II SA/Gl 509/25

II SA/Gl 509/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-08-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Beata Kalaga-Gajewska
Krzysztof Nowak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1478
art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 83f ust. 1 pkt 3a, ust. 5, ust. 6, ust. 7, ust. 12, ust. 17, art. 85 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi M. F., M1. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 10 lutego 2025 r. nr SKO.OS/41.9/943/2024/21360/KK w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem nadanym dnia 17 marca 2025 r. M. F. i M. F. (dalej: Skarżący), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 10 lutego 2025 r. nr SKO.OS/41.9/943/2024/21360/KK w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Decyzją Nr [...] z dnia 14 listopada 2024 r. Wójt Gminy P. (dalej: organ pierwszej instancji), w oparciu o art. 83f ust. 17 i 18, art. 85 ust. 1 i 2, art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 z późn. zm.) nałożył na obecnie Skarżących obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzew w wysokości 348.977,50 zł, w związku z wystąpieniem o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, która ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej i będzie realizowana na części nieruchomości, na której zostały usunięte drzewa, oraz określił, że opłatę należy uiścić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu wskazał, iż w dniu 2 lutego 2024 r., sprostowanym pismem z dnia 24 lutego 2024 r., Skarżący zgłosili zamiar usunięcia drzew rosnących na działce o nr geod. 1 oświadczając, że działka nie jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej, w dniu 11 marca 2024 r. przeprowadzono oględziny, natomiast w dniu 12 marca 2024 r. organ wydał zaświadczenie nr [...] o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu dla ww. zgłoszenia.
Wobec wpływu do organu decyzji Starosty [...] Nr [...] z dnia 18 czerwca 2024 r., wydanej na wniosek złożony dnia 17 maja 2024 r., zatwierdzającej projekt zagospodarowania działki lub terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielającej pozwolenia na budowę dla zadania pn. "Budowa hali produkcyjno-magazynowej z pomieszczeniem administracyjno-socjalnym oraz wiaty składowej wraz z infrastrukturą i instalacją fotowoltaiczną", na ww. działce, organ wszczął postępowanie w niniejszej sprawie. Podczas przeprowadzonych w dniu 26 lipca 2024 r. oraz w dniu 12 września 2024 r. oględzin ustalono, że wszystkie drzewa objęte zgłoszeniem zamiaru usunięcia z dnia 2 lutego 2024 r. zostały usunięte, za wyjątkiem drzewa oznaczonego numerem [...]. Dalej organ wyjaśnił, że wyjątkiem od zasady uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa jest m.in art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody, dotyczący drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W tym przypadku właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza wartości wskazane w art. 83f ust. 4. Jednakże, jeżeli w terminie 5 lat od dokonania oględzin wystąpiono o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę, a budowa ta ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo, organ jest obowiązany nałożyć na właściciela nieruchomości, obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa.
W rozpoznawanej sprawie organ stwierdził, że usunięte drzewa rosły na nieruchomości stanowiącej własność osób fizycznych, właściciele tej nieruchomości zarówno w zgłoszeniu jak i podczas oględzin w dniu 11 marca 2024 r. potwierdzili, że wycinka nie jest związana z prowadzeniem działalności, o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę wystąpiono niewiele ponad dwa miesiące po przeprowadzonych oględzinach, zamierzenie budowlane planowane do realizacji m.in. na działce 1 obręb G. jest działalnością gospodarczą, i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosły usunięte drzewa. Nadto porównując mapę zasadniczą załączoną do zgłoszenia z dnia 2 lutego 2024 r., rysunek z lokalizacją drzew załączony do pisma z dnia 22 lutego 2024 r. oraz projekt zagospodarowania terenu do projektu budowlanego, organ stwierdził, że wszystkie zgłoszone do zamiaru usunięcia drzewa rosły w miejscu planowanej inwestycji. W powołaniu na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2021 r. sygn. akt III OSK 524/21, organ wskazał również, że przepis art. 83 ust. 1 pkt 3a nie wymaga, aby wycinka tych drzew była związana z działalnością gospodarczą prowadzoną przez właściciela nieruchomości, istotny jest cel wycinki drzew rosnących na nieruchomości stanowiącej własność osób fizycznych niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej, a nie czy tą działalność ma prowadzić właściciel, czy inny podmiot. Z tej przyczyny organ był zobowiązany do nałożenia ww. opłaty.
Następnie organ w tabeli przedstawił sposób ustalenia wysokości nałożonej opłaty dla 126 drzew, powołując w tym zakresie art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, gatunek drzewa, obwody pnia na wysokości 130 cm, oraz stawki opłat określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330). Podczas oględzin stwierdzono, że zgłaszane do usunięcia drzewa to: klon jawor, jesion wyniosły, brzoza brodawkowata, dąb szypułkowy, głóg jednoszyjkowy, topola osika, olsza czarna, sosna zwyczajna. Dla drzew z gatunku: brzoza brodawkowata, jesion wyniosły, klon jawor, olcha czarna, sosna zwyczajna określono stawki w zł za 1 cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm: przy obwodzie pnia drzewa do 100 cm - 25 zł/ cm obwodu, przy obwodzie od 101 cm - 30 zł/cm obwodu. Dla drzew z gatunku topola osika: przy obwodzie pnia drzewa do 100 cm - 12 zł/ cm obwodu, przy obwodzie od 101 cm - 15 zł/cm obwodu. Dla drzew z gatunku dąb szypułkowy: przy obwodzie pnia drzewa do 100 cm - 55 zł/ cm obwodu, przy obwodzie od 101 cm - 70 zł/cm obwodu. Dla drzew z gatunku głóg jednoszyjkowy: przy obwodzie pnia drzewa do 100 cm - 170 zł/ cm obwodu, przy obwodzie od 101 cm - 210 zł/cm obwodu. Na tej podstawie organ naliczył opłatę w wysokości 348.977,50 zł, wyjaśniając, że nie wszystkie z drzew objęte zgłoszeniem zostały uwzględnione w obliczeniach należnej opłaty, stosownie do art. 83f ust. 1 pkt 1, pkt 3 lit a i b, pkt 5, pkt 14 lit. b ustawy o ochronie przyrody, tj.: drzew stanowiących złomy i wywroty tj. drzew oznaczonych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...]; krzewu z gatunku wierzba o nr [...]; drzewa z gatunku jesion wyniosły o nr [...] z uwagi na zmierzony obwód pnia na wysokości 5 cm nieprzekraczający 50 cm; drzew z gatunku topola osika o nr [...], [...], [...], [...], [...] z uwagi na zmierzony obwód pnia na wysokości 5 cm nieprzekraczający 80 cm; drzewa o nr [...] -[...] (drzewo dwupienne) z gatunku wiśnia tj. drzewa owocowego; drzewa oznaczonego nr [...] które nie zostało usunięte. Decyzja została doręczona Skarżącemu w dniu 19 listopada 2025 r., Skarżącej w dniu 20 listopada 2025 r.
W odwołaniach od powyższej decyzji, złożonych w ustawowym terminie (dnia 3 grudnia 2025 r.) Skarżący podnieśli, że pracownik organu A. K. podlegała wyłączeniu od udziału w sprawie na podstawie art. 24 § 1 ust. 4 lub 5 k.p.a., ponieważ brała udział w czynności oględzin, a następnie przygotowała decyzję, błędne przyjęcie, że Skarżący dokonali wycinki drzew na cele inne niż niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, pomimo braku bezpośrednich dowodów, że cel wycinki miał związek z prowadzoną działalnością, prowadzenie postępowania w sposób obniżający zaufanie do władzy publicznej i naruszenie prawa własności do nieruchomości poprzez niedozwoloną ingerencję, a także przeprowadzenie oględzin w sposób niefachowy przez zmierzenie odwodu drzew taśmą stalową, odmierzanie odległości od poziomu gruntu do 1,3 m tylko w przybliżeniu, co podważa rzetelność protokołu oględzin. Nadto jako nieuzasadnione ocenili nałożenie przedmiotowej opłaty w sytuacji, gdy działalność gospodarcza jest w stadium działalności potencjalnej. Skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z wyjaśnień strony odwołującej się, która brała udział w oględzinach oraz z zeznań osób uczestniczących w oględzinach ze strony organu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2024, poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), przywołaną na wstępie decyzją z dnia 10 lutego 2025 r. nr SKO.OS/41.9/943/2024/21360/KK, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przywołał brzmienie przepisów znajdujących zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, dokonał ustaleń w sposób zbieżny z ustaleniami poczynionymi przez organ pierwszej instancji, a następnie stwierdził, że z wnioskiem o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę na terenie, na którym rosły drzewa objęte zgłoszeniem z dnia 2 lutego 2024 r, wystąpiono w dniu 17 maja 2024 r., a zatem przed upływem pięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody, a budowa ma ścisły związek z prowadzeniem przez Skarżących działalności gospodarczej i będzie realizowana na terenie, z którego zostały usunięte przedmiotowe drzewa, co potwierdza znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja, w tym w szczególności przekazany przez Starostę projekt zagospodarowania działki nr 1 załączony do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę. W świetle powyższego zdaniem Kolegium zaistniały podstawy do nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty, której wysokość została obliczona w sposób prawidłowy, w oparciu o brzmienie art. 85 i art. 87 ustawy o ochronie przyrody, a także biorąc pod uwagę obwody drzew ustalone w dniu oględzin i zawarte w protokole z oględzin z dnia 11 marca 2024 r.
W odniesieniu do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie nie zaistniała przesłanka wyłączenia pracownika od udziału w kolejnym postępowaniu, jeśli pracownik ten brał udział w odrębnym postępowaniu przy udziale tych samych stron. Zwrócił też uwagę, że Skarżący jako osoby fizyczne usunęły drzewa z terenu swojej nieruchomości, a następnie udostępniły przedmiotową nieruchomość spółce w której pełnią określone funkcje (Skarżący - prokurent samoistny od [...] r., Skarżąca - większościowy udziałowiec od [...] r.) - celem wystąpienia o pozwolenia na budowę. Właściciele nieruchomości skorzystali zatem z uproszczonej procedury zgłoszenia, określonej w art. 83f ust. 1 pkt. 3a ustawy o ochronie przyrody, z którą nierozłącznie wiąże się obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa, w sytuacji zaistnienia przesłanek z ust. 17. Skarżący usunęli w tym trybie drzewa, a następnie za ich wiedzą i zgodą spółka wystąpiła z wnioskiem o pozwolenie na budowę, na terenie nieruchomości z której zostały usunięte drzewa i takie pozwolenie uzyskała. W kwestii zarzutów odnoszących się do prawidłowości przeprowadzenia oględzin, organ odwoławczy wskazał, że Skarżący na żadnym etapie postępowania, zarówno w przedmiocie zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew jak i w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją nie kwestionowały sposobu pomiaru jak i osoby dokonującej tej czynności, a protokół z oględzin został podpisany przez stronę biorącą udział w tej czynności bez jakichkolwiek zastrzeżeń. Organ odwoławczy nie znalazł również podstaw do uwzględnienia żądania uzupełniającego przeprowadzenia postępowania. Decyzja została doręczona w dniu 13 lutego 2025 r.
Skarżący nie zgodzili się z tym rozstrzygnięciem. W skardze pełnomocnik Skarżących podniósł zarzuty naruszenia:
1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, którą należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, i jednocześnie art. 145 § 1 ust. 3 w zw. z art. 24 § 1 pkt 4, z uwagi na niestwierdzenie przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 ust. 3 w zw. z art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a., która wystąpiła przez to, że pracownik organu – A. K., sporządziła zaskarżoną decyzję i jednocześnie uprzednio dokonała oględzin drzewostanu, co spowodowało nieuprawnione łączenie funkcji osoby sporządzającej protokół, będący podstawą wydania decyzji, z osobą wydającą decyzję,
2. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. poprzez skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną, tj. Skarżącej, która zbyła nieruchomość na mocy umowy z dnia 20 grudnia 2024 r., przed wydaniem zaskarżonej decyzji,
3. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy przejawiające się w wybiórczym potraktowaniu materiału dowodowego, w szczególności przez przyjęcie, że odwołujący się nie dokonał wycinki drzew na cele inne niż związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, z tej tylko przyczyny, że inny podmiot uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę w odniesieniu do nieruchomości, z której drzewa usunięto oraz naruszenie przedmiotowych norm w zw. z art. 136 § 1 i 2 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dodatkowego postępowania na okoliczność sposobu przeprowadzenia oględzin drzewostanu i wykazania ich nieprawidłowego przebiegu, przesłuchania osób wskazanych w odwołaniu w tym osób uczestniczących w oględzinach (A. K., M. B. oraz A. R.),
4. art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że usunięcie drzew z nieruchomości przez osoby fizyczne powoduje konieczność ustalenia opłaty, o której mowa w tym przepisie także w sytuacji, w której działalność gospodarcza jest w stadium działalności potencjalnej lub występuje na nieruchomości jedynie potencjalna możliwość jej prowadzenia (a faktycznie prowadzona nie jest) oraz art. 83a ust. 1, art. 87 i art. 85 ustawy o ochronie przyrody poprzez przyjęcie, w konsekwencji naruszenia w zakresie poprawności oględzin, opłaty za usunięcie drzew w błędnej wysokości.
Skarżący wnieśli o dopuszczenie dowodu z wydruku działu II księgi wieczystej [...] na okoliczność zbycia nieruchomości, uchylenie zaskarżonej decyzji - a co najmniej uchylenie jej w odniesieniu do skarżącej M. F. i umorzenie postępowania, rozważenie uchylenia w całości decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącej ponownie wskazał, że A.K. powinna podlegać wyłączeniu od udziału w sprawie, z akt sprawy nie wynika aby wycinka drzew nastąpiła na cele związane z działalnością gospodarczą, a protokół z oględzin ma wątpliwą wartość dowodową. Dodatkowo wskazał, iż na podstawie umowy o częściowy podział majątku objętego wspólnością ustawową małżeńską oraz przedwstępnej umowy o częściowy podział majątku z dnia [...] r. Skarżąca nie jest już właścicielem nieruchomości. Zwrócił też uwagę, że organ odwoławczy nie przeprowadził dodatkowego postępowania, które mogło potwierdzić, bądź wykluczyć zasadność zarzutów skarżących względem poprawności oględzin.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia i wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodał, iż bez znaczenia pozostaje zbycie nieruchomości przez Skarżącą, której na dzień wystąpienia ze zgłoszeniem usunięcia drzew, a także w dacie oględzin przysługiwał tytuł prawny do nieruchomości.
Postanowieniem z dnia 22 maja 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
W oparciu o wymienione kryterium legalności, kontroli sądowoadministracyjnej została poddana opisana na wstępie decyzja w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew, która wykazała, że akt ten jest zgodny z prawem
Brak było podstaw do uwzględnienia skargi.
Ramy prawne kontroli sądowej skarżonej decyzji wyznaczają przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 1, usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Obowiązku uzyskania zezwolenia, stosownie do art. 83f ust. 1 pkt 3a, nie stosuje się do: drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W tym przypadku (o którym mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3a), właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza: 1) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego; 2) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego; 3) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew. Zgłoszenie zawiera imię i nazwisko wnioskodawcy, oznaczenie nieruchomości, z której drzewo ma być usunięte, oraz rysunek albo mapkę określającą usytuowanie drzewa na nieruchomości (ust. 5). Organ w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia dokonuje oględzin w celu ustalenia, odpowiednio: 1) nazwy gatunku drzewa; 2) obwodu pnia ustalonego na wysokości 5 cm, a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo: a) posiada kilka pni - obwodu każdego z tych pni, b) nie posiada pnia - obwodu pnia poniżej korony drzewa (ust. 6). Z oględzin sporządza się protokół (ust. 7). Po dokonaniu oględzin organ, w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie (ust. 8). Organ, może przed upływem tego terminu wydać zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu (ust. 12). Szczególnie istotne, na gruncie rozpoznawanej sprawy, ma brzmienie art. 83f ust. 17, w myśl którego, jeżeli w terminie 5 lat od dokonania oględzin wystąpiono o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a budowa ta ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo, organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, uwzględniając dane ustalone na podstawie oględzin, nakłada na właściciela nieruchomości, w drodze decyzji administracyjnej, obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa. Przepisy art. 85 (stawki opłat za usunięcie drzew lub krzewów) i art. 87 (uiszczenie opłaty oraz przedawnienie) stosuje się odpowiednio (art. 83f ust. 18). Z przywołanych regulacji wynika, że decyzja nakładająca obowiązek uiszczenia opłat jest decyzją związaną, a nie opartą na uznaniu administracyjnym. Organ nie mógł więc odstąpić od nałożenia tej opłaty. Organ nie dysponował również uznaniem administracyjnym w zakresie ustalenia wysokości opłaty i tym samym nie mógł dokonać jej miarkowania. Nadto niewątpliwie ust. 17 przepisu art. 83f został wprowadzony w celu ograniczenia nadużywania przywołanego wyjątku w art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody.
Według bezspornych ustaleń, pismem z dnia 2 lutego 2024 r. Skarżący dokonali zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew rosnących na działce 2 w G., sprostowanego na wezwanie organu, w zakresie oznaczenia numeru działki na 1 pismem z dnia 22 lutego 2024 r. (karty nr 1-5 i 10-11 akt administracyjnych). Do pism zostały przedłożone załączniki graficzne wskazujące rozmieszczenie planowanych do wycinki drzew. Zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew z dnia 2 lutego 2024 r., pismo o sprostowaniu z dnia 22 lutego 2024 r., załącznik graficzny, jak również oświadczenia o posiadanym tytule prawnym do nieruchomości zostały podpisane zarówno przez Skarżącego jak i Skarżącą. Dodatkowo w odrębnym oświadczeniu z dnia 2 lutego 2024 r., Skarżąca wskazała, że działka w zaznaczonej części nie jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej (karta nr 1 akt administracyjnych). Pod stwierdzeniem w protokole z dnia 11 marca 2024 r., że wycinka drzew nie jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej podpis złożył Skarżący.
Po dokonaniu oględzin nieruchomości dnia 11 marca 2024 r. (karta nr 13-14 akt administracyjnych), Wójt Gminy P., na wniosek z dnia 12 marca 2024 r., wydał Zaświadczenie nr [...] z dnia 12 marca 2024 r. o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu dotyczącego zamiaru usunięcia drzew rosnących na działce oznaczonej nr geod. 1 obręb G., stanowiącej własność Skarżących, wydanego na podstawie art. 83f ust. 12 ustawy o ochronie przyrody (karta nr 17 akt administracyjnych). Nie ulega wątpliwości, że zgłoszenia zamiaru wycinki drzew dokonali Skarżący, występujący jako współwłaściciele nieruchomości, na której znajdowały się przedmiotowe drzewa.
Ponadto jak wynika z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy, decyzją Starosty [...] Nr [...] z dnia 18 czerwca 2024 r., wydanej na wniosek złożony dnia 17 maja 2024 r. (karta nr 52-54 akt administracyjnych, zatwierdzono projekt zagospodarowania działki lub terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielono pozwolenia na budowę dla inwestora: "P" sp. z o.o. w G., którą reprezentuje M. F., obejmującej zamierzenie budowlane pod nazwą: "Budowa hali produkcyjno-magazynowej z pomieszczeniem administracyjno-socjalnym oraz wiaty składowej wraz z infrastrukturą i instalacją fotowoltaiczną", w skład którego wchodzą: budowa hali magazynowo-produkcyjnej wraz z pomieszczeniem administracyjno-biurowym na działkach o nr 2 i 1, budowa wiaty składowej na działkach o nr 2 i 1, budowa szamba na działce o nr 1 obsługującego budynek hali na działkach o nr 2 i 1, budowa 4 zbiorników na deszczówkę na działce o nr 1 obsługujących budynek hali na działkach o nr 2 i 1, budowa instalacji fotowoltaicznej wraz z jej konstrukcją na dachu budynków hali magazynowo-produkcyjnej na działkach o nr 2 i 1 (karta nr 18-19 akt administracyjnych, sprostowana postanowieniem z dnia 24 czerwca 2024 r.).
Rodzaj inwestycji nie wskazuje, aby Inwestorzy realizowali ją w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych.
Na podstawie przeprowadzonych oględzin organ ustalił, że usunięte zostały wszystkie drzewa objęte zgłoszeniem z dnia 2 lutego 2024 r. za wyjątkiem drzewa oznaczonego nr [...], na którym stwierdzono obecność gniazda (protokół z dnia 26 lipca 2024 r. wraz z dokumentacją fotograficzną, karta nr 30-31 akt administracyjnych, protokół z dnia 12 września 2024 r. wraz z dokumentacją fotograficzną, karta nr 36-41 akt administracyjnych). Zestawienie Projektu Zagospodarowania Terenu rys. nr 1 dla ww. zamierzenia z dnia 13 maja 2024 r. oraz załączników do zgłoszenia o zamiarze wycinki drzew z dnia 2 i 22 lutego 2024 r., doprowadziło organy orzekające w sprawie do prawidłowego wniosku, że wszystkie zgłoszone do zamiaru usunięcia drzewa rosły w miejscu planowanej inwestycji.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że: drzewa rosnące na działce 1 zostały usunięte na podstawie zgłoszenia osób fizycznych - obecnie Skarżących, w terminie 5 lat od dokonania oględzin, mających miejsce w dniu 11 marca 2024 r. w związku ze zgłoszeniem z dnia 2 lutego 2024 r., wystąpiono o pozwolenie na budowę, tj. w dniu 17 maja 2024 r., a budowa ta ma bezpośredni związek z prowadzeniem działalności gospodarczej, i bez wątpienia, jak wynika z Projektu Zagospodarowania Terenu będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosły usunięte drzewa, Skarżący byli właścicielami nieruchomości w chwili wystąpienia zgłoszenia i z tym zgłoszeniem osobiście wystąpili, oraz byli właścicielami nieruchomości w chwili wystąpienia o pozwolenie na budowę mającą związek z prowadzeniem działalności gospodarczej. Przedstawione okoliczności jednoznacznie przesądzają, że usunięcie drzew nastąpiło w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej.
W ocenie Sądu, w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody, a decyzja została skierowana do właściwego podmiotu, jakim jest właściciel nieruchomości. Rozstrzygnięcia organów instancji są zatem prawidłowe.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, wskazany przepis art. 83f ust. 1 pkt 3a nie wymaga ustalenia powiązania wycinki drzew wyłącznie z działalnością gospodarczą właściciela. Brzmienie przywołanego przepisu wskazuje, że istotny jest bowiem cel wycinki drzew rosnących na nieruchomościach osób fizycznych niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zaś to, przez kogo ta działalność ma być prowadzona (zob. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2024 r., sygn. akt III OSK 4378/21). Odpowiedzialność za wycinkę drzew ponosi zatem osoba fizyczna będąca właścicielem nieruchomości podejmująca decyzje o wycince, nawet wówczas, gdy ową działalność prowadzi formalnie inny podmiot.
Z punktu widzenia ochrony przyrody omawiana regulacja, dopuszczająca dokonywanie wycinki drzew na prywatnych posesjach, zakładała niewielką ingerencję w istniejący na działkach stan zadrzewienia wynikający z potrzeb właściciela. Świadczy o tym ograniczenie dotyczące wycinki dokonywanej na cele związane z działalnością gospodarczą, które poddano reżimowi procedury uzyskania zezwolenia na wycinkę, co wynika z faktu, iż prowadzenie różnego rodzaju inwestycji zazwyczaj związane jest z większą ingerencją w środowisko naturalne (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 24 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 683/18).
Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości co do przyjętych danych do obliczeń opłat za wycinkę [...] drzew w oparciu o stawki opłat z Załącznika Nr 1 do Rozporządzenia z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości opłat za usunięcie drzew i krzewów. Przedstawiona przez organ pierwszej instancji tabela szczegółowo przedstawia kolejne numery inwentarza dla poszczególnych drzew (kolumna nr 2), oznaczenie gatunku drzewa (kolumna nr 3), obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm (kolumny nr 4-12, z uwagi na konieczność uwzględnienia drzew kilkupiennych), obwód pnia obliczony na podstawia art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody (jeżeli drzewo na wysokości 130 cm posiada kilka pni - za obwód pnia drzewa przyjmuje się sumę obwodu pnia o największym obwodzie oraz połowy obwodów pozostałych pni, kolumna nr 13), stawkę opłaty zgodnie z rozporządzeniem w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew (kolumna nr 14), oraz obliczoną opłatę odrębnie dla każdego drzewa ([...] drzew objętych opłatą, kolumna nr 15), a następnie sumę tych opłat.
Powyższe dane: w zakresie numeru inwentarza, gatunku drzewa oraz obwodu pnia na wysokości 130 cm (kolumny nr 2-12) odpowiadają dla każdego z wymienionych drzew danym ustalonych podczas oględzin w dniu 11 marca 2024 r. i zawartych w protokole z tej czynności (karty nr 13-14 akt administracyjnych).
Należy pamiętać, że cytowany już art. 83f ust. 17 omawianej ustawy wskazuje wprost na konieczność uwzględnienia przy obliczeniu przedmiotowej opłaty "danych ustalonych na podstawie oględzin", zatem w rozpoznawanej sprawie oględzin z dnia 11 marca 2024 r., co do których obecny podczas czynności Skarżący nie wnosił uwag czy zastrzeżeń, takich uwag nie zgłaszała również Skarżąca, co słusznie dostrzegł organ odwoławczy. Także na etapie sporządzanych dalszych protokołów z oględzin (w dniu 26 lipca 2024 r. oraz 12 września 2024 r.) Skarżący nie wnosili uwag do przebiegu czynności, ani też czynności oględzin przeprowadzonych poprzednio. Z treści wskazanego powyżej przepisu art. 83f ust. 17 wynika również, że organ nakłada opłatę na podstawie ustaleń dokonanych w trakcie oględzin, a nie na podstawie danych wskazanych w zgłoszeniu. Wysokość opłaty została obliczona prawidłowo na podstawie art. 85 ust. 2 pkt 1 (w odniesieniu do drzew pod liczbą porządkową tabeli: lp 1 - klon jawor, lp 2 klon jawor, lp 11 - jesion wyniosły, lp 28 - brzoza brodawkowata, lp 54 - jesion wyniosły, lp 63 - jesion wyniosły, lp 64 - jesion wyniosły, lp 68 - brzoza brodawkowata, lp 74 - głóg jednoszyjkowy, lp - 87 głóg jednoszyjkowy) oraz na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (w odniesieniu do pozostałych drzew) przy zastosowaniu właściwych stawek określonych w ww. rozporządzeniu (stawki odpowiednio 25 zł/cm oraz 30 zł/cm - klon jawor, sosna zwyczajna, jesion wyniosły, brzoza brodawkowata, olsza czarna; stawki odpowiednio 12 zł/cm i 15 zł/cm - topola osika; stawki odpowiednio 55 zł/cm i 70 zł/cm - dąb szypułkowy; stawki 170zł/cm i 210 zł/cm - głóg jednoszyjkowy).
