II SA/RZ 194/24

II SA/Rz 194/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-06-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Jerzy Solarski /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Józefczyk
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 904
art. 7 ust. 8a
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, li. c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A. S.A. w W. na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia 11 grudnia 2023 r. nr N-VI.7581.4.2.2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 17 października 2023 r. nr GN.6826.1.3.2022; II. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz strony skarżącej A. S.A. w W. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewoda Podkarpacki (dalej: "Wojewoda") postanowieniem z 11 grudnia 2023 r. nr N-VI.7581.4.2.2023, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023, poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a"), po rozpoznaniu zażalenia "A" S.A. w W. (dalej: "Skarżąca"), na postanowienie Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent") z 17 października 2023 r. nr GN.6826.1.3.2022, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o ustalenie w drodze decyzji wysokości rocznej opłaty przekształceniowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, położonej w P. przy ulicy [...] [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] i [...], w obrębie nr [...], dla której prowadzona jest w Sądzie Rejonowym w [...] księga wieczysta nr [...], - w udziale wynoszącym 427/4449 niewydzielonych części, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że Prezydent zawiadomieniem z 18 września 2023 r., poinformował Skarżącą o dokonaniu waloryzacji opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, zabudowanej ww. budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym w prawo własności. Z informacji zawartej w tym zawiadomieniu wynika, że zwaloryzowana opłata będzie obowiązywać od 1 stycznia 2024 r. Skarżąca wnioskiem z 27 września 2023 r., powołując się na art. 7 ust. 8a ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2023 r., poz. 904, ze zm., dalej: "ustawa"/ "ustawa przekształceniowa"), wniosła o ustalenie wysokości kwoty należnej do zapłaty z tytułu opłaty przekształceniowej w drodze decyzji. Prezydent postanowieniem z 17 października 2023 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania przedmiotowej decyzji.
W zażaleniu Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 8a ustawy przekształceniowej, poprzez jego błędną interpretację. Rozpoznając zażalenie Wojewoda wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 7 ust. 8a ustawy przekształceniowej. Regulacja ta dotyczy bowiem wyłącznie sytuacji związanych z ustaleniem wysokości opłaty przekształceniowej, a nie jej waloryzacji. Zatem Skarżąca, po otrzymaniu zaświadczenia z 10 maja 2019 r. mogła w terminie 2 miesięcy od dnia jego doręczenia złożyć wniosek o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty (opłaty przekształceniowej) w drodze decyzji, jeżeli nie zgadzała się z jej wysokością. Z tego prawa wówczas Skarżąca nie skorzystała.
Co do dokonanej waloryzacji rocznej opłaty przekształceniowej, została ona dokonana w oparciu o przepisy art. 10 ust. 1 i 2 ustawy przekształceniowej. Przepis ten nie odsyła do trybu postępowania zawartego w art. 7 ust. 8a ustawy przekształceniowej co oznacza, że w przypadku waloryzacji opłaty przekształceniowej ustawa ta nie przewiduje trybu załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Waloryzacja opłaty rocznej jest czynnością materialno-techniczną. Świadczy o tym orzecznictwo sądów, które wyjaśnia, że waloryzacja oznacza przerachowanie wysokości świadczenia i ma na celu jedynie uaktualnienie jego wysokości z uwagi na upływ czasu. Dlatego w ocenie Wojewody nie budzi wątpliwości, że art. 7 ust. 8a ustawy przekształceniowej nie może być zastosowany przy waloryzacji, o której mowa w art. 10 ust. 1 i 2 tej ustawy. Cytując treść art. 61a § 1 K.p.a. i omawiając przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, Wojewoda uznał za prawidłowe zastosowanie tego przepisu, wskazując jako przeszkodę do wszczęcia postępowania brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
W skardze Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego, zarzuciła naruszenie:
- art.7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art 80 K.p.a.; art. 8 § 1 K.p.a., art. 15 K.p.a., ponieważ nie ustalono wszystkich okoliczności, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie;
- art. 7 ust. 8a ustawy przekształceniowej na podstawie którego Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie opłaty;
- art. 10 ust. 2 ustawy przekształceniowej; "waloryzacji opłaty dokonuje właściwy organ z urzędu lub na wniosek właściciela nieruchomości, nie częściej niż raz na 3 lata od dnia dokonania ostatniej waloryzacji. O wysokości zwaloryzowanej opłaty właściwy organ zawiadamia właściciela nieruchomości doręczając informację, na piśmie na adres, o którym mowa w art. 4 ust. 6. Doręczenie na taki adres uważa się za dokonane. Zwaloryzowana opłata obowiązuje od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym dokonano waloryzacji."
- art. 61 § 1 K.p.a.: "Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Postępowanie wszczyna się na żądanie osoby, która jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Na tych podstawach Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji z powodu wskazanych naruszeń, które miały istotny wpływ na wynik postępowania oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu Skarżąca podkreśliła, że właściciel, który nie zgadza się ze sposobem wyliczenia waloryzacji opłaty przekształceniowej winien dążyć do wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie, co daje realne możliwości do weryfikacji sposobu działania organu administracji. Zdaniem Skarżącej skoro art. 7 ust. 8a stawy przekształceniowej stwarza możliwość ustalenia wysokości opłaty jednorazowej w formie decyzji administracyjnej, to waloryzacja opłaty również powinna z takiego przywileju korzystać. Na taką możliwość wskazuje art. 61 § 1 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z 22 lutego 2024 r. Skarżąca powołała się na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z 9 stycznia 2024 r. nr SN-III.7535.2.2024.12, który w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji o waloryzacji opłat przekształceniowej uznał, że w właściciel nieruchomości w przypadku odmowy wszczęcia postępowania i braku wydania decyzji o ustaleniu zwaloryzowanej opłaty przekształceniowej zostaje pozbawiony możliwości kontroli ustaleń organu, czy waloryzacja została przeprowadzona w sposób prawidłowy, bowiem od zawiadomienia o waloryzacji nie przysługuje środek zaskarżenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga jest uzasadniona.
Na wstępie wskazać należy, że występujący w rozpoznawanej sprawie problem prawny pomiędzy tymi samymi stronami był już przedmiotem rozważań tut. Sądu w sprawach sygn. II SA/Rz 211/24, sygn. II SA/Rz 232/24 oraz w sprawie sygn. II SA/Rz 159/24. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę podziela wyrażone w tych sprawach stanowisko. Zatem powtórzyć należy argumentację, która legła u podstaw uwzględnienia skarg.
Jest poza sporem, że Skarżąca otrzymała pierwotnie zaświadczenie z 10 maja 2019 r., potwierdzające przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności. W zaświadczeniu tym, stosownie do art. 4 ust. 4 ustawy przekształceniowej zawarto informację o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej we wskazanej tam wysokości przez okres 99 lat. Skarżąca mogła wówczas w terminie 2 miesięcy od doręczenia tego zaświadczenia złożyć wniosek o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty (opłaty przekszatłceniowej) w drodze decyzji; wówczas nie skorzystała z tej możliwości. Natomiast z możliwości złożenia tego rodzaju wniosku Skarżąca chciała skorzystać w związku z otrzymaniem zawiadomienia z 18 września 2023r. o dokonaniu waloryzacji rocznej opłaty przekształceniowej.
Organy obu instancji zgodnie przyjęły, że nie zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie o ustalenie w drodze decyzji wysokości rocznej opłaty przekształceniowej i w konsekwencji zastosowały art. 61a § 1 K.p.a. przyjmując, że brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania Skarżącej w trybie administracyjnym.
Należy wskazać, że ustawodawca przewidział możliwość złożenia wniosku o ustalenie w drodze decyzji wysokości opłaty przekształceniowej w dwóch przepisach: w art. 6 ust. 1 oraz w art. 7 ust. 8a ustawy przekształceniowej.
Przepis art. 6 ust. 1 ww. ustawy przyznaje możliwość złożenia wniosku o ustalenie w drodze decyzji opłaty przekształceniowej, która została zawarta w zaświadczeniu o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ww. ustawy. Właściciel ma więc możliwość złożenia wniosku o ustalenie opłaty w drodze decyzji już na pierwszym etapie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w związku z uzyskaniem pierwotnego zaświadczenia. Nie jest to jednak jedyny etap, w trakcie którego właściciel może kwestionować wysokość opłaty przekształceniowej.
Możliwość złożenia wniosku o ustalenie w drodze decyzji opłaty przekształceniowej przewiduje również art. 7 ust. 8a ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli właściciel nie zgadza się z wysokością opłaty jednorazowej lub wysokością kwoty należnej do zapłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia informacji, wniosek o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty w drodze decyzji.
Przepis art. 7 ust. 8a ustawy określa dwa przypadki, w których możliwe jest złożenie wniosku o ustalenie opłaty przekształceniowej w drodze decyzji, gdy właściciel nie zgadza się: po pierwsze, z wysokością opłaty jednorazowej, która jest rodzajem opłaty przekształceniowej, wnoszonej jednorazowo na wniosek właściciela, po drugie – z wysokością kwoty należnej do zapłaty.
Ta ostatnia kategoria dotyczy kwot należnych do zapłaty w związku z obowiązkiem uiszczenia opłaty przekształceniowej. Należy bowiem zwrócić uwagę na systematykę przepisów, zawartych w art. 7 ustawy, który dotyczy zasad ponoszenia opłaty przekształceniowej na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu. Zawiera regulacje w zakresie ustalania jej wysokości, terminu i okresu wnoszenia opłaty, jak również przewiduje możliwość uiszczenia opłaty jednorazowo. Art. 7 ustawy zawiera również w ustępie 8a wspomnianą wyżej regulację, przewidującą możliwość złożenia wniosku o ustalenie w drodze decyzji opłaty jednorazowej oraz kwoty należnej do zapłaty. Należy stwierdzić, że określona przez ustawodawcę kategoria "kwoty należnej do zapłaty" obejmuje te wszystkie przypadki, w których nowy właściciel jest obowiązany do uiszczenia kwoty z tytułu opłaty przekształceniowej, w tym opłaty zmienionej na skutek waloryzacji.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 ww. ustawy opłata może podlegać waloryzacji zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z kolei stosownie do art. 10 ust. 2 ustawy przekształceniowej, waloryzacji opłaty właściwy organ dokonuje z urzędu albo na wniosek właściciela nieruchomości, nie częściej niż raz na 3 lata od dnia dokonania ostatniej waloryzacji. O wysokości zwaloryzowanej opłaty właściwy organ zawiadamia właściciela nieruchomości, doręczając informację na piśmie na adres, o którym mowa w art. 4 ust. 6. Doręczenie na taki adres uważa się za dokonane. Zwaloryzowana opłata obowiązuje od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym dokonano waloryzacji.
Z brzmienia art. 10 ust 2 ustawy przekształceniowej wprost wynika, że waloryzacja opłaty powoduje, że zmienia się kwota należna do zapłaty z tytułu tej opłaty od 1 stycznia roku następującego po roku, w którym dokonano waloryzacji. Tym samym przewidziana w art. 7 ust. 8a ustawy przekształceniowej możliwość złożenia wniosku o ustalenie kwoty należnej do zapłaty w drodze decyzji obejmuje również przypadek zmiany kwoty należnej do zapłaty na skutek waloryzacji opłaty w trybie art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy. Należy przy tym zauważyć, że przepis art. 7 ust. 8a ustawy określa termin 2 miesięcy do złożenia wniosku – a momentem początkowym biegu tego terminu jest dzień doręczenia informacji.
Z przepisu art. 10 ust. 2 ustawy wynika natomiast, że o wysokości zwaloryzowanej opłaty właściwy organ zawiadamia właściciela nieruchomości, doręczając informację na piśmie. Zatem forma zawiadomienia o waloryzacji w postaci doręczenia informacji jest tożsama z czynnością wskazaną w art. 7 ust 8a ustawy, która wyznacza bieg początkowy terminu do złożenia wniosku o ustalenie kwoty należnej do zapłaty w drodze decyzji. Wobec tego doręczenie informacji, o której mowa w art. 7 ust. 8a ustawy dotyczy również informacji o waloryzacji opłaty przekształceniowej.
Reasumując Sąd stwierdza, że przewidziana w art. 7 ust. 8a ustawy przekształceniowej możliwość złożenia wniosku o ustalenie w drodze decyzji kwoty należnej do zapłaty w terminie 2 miesięcy od doręczenia informacji obejmuje swym zakresem przedmiotowym również możliwość ustalenia w drodze decyzji opłaty przekształceniowej w związku z waloryzacją. Oznacza to, że organy naruszyły art. 61a § 1 K.p.a. w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") oraz art. 7 ust. 8a ustawy przekształceniowej, poprzez jego niezastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy.
Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.