II SA/GL 570/25

II SA/Gl 570/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /sprawozdawca/
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2025 r. sprawy ze skargi E.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 lutego 2025 r. nr SKO.OS/41.9/813/2024/18920/KK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie sprzeciwu wobec zamiaru usunięcia drzew oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 23 listopada 2023 r. J. W., U. W., T. P., L. G.., M. W., E. G. oraz P.G. wystąpili ze zgłoszeniem zamiaru usunięcia [...] sztuk drzew rosnących na nieruchomości nr [...], zlokalizowanej przy ulicy [...] w C.
W dniu 10 kwietnia 2024 r. Prezydent Miasta C. zaświadczył o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu w powyższej sprawie.
W okresie od 15 do 18 kwietnia 2024 r. drzewa objęte zgłoszeniem zostały usunięte.
Pismem z dnia 22 kwietnia 2024 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w C. wniósł sprzeciw w trybie art. 184 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 122g ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej jako k.p.a.) wobec zamiaru usunięcia wskazanych drzew, występując także o wznowienie milcząco zakończonego postępowania w sprawie powyższego zgłoszenia. Wskazał, że wnioskodawcy zataili przed organem I instancji rzeczywisty cel usunięcia drzew, a przede wszystkim, że ma on związek z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Postanowieniem z dnia 10 maja 2024 r. organ I instancji wznowił milcząco zakończone postępowanie dotyczące wskazanego na wstępie zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew z terenu nieruchomości, a następnie decyzją z dnia 27 września 2024 r., Nr [...], wniósł sprzeciw w stosunku do zamiaru usunięcia ww. drzew.
W odwołaniach od tej decyzji T. P., M. W., E. G., P. G. oraz L. G. wystąpili o jej uchylenie oraz umorzenie prowadzonego postępowania.
Zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia 24 lutego 2025 r., znak SKO.OS/41.9/813/2024/18920/KK, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a., uchyliło w całości powyższą decyzję i umorzyło postępowanie organu I instancji.
W ocenie organu odwoławczego treść rozstrzygnięcia organu I instancji zawarta w sentencji decyzji nie została przewidziana w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, regulujących rodzaje zakończenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania (art. 151 § 1 i § 2 k.p.a.). Po stwierdzeniu bowiem wystąpienia wady wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ I instancji powinien był orzec w przedmiocie uchylenia sprawy załatwionej milcząco i wydać nowe rozstrzygnięcie w sprawie, tj. wnieść sprzeciw w stosunku do zamiaru usunięcia drzew. Tymczasem, wydając decyzję w sprawie organ I instancji orzekł wyłącznie w przedmiocie wniesienia sprzeciwu, bez wyeliminowania z obrotu prawnego milczącego załatwienia sprawy w przedmiocie zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, a obowiązkiem organu administracji publicznej jest w takiej sytuacji umorzenie postępowania. Zaznaczyło jednakże, iż umorzenie postępowania w rozpatrywanym przypadku dotyczy de facto rozstrzygnięcia organu I instancji a w obrocie prawnym pozostaje zarówno postanowienie organu I instancji z dnia 10 maja 2024 r. o wznowieniu postępowania, jak i zgromadzony materiał dowodowy. Końcowo Kolegium, wskazując na obowiązek informacyjny, podało, że ponownie prowadząc postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego milczącym załatwieniem sprawy, organ I instancji powinien przeanalizować, czy dla rozstrzygnięcia sprawy ma znaczenie fakt, iż drzewa objęte zgłoszeniem, co do których milcząco załatwiono sprawę, zostały w przeważającej mierze usunięte, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik E. G. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium w części odnoszącej się do jej uzasadnienia we fragmencie wskazanym w treści skargi. Wystąpił także o zwrot kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Skarżący przytoczył fragment uzasadnienia decyzji SKO: "W obrocie prawnym w dalszym ciągu pozostaje zarówno postanowienie organu I instancji z dnia 10 maja 2024 r. o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej milczącym załatwieniem sprawy w przedmiocie zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew z terenu nieruchomości (...), jak i zgromadzony w tym względzie przez organ I instancji materiał dowodowy. Wypełniając obowiązek informacyjny Kolegium wskazuje, że ponownie prowadząc postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego milczącym załatwieniem sprawy, organ I instancji powinien przeanalizować, czy dla rozstrzygnięcia sprawy ma znaczenie fakt, że drzewa objęte zgłoszeniem, co do których milcząco załatwiono sprawę, zostały w przeważającej mierze usunięte. Analiza w tym względzie powinna zostać zawarta w uzasadnieniu wydanej decyzji w sprawie". Skarżący zwrócił uwagę, że wydanie rozstrzygnięcia umarzającego dotychczasowe postępowanie czyni je bezprzedmiotowym i nie może być już ono dalej kontynuowane. W związku z tym wskazywanie, jakie czynności procesowe powinny być podejmowane w toku ponownego rozpoznawania sprawy pozostaje w sprzeczności z postanowieniami art. 105 § 1 k.p.a. Wskazano na związanie organu I instancji zalecaniami co do sposobu dalszego prowadzenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga dotyczy tylko i wyłącznie ww. fragmentu uzasadnienia decyzji SKO. W istocie w tym zakresie zarzuca naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a.
Kwestia możliwości zaskarżenia uzasadnienia decyzji, choć nie jest bezpośrednio uregulowana w przepisach k.p.a. ani w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, spotyka się z aprobującym stanowiskiem sądów administracyjnych (zob. np. wyrok WSA w Białymstoku z 5 stycznia 2023 r., sygn. II SA/Bk 860/22 i podane tam orzecznictwo). Uzasadnienie jest bowiem istotnym elementem wydanego przez organ administracyjny aktu, mającym na celu wyjaśnienie rozstrzygnięcia, a wraz z pozostałymi jego elementami stanowi całość.
Należy jednak mieć na uwadze, po pierwsze, że strona jest związana treścią rozstrzygnięcia (jeśli jej ono dotyczy), a nie jego uzasadnieniem (zob. np. wyrok NSA w Warszawie z 18 października 1983 r., I SA 768/83, ONSA 1983/2, poz. 88).
Po drugie, kwestionowany fragment uzasadnienia nie dotyczy sfery materialnoprawnej, nie dotyczy także jakichkolwiek obowiązków nakładanych na skarżącego, a w swej istocie odnosi się do sfery procesowej oraz samej sprawy administracyjnej. SKO zresztą zastrzega, że realizuje jedynie "obowiązek informacyjny".
Po trzecie, bezpośrednia ingerencja organu wyższego stopnia narzucająca dalsze rozstrzygnięcia nie jest dopuszczalna (por. np. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 138, teza VI.11). Tym bardziej realizowanie "obowiązku informacyjnego" nie ma charakteru wiążącego.
Nawet gdyby doszło do dalszego procedowania w sprawie przez organ I instancji, realizujący ów "obowiązek informacyjny" pochodzący od SKO, to strona będzie miała możliwość składania środków odwoławczych, a rozstrzygnięcia organów będą podlegały kontroli sądowoadministracyjnej z punktu widzenia kryterium legalności. Póki co taka kontrola (w istocie prewencyjna) byłaby nieuzasadniona.
Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 § 1 i 3, 138 § 1 pkt 2 k.p.a., ani też innych przepisów w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.