II SA/GL 460/22

II SA/Gl 460/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-08-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/
Elżbieta Kaznowska
Wojciech Gapiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 16/23 - Wyrok NSA z 2025-06-10
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 81C ust. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi D. A., E. Z., D. Z. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 31 stycznia 2022 r. nr WINB.WOA.7722.248.2021.AS w przedmiocie obowiązku przedłożenia oceny technicznej dotyczącej stanu technicznego obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej – Wojewódzki Inspektor, organ odwoławczy) postanowieniem z dnia 31 stycznia 2022 r. nr WINB.WOA.7722.248.2021.AS, działając na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm. – dalej u.p.b.), po rozpoznaniu zażalenia E. i D. Z. oraz D. i A. A.:
1) uchylił postanowienie nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta G. (dalej – organ I instancji, Powiatowy Inspektor) z dnia 21 października 2021 r. znak [...] w zakresie terminu i wyznaczył nowy termin wykonania obowiązku do 30 kwietnia 2022 r.;
2) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w pozostałym zakresie.
Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 31 sierpnia 2020 r. D. A. oraz A. A. zwrócili się do organu I instancji o sprawdzenia odprowadzenia wód opadowych z tarasu nad gankiem w budynku mieszkalnym położonym przy ul. [...] w G. Następnie pismem z dnia 7 października 2020 r. zwrócili się o skontrolowanie stropu nad parterem wspomnianego budynku mieszkalnego.
Po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających, działając w oparciu o art. 81c ust. 1 i 2 u.p.b., organ I instancji postanowieniem z dnia 21 października 2021 r. zobowiązał współwłaścicieli budynku: D. A., E. Z. i D. Z. do wykonania i przedłożenia oceny technicznej dotyczącej stanu technicznego:
– stropu pomiędzy parterem i pierwszym piętrem w zakresie ochrony przed hałasem i drganiami,
– stropodachu nad gankiem, w którym znajduje się wejście do budynku, w zakresie ochrony przed zawilgoceniem i korozją biologiczną,
– ocieplenia ścian budynku w zakresie izolacyjności cieplnej i ochrony przed zawilgoceniem,
w terminie 60 dni od daty otrzymania postanowienia.
W zażaleniu z dnia 2 listopada 2021 r. wniesionym przez D. i A. A. zakwestionowano rozstrzygniecie pierwszoinstancyjne, gdyż w sposób nieuprawniony obliguje ich do przedłożenia ekspertyzy. Uzasadniono to tym, że taras stanowi wyłączną własność E. i D. Z., natomiast do przebudowanego stropu nie mają dostępu. Ponadto wyrażono stanowisko, że skoro prace związane z wykonaniem tarasu oraz remontem stropu nie były przez nich wykonywane, to nieuzasadnionym jest obciążanie ich kosztem naprawy wskazanych elementów budynków oraz jego elewacji.
Z kolei w zażaleniu z dnia 3 listopada 2021 r. pełnomocnik E. i D. Z. zakwestionował zasadność nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku. Powinność ta, zdaniem pełnomocnika, powstaje tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy organ nadzoru budowlanego nie jest w stanie samodzielnie wyjaśnić powstałych wątpliwości dotyczących stanu technicznego budynku. Zauważył ponadto, że jego mocodawcy przedkładając protokoły z okresowych przeglądów technicznych budynku oraz opinię rzeczoznawcy budowlanego odnosząca się właśnie do stanu technicznego budynku wykazali, że znajduje się on w dobrej kondycji.
Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2022 r. Wojewódzki Inspektor uchylił rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w zakresie terminu wyznaczonego na realizację obowiązku i określił nowy termin, a w pozostałej części utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W jego motywach po przedstawieniu przebiegu postępowania, podniósł, że materialnoprawną podstawą zakwestionowanego postanowienia jest art. 81c ust. 2 u.p.b. Jak zaznaczono, jest to instrument służący prowadzeniu postępowania dowodowego stosownie do reguł określonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Pozwala on na uzyskanie odpowiednich informacji o stanie budynku i wyjaśnieniu wątpliwości istniejących na tym tle. W niniejszej sprawie, według Wojewódzkiego Inspektora, owe wątpliwości dotyczą sposobu wykonania izolacji akustycznej stropu nad parterem, poprawności wykonania tarasu nad gankiem w sposób zabezpieczający przed powstawaniem zacieków na elewacji, a także poprawności technicznej wykonania ocieplenia budynku. W dalszej kolejności organ odwoławczy - szeroko prezentując orzecznictwo sądów administracyjnych - wyjaśnił prawidłowość nałożenia obowiązku wykonania ekspertyzy na strony postępowania. Umotywował to tym, że zarówno strop pomiędzy piętrami budynku, stropodach nad gankiem oraz elewacja budynku należą do części wspólnych nieruchomości, z których korzystają właściciele obu lokali.
W skardze z dnia 8 marca 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik E. i D. Z. zarzucił:
– naruszenie przepisów postępowania - zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organ nie ustalił kluczowych w sprawie okoliczności rozstrzygających o tym, czy w ogóle w istniejącym stanie faktycznym zachodzą warunki uzasadniające nałożenie na Skarżących obowiązku wykonania i przedłożenia oceny technicznej;
– naruszenie prawa materialnego, tj. art. 81c ust. 2 u.p.b. poprzez jego błędne zastosowanie w wyniku uznania, iż w sprawie istnieją uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, w sytuacji gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, iż takich wątpliwości nie ma;
– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez ustalenie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały przez Skarżących przedłożone materiały, które w połączeniu z wiedzą fachową inspektorów budowlanych są wystarczającym instrumentem do prowadzenia postępowania administracyjnego.
Wobec tych zarzutów pełnomocnik E. i D. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego, a także o orzeczenie, iż rozstrzygnięcia te nie mogą być wykonane.
Natomiast w skardze z dnia 10 marca 2022 r. wniesionej przez D. A. reprezentowanej przez A. A. zawarto żądanie uchylenia – zmiany postanowienia organu odwoławczego, zarzucając mu rażące naruszenie prawa oraz interesu strony. W motywach skargi posłużono się argumentacją zaprezentowaną w zażaleniu od rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego.
Organ odwoławczy w odpowiedziach na skargi wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora z dnia 31 stycznia 2022 r. w przedmiocie nałożenia na współwłaścicieli budynku mieszkalnego dwulokalowego obowiązku wykonania i przedłożenia oceny stanu technicznego wspomnianego obiektu budowlanego.
Rozstrzygnięcia w sprawie wymagają dwie kwestie. Przede wszystkim koniecznym jest odniesienie się do tego, czy zaistniały okoliczności określone w art. 81c ust. 2 u.p.b., które warunkują możliwość obciążenia stron obowiązkiem dostarczenia oceny technicznej budynku. Drugie zagadnienie związane jest natomiast z zakreśleniem kręgu podmiotów, które można obciążyć powinnością wynikającą z art. 81c ust. 2 u.p.b.
Przystępując do rozważań wskazać należy, że materialnoprawną podstawą wydanych postanowień był art. 81c ust. 2 u.p.b. Stanowi on, że organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.
Analiza przywołanego przepisu pozwala na stwierdzenie, że postanowienie wydane w oparciu o art. 81c ust. 2 u.p.b. ma charakter dowodowy i takim celom służy. Ma ono, ściślej rzecz ujmując, dostarczyć materiału dowodowego (ustaleń faktycznych) uzasadniającego podjęcie jednej z decyzji przewidzianych w prawie budowlanym. Zastrzeżenie, że postanowienie to może dostarczyć materiału dowodowego uzasadniającego podjęcie decyzji, jest konieczne, gdyż nie można wykluczyć, że mimo istnienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości, np. robót budowlanych lub stanu technicznego budynku, po dokonaniu oceny technicznej lub wykonaniu ekspertyzy okaże się, iż jakość ta nie jest na tyle zła, aby było uzasadnione podjęcie jakichś działań na podstawie przepisów komentowanej ustawy. Dodać należy, że omawiane uregulowanie pozwala na pozyskanie informacji niezbędnych przy realizacji zadań, jakie spoczywają na wspomnianych w nim organach administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego.
Za skorzystaniem z rozwiązania zawartego w art. 81c ust. 2 u.p.b. muszą przemawiać nie jakiekolwiek wątpliwości, ale wątpliwości uzasadnione, a ponadto organ powinien precyzyjnie wskazać, jaką ekspertyzę i w jakim zakresie strona ma przedłożyć (zob. wyrok NSA z dnia 11 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 1774/19, Lex nr 3348758). Zasygnalizować należy, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia, o jakim mowa w art. 81c ust. 2 u.p.b., organ nie jest obowiązany do ustalania przyczyn zaistniałego stanu faktycznego, ani też nie ustala, kto ponosi odpowiedzialność za zły stan techniczny obiektu budowlanego, nie ma również obowiązku wskazywania w nim osób odpowiedzialnych za taki stan rzeczy. Sam fakt wydania postanowienia nie determinuje rodzaju procedury, w ramach której uzyskana tą drogą ekspertyza może być lub faktycznie będzie wykorzystana, nie determinuje również późniejszej kwestii rozliczeń pomiędzy właścicielem obiektu a sprawcą doprowadzenia go do niewłaściwego stanu technicznego (zob. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2021 r. sygn. akt II OSK 68/19, Lex nr 3287581).
W niniejszej sprawie zgodzić się należy ze stanowiskiem organów obu instancji, że zaistniały podstawy ku zastosowaniu art. 81c ust. 2 u.p.b. Otóż organ I instancji przed wydaniem skarżonego postanowienia przeprowadził oględziny budynku, jak również pozyskał protokoły z okresowych przeglądów stanu technicznego budynku oraz "Ekspertyzę techniczną dotyczącą budynku mieszkalnego dwurodzinnego, adres: [...] G., ul. [...], zakres: analiza poprawności wykonania przebudowy stropu nad parterem" wykonaną w maju 2021 r. przez mgr inż. B. N. - rzeczoznawcę budowlanego. Czynności te nie pozwoliły jednak na wyjaśnienie wszystkich kwestii, a w szczególności tych, które podnoszone były przez właściciela lokalu nr 1. Mianowicie w trakcie oględziny potwierdzono przede wszystkim, że ślady zabarwień na elewacji ganku oraz wnękach mogą sugerować brak właściwego zabezpieczenia jego stropu przed wilgocią. Ponadto dowód ten, jak również dokumenty przedstawione przez właścicieli lokalu nr 2 nie dały odpowiedzi w kwestii właściwego zabezpieczenia stropu pomiędzy parterem i pierwszym piętrem w zakresie hałasu i drgań. Działania poprzedzające nałożenie obowiązku, jak również wiedza, jaką dysponują pracownicy organów, nie pozwoliły na rozstrzygnięcie wspomnianych wątpliwości. Dlatego też zaistniała potrzeba ich wyjaśnienie w trybie przewidzianym w art. 81c ust. 2 u.p.b.
Kwestię kręgu osób, które zobligowane są do wykonania obowiązku z art. 81c ust. 2 u.p.b., reguluje art. 81c ust. 1 u.p.b. Wymienia się w nim: uczestników procesu budowlanego, właściciela oraz zarządcę obiektu budowlanego. Zajmując się tym zagadnieniem należy wskazać, że zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1048), jeżeli liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych, należących nadal do dotychczasowego właściciela, nie jest większa niż trzy, do zarządu nieruchomością wspólną mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności. Oznacza to, że wspólnota mieszkaniowa zarządzana w tym reżimie nie dysponuje organami i administrowanie wspólną własnością opiera się na bezpośrednim udziale w zarządzaniu właścicieli lokali. Ponieważ w budynku, którego dotyczy obowiązek sporządzenia oceny technicznej, wyodrębnione są dwa lokale, to zasady te winny mieć zastosowanie w niniejszym przypadku. Dlatego też organy prawidłowo przyjęły, że powinność wykonania obowiązków nałożonych na podstawie art. 81c ust. 2 u.p.b. spoczywa na wszystkich właścicielach znajdujących się w budynku lokalach, tj. Danucie A., E. Z. i D. Z.
Za zasadnością powyższego twierdzenia przemawia również to, że nałożone obowiązki dotyczą części wspólnych budynku, tj. elewacji budynku, stropu ganku oraz stropu pomiędzy parterem, a pierwszym piętrem. Mianowicie przyjmuje się, że: "Warstwy zabezpieczające, izolacyjne, należą do części wspólnych budynku, bo ich zadaniem jest ochrona nie tylko tarasu, ale również innego lokalu niż lokal, do którego należy przedmiotowy taras, to jest lokalu znajdującego się pod stropodachem. Konieczność zabezpieczenia przed warunkami atmosferycznymi lokali znajdujących się w budynku należy zatem do zarządzającej nieruchomością wspólną spółdzielni mieszkaniowej, a nie właścicieli poszczególnych wyodrębnionych lokali. Części wspólne, to w szczególności ściany i stropy budynku" (wyrok NSA z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 1556/16, Lex nr 2506414). W tym miejscu jeszcze raz należy podkreślić, że organy nadzoru budowalnego na tym etapie nie są obowiązane do ustalania przyczyn zaistniałego stanu faktycznego, ani też nie ustalają, kto ponosi odpowiedzialność za zły stan techniczny obiektu budowlanego. Zatem uwagi podnoszone przez D. A. co do tego, że kwestionowane prace nie były przez nią praowadzone, nie mogą wpłynąć na zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W świetle powyższego brak jest zatem podstaw dla uznania zasadności zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Otóż organy nie tylko zgromadziły materiał dowodowy pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 81c ust. 2 u.p.b., ale także dokonały prawidłowej jego oceny, czemu dały wyraz w sporządzonych uzasadnieniach.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.).