II SA/GL 855/24

II SA/Gl 855/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Tomasz Dziuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 39 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. Z. (Z.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr SKO.4106.1579.2023 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy rzeczowej w formie opału oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 12 grudnia 2023 r. Wójt Gminy K. odmówił A.Z. (strona, skarżący) przyznania pomocy rzeczowej w postaci opału. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał m.in. art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 36 pkt 1 lit. 3 , art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4 oraz art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej w skrócie "u.p.s.").
Organ podał, że według ustaleń z wywiadu środowiskowego skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest kawalerem i zamieszkuje w domu jednorodzinnym, którego jest właścicielem. Posiada on orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności oraz realizuje Indywidualny Program Zatrudnienia Socjalnego w Centrum Integracji Społecznej w K , gdzie otrzymuje świadczenie integracyjne w wysokości 1790,30 zł. Organ wskazał jednocześnie, że kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł, co oznacza, że zostało ono przekroczone. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że skarżący w związku z uzyskiwanymi dochodami ma możliwość przezwyciężenia zaistniałej sytuacji, wykorzystując własne możliwości, w tym zasoby finansowe.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Wskazał w nim, że na okres zimy potrzebuje 3 tony węgla, co oznacza wydatek w kwocie 5.100 zł. (koszt jednej tony węgla to 1700 zł). Otrzymywane zaś świadczenie integracyjne nie pozwala na zgromadzenie takiej kwoty. Ponadto zmuszony był zakupić nową pralkę.
Odwołanie nie przyniosło jednak oczekiwanego przez stronę skutku. Decyzją z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało bowiem w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium nakreśliło przebieg dotychczasowego postępowania, a także przedstawiło i omówiło podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia. Ponadto Kolegium przedstawiło poczynione w ramach postępowania odwoławczego ustalenia faktyczne, zbieżne z ustaleniami dokonanymi przez organ I instancji.
Kolegium stwierdziło, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na uznanie, że sytuacja finansowa i zdrowotna odwołującego nosi znamiona szczególnie uzasadnionego przypadku, który przemawiałby za koniecznością przyznania mu świadczenia.
W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o jej uchylenie oraz przyznanie opału. W uzasadnieniu skargi strona ograniczyła się do wskazania, że jej skarga jest "uzasadniona i usprawiedliwiona".
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2024 r., poz. 935) dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania skarżącemu pomocy rzeczowej w formie opału.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi powyżej kryteriami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie: t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej w skrócie u.p.s.). Art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. przewiduje zasiłek celowy przyznawany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym zależnym od spełnienia kryterium dochodowego określonego przez ustawodawcę w art. 8 ust. 1 u.p.s., które w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł. Z ustaleń poczynionych przez organy, nie kwestionowanych przez skarżącego w odwołaniu ani w skardze wynika, że jego dochód przekracza wymienione powyżej kryterium dochodowe. W takiej sytuacji prawidłowo organy rozważyły wniosek skarżącego w kontekście art. 41 pkt 1 u.p.s., zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Organy przeanalizowały wniosek skarżącego pod tym kątem i stwierdziły, że w tym przypadku nie wskazano i nie udokumentowano w sytuacji wnioskującego żadnej szczególnej okoliczności uzasadniającej przyznanie świadczenia w trybie wymienionego powyżej art. 41 pkt 1 ustawy.
Istota sporu w rozpoznawanej sprowadza się zatem do tego, czy organy zasadnie odmówiły skarżącemu przyznania specjalnego zasiłku celowego na opłacenie kosztów zakupu opału.
Rozstrzygając zarysowany powyżej spór należy zgodnie z przywołanym przepisem ocenić, czy w przypadku skarżącego zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w przywołanym art. 41 pkt 1 u.p.s.
W tym miejscu podkreślić należy, że decyzja wydawana w trybie wymienionego przepisu ma charakter uznaniowy. Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ogranicza się wyłącznie do sprawdzenia, czy nie zostały przekroczone jego granice. W ocenie Sądu w niniejszym przypadku takie przekroczenie granic uznania nie wystąpiło. W sprawie wyjaśniona została sytuacja skarżącego oraz wskazane zostały wyraźnie powody zajętego stanowiska i wydanego rozstrzygnięcia.
Nie można zanegować trudnej sytuacji materialnej skarżącego i żaden z organów tego nie uczynił. Jednak okoliczność ta nie wystarcza do przyznawania zasiłków celowych na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych potrzeb. Uznaniowy charakter decyzji wydawanej w oparciu o art. 41 pkt 1 ustawy oznacza, że o uwzględnieniu wniosku, poprzez dokonanie określonej oceny danego stanu faktycznego pod kątem występowania w nim owych "szczególnie uzasadnionych przypadków", decyduje wyłącznie organ. Należy zauważyć, że "szczególnie uzasadnione przypadki" to pojęcie niedookreślone, a jego stosowanie ma charakter ocenny. W świetle art. 41 ustawy o możliwości przyznania świadczenia nie decyduje dochód wnioskodawcy, lecz sytuacja życiowa, w której dana strona się znajduje. Sytuacja ta musi zdecydowanie i wyraźnie odbiegać od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego.
W ocenie Sądu, na podstawie analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organy zasadnie uznały, że w przypadku skarżącego nie wystąpił taki szczególnie uzasadniony przypadek.
Wymaga podkreślenia to, że świadczenie w postaci specjalnego zasiłku celowego nie posiada charakteru publicznego prawa podmiotowego, czyli świadczenia bezwzględnie należnego, jak zdaje się oczekiwać skarżący. Jak wskazano powyżej, jego przyznanie uwarunkowanie jest stwierdzeniem występowania w sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku.
W judykaturze i doktrynie przyjmuje się, że szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia, nie należą do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1416/07; z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1496/10; z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11, z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1622/11 i sygn. akt I OSK 1623/11; czy z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 336/12 ).
W ocenie Sądu analiza materiału dowodowego zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie nie pozwala na uznanie, aby taki szczególnie uzasadniony przypadek wystąpił w stosunku do skarżącego. W ocenie Sądu sytuacja, w której znajduje się obecnie skarżący nie może być zakwalifikowana jako nagła, nadzwyczajna i niespodziewana. Nie zachodzi bowiem gwałtowne i zarazem drastyczne jej pogorszenie.
W ocenie Sądu z akt administracyjnych wynika, że postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Motywy podjętych rozstrzygnięć zostały wystarczająco uzasadnione w decyzjach. Mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego zostały także należycie zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie dopatrzył się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. W związku z powyższym brak podstaw do tego, aby przyjąć, że organy orzekające w niniejszej sprawie dopuściły się przekroczenia granic uznania administracyjnego, a także że naruszyły normy prawne wynikające z art. 41 u.p.s.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem Kolegium w tym zakresie i brakiem żądania strony o przeprowadzenie rozprawy.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.