II SA/Gl 472/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-10-23
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
ochrona przyrodydrzewa pomnikoweuchwałaprawo miejscowenaruszenie prawaWSAuzgodnieniezabiegi pielęgnacyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że § 5 uchwały Rady Miasta Częstochowy dotyczącej uzgodnienia zabiegów pielęgnacyjnych drzew pomnikowych został wydany z naruszeniem prawa, oddalając jednocześnie skargę w pozostałym zakresie.

Wojewoda Śląski zaskarżył uchwałę Rady Miasta Częstochowy w sprawie uzgodnienia zabiegów pielęgnacyjnych drzew pomnikowych, zarzucając jej naruszenie prawa poprzez błędne uznanie za akt prawa miejscowego i nieprawidłowe określenie daty wejścia w życie. Sąd uznał, że uchwała nie jest aktem prawa miejscowego, a jedynie § 5 określający datę wejścia w życie został wydany z naruszeniem prawa, co skutkowało jego eliminacją z obrotu prawnego, podczas gdy pozostała część uchwały została oddalona.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Miasta Częstochowy z dnia 14 września 2023 r. nr 1087.LXXXI.2023 w przedmiocie uzgodnienia przeprowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych drzew pomnikowych. Wojewoda zarzucił uchwale naruszenie prawa, w szczególności poprzez błędne uznanie jej za akt prawa miejscowego i nieprawidłowe określenie daty wejścia w życie w § 5. Sąd administracyjny w Gliwicach, rozpoznając sprawę, stwierdził, że uchwała ta nie spełnia kryteriów aktu prawa miejscowego, ponieważ dotyczy konkretnych, jednorazowych czynności pielęgnacyjnych, a nie norm generalnych i abstrakcyjnych. W związku z tym, sąd uznał, że § 5 uchwały, który określał datę wejścia w życie jako akt prawa miejscowego, został wydany z naruszeniem prawa. Jednakże, sąd nie stwierdził nieważności całej uchwały, ograniczając sankcję do wadliwego § 5, ponieważ pozostała część uchwały mogła być poprawnie stosowana, a ponadto upłynął już roczny termin do stwierdzenia nieważności uchwały niebędącej aktem prawa miejscowego. Skarga została oddalona w pozostałym zakresie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała taka nie jest aktem prawa miejscowego, ponieważ nie zawiera norm generalnych i abstrakcyjnych, a dotyczy konkretnych, jednorazowych czynności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uchwała dotyczy konkretnych zabiegów pielęgnacyjnych na wskazanych drzewach, a nie ustanawia generalnych reguł postępowania dla nieograniczonego kręgu adresatów, co jest cechą aktów prawa miejscowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (17)

Główne

u.o.p. art. 45 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o ochronie przyrody

p.p.s.a. art. 147 § ust. 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15

Ustawa o samorządzie gminnym

u.o.a.n. art. 4 § ust. 1

Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

u.o.a.n. art. 13

Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

u.s.g. art. 40 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.o.p. art. 44 § ust. 1 i 2

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 44 § ust. 3

Ustawa o ochronie przyrody

p.p.s.a. art. 3 § ust. 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § ust. 2 pkt 5 i 6

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 94 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 94 § ust. 2

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

k.p.a. art. 156 § ust. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.g. art. 30

Ustawa o samorządzie gminnym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała Rady Miasta Częstochowy nie jest aktem prawa miejscowego. Błędne określenie daty wejścia w życie w § 5 uchwały stanowi naruszenie prawa.

Odrzucone argumenty

Uchwała Rady Miasta Częstochowy jest aktem prawa miejscowego. Nieważność całej uchwały z powodu wadliwego § 5.

