II SA/GL 416/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi B. K. i Z. K. na decyzję Wojewody Śląskiego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości skarżących w celu przeprowadzenia sieci kanalizacji sanitarnej. Organy administracji uznały inwestycję za cel publiczny, mimo że wnioskodawcami były osoby prywatne, a planowana sieć miała być docelowo przejęta przez spółkę komunalną. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów KPA i ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując na brak wystarczających dowodów, wadliwą ocenę warunków terenowych oraz niezgodność z planem miejscowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpoznając skargę, uznał, że zaskarżone decyzje naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. jest formą wywłaszczenia i powinno następować na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a nie osób prywatnych. Ponadto, organy nie wykazały w sposób wystarczający, że inwestycja ma charakter celu publicznego, nie przeprowadziły należytej analizy alternatywnych rozwiązań ani nie ustaliły prawidłowo wysokości odszkodowania. Sąd uchylił decyzje obu instancji, wskazując na konieczność ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem wskazanych uchybień.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 u.g.n. jest formą wywłaszczenia i może nastąpić jedynie na rzecz podmiotów publicznych, a nie prywatnych inwestorów.
Dotyczy spraw, w których podmioty prywatne próbują uzyskać zezwolenie na przeprowadzenie infrastruktury technicznej przez cudze nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n., zamiast korzystać z cywilnoprawnych form, takich jak służebność przesyłu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami może nastąpić na rzecz podmiotów prywatnych realizujących inwestycję, która nie jest inwestycją celu publicznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. kwalifikuje się jako wywłaszczenie i powinno następować na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a nie osób prywatnych.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 124 ust. 1 u.g.n. jest częścią przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości, które zgodnie z art. 113 ust. 1 u.g.n. mogą następować jedynie na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W analizowanej sprawie inwestycja była realizowana przez osoby prywatne, a jedynie w przyszłości miała być przejęta przez spółkę komunalną, co nie spełniało wymogów.
Czy organy administracji prawidłowo ustaliły, że budowa sieci kanalizacyjnej przez prywatne nieruchomości stanowi inwestycję celu publicznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie wykazały w sposób wystarczający, że inwestycja ma charakter celu publicznego, a także nie przeprowadziły należytej analizy alternatywnych rozwiązań i zgodności z planem miejscowym.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy oparły się na twierdzeniach wnioskodawców bez wystarczającej weryfikacji, nie oceniły alternatywnych rozwiązań (np. szamba) i nie zbadały dokładnie zgodności z planem miejscowym. Sformułowanie 'kłopotliwe' w odniesieniu do szamba nie oznaczało 'niemożliwe'.
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości zawierała wystarczające informacje dotyczące przebiegu inwestycji, zakresu ingerencji oraz odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja była wadliwa w zakresie określenia przebiegu inwestycji, zakresu uszczuplenia praw właściciela oraz sposobu ustalenia odszkodowania.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. z powodu braku pełnego wyjaśnienia kwestii najmniejszej uciążliwości dla właścicieli. Ponadto, organ I instancji błędnie orzekł o odszkodowaniu w drodze uzgodnień, podczas gdy ustawa przewiduje odrębną decyzję o odszkodowaniu. Zobowiązanie do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego zostało skierowane tylko do jednego z wnioskodawców, co również było wadliwe.
Przepisy (20)
Główne
u.g.n. art. 124 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 113 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 124 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 112 § 1-3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 6 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.p.z.p. art. 2 § 5
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 285
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
k.c. art. 305¹
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
u.g.n. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 129 § 5 pkt 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 132 § 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 124 § 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
p.u.s.a. art. 1 § 1-2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Inwestycja nie ma charakteru celu publicznego, lecz prywatny. • Organy nie zweryfikowały wystarczająco warunków terenowych i możliwości zastosowania innych rozwiązań. • Brak zgodności planistycznej między zamierzoną inwestycją a miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. • Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na rzecz podmiotów prywatnych jest niedopuszczalne. • Organy nie zbadały, czy cele wniosku nie mogły być zrealizowane w inny sposób.
Godne uwagi sformułowania
ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. kwalifikować należy jako jeden ze sposobów wywłaszczenia • nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samorządu terytorialnego • Sformułowanie 'kłopotliwe' nie oznacza 'niemożliwe' • organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego
Skład orzekający
Krzysztof Nowak
przewodniczący
Agnieszka Kręcisz-Sarna
sędzia
Artur Żurawik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 u.g.n. jest formą wywłaszczenia i może nastąpić jedynie na rzecz podmiotów publicznych, a nie prywatnych inwestorów."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których podmioty prywatne próbują uzyskać zezwolenie na przeprowadzenie infrastruktury technicznej przez cudze nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n., zamiast korzystać z cywilnoprawnych form, takich jak służebność przesyłu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego ograniczenia prawa własności na rzecz inwestycji prywatnych, co jest częstym problemem w praktyce. Wyrok Sądu jasno określa granice stosowania przepisów.
“Prywatna kanalizacja nie może ograniczać prawa własności – wyrok WSA”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.