II SA/GL 874/24

II SA/Gl 874/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Artur Żurawik
Rafał Wolnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1478
art. 396 ust. 1 pkt 7, art. 423 ust. 5 pkt 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 399
art. 5 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2024 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. z dnia 15 maja 2024 r. nr CK.ZUZ.4200.3.2024.BK w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. na rzecz skarżącej 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Kierownik Nadzoru Wodnego w P., działając na podstawie art. 397 ust. 1 i ust. 3 pkt 3, art. 423 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (obecnie: Dz. U. z 2024 r., poz. 1087), decyzją z 19 stycznia 2024 r. wniósł sprzeciw do zgłoszenia wodnoprawnego złożonego przez obecnie skarżącą A.G., dotyczącego wykonania urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód na dz. nr 1., obręb Z., gm. S.
W uzasadnieniu organ wskazał, że 26 października 2023 r. wypłynęło do Nadzoru Wodnego w P. zgłoszenie wodnoprawne obejmujące wykonanie powyższego urządzenia. W toku postępowania nałożono na skarżącą obowiązek uzupełnienia zgłoszenia, a w dniu 20 grudnia 2024 r. skarżąca uzupełniła zgłoszenie precyzując, że przedmiotowa inwestycja polegać będzie na wykonaniu urządzenia wodnego, tj. poletka rozsączającego (drenażu rozsączającego), służącego do wprowadzenia do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód. Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla sołectwa Z., zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia [...] r., nr [...] (Dz. Urz. Woj. Śl. z [...] r., Nr [...], poz. [...] z późn. zm.), zwanym dalej m.p.z.p., nie jest możliwym zrealizowanie przedmiotowego urządzenia na wnioskowanym terenie. Na terenie tym dopuszcza się odprowadzenie ścieków sanitarnych w okresie przejściowym (do czasu realizacji przewidywanego systemu kanalizacji) jedynie do zbiorników bezodpływowych z okresowym wywozem ścieków do oczyszczalni. Organ zaznaczył również, że przedmiotowa nieruchomość leży w orientacyjnej granicy złoża wody mineralnej "[...]".
W wyniku rozpoznania odwołania skarżącej, Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w K., zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczył podstawy prawne wydanej decyzji. Wskazał, że organ I instancji zobligowany był do oceny formalnoprawnej zgłoszenia wraz z przedłożonymi załącznikami. W wyniku tego ustalił, że planowana inwestycja jest niezgodna z m.p.z.p. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji słusznie zatem stwierdził, że przedłożone zgłoszenie wodnoprawne powoduje naruszenie art. 396 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego. Organ odwoławczy wskazał również, że organ I instancji ustalił, iż objęty zgłoszeniem obszar przedmiotowej działki znajduje się w granicy złoża wody mineralnej "[...]", dla którego to postanowienia m.p.z.p. dopuszczają odprowadzenie ścieków sanitarnych do zbiorników bezodpływowych z okresowym wywozem ścieków do oczyszczalni w celu zapobieżenia skażenia gleby (pogorszenia stanu środowiska wodnego).
W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie postanowień m.p.z.p. oraz art. 423 ust. 5 pkt 2 Prawa wodnego. Wniosła o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że mimo uzupełnienia wniosku, organ i tak wniósł sprzeciw. Przywołała orzeczenia sądów administracyjnych (sygn. akt: III SA/Po 101/23, II OSK 1247/15, VII SA/Wa 1102/21, II SA/Łd 775/23, II SA/Gl 1559/23) na okoliczność, iż regulacje m.p.z.p. nie mogą stać w sprzeczności z normami ustawowymi odnośnie możliwości budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Zaznaczyła, że organy administracji publicznej powołują się na m.p.z.p. oraz na występowanie w granicach działki złoża wody mineralnej "[...]", pomimo, że Prawo wodne określa jedynie odległość od poziomu wód gruntowych. Wskazała, że Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w K., odpowiadając na zgłoszenie wykonania urządzeń wodnych do odprowadzenia oczyszczonych ścieków do ziemi z przydomowej oczyszczalni ścieków stwierdziła, iż oczyszczalnia działa tylko lokalnie i nie ma wpływu na środowisko. Dodatkowo, powołując się na informacje powszechnie dostępne na stronie [...],, skarżąca stwierdziła, że brak jest jakiegokolwiek wpływu na te wody lecznicze z powodu występowania tzw. gruntów nieprzepuszczalnych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić trzeba, że podstawę materialnoprawną wydanych decyzji stanowił art. 435 ust. 5 pkt 2 Prawa wodnego, zgodnie z którym organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych wnosi sprzeciw, jeżeli wykonywanie czynności, robót lub urządzeń wodnych, a także korzystanie z wód narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7, nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8, lub narusza interesy osób trzecich, w tym właściciela wód.
Organy administracji publicznej obu instancji zgodnie stwierdziły, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy przedmiotowa inwestycja narusza ustalenia m.p.z.p. (art. 396 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego).
Przypomnieć zatem przyjdzie, że zgodnie z § 2 ust. 7 pkt 2 m.p.z.p., dla jednostki planu 9M, w której znajduje się przedmiotowa działka, dopuszcza się odprowadzanie ścieków sanitarnych w okresie przejściowym (do czasu realizacji przewidzianego systemu kanalizacji) do zbiorników bezodpływowych z okresowym wywozem ścieków do oczyszczalni. Z kolei § 23 ust. 4 lit. b) m.p.z.p. dla terenu całego sołectwa dopuszcza w zakresie ochrony wód możliwość stosowania przydomowych oczyszczalni ścieków pod warunkiem spełnienia wymagań ochrony środowiska, do czasu realizacji komunalnego systemu kanalizacji. W myśl natomiast § 23 ust. 8 pkt 3 m.p.z.p., w zakresie ochrony surowców naturalnych ustala się m.in. utrzymanie i ochronę terenu w granicach złoża wody mineralnej "[...]".
Już z samej treści powyższych postanowień wynika, że obowiązujący plan miejscowy nie zakazuje stosowania przydomowych oczyszczalni ścieków, a wręcz dopuszcza taką możliwość pod pewnymi warunkami.
Gdyby nawet przyjąć, jak uczyniły to orzekające w sprawie organy, że plan miejscowy dla przedmiotowego terenu dopuszcza jedynie odprowadzanie ścieków do zbiorników bezodpływowych, to wskazać przyjdzie, że tego rodzaju ograniczenie pozostaje w sprzeczności z przepisami rangi ustawowej. W konsekwencji Sąd rozpoznając obecnie sprawę uznaje takie ograniczenie za nieobowiązujące jako niezgodne z prawem – sprzeczne z regulacją wynikająca z aktu prawnego wyższego rzędu (ustawą).
Dokonując powyższej konstatacji wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (obecnie: Dz. U. z 2024 r., poz. 399), zwanej dalej u.c.p.g., właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Stosownie do art. 87 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (ust. 1). Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego (ust. 2). Z kolei art. 94 Konstytucji RP stanowi, iż organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Z kolei z zasady hierarchiczności wynika, że umocowanie do wydawania aktów niższego rzędu musi wynikać z aktów wyższego rzędu, przy czym przepisy zawarte w aktach niższego rzędu nie mogą naruszać przepisów zamieszczonych w aktach wyższego rzędu. Hierarchiczna budowa systemu źródeł prawa obliguje do przyjęcia dyrektywy interpretacyjnej, w myśl której, w razie kolizji między normami prawnymi, przepisy prawa zawarte w akcie wyższego rzędu stosuje się przed przepisami prawa zawartymi w akcie niższego rzędu. Hierarchiczność źródeł prawa wyklucza możliwość stosowania norm hierarchicznie niższych, regulujących te same kwestie w sposób odmienny (por. wyrok WSA w Białymstoku z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 846/22 oraz powołane w nim dalsze orzeczenia).
W orzecznictwie zwraca się też uwagę, że regulacje zawarte w art. 423 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego uprawniają organy wodne do wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego tylko wówczas, jeżeli wykonywanie czynności, robót lub urządzeń wodnych, a także korzystanie z wód narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tymczasem ustawodawca nie uzależnił wniesienia przez organ sprzeciwu od tego, czy wykonanie czynności, robót lub urządzeń wodnych jest zgodne z ustaleniami planu miejscowego. Nakazał mniej restrykcyjnie oceniać, czy inwestycja nie narusza ustaleń tego aktu. Zapisów planu miejscowego nie można zaś interpretować w sposób ograniczający prawo własności w zakresie, w którym nie znajduje to umocowania w obowiązujących przepisach prawa, tym bardziej że ustawodawca w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacji jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, uznał wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych, za równorzędnie dopuszczalne sposoby wypełnienia obowiązku właściwego odprowadzania ścieków (por. wyrok WSA w Łodzi z 27 września 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 645/23 oraz powołane w nim dalsze orzeczenia).
Mając powyższe na uwadze brak było podstaw do wniesienia sprzeciwu na podstawie art. 423 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego z powołaniem się na § 2 ust. 7 pkt 2 m.p.z.p.
Odnosząc się natomiast do kolejnej kwestii, a mianowicie do ochrony wód, to wbrew twierdzeniom organów, plan miejscowy dopuszcza wprost możliwość stosowania przydomowych oczyszczalni ścieków pod warunkiem spełnienia wymagań ochrony środowiska, do czasu realizacji komunalnego systemu kanalizacji (§ 23 ust. 4 lit. b m.p.z.p.).
W tej sytuacji jedyną kwestią, która pozostaje w sprawie niewyjaśniona, to ewentualne oddziaływanie planowanej przydomowej oczyszczalni ścieków na złoża wody mineralnej "[...]". W sprawie jest poza sporem, że nieruchomość, na której ma zostać zrealizowana inwestycja jest położona w orientacyjnej granicy tego złoża. Jak wynika z przywołanego już wcześniej § 23 ust. 8 pkt 3 m.p.z.p., w zakresie ochrony surowców naturalnych ustala się m.in. utrzymanie i ochronę terenu w granicach złoża wody mineralnej "[...]". Powołując się na ten zapis planu miejscowego, żaden z organów orzekających nie wyjaśnił, ani nawet nie próbował wyjaśnić, co należy w tym przypadku rozumieć przez "utrzymanie i ochronę terenu". W szczególności nie zostało w jakikolwiek sposób wykazane, że owo "utrzymanie i ochrona terenu" polegać by miało na zakazie realizacji przydomowych oczyszczalni ścieków. Jeżeli nawet dla ochrony tego złoża wskazanym byłoby całkowite ograniczenie wprowadzania do gruntu oczyszczonych ścieków z przydomowej oczyszczalni, to obowiązkiem organów było przekonujące i wyczerpujące uzasadnienie tej tezy z powołaniem się na konkretne przepisy obowiązującego prawa. Niezbędnym byłoby też wyjaśnienie i wykazanie, w jaki sposób przedmiotowa inwestycja miałaby negatywnie oddziaływać na złoże wody mineralnej w tym konkretnym miejscu i przy zastosowaniu objętej zgłoszeniem technologii. Poprzestając jedynie na przytoczeniu treści m.p.z.p. w tym zakresie, organy naruszyły przepisy prawa procesowego, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy, a na ich wysokość składa się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w kwocie 300,00 zł.
Dodać wypadnie, że powołane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl
Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają wprost z naprowadzonych rozważań. W szczególności organ odwoławczy ponownie rozpoznając odwołanie skarżącej od decyzji organu I instancji będzie miał na uwadze zalegające w aktach sprawy pismo Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z 29 listopada 2023 r., z którego wynika, że planowana inwestycja spełnia warunki, o których mowa w § 23 ust. 4 lit. b) m.p.z.p. Przede wszystkim jednak organ odwoławczy wyjaśni, na czym polega utrzymanie i ochrona terenu, o których mowa w § 23 ust. 8 pkt 3 m.p.z.p. w związku z planowaną inwestycją i w zależności od tych wyjaśnień wyda odpowiednią decyzję kończącą postępowanie w sprawie.