W ocenie Sądu nie można podzielić stanowiska Skarżącej, aby na gruncie niniejszej sprawy nie mogła być adresatem przedmiotowej decyzji, z uwagi na zawartą w dniu [...] r. umowę o częściowy podział majątku objętego byłą wspólnością ustawową majątkową małżeńską oraz przedwstępną umowę o częściowy podział majątku objętego byłą wspólnością majątkową małżeńską.
Zdaniem Sądu, wskazana argumentacja nie zasługuje na akceptację.
Obowiązek uiszczenia opłaty został adresowany do właściciela nieruchomości, przy czym chodzi tu o podmiot będący właścicielem nieruchomości w chwili wystąpienia o pozwolenie na budowę (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1141/24). Właściciel nieruchomości, który skorzystał z możliwości, jakie daje ustawodawca, poprzez zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, jest zobowiązany do uiszczenia opłaty związanej z niezachowaniem warunków tego zwolnienia. Uprawnienie do usunięcia drzew jedynie na podstawie zgłoszenia jest - jak wskazano wyżej - odstępstwem od zasady wymagającej uzyskania zezwolenia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 846/21). Zauważa się przy tym, iż osoba fizyczna dokonująca zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew skorzystała z klauzuli uprzywilejowania prawnego, jakim jest zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia. I to ona ma świadomość tego, jakie skutki prawne wywołuje podjęcie przez nią określonych działań. Ustalana opłata związana jest z działaniem podmiotu usuwającego drzewa, a wprowadzone zwolnienie ma charakter podmiotowy. Dokonując zgłoszenia usunięcia drzew, osoba fizyczna powinna więc uwzględniać, jakie ewentualne koszty mogą się z tym wiązać. Ponadto, co do zasady skutki prawne konkretnych działań ponosi podmiot, który je zrealizował (zob. K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, wyd. VI, WKP 2024).
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że Skarżący są zobowiązani do poniesienia opłaty, co czyni niezasadnym zarzut sformułowany w tym zakresie (zarzut nr 2 petitum skargi). Z przyczyn wskazanych powyżej, wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody (zarzut nr 4 petitum skargi). Regulacja mająca zastosowanie w sprawie nie uzależnia nałożenia opłaty od "potencjalności" prowadzenia działalności, lecz od "wystąpienia o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.".
Przesłanki ustalenia opłaty we wspomnianym przepisie są jasne i jednoznaczne. Jest to usunięcie drzew na podstawie zgłoszenia a następnie, we wskazanym terminie, wystąpienie o pozwolenie na budowę. Niezależnie od tego należy podkreślić, iż przepis, na podstawie którego ustalono opłatę dla Skarżących ma charakter szczególny i został wprowadzony w celu ochrony wyższego dobra, jakim jest ochrona przyrody.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Analiza dokonana przez Sąd prowadzi do wniosku, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania, w tym prawidłowego zastosowania przepisów określających zasady związane z zebraniem dowodów, ich oceną oraz uzasadnieniem wydanych decyzji.
Sąd nie podziela również zarzutu nierozważenia wszystkich okoliczności sprawy (zarzut nr 3 petitum skargi). Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wymagał uzupełnienia, a wydane rozstrzygnięcie w zakresie wysokości opłaty oparto prawidłowo o dane wynikające z protokołu z czynności oględzin przeprowadzonych po złożeniu zgłoszenia o zamiarze usunięcia drzew.
Organ odwoławczy nie naruszył także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (zarzut nr 1 petitum skargi), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, gdyż uznał, że odpowiada ono prawu. Sąd to stanowisko podziela. Nie doszło niewątpliwie do naruszenia art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a., brak jest podstaw do wywodzenia obligatoryjnego wyłączenia pracownika organu od udziału w postępowaniu, w sytuacji udziału tego pracownika w czynnościach dokonanych w innym postępowaniu.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez stronę skarżącą w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.