II SA/Gl 703/25

II SA/Gl 703/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /przewodniczący/
Grzegorz Dobrowolski /sprawozdawca/
Renata Siudyka
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 1234
art. 57a ust. 1
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2025 r. sprawy ze skargi Gminy B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 4 marca 2025 r. nr SKOV/428/6/2025 w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa oddala skargę.
Uzasadnienie
Po rozpatrzeniu wniosku P. w S. Starosta [...] decyzją z dnia 5 grudnia 2024 r. nr [...] udzielił zezwolenia na usuniecie 15 drzew tj. 7 jesionów wyniosłych o obwodach pni 153, 166, 127, 141, 111, 365 i 77 cm; 1 czereśni ptasiej o obwodzie 76 cm; 1 klonu pośredniego o obwodach pni w cm 31+28+29, 34+27+37 cm,: 3 grabów pospolitych o obwodach 183+171, 197 i 140+187 cm rosnących w sąsiedztwie linii kolejowej nr [...] relacji [...], rosnących na działkach [...] i [...] stanowiącej własność Gminy B. położonych w B.
Odwołanie od tej decyzji złożyła Gmina B. w zakresie 12 drzew tj. 6 jesionów wyniosłych o wymiarach 166, 127, 141, 111, 365 i 227 cm; 1 klonu pośredniego o wymiarze 103=77 cm; 1 dębu szypułkowego o obwodzie pnia 175 cm; 2 głogów jednoszynowych o obwodach pni 34+27+37 cm oraz 31+28+29 cm; 2 grabów pospolitych o obwodzie pnia 183+171 cm i 197 cm. Zarzuciła naruszenie art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym poprzez jego błędna interpretację i uznanie, ze w okolicznościach sprawy istnieje potrzeba usunięcia drzew, podczas gdy ich usytuowanie oraz charakterystyka terenu w ocenie strony uzasadniają zachowanie odstępstw określonych w art. 57 a ustawy. Stan faktyczny na nieruchomości potwierdza w sposób jednoznaczny, że usuniecie drzew w istocie w żaden sposób nie wpłynie na bezpieczeństwo ruchu kolejowego, czy też zakłócenia działań urządzeń służących do prowadzenia tego ruchu. Zagrożenie określone w powoływanym rozporządzeniu jest teoretyczne i całkowicie niezależne od stanu drzew. Wykonanie prawidłowej pielęgnacji drzew, co do której chciał się zobowiązać odwołujący spowodowało by znaczne ograniczenie tego zagrożenia. Obecny stan drzew wynika z tego, że nigdy nie były pielęgnowane, a ich obecność w okresie kilkunastu lat nie była kwestionowana. Odwołujący wskazał na walory drzew, podkreślił, że stanowią wizytówkę miasta. Zarządca linii kolejowej nie wziął pod uwagę walorów przyrodniczych tych drzew.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej zaskarżoną obecnie decyzją utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że w świetle art. 53 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym (dalej u.t.k) usytuowanie budowli, budynków, drzew i krzewów oraz wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych może mieć miejsce w odległości niezakłócającej ich eksploatacji, działania urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego, a także niepowodującej zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Natomiast art. 56 cytowanej ustawy stanowi, iż w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca.
Zgodnie z art. 54 cytowanej wyżej ustawy Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska, ministrem właściwym do spraw klimatu oraz ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, wymagania w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych, biorąc pod uwagę zapewnienie bezpieczeństwa ruchu kolejowego.
Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych, w § 1a zarządzono, iż poza lasami drzewa i krzewy mogą być usytuowane w sąsiedztwie linii kolejowej biegnącej po nasypie albo w przekopie albo otoczonej rowami bocznymi- w odległości nie mniejszej niż 6 m od dolnej krawędzi nasypu albo górnej krawędzi przekopu albo od zewnętrznej krawędzi rowów bocznych. W przypadkach innych niż określone w ust. 1 – w odległości nie mniejszej niż 6 m od skrajnej szyny.
Kolegium wyjaśniło, iż drzewa i krzewy - jako elementy składowe środowiska – podlegają ochronie na podstawie art. 83 ust ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, który stanowi o konieczności uzyskania zezwolenia na ich usunięcie. Zgodnie jednak z art. 83f ust. 1 pkt 8 tej ustawy przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów, które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu, Do takich drzew lub krzewów znajduje zastosowanie art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym stanowiący, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca.
W rozpoznawanej sprawie, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, wszystkie przeznaczone do usunięcia drzewa rosną w odległości nie większej niż 6 metrów od górnej krawędzi przekopu. Rosną w sąsiedztwie linii kolejowej nr [...] relacji [...] na działkach [...] i [...] położonych w B. Kolegium zauważyło, że sprawa była już rozpoznawana przed organem II instancji - decyzją z dnia 27 listopada 2023 r. nr [...] uchylono decyzje Starosty [...] i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. Kolegium za wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 7 października 2022 r . II SA/GI 769/22, który zapadł w sprawie przedmiotowych drzew nakazał Staroście [...] ponowną analizę sprawy i dokonanie oceny wartości przywoływanych przez Gminę B. dotyczących walorów przewidzianych do usunięcia drzew i ich znaczenie dla krajobrazu miasta, Jak wskazał Sąd rozstrzygniecie organu I instancji powinno wyważyć przywoływane w treści wyroku wartości.
Ponownie rozpoznając sprawę Starosta [...] przeprowadził w dniu 27 czerwca 2024 r. oględziny w terenie, w dniu 18.09.2024r. wystąpił do wnioskodawcy o uzgodnienia postanowienia Starosty [...] dot. udzielenia zgody na odstępstwo. W dniu 27 września 2024 r. P. S.A. w S. poinformowała, iż podtrzymuje swoje stanowisko odnośnie potrzeby wycinki wskazanych drzew. Drzewa rosnące w tym obszarze mogą spowodować bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa prowadzenia ruchu kolejowego. W konsekwencji organ I instancji był zobligowany do wydania zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew. W sprawie nie mógł zostać również uwzględniony art. 57a ustawy o transporcie kolejowym. Powyższy przepis został dodany do ustawy o transporcie kolejowym ustawą z dnia 7 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw, pozwalając w szczególnie uzasadnionych przypadkach na wyrażenie zgody (w drodze postanowienia starosty) na odstępstwo od odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 54. Odstępstwo to nie może jednak powodować zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego ani zakłócać działania urządzeń służących do prowadzenia tego ruchu. Z treści art. 57a cyt. ustawy wynika zatem, że ewentualne odstępstwo może dotyczyć jedynie norm odległościowych ustanowionych w rozporządzeniu wykonawczym wydanym na podstawie art. 54 ustawy. Zgodnie z treścią art. 57a ust. 2 ustawy pozytywne postanowienia starosty wymaga uzgodnienia z właściwym zarządcą kolejowym, co oznacza, że stanowisko zarządcy kolejowego w zakresie dopuszczalności wprowadzenia odstępstwa jest dla starosty wiążące. Jeżeli zatem właściwy zarządca nie wyrazi pozytywnego stanowiska co do odstępstwa wnioskowanego lub postulowanego przez właściciela nieruchomości, to uzgodnienie nie dochodzi do skutku, a właściwy starosta nie może wyrazić zgody na odstępstwo w drodze postanowienia.
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła Gmina B. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji, zasądzenia kosztów postępowania oraz wstrzymania wykonania decyzji zarzuciła SKO w Bielsku-Białej naruszenie:
1) art. 7 oraz 77 k.p.a. poprzez brak prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego oraz nie wyjaśnienia prawidłowo wszelkich okoliczności faktycznych,
2) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia dlaczego w niniejszej sprawie nie jest dopuszczalne odstępstwo od odległości warunków dopuszczających usytuowanie drzew, krzewów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 54 ustawy o transporcie kolejowym,
3) art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu WSA z dnia 7 października 2022 r. II SA/GI 769/22 poprzez brak wyważenia wartości: bezpieczeństwa w ruchu kolejowym i znaczenia drzew dla krajobrazu miasta,
4) art. 53 ust. 1, art. 56 ust. 1 w związku z art. 57a ustawy o transporcie kolejowym poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i decyzję o usunięciu 15 drzew, pomimo, że nie utrudniają widoczności sygnałów pociągów lub eksploatacji urządzeń kolejowych, nie powodują zasp śnieżnych oraz nie powodują zagrożeń dla życia lub bezpieczeńsb.va mienia oraz bezpieczeństwa i prawidłowego ruchu kolejowego podczas gdy usytuowanie drzew oraz charakterystyka terenu w ocenie strony uzasadniają zastosowanie odstępstw określonych w art. 57a tej ustawy.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: - "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na początku należy wskazać, że drzewa będące przedmiotem postępowania rosną w odległości nie większej niż 6 metrów od górnej krawędzi przekopu kolejowego. Podlegają one zatem reżimowi ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. 2025 r., poz. 1234 – dalej "u.t.k."). Zgodnie bowiem z § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U z 2020 r., poz.1247) "poza lasami drzewa i krzewy mogą być usytuowane w sąsiedztwie linii kolejowej biegnącej po nasypie albo w przekopie albo otoczonej rowami bocznymi - w odległości nie mniejszej niż 6 m od dolnej krawędzi nasypu albo górnej krawędzi przekopu albo od zewnętrznej krawędzi rowów bocznych" (ust. 1). "w przypadkach innych niż określone w ust. 1 - w odległości nie mniejszej niż 6 m od skrajnej szyny" (ust. 2). Przepis ten jest skorelowany z treścią art. 83f ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r. poz. 1478). Wyłącza obowiązek uzyskania zezwolenia (wydawanego na podstawie ustawy o ochronie przyrody) w odniesieniu do "drzew lub krzewów, które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu".
Bezsporne w sprawie jest, że drzewa będące przedmiotem postępowania nie mogą rosnąć w odległości mniejszej niż 6 m od dolnej krawędzi nasypu albo górnej krawędzi przekopu. Wynika to wprost ze wspomnianego wcześniej § 1a rozporządzenia z dnia 7 sierpnia 2008 r. Powinny zatem zostać usunięte. Zezwolenie w tym zakresie wydaje starosta. Zgodnie bowiem z treścią art. 56 ust. 1 u.t.k. "w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca". Biorąc pod uwagę powyższe, starosta w wyżej ustalonym stanie faktycznym był zobowiązany do wydania zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew.
Tu Sąd zwraca także uwagę, iż ocena okoliczności, o których mowa w art. 83f ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody jest uzależniona przede wszystkim od stanowiska operatora sieci kolejowej. Jednakże w rozpatrywanej sprawie badanie powyższej przesłanki jest bezprzedmiotowe, gdyż drzewa przeznaczone do usunięcia rosną w odległości od linii kolejowej mniejszej, niż dopuszczalna w świetle obowiązujących przepisów.
Ustawa o transporcie kolejowym przewiduje jedną możliwość odstępstwa od wskazanych wyżej odległości pomiędzy linią kolejową a rosnącymi w pobliżu drzewami. Otóż zgodnie z art. 57a ust. 1 u.t.k. "w przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się odstępstwo od odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 54. Odstępstwo nie może powodować zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego ani zakłócać działania urządzeń służących do prowadzenia tego ruchu". Na ten zresztą przepis wskazywał tutejszy Sąd w przywoływanym wyroku w sprawie o sygnaturze II SA/Gl 769/22. Stwierdził, że w "ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji przeprowadzi postępowanie, o którym mowa w art. 57a ustawy o transporcie kolejowym, a następnie stosownie do wyników tego postępowania podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Sąd dostrzega priorytet bezpieczeństwa w ruchu kolejowym, jednakże zwraca uwagę na podnoszone przez skarżącą Gminę walory przewidzianych do usunięcia drzew i ich znaczenie dla krajobrazu miasta, a to oznacza że podejmowane rozstrzygnięcie powinno wyważyć przywołane tu wartości". Warunkiem zastosowania tego odstępstwa jest jednak zgoda właściwego zarządcy linii kolejowej (tu P. w S.). Jak bowiem stanowi art. 57a ust 2 u.t.k. "zgody na odstępstwo, o którym mowa w ust. 1, udziela starosta w drodze postanowienia, po uzgodnieniu właściwego zarządcy, mając na uwadze bezpieczeństwo ruchu kolejowego". Skoro zarządca nie wyraził zgody (nie uzgodnił odstępstwa) starosta nie mógł wydać stosowanego postanowienia. Co ważniejsze, wspomniane uzgodnienie jest w istocie oświadczeniem woli zarządcy linii kolejowej. Nie podlega zatem żadnej weryfikacji w administracyjnym toku postępowania.
Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.