Godne uwagi sformułowania

akt prawa miejscowego jest taki akt, w którym ujęto normy postępowania o charakterze generalnym i abstrakcyjnym nie sposób uznać, aby charakter taki miała uchwała w sprawie uzgodnienia przeprowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych pomnika przyrody nieprawidłowość ta uzasadnia eliminację z obrotu prawnego jedynie regulującego niniejszą kwestię § 5 tej uchwały, natomiast nie stanowi dostatecznej podstawy do stwierdzenia nieważności tego aktu w całości

Skład orzekający

Stanisław Nitecki

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Dobrowolski

sędzia

Agnieszka Kręcisz-Sarna

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia aktu prawa miejscowego w kontekście uchwał dotyczących uzgodnień w zakresie ochrony przyrody oraz konsekwencje wadliwego określenia daty wejścia w życie takich uchwał."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały dotyczącej uzgodnienia zabiegów pielęgnacyjnych drzew pomnikowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii rozróżnienia między aktem prawa miejscowego a innymi uchwałami organów samorządowych, co ma znaczenie dla ich publikacji i wejścia w życie.

Czy uchwała o pielęgnacji drzew pomnikowych to prawo miejscowe? WSA w Gliwicach wyjaśnia.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 472/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Grzegorz Dobrowolski
Stanisław Nitecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono wydanie  aktu prawa miejscowego z naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 45 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Miasta Częstochowy z dnia 14 września 2023 r. nr 1087.LXXXI.2023 w przedmiocie uzgodnienia przeprowadzania zabiegów pielęgnacyjnych drzew pomnikowych 1. stwierdza, że § 5 zaskarżonej uchwały został wydany z naruszeniem prawa, 2. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Rada Miasta Częstochowy działając na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (aktualnie Dz. U. z 2024 r., poz. 609) oraz art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r., poz. 1336 ze zm.) podjęła 14 września 2023 r. uchwałę nr 1087.LXXXI.2023 w sprawie uzgodnienia przeprowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych drzew pomnikowych rosnących w Parku Narutowicza w Częstochowie (Dz. Urz. Woj. Śląskiego poz. 7099).
W § 1 tej uchwały określono, że uzgadnia się przeprowadzenie zabiegów w obrębie koron drzew gatunku klon srebrzysty - pomników przyrody nr 15/10 oraz 16/10 (ustanowionych uchwałą tego organu nr 719/LXII/2010 z 28 czerwca 2010 r. - Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r., nr 134, poz. 2212), rosnących na terenie działki nr 3/32 obręb 111 stanowiącej własność Gminy Miasta Częstochowa. W § 2 wskazano, że zakres tych uzgodnień obejmuje: (1) poprawę statyki drzew i wykonanie cięć korekcyjnych oraz (2) wykonanie cięć sanitarnych, usunięcie martwych i obumarłych gałęzi bezpośrednio stwarzających zagrożenie bezpieczeństwu ludzi. W treści § 3 postanowiono, że zabiegi pielęgnacyjne w koronach wyżej wymienionych drzew należy przeprowadzić w terminie do 31 maja 2024 r., przy spełnieniu następujących warunków: (1) prace powinny być przeprowadzone przez firmę specjalistyczną, posiadającą uprawnienia do pielęgnacji drzew o charakterze pomnikowym; (2) przy wykonywaniu cięć w koronach należy dążyć do zachowania naturalnego pokroju drzew i (3) wykonane prace nie mogą spowodować utraty walorów przyrodniczych pomników przyrody oraz zniszczenia gatunków chronionych występujących w ich obrębie. Z kolei w § 5 określono, że uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego.
Skargę na powyższą uchwałę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Wojewoda Śląski domagając się stwierdzenia jej nieważności w całości, jako sprzecznej z art. 4 ust. 1 w związku z art. 13 pkt 2 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1461) oraz w związku z art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że ostatni z wyżej wymienionych przepisów, który powołany został w podstawie prawnego kwestionowanego aktu stanowi, że ustanowione dla pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, użytku ekologicznego lub zespołu przyrodniczo-ekologicznego zakazy, określone w uchwale organu gminy podjętej w trybie art. 44 ust. 1 i 2 w związku z art. 45 ust. 1 powołanej ustawy nie dotyczą prac wykonywanych na potrzeby ochrony przyrody po uzgodnieniu z organem ustanawiającym daną formę ochrony przyrody. W tym kontekście Wojewoda podniósł, że chociaż samo podjęcie skarżonej uchwały nie budzi wątpliwości, to jednak uznanie, że stanowi ona akt prawa miejscowego podlegający publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. W tym miejscu podkreślono, że z mocy art. 4 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, akty normatywne zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. Zaznaczono jednak, że akty podlegające ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym wymienione zostały w art. 13 powołanej regulacji, zaś uchwała, o której mowa wyżej nie mieści się w tym katalogu, jako że nie stanowi aktu prawa miejscowego w rozumieniu art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jako że stanowiący jej podstawę prawną art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody nie daje kompetencji do wydania aktu normatywnego o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Wojewoda wywiódł, że dla kwalifikacji danej uchwały jako aktu prawa miejscowego ma znaczenie charakter norm prawnych i kształtowanie przez te normy sytuacji prawnej adresatów. Za pomocą tego rodzaju aktów organy w sposób władczy określają reguły zachowania dotyczące generalnie oznaczonych kategorii podmiotów w abstrakcyjnie wskazanych sytuacjach. Tym samym ich cechą jest wprowadzenie do porządku prawnego nowych norm prawnych obowiązujących w sposób generalny i abstrakcyjny na terenie określonej jednostki samorządu terytorialnego, przy czym o generalności uchwały decyduje fakt, że na jej przepisy może się powołać każdy obywatel z określonego rodzajowo kręgu adresatów, zaś o abstrakcyjności - możliwość wielokrotnego stosowania jej postanowień.
W tym kontekście podniesiono, że aktami prawa miejscowego są uchwały podjęte na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (o ustanowieniu pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, użytku ekologicznego lub zespołu przyrodniczo-krajobrazowego) oraz na podstawie art. 44 ust. 3 tej ustawy (o zniesieniu formy ochrony przyrody, o której mowa w powołanym ust. 1), gdyż kształtują one zasady ochrony przyrody, skierowane są do adresata generalnego (ogółu obywateli na danym terenie). Aktem takim nie jest natomiast zaskarżona uchwała uzgadniająca przeprowadzenie zabiegów pielęgnacyjnych w obrębie konkretnych pomników przyrody, albowiem nie ma ona charakteru normatywnego, nie ustanawia norm generalnych i abstrakcyjnych, nie wywołuje skutków erga omnes ani nie jest skierowana do nieograniczonego kręgu adresatów, lecz jedynie do podmiotu, który występuje o uzgodnienie (wyrażenie zgody) na realizację określonych prac na potrzeby ochrony przyrody.
Mając na względzie powyższe Wojewoda Śląski wywiódł, że jednym z formalnych wymogów warunkujących ważność uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego jest prawidłowe określenie daty jej wejścia w życie. Podkreślił przy tym, że uzależnienie - jak miało to miejsce w niniejszym przypadku - wejścia w życie uchwały niestanowiącej aktu prawa miejscowego od jej urzędowej promulgacji jest niedopuszczalne. Zgodnie zaś ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wadliwe określenie daty wejścia w życie takiego aktu stanowi istotne naruszenie prawa, co skutkuje jego nieważnością w całości.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Częstochowy reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Organ samorządowy zakwestionował stanowisko Wojewody podkreślając, że sporna uchwała jest aktem o charakterze abstrakcyjnym i generalnym, gdyż dotyczy określonej grupy adresatów, to jest mieszkańców danego terenu oraz ich konkretnego zachowania. Akt ten uzgadnia bowiem przeprowadzenie zabiegów pielęgnacyjnych drzew będących pomnikami przyrody rosnących na terenie Miasta Częstochowy, a tym samym działania podejmowane w ramach jego realizacji będą miały wpływ na społeczność lokalną, gdyż są ukierunkowane na zaspokojenie potrzeb mieszkańców tego terenu. Wspomniane drzewa posiadają walory krajobrazowe, przyrodnicze i dydaktyczne, a wskazane w uchwale zabiegi pielęgnacyjne mają na celu poprawę stanu zdrowotnego drzew i zapewnienie bezpieczeństwa powszechnego w ich otoczeniu. Równocześnie, z ostrożności procesowej - na wypadek, gdyby sąd nie uznał za uzasadnione oddalenia skargi – organ samorządowy wniósł o umorzenie postępowania. Zaznaczył bowiem, że skarżona uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego 21 września 2023 r., po czym przystąpiono do realizacji określonych w tym akcie zabiegów pielęgnacyjnych, cięć sanitarnych, usunięcia martwych i obumarłych gałęzi stwarzających zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi zaś prace w tych ramach wykonano na podstawie umowy zawartej 11 października 2023 r. i zostały one całkowicie zrealizowane do 23 października 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 3 § 2 wskazanej regulacji, kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5), a także na inne akty tych organów i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6). Z art. 147 § 1 powołanej ustawy wynika natomiast, że sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 wspomnianej ustawy stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Takim przepisem szczególnym jest między innymi art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym określający, że nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeśli są one aktem prawa miejscowego. Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem i wówczas uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem (ust. 2 powołanego przepisu).
Podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy wyznacza art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w myśl którego przesłanką jest tu sprzeczność takiego aktu z prawem. Wymaga zatem podkreślenia, że stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić wtedy, gdy pozostaje ona w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawa, przy czym nie jest tu konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności w odniesieniu do decyzji czy postanowienia, o którym mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez Wojewodę Śląskiego jest uchwała Rady Miasta Częstochowy w sprawie uzgodnienia przeprowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych dwóch drzew pomnikowych gatunku klon srebrzysty rosnących w Parku Narutowicza w Częstochowie, podjęta na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, który to przepis wprowadza wyjątek od określonych w ust. 1 wspomnianego przepisu zakazów, jakie mogą być wprowadzone przez organ stanowiący gminy w odniesieniu do działań dotyczących pomników przyrody, stanowisk dokumentacyjnych, użytków ekologicznych i zespołów przyrodniczo-krajobrazowych. Z brzmienia powołanego wyżej art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. wynika, że zakazy takie nie dotyczą prac wykonywanych na potrzeby ochrony przyrody - po uzgodnieniu z organem ustanawiającym daną formę ochrony przyrody.
W niniejszej sprawie organem ustanawiającym pomniki przyrody objęte skarżoną uchwała była Rada Miasta Częstochowy i dlatego wydając sporną uchwałę uzgadniającą miała na celu zachowanie tak określonego ustawowego wymogu warunkującego wykonanie koniecznych prac w obrębie przedmiotowych drzew. Kwestionując ten akt Wojewoda Śląski podniósł zarzut nieprawidłowego określenia w jego treści daty wejścia w życie, co miało stanowić konsekwencję błędnego przyjęcia, jakoby wskazana uchwała stanowiła akt prawa miejscowego i jako taka podlegała obowiązkowi publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Zdaniem Sądu zarzut ten jest zasadny. W judykaturze przyjmuje się jednolicie, że aktem prawa miejscowego jest taki akt, w którym ujęto normy postępowania o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, czyli innymi słowy skierowane do grupy adresatów poprzez wskazanie ich cech a nie wymienienie z nazwy, którym wyznaczy się pewien sposób postępowania (to znaczy formułuje zakazy, nakazy lub uprawnienia) i ma zastosowanie w wielu powtarzalnych okolicznościach (por. m. in. wyroki NSA: z 14 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 2849/23 i z 20 września 2023 r., sygn. akt III OSK 2760/21; wyrok WSA w Olsztynie z 21 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Ol 29/08 czy wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Sz 169/10 – CBOSA).
W ocenie Sądu, zaskarżona uchwała kryteriów tych nie spełnia. O ile bowiem nie budzi wątpliwości, że aktami prawa miejscowego są uchwały w sprawie samego utworzenia, jak i zniesienia pomnika przyrody (niewątpliwie zawierają one generalne, czyli skierowane zasadniczo do wszystkich a nie tylko konkretnie oznaczonych podmiotów nakazy i zakazy wprowadzające albo znoszące pewne ograniczenia w użytkowaniu pomnika przyrody jak i jego najbliższego otoczenia - por. m. in. wyrok NSA z 13 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 891/18, publ. Lex nr 3053208), to nie sposób uznać, aby charakter taki miała uchwała w sprawie uzgodnienia przeprowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych pomnika przyrody. Wymaga podkreślenia, że uchwała ta dotyczy konkretnych, jednorazowych czynności pielęgnacyjnych: poprawę statyki drzew i wykonania cięć korekcyjnych oraz cięć sanitarnych, usunięcia martwych i obumarłych gałęzi bezpośrednio stwarzających zagrożenie bezpieczeństwu ludzi w określonym terminie przez firmę specjalistyczną posiadającą uprawnienia do pielęgnacji drzew pomnikowych. Nie sposób przy tym zgodzić się, aby stanowiący podstawę jej wydania art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody upoważniał do wydania aktu o charakterze generalnym i powszechnym, który byłby podstawą uzgodnienia przeprowadzenia wszelkich zabiegów pielęgnacyjnych dotyczących danego pomnika przyrody, a wyłącznie taka uchwała mogłaby stanowić akt prawa miejscowego. Treść wskazanego uregulowania nie pozostawia natomiast wątpliwości, że przewiduje ono konieczność dokonania odrębnego uzgodnienia każdorazowej czynności objętej zakazem, potrzebnej dla ochrony pomnika przyrody. Każda taka czynność wymaga odrębnej analizy, a w rezultacie osobnego uzgodnienia i dlatego brak jest w tych ramach możliwości ustanowienia generalnych reguł w odniesieniu do danego pomnika przyrody a także wobec generalnie określonego kręgu adresatów. Także sama treść zaskarżonej uchwały odnosząca się do ściśle oznaczonych zabiegów, jakie mają być dokonane na wskazanych tam konkretnych drzewach pomnikowych nie pozwala jej przypisać charakteru aktu generalnego, mającego zastosowanie do wszystkich czynności mających na celu ochronę, konserwację czy pielęgnację tych drzew.
Mając na względzie zaprezentowane wyżej rozważania prawne skład orzekający uznał, że kwestionowana przez Wojewodę Śląskiego uchwała nie stanowi aktu prawa miejscowego, a tym samym brak jest przepisów, z których wynikałby obowiązek jej ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Podstawą prawną takiej publikacji nie może być w szczególności art. 13 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych albowiem nie sposób przyporządkować ją do którejkolwiek z pozycji katalogu określonego w pkt. 1-10 tego unormowania.
Podniesiony w skardze zarzut dotyczący niezgodnego z prawem określenia daty wejścia w życie uchwały jest trafny, to jednak zdaniem Sądu nieprawidłowość ta uzasadnia eliminację z obrotu prawnego jedynie regulującego niniejszą kwestię § 5 tej uchwały, natomiast nie stanowi dostatecznej podstawy do stwierdzenia nieważności tego aktu w całości. Formułując taką konkluzję uwzględniono wyrażony w judykaturze pogląd, zgodnie z którym należy odróżnić sytuację, gdzie rada gminy podejmuje akt prawa miejscowego nadając mu inny charakter i nie przewidując w związku z tym obowiązku jego publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym od sytuacji, w której rada - jak ma to miejsce w rozpoznanej sprawie - "sztucznie" (bezpodstawnie) nadaje walor aktu prawa miejscowego uchwale nie spełniającej wymogów odnoszonych do tego rodzaju aktów, nakazując jej publikację w organie promulgacyjnym i określając termin wejścia jej w życie właściwy dla aktów prawa miejscowego. W pierwszym przypadku akt prawa miejscowego nie wchodzi do obrotu prawnego ze względu na niespełnienie warunku publikacji, z kolei w drugim pozostaje skuteczny, przy czym nie jako akt powszechnie obowiązujący, ale jako akt prawny innego rodzaju - np. akt wewnętrzny (vide: wyrok WSA w Rzeszowie z 5 października 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 652/23, wyrok WSA w Kielcach z 11 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 1025/20 oraz wyrok tutejszego Sądu z 11 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 1223/21 – CBOSA). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni stanowisko to aprobuje podobnie jak pogląd sformułowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjny z 13 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 1077/22, gdzie słusznie zwrócono uwagę, że brak wypowiedzi w uchwale organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego o tym, kiedy wchodzi ona w życie nie powoduje jeszcze, że cała ta uchwała podjęta została z istotnym naruszeniem prawa. Dostrzeżono bowiem, że brak ten może być odpowiednio sanowany postanowieniami art. 30 ustawy o samorządzie gminnym, z którego wynika, że wójt, burmistrz, prezydent miasta wykonuje uchwały rady gminy, i zarazem bezpośrednio zobowiązującym charakterem norm prawa administracyjnego. W sytuacji zatem, gdy organ podejmuje akt prawa wewnętrznego i nie stanowi o tym, kiedy wchodzi on w życie należy przyjąć, że organ wykonawczy podejmuje czynności związane z wykonaniem tego aktu niezwłocznie, kiedy to jest tylko możliwe z organizacyjnego i merytorycznego punktu widzenia. Organ ma bowiem nie tylko uprawnienie, ale i obowiązek wykonywania swoich kompetencji, w tym wykonawczych. W ocenie Sądu twierdzenie to można odnieść również do zaistniałej w realiach rozpoznanej sprawy sytuacji, gdy organ gminy zawarł w uchwale postanowienie określające datę wejścia jej w życie w sposób sprzeczny z obowiązującymi przepisami (co implikuje nieważność tego postanowienia). Konkludując stwierdzić przyjdzie, że błędne określenie przez organ gminy daty wejścia w życie spornej uchwały w jej § 5 niewątpliwie przesądza o wadliwości tego zapisu, jednakże nie implikuje konieczności eliminacji z obrotu prawnego tego aktu w całości albowiem wskazane uchybienie nie skutkuje niezgodnością z prawem całej uchwały, a już w żadnym razie nie powoduje jej trwałej niewykonalności, skoro kwestia wejścia w życie tego aktu podlega opisanym wyżej zasadom wynikającym z art. 30 ustawy o samorządzie gminnym. Warto w tym miejscu dodać, że z wywodów zawartych w odpowiedzi na skargę wynika, iż skarżona uchwała została już wykonana w całości i nastąpiło to zasadniczo niezwłocznie, czyli właśnie w sposób, o którym mowa wyżej. Sąd dostrzega odmienne stanowisko zajęte w tej kwestii przez NSA w wymienionym w skardze wyroku z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2677/15 (publ. Lex nr 2339622) jednakże zwraca uwagę, że orzeczenie to wydane zostało w sprawie ze skargi na uchwałę o nadaniu nazwy skwerowi, a zatem na akt regulujący zupełnie inną materię i wywierający całkowicie odmienne skutki prawne niż skarżona w niniejszej sprawie uchwała. W rezultacie wyrażony tam pogląd trudno uznać za adekwatny do realiów rozpoznanej sprawy czy też uwzględniający charakter i specyfiką uchwały podejmowanej w trybie art.45 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody .
W tym stanie rzeczy Sąd uznał zasadność podniesionego w skardze zarzutu mając jednak w polu widzenia, że sankcja nieważności lub stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa uchwały, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać ograniczona do części tego aktu, co będzie uzasadnione w przypadku, gdy - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - akt taki może być poprawnie stosowany, pomimo wadliwości tylko części jego przepisów. Sąd miał równocześnie na uwadze, że skoro zaskarżona uchwała nie ma charakteru aktu prawa miejscowego, a od jej podjęcia upłynął już okres jednego roku, to z uwagi na treść art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym wykluczone było stwierdzenie jej nieważności i dlatego orzekł o wydaniu tego aktu z naruszeniem prawa we wskazanej wyżej części, działając na podstawie art. 147 § 1 powołanej ustawy.
Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI