II SA/Gl 666/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-09-25
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona przyrodykara pieniężnadrzewazniszczenie drzewaodroczenie płatnościżywotność drzewapostępowanie administracyjneprawo ochrony środowiskaWSAuchylenie decyzji

WSA uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za usunięcie drzewa, uznając brak wystarczających dowodów na obumarcie drzewa z przyczyn zawinionych przez stronę skarżącą.

Spółka T. sp. z o.o. zaskarżyła decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za usunięcie drzewa, której termin płatności został odroczony na 5 lat. Drzewo zostało później wycięte przez podmiot trzeci. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że organy nie udowodniły w sposób wystarczający, że drzewo obumarło z przyczyn zawinionych przez stronę skarżącą, a także, że wobec usunięcia drzewa, ustalenie stanu faktycznego jest niemożliwe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzewa. Sprawa dotyczyła spółki T. sp. z o.o., na którą nałożono karę w wysokości 23.100 zł za zniszczenie drzewa, z odroczeniem terminu płatności na 5 lat. Po upływie części okresu odroczenia, drzewo zostało wycięte przez podmiot trzeci na podstawie zezwolenia. Organy administracji uznały, że drzewo obumarło z przyczyn zawinionych przez stronę skarżącą (uszkodzenie korzeni podczas prac ziemnych) i nakazały pobranie kary. Sąd uznał jednak, że postępowanie dowodowe było wadliwe. Wskazał, że organy nie udowodniły w sposób wystarczający, że drzewo obumarło z przyczyn zawinionych przez stronę skarżącą, a także, że żywotność drzewa nie została należycie zbadana. Dodatkowo, wobec faktu usunięcia drzewa przez podmiot trzeci, sąd uznał, że ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niemożliwe, a wszelkie wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść strony skarżącej. Sąd podkreślił również, że organy nie wykazały związku przyczynowego między pracami ziemnymi a obumarciem drzewa, nie zasięgając opinii eksperta, a także zwlekały z wszczęciem postępowania w sprawie pobrania kary.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli organy nie udowodniły, że drzewo obumarło z przyczyn zawinionych przez pierwotnie ukaranego podmiotu, a ustalenie stanu faktycznego jest niemożliwe z powodu usunięcia drzewa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie wykazały, iż drzewo obumarło z przyczyn zawinionych przez stronę skarżącą, a wobec usunięcia drzewa przez podmiot trzeci, ustalenie stanu faktycznego jest niemożliwe, co powinno skutkować rozstrzygnięciem na korzyść strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.o.p. art. 88 § ust. 7

Ustawa o ochronie przyrody

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.o.p. art. 88 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 88 § ust. 4

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 88 § ust. 6

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 5 § ust. 26e

Ustawa o ochronie przyrody

Definicja żywotności drzewa lub krzewu jako prawidłowy przebieg ogółu procesów życiowych.

u.o.p. art. 88 § ust. 9

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 89 § ust. 9 i 10

Ustawa o ochronie przyrody

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 2

p.p.s.a. art. 134

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 81a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie udowodniły, że drzewo obumarło z przyczyn zawinionych przez stronę skarżącą. Ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niemożliwe z powodu usunięcia drzewa przez podmiot trzeci. Zdjęcia lotnicze nie są wystarczającym dowodem na obumarcie drzewa. Postępowanie dowodowe było wadliwe, naruszono zasadę czynnego udziału strony. Wątpliwości co do stanu faktycznego powinny być rozstrzygnięte na korzyść strony.

Godne uwagi sformułowania

żywotność drzewa lub krzewu to prawidłowy przebieg ogółu procesów życiowych brak wykształcenia korony nie może być utożsamiany z niezachowaniem przez drzewo żywotności wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony

Skład orzekający

Krzysztof Nowak

przewodniczący sprawozdawca

Beata Kalaga-Gajewska

sędzia

Agnieszka Kręcisz-Sarna

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar za zniszczenie drzew, wymogów postępowania dowodowego w sprawach środowiskowych, a także znaczenia dowodów w ocenie żywotności drzew."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odroczenia kary i późniejszego usunięcia drzewa przez podmiot trzeci. Wymaga analizy konkretnych dowodów w każdej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i jakie mogą być konsekwencje błędów organów administracji, nawet w sprawach dotyczących ochrony środowiska.

Sąd uchylił karę za drzewo: błędy urzędników kosztowały ich sprawę.

Dane finansowe

WPS: 23 100 PLN

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 666/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Beata Kalaga-Gajewska
Krzysztof Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1478
art. 5 ust. 26e, art. 88 ust. 6, art. 88 ust. 7
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2025 r. sprawy ze skargi T. sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 marca 2025 r. nr SKO.OS/41.9/113/2025/2464/BL w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 13 stycznia 2025 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej 1173 (jeden tysiąc sto siedemdziesiąt trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 19 kwietnia 2025 r. T. Sp. z o.o. w K. (dalej jako: "strona skarżąca"), reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej jako: "organ odwoławczy" lub "Kolegium"), opisaną w rubrum nn. wyroku. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z dnia 18 czerwca 2019 r. nr[...] , Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (obecnie t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1478 ze zm.), dalej powoływanej jako: "u.o.p.", wymierzył stronie skarżącej administracyjną karę pieniężna w wysokości 23.100 zł za zniszczenie drzewa z gatunku jarząb szwedzki o obwodzie pnia 110 cm, rosnącego na działce geodezyjnej nr [...], k.m. 18, obręb [...] w rejonie ul. [...] i [...] w K. Zgodnie z pkt 2 ww. decyzji, w związku ze stwierdzonym stopniem zniszczenia jarzębu nie wykluczającym zachowania przez drzewo żywotności, na podstawie art. 88 ust. 4 u.o.p. termin płatności wymierzonej kary odroczono na okres 5 lat od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stała się ostateczna. Decyzja ta stała się prawomocna dnia 9 lipca 2019 r., a więc termin płatności kary został odroczony do dnia 9 lipca 2024 r.
Wnioskiem z dnia 10 lipca 2023 r. Spółdzielnia [...]" zwróciła się do organu I instancji o wydanie zezwolenia na wycięcie przedmiotowego drzewa. W uzasadnieniu tego wniosku wskazano, że drzewo jest spróchniałe, jego gałęzie odłamują się a pień jest uszkodzony. Załącznikiem do wniosku było zdjęcie na którym widać, że drzewo ma jedynie kilka pędów, na których znajdują się liście.
W dniu 19 października 2023 r. organ I instancji przeprowadził oględziny, z których sporządzono protokół. W tym protokole wskazano, że potwierdzono zasadność usunięcia drzew będących przedmiotem wniosku – jarzęby obumarły i stanowią zagrożenie dla otoczenia.
W związku z powyższym, decyzją z dnia 27 października 2023 r. nr [...], Prezydent wydał zgodę na usunięcie drzewa. Przedmiotowe drzewo zostało wycięte.
W dniu 30 października 2024 r. organ I instancji zawiadomił stronę skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie umorzenia lub orzeczenia obowiązku uiszczenia odroczonej na okres 5 lat kary administracyjnej, wymierzonej w pkt 1 decyzji, opisanej na wstępie i wyznaczył termin oględzin w sprawie.
Oględziny te odbyły się w dniu 12 listopada 2024 r. przy udziale pełnomocnika strony skarżącej i wykazały, że drzewo zostało wycięte i pozostał po nim jedynie pień.
W tym samym dniu organ I instancji pozyskał dwa zdjęcia ze strony internetowej mapy ukośne K. [...], obrazujące przedmiotowe drzewo w 2020 i 2023 r.
Następnie Prezydent pismem z dnia 18 listopada 2024 r. wezwał stronę skarżącą do przedłożenia wszystkich materiałów dowodowych znajdujących się w posiadaniu strony, dotyczących przedmiotowego drzewa, w tym fotografii, opinii, ekspertyz.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona skarżąca poinformowała, że ze względu na upływ czasu i zmianę nośników danych nie posiada dostępu do ewentualnych zdjęć przedmiotowego drzewa, jakie mogłyby być wykonane przez pracowników strony skarżącej.
Decyzją z dnia 13 stycznia 2025 r. nr [...], organ I instancji orzekł o pobraniu administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 23.100 zł, wymierzoną stronie skarżącej na mocy decyzji z dnia 18 czerwca 2019 r. nr [...].
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że analiza materiału dowodowego sprawy pozwala na stwierdzenie, że przedmiotowe drzewo obumarło przed upływem 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna. Drzewo uschło wskutek uszkodzeń korzeni spowodowanych niewłaściwie przeprowadzonymi pracami ziemnymi w ich obrębie, a więc z przyczyn zależnych od podmiotu ukaranego. Zdaniem Prezydenta wynika to w szczególności z faktu, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie przedmiotowego drzewa wykazano w sposób jednoznaczny, że przed rozpoczęciem prac ziemnych drzewo było wizualnie zdrowe, a wykopy wykonane w obrębie jego korzeni były prowadzone bez zabezpieczenia bryły korzeniowej drzewa, zaś uszkodzenie korzeni doprowadziło do obumarcia ponad 50% masy zielonej korony drzewa.
Powyższe potwierdza również zdjęcie załączone do wniosku o zezwolenie na usunięcie drzewa, jak również protokół oględzin, przeprowadzonych w dniu 19 października 2023 r. w którym stwierdzono obumarcie drzewa. Tożsamy wniosek wynika ze zdjęć pozyskanych przez organ w dniu 12 listopada 2024 r. na których widać, że posusz w koronie przedmiotowego jarzębu jest znaczny i wyrazie kontrastuje z zielonymi koronami sąsiednich drzew (zdjęcie z 2020 r.), natomiast na zdjęciu wykonanym w roku 2023 przedmiotowe drzewo jest już całkowicie obumarłe (pojedyncze zielone liście nie są widoczne na zdjęciu satelitarnym).
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła strona skarżąca zarzucając Prezydentowi naruszenie:
- art. 88 ust. 7 i 9 u.o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zaistniały podstawy do pobrania kary pieniężnej, podczas gdy ewentualny stan braku zachowania żywotności przedmiotowego drzewa nastąpił z przyczyn niezależnych od strony skarżącej;
- art. 88 ust. 7 i 9 u.o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, że w sprawie zaistniały podstawy do pobrania kary pieniężnej, podczas gdy przedwczesne usunięcie drzewa uniemożliwiło dokonanie oceny stanu przedmiotowego drzewa na dzień, na który odroczono płatność administracyjnej kary pieniężnej;
- art. 89 ust. 9 i 10 u.o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz wszczęcie i pobranie administracyjnej kary pieniężnej z tytułu uszkodzenia/zniszczenia przedmiotowego drzewa w warunkach przedawnienia możliwości pobrania administracyjnej kary pieniężnej;
- art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. polegające na braku wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego oraz rozpatrzeniu już zgromadzonego materiału dowodowego oraz braku jakichkolwiek ustaleń w zakresie zaistnienia przesłanek możliwości odstąpienia od pobrania administracyjnej kary pieniężnej, w tym w szczególności w odniesieniu do przesłanki braku zachowania żywotności przedmiotowego drzewa z przyczyn niezależnych od strony skarżącej;
- art. 88 ust. 4 i 5 u.o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie tj. orzeczenie o pobraniu administracyjnej kary pieniężnej w pełnej wysokości 23.100,00 zł, podczas gdy z treści naruszonych przepisów wynika jednoznacznie, że po upływie 5-letniego terminu odroczenia terminu płatności ściągnięciu podlega 70% wysokości kary, gdyż jedynie kara w takiej wysokości, w pierwszej kolejności zgodnie z przepisami może podlegać wskazanemu odroczeniu.
W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik strony skarżącej przywołał twierdzenia na poparcie powołanych zarzutów.
Zaskarżoną obecnie decyzją organ odwoławczy utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium opisało stan faktyczny i szeroko przywołało przepisy, znajdujące zastosowanie w sprawie i wskazało, że podziela twierdzenia i wnioski płynące z decyzji Prezydenta. Organ odwoławczy podkreślił dodatkowo, że zgodnie z art. 5 pkt 26e u.o.p. żywotność drzewa lub krzewu to prawidłowy przebieg ogółu procesów życiowych drzewa lub krzewu. Wskazało, że po upływie 5 lat od momentu wymierzenia kary organ administracji przeprowadzi ocenę stanu żywotności drzewa i w zależności od wyników kontroli albo karę pobierze, albo ją umorzy (art. 88 ust. 6 u.o.p.). Ocena polega m.in. na stwierdzeniu, czy drzewo zachowało prawidłowy przebieg ogółu procesów życiowych, w tym kwitnienie czy owocowanie. Kara jest umarzana również w przypadku, gdy dojdzie do obumarcia drzewa z przyczyn, za które podmiot ukarany (a nie tylko posiadacz nieruchomości) nie odpowiada. Natomiast gdy żywe są jedynie pojedyncze pędy lub odrosty drzewa, wówczas nie będzie można stwierdzić, że ogół procesów zachodzi prawidłowo, i na tej podstawie umorzyć karę. Jeśli organ stwierdzi, że drzewo lub krzew obumarły przed upływem 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, nakaże niezwłoczne uiszczenie kary, chyba że drzewo lub krzew nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od ukaranego.
W skardze sądowej pełnomocnik strony skarżącej podniósł zarzuty zasadniczo zbieżne z zarzutami prezentowanymi w treści odwołania od decyzji organu I instancji. W szczególności podkreślił, że drzewo pomimo wystąpienia posuszu zachowało swoją żywotność w rozumieniu art. 5 pkt 26e u.o.p., zgodnie z którym żywotność drzewa lub krzewu oznacza prawidłowy przebieg ogółu jego procesów. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w sezonie wegetacyjnym drzewo wypuściło pędy odroślowe, które częściowo doprowadziły do odtworzenia jego korony, co rokowało na zachowanie jego żywotności na przyszłość. Wskazał nadto, że w uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że jeszcze w 2023 r. można było stwierdzić, że drzewo posiadało żywe fragmenty w postaci pędów, a także zielone liście.
Dalej pełnomocnik strony skarżącej argumentował, że w rozpatrywanej sprawie kluczową kwestią jest ocena, czy jarząb szwedzki pomimo dokonanego uszkodzenia zachował/mógł zachować swą żywotność, a to z kolei wymaga wiedzy dotyczącej procesów biologicznych zachodzących w roślinie, a więc wiedzy specjalistycznej. Organ w niniejszej sprawie całkowite obumarcie drzewa stwierdził jedynie w oparciu o brak widocznych zielonych liści, bazując na zdjęciu lotniczym, wykonanym w 2023 r. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej wskazana fotografia nie może być wyłączną podstawą, na której organ czyni ustalenia w sprawie. Została wykonana ze znacznej odległości, z jednej perspektywy i nie oddaje w pełni zaistniałego w sprawie stanu faktycznego.
Dodatkowo pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że karę uiszcza się w przypadku stwierdzenia, że drzewo obumarło, chyba że nie zachowało żywotności z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego. W sytuacji kiedy inny podmiot usunął drzewo, a inny został za to ukarany, dla orzeczenia o obowiązku uiszczenia kary na podstawie art. 88 ust. 7 u.o.p. koniecznym jest dokonanie ustaleń, z jakich przyczyn usunięte bez zezwolenia drzewo nie zachowało żywotności. Przez przyczynę niezależną od podmiotu ukaranego, należy przy tym rozmieć również okoliczność, kiedy drzewo nie zachowało żywotności z powodu jego usunięcia, a w świetle obecnie obowiązujących przepisów, odpowiedzialny za to usuniecie jest inny podmiot, niż podmiot ukarany.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał twierdzenia i wnioski, zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd doszedł do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest fakt uszkodzenia/ zniszczenia przedmiotowego drzewa w wyniku prowadzonych przez stronę skarżącą prac ziemnych, w trakcie których doszło do uszkodzenia bryły korzeniowej drzewa w związku z brakiem jej należytego zabezpieczenia, co nastąpiło w 2019 r. Bezsporne jest także, że na mocy decyzji Prezydenta z 18 czerwca 2019 r. nr [...] nałożono na stronę skarżącą karę za zniszczenie drzewa oraz, na mocy art. 88 ust. 4 u.o.p. odroczono termin płatności kary na okres 5 lat, gdyż stwierdzony wówczas stopień zniszczenia drzewa nie wykluczał zachowania jego żywotności. Nie ulega także wątpliwości, że w chwili obecnej drzewo nie istnieje, albowiem zostało wycięte przez podmiot trzeci po uzyskaniu stosownego zezwolenia.
Zgodnie z treścią art. 88 ust. 6 u.o.p. kara za zniszczenie drzewa jest umarzana po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa lub krzewu, lub braku żywotności drzewa lub krzewu z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego. Jednocześnie, zgodnie z art. 88 ust. 7 u.o.p., w przypadku stwierdzenia, że drzewo obumarło przed upływem 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, karę uiszcza się niezwłocznie, chyba że drzewo nie zachowało żywotności z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego.
Z powyższego wynikają dwie przesłanki do orzeczenia pobrania odroczonej kary – w okresie 5 lat od dnia, w którym decyzja o nałożeniu i odroczeniu kary stała się ostateczna, drzewo musi obumrzeć (nie zachować żywotności) i musi to być spowodowane okolicznościami zawinionymi przez podmiot ukarany. Obie te okoliczności są zasadniczymi punktami spornymi w rozpatrywanej sprawie i, wbrew twierdzeniom organów obu instancji, spełnienie żadnej z nich nie zostało należycie udowodnione w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym.
Art. 5 ust. 26e u.o.p. definiuje żywotność drzewa lub krzewu jako prawidłowy przebieg ogółu procesów życiowych drzewa lub krzewu. Jednocześnie w ustawie tej brak jest definicji legalnej pojęcia "zachowania żywotności". Jak jednak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnymi, pojęcie to nie może ograniczać się jedynie do: "możliwości odtworzenia korony. Przez zachowanie żywotności należy rozumieć wszelkie przejawy wskazujące na aktywność drzewa, np. wypuszczanie pączków." (tak WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 4 stycznia 2022 r., sygn. akt: II SA/Ol 550/21).
Sąd nie podziela stanowiska organów obu instancji co do faktu, że przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że przedmiotowe drzewo nie zachowało żywotności w rozumieniu wyżej wskazanym. Zdaniem Sądu organy nie przeprowadziły bowiem skutecznie żadnego dowodu, który potwierdzałby tą okoliczność.
Jak wynika z art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.p.a.", postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany nie tylko na wniosek, ale i z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Jednocześnie zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organy są obowiązane zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Dodatkowo, na mocy art. 79 k.p.a., strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia m. in. oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem (§ 1) i ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu (§ 2).
Powyższe sprawia, że za dowód w rozpatrywanej sprawie nie mogą posłużyć oględziny przeprowadzone przez organ I instancji w dniu 19 października 2023 r., w postępowaniu dotyczącym wydania na rzecz podmiotu trzeciego zezwolenia na wycięcie przedmiotowego drzewa. Dowód ten przeprowadzono w całkowicie odrębnym postępowaniu niż postępowanie dotyczące nałożenia kary za zniszczenie drzewa czy też nakazania pobrania tej kary lub jej umorzenia. W postępowaniu tym brały czynny udział inne podmioty, zaś strona skarżąca nie była w nim stroną postępowania. Nie była informowana o czynnościach dowodowych, nie mogła w nich zatem uczestniczyć, ani wypowiadać się co do treści przeprowadzonego dowodu. Nie można możliwości ustosunkowania się następczo, po ponad roku od przeprowadzenia oględzin, do protokołu z tych oględzin, utożsamiać z czynnym udziałem strony w tej czynności dowodowej. Dodatkowo wskazać przyjdzie, że protokół z przedmiotowych oględzin jest niezwykle lakoniczny i sprowadza się w zasadzie jedynie do wzmianki, że przedmiotowe drzewo obumarło.
W kontekście przywołanego wyżej rozumienia pojęcia "zachowania żywotności" zasadnicze zastrzeżenia budzi też przydatność dla orzekania w sprawie pozyskanych przez organ I instancji zdjęć lotniczych, obrazujących stan drzewa w latach 2020 i 2023. Jak słusznie zwrócono uwagę w skardze, zdjęcia te są mało wyraźne, wykonano ze znacznej odległości i z jednej perspektywy. Nie ulega co prawda wątpliwości, że uwidoczniono na nich brak wykształcenia przez drzewo korony (w przeciwieństwie do innych drzew, widocznych w sąsiedztwie), jednakże, jak już wskazano wyżej, brak wykształcenia korony nie może być utożsamiany z niezachowaniem przez drzewo żywotności. Ze zdjęć nie wynika natomiast, czy drzewo wykształciło inne pędy, pąki czy liście, nie stanowiące zwartej korony, na co może wskazywać zdjęcie przedłożone przez wnioskodawcę wycinki drzewa, na którym widać (co prawda pojedyncze) ulistnione pędy.
Za chybione uznać należy wezwanie, skierowane przez organ I instancji do strony skarżącej, do przedłożenia dokumentacji związanej ze stanem przedmiotowego drzewa. Jak już wskazano, to na organach prowadzących postępowanie ciąży obowiązek gromadzenia materiału dowodowego, a obowiązek ten organ może przerzucić na stronę tylko w wyjątkowych, szczegółowo określonych przepisami, przypadkach.
Mając na względzie powyższe Sąd doszedł do wniosku, że w zasadzie jedyną czynnością dowodową, przeprowadzoną w przedmiotowym postępowaniu przez orzekające organy, były oględziny, które odbyły się przy udziale strony skarżącej w dniu 12 listopada 2024 r. i wykazały, że drzewo zostało wycięte ponad rok wcześniej i obecnie pozostał po nim jedynie pień. Z oględzin tych w żaden sposób nie można jednak wnioskować o tym, w jakim stanie było drzewo przed dokonaniem jego wycinki i czy wówczas zachowało ono żywotność. Nie mogą one zatem być podstawą do orzeczenia o pobraniu kary na postawie art. 88 ust. 7 u.o.p., albowiem nie wykazują zaistnienia podstawowej przesłanki do zastosowania tego przepisu.
Dodatkowo zgodzić przyjdzie się ze stroną skarżącą co do tego, że organy nie tylko nie udowodniły ponad wszelką wątpliwość, że drzewo nie zachowało żywotności, ale także nie wykazały należycie, że ewentualne obumarcie drzewa ma związek z działaniami strony skarżącej. Okoliczność ta jest co najwyżej uprawdopodobniona faktem zniszczenia części bryły korzeniowej drzewa w wyniku prac ziemnych, prowadzonych przez stronę skarżącą, jednakże od tego czasu do usunięcia drzewa, minęły nieomal cztery lata. Organy nie przeanalizowały potencjalnych innych przyczyn, które mogły spowodować ewentualne obumarcie drzewa, nie zasięgnęły też w tej materii opinii eksperta, posiłkując się chociażby opinią dendrologiczną.
Powyższe musi prowadzić do uznania, że organy przez wadliwe prowadzenie postępowania dowodowego w żaden sposób nie udowodniły przesłanek do wydania orzeczenia o pobraniu orzeczonej kary, opartego na art. 88 ust. 7 u.o.p. Co więcej, w chwili obecnej, w ocenie Sądu, wydanie takiego orzeczenia jest niemożliwe, albowiem drzewo zostało usunięte przez podmiot trzeci, a wiec nie można czynić wiążących ustaleń co do tego, czy przed usunięciem zachowało ono żywotność, czy też obumarło. Nie może przy tym ujść uwadze fakt, że zgodnie z art. 81a § 1 k.p.a., jeśli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości do co stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Z taka sytuacją mamy miejsce w rozpatrywanej sprawie – niewątpliwie istnieją wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, a wobec usunięcia przedmiotowego drzewa wątpliwości tych nie można w tej chwili usunąć dalszym postępowaniem dowodowym. Powinny one zatem zostać rozstrzygnięte na korzyść strony.
Na marginesie zauważyć trzeba, że całkowicie niezrozumiały w sprawie jest fakt, iż skoro, według organu I instancji, z oględzin przeprowadzonych w dniu 19 października 2023 r. wynikało, że drzewo obumarło, organ ten zwlekał z wszczęciem postępowania w sprawie pobrania kary z tego tytułu i oględzinami drzewa pod kątem zachowania przez nie żywotności ponad rok (do dnia 30 października 2024 r.). To spowodowało de facto niemożność należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego w rozpatrywanej sprawie. Zdziwienie budzić może w tym kontekście fakt, że oba te postępowania były prowadzone przez tą samą komórkę organizacyjną, a zdają się być całkowicie niepowiązane.
W związku z powyższym, zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji powinny zostać uchylone w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., jako wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie prowadząc postepowanie organy będą miały na względzie wskazania i wnioski, zawarte w nn. wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a.
Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI