II SA/GL 416/25

II SA/Gl 416/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Artur Żurawik /sprawozdawca/
Krzysztof Nowak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145  1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 124
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna,, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2025 r. sprawy ze skargi B. K. i Z. K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 8 stycznia 2025 r. nr NWXIV.7581.4.32.2024 w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 29 sierpnia 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżących solidarnie 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta S., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia 29 sierpnia 2024 roku, numer [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej k.p.a.), art. 124 ust. 1 i in. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm. – dalej: u.g.n.), po rozpatrzeniu wniosku W. B. występującego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A. B., R. S., P. S. i A. W.:
1) Ograniczył sposób korzystania z nieruchomości usytuowanej w S. przy ul. [...], ozn. nr [...] o pow. 2788 m2 i 4902 o pow. 577 m2, obręb [...], własności Z. i B. K., poprzez zezwolenie W. B. na założenie i przeprowadzenie przez opisaną nieruchomość sieci kanalizacji sanitarnej o przebiegu wskazanym na załączniku graficznym do decyzji, celem realizacji inwestycji pod nazwą: "Budowa sieci kanalizacyjnej";
2) Wskazał, że za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek zajęcia nieruchomości przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość.
3) Zobowiązał właścicieli nieruchomości jw. do udostępnienia przedmiotowej nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii sieci;
4) Wskazał, że decyzja z chwilą, gdy stanie się ostateczna, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej;
5) Zobowiązał W. B. do przywrócenia nieruchomości opisanej w punkcie 1 decyzji do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu i przeprowadzeniu sieci.
W uzasadnieniu podano m. in., że do akt sprawy została dołączona korespondencja prowadzona z właścicielami gruntu oraz wypis z planu zagospodarowania przestrzennego. We wniosku strony wyjaśniają, że niekorzystne warunki gruntowe, które zostały potwierdzone za pomocą odwiertów geologicznych oraz pomiaru wodoprzepuszczalności, wykluczają możliwość zastosowania oczyszczalni ekologicznych. Zastosowanie szamba byłoby bardzo kłopotliwe ze względu na duży spadek terenu, który uniemożliwia podjazd szambowozu w warunkach zimowych. Wnioskodawcy opisali również przebieg rokowań prowadzonych z właścicielami nieruchomości dołączając kopie wniosku, w którym zostało zaproponowane wynagrodzenie w wysokości 2.000 zł tytułem rekompensaty. W dniu 21 marca 2024 r. zostały przeprowadzone oględziny działek, w trakcie których ustalono, że nieruchomość w części planowanej inwestycji stanowi teren ogrodzony. W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 25 marca 2024 r. wyjaśniono wszelkie okoliczności merytoryczne i prawne postępowania. Stanowisko współwłaścicieli było jednoznaczne, tj. nie wyrażali zgody na wejście w teren celem realizacji ww. inwestycji. Pismem z dnia 25 marca 2024 r. przedłożono do akt sprawy oświadczenie projektanta sieci, z którego wynika, że zaprojektowana sieć jest jedynym możliwym, nieinwazyjnym rozwiązaniem. Przeprowadzenie sieci kanalizacyjnej przez działkę sąsiednią wiąże się z wycinką co najmniej trzech wysokich świerków oraz jednego dębu. Ponadto wystąpiłaby kolizja z istniejącą siecią wodociągową. Planowana inwestycja zgodna jest z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S., zatwierdzonego uchwałą Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta S. dla obszaru położonego w rejonie ul. [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z [...] r., poz. [...] – dalej: m.p.z.p.). Zgodnie z jej zapisami teren oznaczony jest symbolem FF.41 MN – jako teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Budowa sieci kanalizacyjnej niewątpliwie mieści się w katalogu celów publicznych.
Od powyższej decyzji odwołali się przez pełnomocnika B. K. i Z. K. (dalej: strony, skarżący), zaskarżając ją w całości. Zarzucono m. in. naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i przyjęcie na podstawie materiału dowodowego, że: - inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego, podczas gdy w rzeczywistości jest to inwestycja o charakterze prywatnym, w której korzyść odnosi wyłącznie wnioskodawca; - na działkach wskazanych we wniosku istnieją niekorzystne warunki terenowe, które wykluczają możliwość zastosowania oczyszczalni ekologicznych, a zastosowanie zbiornika bezodpływowego miałoby być "kłopotliwe", a także, że jest to jedyny możliwy przebieg sieci z możliwością podpięcia do studzienki kanalizacyjnej z uwagi na ukształtowanie terenu, podczas gdy organ I instancji w żaden sposób nie zweryfikował twierdzeń zawartych we wniosku, bezrefleksyjnie przyjął je za prawdziwe, nie przeprowadzając w tym zakresie jakiegokolwiek postępowania dowodowego oraz wadliwe ustalenie, że istnieje zgodność planistyczna między zamierzoną inwestycją, a zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S., podczas gdy z treści planu nie wynika, aby na terenie oznaczonym symbolem FF.41 MN mogły być lokalizowane inwestycje celu publicznego. Zarzucono także naruszenie art. 124 ust. 1, 112 ust. 1 – 3 w zw. z art. 6 pkt 3 u.g.n.
W wyniku rozpatrzenia złożonego odwołania Wojewoda Śląski decyzją z dnia 8 stycznia 2025 r., znak NWXIV.7581.4.32.2024, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podano m. in., że przedmiotowa inwestycja spełnia kryterium inwestycji celu publicznego, mieści się bowiem w katalogu celów publicznych określonych w art. 6 u.g.n. Planowana inwestycja ma na celu rozszerzenie zasięgu istniejącej sieci kanalizacyjnej, co mieści się w zadaniach własnych gminy. Inwestycja jest zgodna z planem miejscowym. Działki jw. stanowią tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (FF.41 MN), na którym to obszarze dopuszcza się realizację infrastruktury technicznej (§ 49 ust. 1 pkt 2 planu). Zgodnie z ww. uchwałą, przez infrastrukturę techniczną rozumie się m. in. kanalizacje kablowe, pompownie ścieków, lokalne urządzenia do gromadzenia i oczyszczania ścieków (§ 4 ust. 1 pkt 12 planu). Organ II instancji uznał za spełnioną również przesłankę przeprowadzenia rokowań między inwestorami a współwłaścicielami nieruchomości. Podmiotem, który może wystąpić o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. jest każdy, kto realizuje cel publiczny. Jak wynika z korespondencji przedłożonej organowi II instancji przez S. S.A. Spółka ta nie uwzględniła w swoich planach inwestycyjnych budowy sieci kanalizacyjnej w rejonie przedmiotowej nieruchomości, natomiast zawarła umowę z wnioskodawcami regulującą zasady pełnienia przez S. S.A. nadzoru technicznego nad budową urządzenia przesyłowego oraz przedwstępną sprzedaż tego urządzenia (po zakończeniu realizacji inwestycji własność urządzeń przesyłowych zostanie przeniesiona na rzecz Spółki). Uznać zatem należy, że w wystarczającym zakresie została wykazana legitymacja wnioskodawców do złożenia wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w związku z zamiarem realizacji celu publicznego.
Skargę na powyższą decyzję złożyły przez pełnomocnika ww. strony. Zarzucono naruszenie:
1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, mimo iż postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i przyjęcie na podstawie materiału dowodowego, że:
- inwestycja jw. ma charakter inwestycji celu publicznego, podczas gdy w rzeczywistości jest to inwestycja o charakterze prywatnym, w której korzyść odnosi wyłącznie strona wnioskująca;
- na działkach wskazanych we wniosku istnieją niekorzystne warunki terenowe, które wykluczają możliwość zastosowania oczyszczalni ekologicznych, a zastosowanie zbiornika bezodpływowego miałoby być "kłopotliwe", a także, że jest to jedyny możliwy przebieg sieci z możliwością podpięcia do studzienki kanalizacyjnej na terenie działki nr [...] z uwagi na ukształtowanie terenu, podczas gdy organ I instancji w żaden sposób nie zweryfikował twierdzeń zawartych we wniosku, bezrefleksyjnie przyjął je za prawdziwe, nie przeprowadzając w tym zakresie jakiegokolwiek postępowania dowodowego;
- istnieje zgodność planistyczna między zamierzoną inwestycją, a zapisami m.p.z.p., podczas gdy z treści planu nie wynika, aby na terenie jw. mogły być lokalizowane inwestycje celu publicznego;
b) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji, pomimo że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na brak spełnienia przesłanek do orzeczenia w przedmiocie ograniczenia korzystania z nieruchomości, poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie kanalizacji sanitarnej po nieruchomości skarżących, który uzasadnia wydanie decyzji odmownej;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
a) art. 124 ust. 1 w zw. z art. 112 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 6 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 z późn. zm. – dalej: u.p.z.p.), poprzez ich błędne zastosowanie oraz przyjęcie, że uzasadnione jest ograniczone wywłaszczenie nieruchomości należącej do skarżących dla celów realizacji inwestycji, która nie spełnia przesłanek uznania jej za inwestycję celu publicznego, ponieważ nie ma nawet charakteru lokalnego, a tym bardziej ponadlokalnego, metropolitalnego, czy krajowego, tylko stanowi inwestycję ściśle prywatną, realizującą interes właścicieli nieruchomości sąsiedniej;
b) art. 124 ust. 1 w zw. z art. 112 ust. 3 u.g.n., poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie dokonania oceny czy cele wynikające z wniosku złożonego w tej sprawie nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości;
c) art. 124 ust. 1 u.g.n., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji wywłaszczeniowej pomimo braku spełnienia przesłanki zgodności planistycznej pomiędzy zamierzoną inwestycją i miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Na tej podstawie wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postepowania.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że podtrzymuje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji oraz zawartą w niej argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.
W pierwszej kolejności należy poczynić pewne uwagi ogólne.
Zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W świetle ust. 3 tego przepisu udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją specyficzną, bowiem inwestycja ma być realizowana przez podmioty prywatne. S. S.A. nie uwzględniła bowiem w swoich planach inwestycyjnych budowy sieci kanalizacyjnej w rejonie przedmiotowych nieruchomości, natomiast zawarła umowę z wnioskodawcami regulującą zasady pełnienia przez Spółkę nadzoru technicznego nad budową urządzenia przesyłowego. Zapewniła również, że po zakończeniu inwestycji własność urządzeń przesyłowych zostanie przeniesiona na rzecz Spółki.
Art. 124 ust. 2 u.g.n. stanowi przy tym, że Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela zezwolenia z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. Jednocześnie, jak podkreśla się w doktrynie "Choć z przepisu to wprost nie wynika, należy zakładać, że chodzi o osobę lub jednostkę, która będzie realizowała cel publiczny, dla którego realizacji wydawane jest omawiane zezwolenie" (E. Bończak-Kucharczyk [w:] Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 124, teza 4).
Należało zatem dokonać ustaleń, czy aby wniosek inwestorów nie stanowi obejścia procedur cywilnoprawnych dotyczących ustanowienia służebności pomiędzy podmiotami prywatnymi, a te ustanawiane są albo umownie, albo przed sądami powszechnymi (zob. art. 285 i nast., 3051 i nast. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny; t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1061 z późn. zm.).
NSA w wyroku z dnia 6 marca 2025 r., sygn. I OSK 1454/23, stwierdzał bowiem, że "(...) ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. kwalifikować należy jako jeden ze sposobów wywłaszczenia"). Jest to konsekwencja tego, że ww. przepis został umieszczony w Rozdziale 4 Działu III u.g.n. zatytułowanym "Wywłaszczanie nieruchomości".
W tym kontekście art. 113 ust. 1 u.g.n. stanowi, że "Nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samorządu terytorialnego."
Skoro ograniczenie korzystania z nieruchomości oznacza częściowe jej wywłaszczenie, to nastąpiłoby ono w niniejszej sprawie na rzecz (póki co) osób prywatnych. Wyżej wskazana komunalna Spółka kanalizacyjna dopiero ewentualnie w bliżej niedookreślonej przyszłości przejęłaby na własność przewody kanalizacyjne (s. 3 decyzji Wojewody). Z umowy z S. S.A. wynika, że nie Spółka będzie inwestorem, a wnioskodawcy. W świetle § 2 umowy inwestorzy mają wybudować urządzenie przesyłowe m. in. zgodnie z obowiązującym prawem. Jeśli tak nie stanie się Spółka będzie mogła odmówić odbioru technicznego urządzenia przesyłowego (§ 4 ust. 11 umowy).
Art. 124 ust. 1 u.g.n. nie jest – zdaniem Sądu – takim rozwiązaniem, które można by kwalifikować jako odpowiadające prawu.
Na marginesie wskazać można, że umowa ta miała ograniczony czas obowiązywania i wygasła z dniem 16 czerwca 2025 r., o ile nie dokonano przedłużenia terminu jej obowiązywania (§ 8 ust. 1).
Wojewoda przywołuje w uzasadnieniu decyzji (s. 2) m. in. wyrok WSA we Wrocławiu z 17 maja 2018 r., sygn. II SA/Wr 152/18, jednak wynika z niego jasno, że inwestorem był tam zakład wodociągów i kanalizacji, a więc podmiot gminny, publiczny, a nie osoby prywatne. Argumentacja Wojewody nie przystaje zatem do stanu faktycznego kontrolowanej sprawy.
Gdyby nawet uznać, że istniały podstawy do zastosowania art. 124 ust. 1 u.g.n. konieczne byłoby nie tylko ogólne określenie sposobu ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości. Uzasadniony interes właścicieli nieruchomości obciążanej wymaga, by przebieg planowanej inwestycji był dla nieruchomości możliwie najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji inwestorów sprowadzony do niezbędnego minimum. Z tego względu decyzja musiałaby wskazywać jednoznacznie zarówno przebieg inwestycji przez nieruchomość, jak i zakres uszczuplenia władztwa właściciela(i) i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z planu zagospodarowania przestrzennego.
W związku z tymi wymogami organ przed wydaniem decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości zobowiązany byłby dokonać analizy możliwie najmniejszej uciążliwości dla właścicieli nieruchomości obciążanej. Musiałoby to znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, a brak pełnego wyjaśnienia tej kwestii stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. (zob. E. Bończak-Kucharczyk [w:] Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 124, teza 1 i podane tam orzecznictwo).
Jest to istotne, bowiem organy oparły się wyłącznie na stanowisku inwestorów i piśmie z dnia 25 marca 2024 r. zawierającym oświadczenie projektanta, z którego wynika, że zaprojektowana sieć jest jedynym możliwym, nieinwazyjnym rozwiązaniem.
Jednocześnie organ I instancji pisze, że "Zastosowanie szamba byłoby bardzo kłopotliwe ze względu na duży spadek terenu, który uniemożliwia podjazd szambowozu w warunkach zimowych" (s. 1 decyzji). Sformułowanie "kłopotliwe" nie oznacza "niemożliwe". Co więcej, szambowozy nie muszą podjeżdżać tuż pod szambo, skoro mają możliwość wykorzystania łączonych rur transportujących ścieki na odległość, pozwalających na pozostawanie pojazdu w odpowiednim oddaleniu od ich źródła. Technicznych możliwości takiego rozwiązania nie oceniono. Na marginesie należy wskazać, że już we wniosku inwestorów wskazano: "(...) kanalizacja na naszym terenie jest niemalże jedynym sposobem odprowadzenia ścieków". Użycie słowa "niemalże" świadczy o dopuszczeniu także innych możliwości.
Organ I instancji nie wskazał podstawy prawnej rozstrzygnięcia z punktu 2 decyzji. Orzekł jednak, że za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek zajęcia nieruchomości przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Wyrzekł, że wysokość ta ma być przedmiotem uzgodnień, podczas gdy w wielu przypadkach nie udaje się stronom takiego porozumienia osiągnąć. Jednocześnie art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu m. in. w przypadkach, o których mowa w art. 124-126. Wyrzeczenie organu zawarte w punkcie 2 jest zatem sprzeczne z tą regulacją (zob. także art. 132 ust. 6 u.g.n.).
Trudno dociec z jakiego powodu organ I instancji w punkcie 5 decyzji zobowiązał jedynie "(...) Pana W. B. do przywrócenia nieruchomości opisanej w punkcie 1 niniejszej decyzji do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu i przeprowadzeniu sieci." Z wniosku wynika, że inwestorów występujących o zezwolenie jest większa ilość, zatem czynienie zobowiązanym jedynie ich pełnomocnika (działającego także we własnym imieniu), nie znajduje uzasadnienia w świetle art. 124 ust. 4 u.g.n. Oznacza bowiem, że część wnioskodawców została zwolniona przez organ z wymogów nakładanych tą ostatnią regulacją.
Organ odwoławczy zezwolił wszystkim wnioskodawcom na przeprowadzenie przez ww. nieruchomości kanalizacji sanitarnej, choć organ I instancji zezwolił to uczynić jedynie W. B.. Zatem doszło do faktycznej zmiany kontrolowanej decyzji przez Wojewodę. Ten jednak wskazał, że "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (...)". Tym samym naruszył art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.
Organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, jednak i on nie dostrzegł wadliwości aktu, który utrzymał w mocy, dopuszczając się także własnych uchybień, przez co należy uznać i jego rozstrzygnięcie za nieodpowiadające prawu.
Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania, w tym art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu.
W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (200 zł) i koszty zastępstwa procesowego (514 zł, wraz z 2 opłatami skarbowymi od pełnomocnictw po 17 zł), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.