2022 r. (która została zaskarżona w toku postępowania instancyjnego i utrzymana w mocy decyzją Kolegium, a która obecnie poddana jest kontroli sądowej) nie została poprzedzona wystąpieniem do regionalnego dyrektora ochrony środowiska o uzgodnienie jej projektu, jak wymaga tego wspomniany przepis. Faktu tego nie zmienia okoliczność, że projekt wcześniejszej decyzja organu I instancji, która została następnie opatrzona datą 23 lipca 2021 r., została przesłana w trybie art. 83a ust. 2a u.o.p. wyspecjalizowanemu organowi jakim jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. Rozstrzygnięcie to bowiem zostało wyeliminowane z obrotu prawnego przez Kolegium decyzją kasatoryjną z dnia 18 listopada 2021 r. Otóż Wójt Gminy w wyniku ponownego rozpatrzenia zweryfikował swoje stanowisko, co do ilości drzew jakie winny być nasadzone w zamian za te usunięte, tj. zmniejszył ich ilość z 12 do 10 drzew z gatunku lipa drobnolistna. Wobec chociażby tej zmiany treści sentencji decyzji, w stosunku do decyzji, która została poddana uzgodnieniu, zaistniała potrzeba powtórzenia procedury określonej w art. 83a ust. 2a u.o.p. Organ I instancji zaniechał jednak temu obowiązkowi, co doprowadziło do naruszenia wspomnianego uregulowania art. 83a ust. 2a u.o.p.
W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy podejmie działania zmierzające do uzupełnienia braków postępowania w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew z pasa drogowego przesyłając regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska projekt zezwolenia wraz z aktami sprawy, w tym dokumentację fotograficzną drzewa lub krzewu, jak wymaga tego art. 83a ust. 2a i 4 u.o.p.
Zwraca uwagę również okoliczność, że organ I instancji nakazał dokonania nasadzeń zastępczych na terenie działki stanowiącej własność Gminy K. . Tym samym wydana przez niego decyzja dotyka praw i obowiązków nie tylko Zarządu Dróg Wojewódzkich, ale również Gminy K. , która niejako stała się stroną tego postępowania. Wobec tego powstała wątpliwość co do tego, czy nie zaistniały podstawy do zastosowania art. 24 k.p.a. w związku z art. 90 ust. 1 u.o.p., tj. zobowiązującego do wyłączenia się od rozstrzygania w sprawie pracowników pozostających z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki. Okoliczność ta, w przypadku podtrzymania spornego obowiązku Skarżącego, wymaga zajęcia stanowiska przez organ ponownie rozpatrujący wniosek ZDW o udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew z pasa drogowego.
Z uwagi na przesłankę uzasadniającą uwzględnienie wniesionej skargi skład orzekający nie był uprawniony do oceny merytorycznej rozstrzygnięcia organu odwoławczego, ponieważ rozważania w tym zakresie byłyby przedwczesne.
Dodatkowo odnieść się należy do kwestii częściowego zaskarżenia decyzji Kolegium, tj. w zakresie w jakim utrzymała ona w mocy pkt 4 i 5 decyzji organu I instancji, które dotyczyły obowiązku nasadzeń zastępczych. Stwierdzić w tej materii należy, że decyzja o udzieleniu zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów zawiera jednocześnie uprawnienie, jak też warunki na jakich uprawniony podmiot może z tego uprawnienia skorzystać. Jednym z tych warunków jest dokonanie nasadzeń zastępczych. Oba elementy decyzji są zatem ze sobą powiązane. Nie można zatem skutecznie zaskarżyć jedynie elementów niekorzystnych dla wnioskodawcy, dotyczących nałożonych na niego obowiązków, z pominięciem korzystnego uprawnienia. Rozstrzygnięcie o uprawnieniu do wycięcia drzew nie może bowiem samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym ze względu na wspólną materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, a także cel i sens prowadzonego przez organy postępowania, które ma doprowadzić do zrekompensowania negatywnego wpływu usunięcia drzew i krzewów na środowisko przyrodnicze (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 655/10, Lex nr 992938; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 210/17, Lex nr 2323176). Z tych też względów zakres zaskarżenia nie mógł być uwzględniony.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania w kwocie 680 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do nich uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie adwokata w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 z późn. zm.).
Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem Kolegium w tym zakresie i brakiem żądania strony o przeprowadzenie rozprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI