II SA/Gl 400/25

II SA/Gl 400/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Krzysztof Nowak /przewodniczący/
Renata Siudyka
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 105, art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2015 poz 1651
art. 83
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2025 r. sprawy ze skargi T.B. (B.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 21 stycznia 2025 r. nr SKO.4203.2.2020 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na wycinkę drzew oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 21 stycznia 2025 r., nr SKO.4203.2.2020 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej "Kolegium" lub "Organ") umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy O. (dalej "Wójt" lub "Organ I instancji") z 12 grudnia 2016 r., nr [...].
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
T. B. (dalej "Skarżący") wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta z 12 grudnia 2016 r. zezwalającej na usunięcie 24 sztuk drzew rosnących na działce nr [...], obręb [...], w C. przy ul. [...] z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej "k.p.a."). Wskazał, że przedmiotowa decyzja nigdy nie została mu doręczona mimo tego, że w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego jest stroną w tej sprawie. Właścicielem nieruchomości (zgodnie z księgą wieczystą nr [...]) są aktualni spadkobiercy J. i S.B., czyli m.in. Skarżący. Posiada on więc interes prawny dotyczący przedmiotowej działki oraz legitymację do występowania w sprawie. Właścicielem działki nigdy nie był Skarb Państwa. Dnia 11 marca 2017 r. na przedmiotowej działce zostały wycięte drzewa, a tydzień później drewno z wycinki zostało zabrane. Doszło więc do naruszenia prawa własności. Ponadto, decyzja została wydana przez organ niewłaściwy, brak jest podstawy prawnej do wydania tego typu decyzji w odniesieniu do działki prywatnej. Decyzja nie została doręczona właścicielom, a więc stronom w rozumieniu k.p.a. w tej sprawie.
Kolegium, na żądanie Skarżącego, wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z 12 grudnia 2016 r.
Decyzją z 12 lutego 2018 r., nr [...] Kolegium umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z 12 grudnia 2016 r. uznając, że Skarżący nie posiada w tym postępowaniu przymiotu strony. Następnie, po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium decyzją z 15 maja 2018 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję własną z 12 lutego 2018 r.
Na decyzję z 15 maja 2018 r. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej "WSA") w Gliwicach.
Wyrokiem z 28 listopada 2018 r. o sygn. akt II SA/Gl 661/18 WSA w Gliwicach uchylił decyzję Kolegium z 15 maja 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kolegium z 12 lutego 2018 r.
Postanowieniem z 26 czerwca 2019 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., Kolegium zawiesiło z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta z 12 grudnia 2016 r. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w C. II Wydział Cywilny z wniosku Skarżącego o nadanie tytułu własności w trybie art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, do nieruchomości m. in. działki nr [...] na rzecz J. B., sygn. akt [...].
Wyrokiem z 15 listopada 2019 r. o sygn. akt II SA/Gl 1058/19 WSA w Gliwicach uchylił ww. postanowienie.
Po przeprowadzeniu postępowania, zgodnie z wytycznymi WSA w Gliwicach, Organ odwoławczy wydał zaskarżoną obecnie decyzję. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 105 § 1 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z zaleceniami WSA w Gliwicach przeprowadziło postępowanie wyjaśniające dotyczące przysługiwania Gminie C. tytułu prawnego do działki nr[...], obręb [...] w C., stanowiącej pas drogowy ul. [...]. Ustalono, że przed Sądem Rejonowym w C. toczy się postępowanie z wniosku Skarżącego o nadanie tytułu własności w trybie art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (sygn. akt [...]) oraz postępowanie o zasiedzenie nieruchomości wszczęte na wniosek Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta C. (sygn. akt [...]). Postanowieniem z [...]., [...] Sąd Rejonowy w C. II Wydział Cywilny oddalił wniosek Skarżącego o stwierdzenie nabycia przez jego ojca J. B. jako posiadacza samoistnego w dniu 4 listopada 1971 r., nieruchomości położonych w C., oznaczonych jako działki nr [...] obręb [...] i nr [...] obręb [...]. Sąd Okręgowy w C. VI Wydział Cywilny Odwoławczy postanowieniem z [...], [...] oddalił apelację Skarżącego od ww. postanowienia Sądu Rejonowego w C.. Z kolei postanowieniem z [...], [...] Sąd Rejonowy w C. II Wydział Cywilny oddalił wniosek Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta C. o stwierdzenie, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie własność działek położonych w C. obręb [...] oznaczonych numerami [...],[...] i[...], stanowiące odpowiednio fragmenty ulicy [...] , [...] i [...]. Zażalenie na ww. postanowienie wniesione przez uczestników postępowania zostało oddalone postanowieniem Sądu Okręgowego w C. VI Wydział Cywilny Odwoławczy z [...].,[...] .
Nadto wnioskiem z 9 czerwca 2011 r. Skarb Państwa-Prezydent Miasta C. wniósł o stwierdzenie nabycia na jego rzecz poprzez zasiedzenie z dniem [...] 1985 r. własności nieruchomości położonych w C., w tym między innymi działki nr [...]. Wobec cofnięcia wniosku, postanowieniem z [...] Sąd Rejonowy w C. umorzył postępowanie [...]. Zaś wnioskiem z 27 lipca 2011 r. S. B. wniósł o stwierdzenie na jego rzecz nabycia z mocy prawa z dniem 4 listopada 1971 r. własności działki nr [...]. Postanowieniem z [...], [...] Sąd Rejonowy w C. oddalił ww. wniosek.
Kolegium podkreśliło, że zarówno wniosek Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta C. o zasiedzenie działki nr [...], jak i wniosek Skarżącego o nadanie tytułu własności w trybie art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, zostały prawomocnie oddalone. W księdze wieczystej nr [...] w dziale I-O oznaczenie nieruchomości widnieje działka nr [...] o powierzchni 5,3567 ha, natomiast w dziale II własność wymienieni są współwłaściciele. Od 1949 r. księga ta nie była uaktualniania co do numerów działek i ich powierzchni oraz następców prawnych byłych współwłaścicieli. Wobec tego działka nr [...] to tzw. nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym, o której mowa w art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Skarżący zaś nie jest jej właścicielem ani posiadaczem. Tym samym nie posiada interesu prawnego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z 12 grudnia 2016 r. Niedopuszczalne jest przyjmowanie domniemania posiadania interesu prawnego w sprawie, a w konsekwencji przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zaś organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym nie może przesądzać praw do nieruchomości i dokonywać ustaleń z zakresu prawa cywilnego dotyczących rozstrzygania kwestii własnościowych i spadkowych.
Na decyzję Kolegium z 21 stycznia 2025 r. skargę wniósł, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, Skarżący, zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez wybiórczą, sprzeczną z zasadami logiki ocenę dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 28 k.p.a. w szczególności poprzez:
- przyjęcie, że działka nr [...] nie stanowi współwłasności Skarżącego w związku z czym nie może być on uznany za stronę, podczas gdy jest on współwłaścicielem, co wynika z dowodów zebranych w sprawie w szczególności z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w C. z[...] ., [...] , opinii biegłego sądowego M. S. wraz z opisem i mapą dotyczącą działki nr [...] w sprawie[...] , postanowienia Sądu Rejonowego w C. o sygn. akt [...] oraz opinii biegłej H. K. wraz z opisem i map nr [...] w sprawie [...];
- wybiórczą, dowolną, sprzeczną z logicznym rozumowaniem ocenę dowodów zebranych w sprawie, a w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy;
2) przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, w szczególności art. 1, 2 i 3 przez przyjęcie, że swobodne twierdzenia Kolegium wbrew zebranym dowodom obalają domniemanie prawdziwości księgi wieczystej;
3) art. 83 ust. 1 – ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody przez przyjęcie, że w sprawie mamy do czynienia z nieruchomością o nieuregulowanym stanie prawnym, o której mowa w art. 83 ust. 3 ww. ustawy, w związku z czym Skarżący nie jest stroną postępowania, podczas gdy działka nr [...] stanowi część nieruchomości wpisanej do księgi wieczystej nr [...] wobec czego jej stan prawny jest uregulowany;
4) przepisów procedury administracyjnej dających podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, tj. art. 156 § 1 pkt 1, 2, 4 k.p.a. przez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy doszło do wydania przez Wójta decyzji dotyczącej działki nr [...] w trybie przewidzianym dla nieruchomości należących do Skarbu Państwa, podczas gdy działka nr [...] stanowi własność osób prywatnych, co jednoznacznie wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego;
5) art. 153 p.p.s.a. poprzez niewykonanie wskazań co do dalszego postępowania w sprawie zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z 28 listopada 2018 r., II SA/Gl 661/18 oraz wyroku WSA w Gliwicach z 15 listopada 2019 r., II SA/Gl 1058/19 jako, że Kolegium nie ustaliło tytułu prawnego Gminy C. do działki nr [...], a mimo to nie stwierdziło nieważności decyzji Wójta z 12 grudnia 2016 r.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta z 12 grudnia 2016 r. oraz o zasądzenie trzykrotności kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniósł o poinformowanie w formie postanowienia wydanego w trybie art. 155 p.p.s.a. organu lub jego organu zwierzchniego o uchybieniach, których dopuściło się Kolegium w toku niniejszej sprawy, w szczególności w zaskarżonej decyzji ponieważ poziom oceny prawnej sprawy dokonanej przez Kolegium pozwala na przypuszczenie, że osoby wydające decyzję nie wykazują się wysokim poziomem wiedzy prawniczej w zakresie administracji publicznej, co w myśl art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych stanowi przesłankę do pozostawania członkiem kolegium.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał m. in., że kwestie własnościowe i spadkowe wynikają z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a zatem Kolegium nie musi wydawać żadnych rozstrzygnięć co do stanu prawnego spornej działki. Od momentu wydania wyroku WSA w Gliwicach z 28 listopada 2018 r., II SA/Gl 661/18 nie uległ zmianie stan faktyczny sprawy – każda sprawa dotycząca działki nr [...] tocząca się przed sądem powszechnym została prawomocnie zakończona oddaleniem wniosku. Z opinii biegłych i uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w C. o sygn. akt [...] wynika, że nie budzi wątpliwości fakt, że działki nr[...] , [...] i [...]odpowiadają części nieruchomości o powierzchni 5,3567 ha opisanej w KW nr[...].
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn.; dalej "p.p.s.a.").
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu administracyjnego oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji wynikające z treści art. 145 § 1 p.p.s.a, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., z uwagi na zgodny wniosek stron o zastosowanie tego trybu postępowania.
Podstawę do wydania zaskarżonej decyzji stanowiło ustalenie, że Skarżący nie posiada interesu prawnego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z 12 grudnia 2016 r. Skarżący nie jest ani właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...], w C. ani jej posiadaczem. Zdaniem Kolegium, Skarżącemu nie przysługiwał interes prawny do udziału w postępowaniu o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, zakończonym ww. decyzją Wójta wydaną na podstawie m. in. art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 1651; dalej "u.o.p.").
Przypomnieć zatem należy, że stosownie do art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Interes prawny w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zasadniczo ustala się na podstawie art. 28 k.p.a. Przy czym stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 1 grudnia 1999 r., IV SA 2520/98, LEX nr 48669; 12 stycznia 1994 r. II SA 2164/92, opubl. w internetowej bazie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
Status strony w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym jest determinowany – co do zasady – normami prawa materialnego, które decydują o istnieniu interesu prawnego konkretnej osoby w konkretnej sytuacji faktycznej w uzyskaniu rozstrzygnięcia o jej prawach i obowiązkach oraz kształtują jego treść. Wobec tego to przedmiot decyzji badanej określa krąg podmiotów będących stroną postępowania zarówno zwykłego, jak i prowadzonego w tzw. trybie "nieważnościowym" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 września 2010 r., II OSK 1399/09, opubl. w CBOSA).
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem odrębnym od postępowania zwykłego, a jego przedmiotem jest wyłącznie zbadanie czy w sprawie zaistniały przesłanki wskazane w art. 156 § 1 k.p.a. Jednakże odrębność i samodzielność postępowania nieważnościowego jako sprawy procesowej nie zmienia materialnoprawnego charakteru sprawy. Oznacza to, że legitymację strony postępowania nieważnościowego, którego przedmiotem jest decyzja zezwalająca na usunięcie drzew należy oceniać przez pryzmat art. 83 ust. 1 u.o.p.
W myśl art. 83 ust. 1 u.o.p. - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew - usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości mogło nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121, z późn. zm.) - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Podmioty wskazane w art. 83 ust. 1 u.o.p. są jednocześnie stronami tego postępowania. Wobec tego stroną postępowania w przedmiocie usunięcia drzew i krzewów jest posiadacz nieruchomości, a jeżeli nie jest on jednocześnie właścicielem – to także jej właściciel, gdyż oboje mają interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w toczącym się postępowaniu.
Następnie należy zauważyć, że złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie wszczęcia takiego postępowania. Właściwy organ zobowiązany jest zweryfikować legitymację procesową wnioskodawcy w żądaniu wszczęcia postępowania nieważnościowego. Jednakże w rozpoznawanej sprawie zachodziła konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia, czy Skarżący ma interes prawny w kwestionowaniu decyzji Wójta zezwalającej na wycinkę drzew. To zaś mogło mieć miejsce jedynie w ramach postępowania administracyjnego, wszczętego w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności, tak aby zagwarantować możliwość czynnego udziału stron.
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające spełniające wymagania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 1 u.o.p. i prawidłowo uznał, że Skarżący nie posiada interesu prawnego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z 12 grudnia 2016 r. Wobec tego Organ prawidłowo umorzył postępowanie nieważnościowe. W przypadku ustalenia, iż wnoszący żądanie wszczęcia postępowania nie jest jego stroną, postępowanie winno zostać umorzone, stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 30 czerwca 2014 r., II OSK 150/13; 26 czerwca 2019 r., II OSK 1744/18 – opubl. w CBOSA).
Należy wskazać, że wniosek Skarżącego o stwierdzenie na podstawie art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, że jego ojciec stał się z mocy prawa właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] obręb[...], położonej w C. przy ul. B., został prawomocnie oddalony (postanowienie Sądu Rejonowego w C. z [...] ., [...] i postanowienie Sądu Okręgowego w C. z [...]. Jak ustalił Sąd Rejonowy w C. działka nr [...], stanowiąca obecnie fragment ul. [...] , wchodziła w skład nieruchomości uregulowanej hipotecznie pod nazwą osada L. i należała do dziadków Skarżącego. Dziadkowie Skarżącego dokonali podziału swojego majątku na rzecz dzieci. W 1948 r. sporządzono plan parcelacyjny zatwierdzony pod warunkiem, że część działek wskazanych pod "użyteczność publiczną" zostanie przekazana nieodpłatnie aktem notarialnym Gminie Miasto C., w stanie wolnym od długów i obciążeń, na podstawie ustawy z 25 czerwca 1948 r. (Dz. U. R.P. nr 35). Działka nr [...] wchodziła w skład tych gruntów, które były przeznaczone pod "użyteczność publiczną". Działka ta nie była przedmiotem darowizny dokonanej przez dziadków Skarżącego, a pozostała w ich współwłasności oraz we współwłasności ich dzieci. Jednocześnie Sąd wskazał, że przeniesienie własności ww. działki na rzecz Gminy Miasto C. nigdy nie nastąpiło i wchodzi ona w skład nieruchomości o powierzchni 5,3567 ha wpisanej w poz. [...] działu [...] jako "użyteczność publiczna". Sąd ustalił, że w dacie 4 listopada 1971 r. ww. działka stanowiła drogę polną i nie pozostawała w posiadaniu samoistnym poprzednika prawnego Skarżącego w rozumieniu art. 1 § 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
Prawomocnie oddalony został także wniosek S. B. (syna J. B.) z 27 lipca 2011 r. o stwierdzenie, że stał się on z mocy prawa właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (postanowienie Sądu Rejonowego w C. z [...],[...] i postanowienie Sądu Okręgowego w C. z [...],[...]). Sąd Rejonowy w C. ustalił, że działka nr [...] w planie parcelacyjnym z 1948 r. była przeznaczona pod cele publiczne. Zgodnie z art. 13 ustawy pod rządami której plan został zatwierdzony, tj. ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. nr 35 poz. 240), właściciel nieruchomości podlegającej podziałowi, obowiązany był odstąpić bezpłatnie na własność gminy grunty przeznaczone między innymi pod ulice, place, drogi – na cele użyteczności publicznej. Na takie cele przeznaczone była działka nr [...], a jej współwłaściciele na żądanie gminy mieli przenieść jej prawo własności na jej rzecz, co jednak nie nastąpiło. Sąd wskazał także, że wnioskodawca nie wykazał, aby w dacie 4 listopada 1971 r. był posiadaczem samoistnym działki nr[...].
Z zebranych w postępowaniu dowodów (w tym przywołanych przez Skarżącego w skardze opinii biegłych) wynika, że działka nr [...] odpowiada części nieruchomości o powierzchni 5,3567 ha, wpisanej w KW nr [...] , gdzie w dziale II jako właścicieli wpisano poprzedników prawnych Skarżącego. Działka nr [...] w ewidencji gruntów i budynków została wydzielona w 1965 r., jednakże w archiwum ewidencji brak jest dowodów na jakiej podstawie nastąpiło odłączenie ww. działki (opinia biegłego do sprawy[...] ). Zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji, władającym działki nr [...] jest Skarb Państwa – Wojewódzka Dyrekcja Dróg Miejskich. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków nie są zatem zgodne z danymi wynikającymi z ww. księgi wieczystej.
Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 341; dalej "u.k.w."), księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Natomiast w myśl art. 3 u.k.w. domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (ust. 1) oraz, że prawo wykreślone nie istnieje (ust. 2). Zgodnie zaś z art. 26 ust. 1 u.k.w. podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości. Nieruchomość oznacza się w dziale I-O księgi wieczystej (art. 25 ust. 1 pkt 1 u.k.w.). Stan prawny nieruchomości rozumieć należy jako stan praw do niej. Prawa odnoszące się do nieruchomości ujęte są w działach II-IV księgi wieczystej. Wpisy w dziale I-O księgi wieczystej nie tworzą stanu prawnego nieruchomości, a tym samym nie są objęte domniemaniem z art. 3 u.k.w. Zatem wpisy w dziale I-O księgi wieczystej nie rozstrzygają o tym, że osoba wpisana w dziale II posiada taki obszar nieruchomości, jaki był ujawniony w księdze wieczystej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, dział I księgi wieczystej służy do oznaczenia nieruchomości, a zatem do ujawnienia danych faktycznych identyfikujących nieruchomość zgodnie z dokumentami urzędowymi. Z tego względu wpisy w dziale I księgi wieczystej nie są objęte ani domniemaniem prawdziwości wpisów w księdze wieczystej (art. 3 u.k.w.), ani rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 u.k.w.). - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2020 r., II OSK 1432/20, opubl. w CBOSA.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że z wpisu działu I-O księgi wieczystej KW nr [...] w związku z wpisem w dziale II tej księgi nie wynika domniemanie, że Skarżący jest współwłaścicielem działki nr [...] jako spadkobierca J. B. Nadto należy zauważyć, że skoro, jak twierdzi Skarżący, jest on współwłaścicielem działki nr [...] (i wynika to z zapisów ww. księgi wieczystej i powołanych w skardze opinii biegłych i orzeczeń sądowych) to zbędne byłoby podejmowanie przez niego działań w celu uregulowania jej stanu prawnego.
Odnosząc się do naruszenia art. 153 p.p.s.a. należy wskazać, że zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku z 28 listopada 2018 r., II SA/Gl 661/18 Organ został zobligowany do podjęcia czynności zmierzających do ustalenia charakteru tytułu prawnego Gminy C. do działki nr [...], a jeśli w ich wyniku nie zostanie wykazane prawo własności Gminy, to Kolegium zostało zobligowane do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z 12 grudnia 2016 r. oraz do podjęcia merytorycznej decyzji na podstawie art. 158 k.p.a., z uwzględnieniem art. 156 § 2 k.p.a.
Stosownie do ww. wytycznych Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające i na podstawie zgromadzonych dowodów (w szczególności postanowienia Sądu Rejonowego w C. z [...].,[...] oraz postanowienia Sądu Okręgowego w C. z [...].,[...]) ustalił, że działka nr [...] stanowi nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym, o której mowa w art. 83 ust. 3 u.o.p. Prawo własności Gminy C. do ww. działki nie zostało zatem wykazane.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od oceny prawnej dokonanej przez Sąd w powoływanym wyżej wyroku w zakresie dotyczącym wskazania, że jeśli w wyniku czynności wyjaśniających nie zostanie wykazane prawo własności Gminy C., to Kolegium będzie zobligowane do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z 12 grudnia 2016 r. oraz do podjęcia merytorycznej decyzji. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, że ustalenia poczynione przez organy nie dają podstaw do przyjęcia twierdzenia o przysługiwaniu Gminie C. tytułu własności do działki nr [...]. Niewykazanie praw właścicielskich do działki nr [...], przy jednoczesnym uprawdopodobnieniu przysługiwania tego rodzaju praw Skarżącemu, nie daje zdaniem Sądu podstaw do umorzenia postępowania nieważnościowego ze względu na brak po jego stronie interesu prawnego. Jednakże po wydaniu ww. wyroku uległ zmianie stan faktyczny sprawy, tj. prawomocnie oddalony został wniosek Skarżącego o stwierdzenie na podstawie art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, że jego ojciec stał się z mocy prawa właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Dokonując oceny tego, czy Skarżący uprawdopodobnił prawo własności do ww. działki, Sąd nie dysponował dowodami w postaci przywołanych wyżej postanowień Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego w C. Dowody te zaś dotyczą istotnych elementów stanu faktycznego, tj. kwestii posiadania przez Skarżącego tytułu prawnego do działki nr [...]. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu jest wiążąca tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. W rozpoznawanej sprawie nowe dowody sprawiają, że wykonanie ww. zalecenia Sądu straciło swoje uzasadnienie i stało się niecelowe ze względu na jego nieadekwatność do nowo ustalonych faktów.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.