II SA/Gl 299/23

II SA/Gl 299/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-10-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik
Stanisław Nitecki /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budżetowe prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 8 § 1, art. 9, art. 235
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 119 pkt 3, art. 132, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 § 1, art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2023 r. sprawy ze skargi E. B. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 4 stycznia 2023 r. nr IFXIV.7840.9.87.2022 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty Z. z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Starosta Z. postanowieniem z 18 sierpnia 2022 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 147 i art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił E.B. (dalej jako strona lub skarżąca) wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Starosty Z. nr [...] z dnia 5 grudnia 2013 r. udzielającej pozwolenia na budowę 4 sztuk silosów [...] 2 silosów o wys. 8m, suszarni, czyszczalni [...], kosza przyjęciowego, wagi przejazdowej (dł. 14; 50t), wjazdów z drogi powiatowej wraz z towarzyszącymi urządzeniami i zagospodarowaniem, działka nr 1, k.m [...] obręb [...]. P.. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że 6 lipca 2022 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wskazaną powyżej decyzją. Podkreślono, że z wnioskiem takim można wystąpić w przypadku powoływania się na przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt. 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o treści decyzji. Z akt administracyjnych wynika, że strona o przedmiotowej decyzji dowiedziała się 17 marca 2021 r., a wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do organu 6 lipca 2022 r., a tym samym po upływie wskazanego terminu.
Pismem z 5 września 2022 r. strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie do Wojewody Śląskiego w Katowicach. W zażaleniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z treści otrzymanego rozstrzygnięcia. Podkreśliła, że kwestionowanej decyzji dowiedziała się nie wcześniej niż miesiąc przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Przedmiotowe zażalenie podpisane zostało podpisem elektronicznym.
Wojewoda Śląski w Katowicach postanowieniem z 4 stycznia 2023 r. nr IFXIV.7840.9.87.2022 wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie zamieścił własne rozważania na temat przesłanek wznowienia postępowania. Organ ten podkreślił, że strona wywodzi swój interes prawny z tego, że jej nieruchomość jest oddalona o około 60 m od działki inwestycyjnej oraz z postanowień art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego z uwagi na objęcie terenu wskazanej nieruchomościami immisjami w postaci ciągłego hałasu i intensywnego pyłu, których źródłem jest przedmiotowa inwestycja oraz w jej ocenie decyzja ta wydana została bez wymaganego prawem stanowiska innego organu). W dalszej kolejności organ odwoławczy dokonał analizy stanu normatywnego oraz faktycznego dotyczącego terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania z podanych przez stroną przyczyn. Organ ten wskazał, że w aktach administracyjnych zalega pismo z 12 marca 2021 r,, które zawiera wszystkie informacje, które są niezbędne do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, w konsekwencji organ ten uznał, że strona nie dochowała miesięcznego terminu do złożenia takiego wniosku.
Pismem z 3 lutego 2023 r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższe postanowienie. W skardze tej nie zgodziła się z wydanym postanowieniem i zawartym w nim uzasadnieniu. Wystąpiła o uwzględnienie wniesionej skargi jak również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania administracyjnego. W motywach skargi skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że o kwestionowanej decyzji dowiedziała się z pisma z 12 marca 2021 r. W jej ocenie kluczową rolę w sprawie odgrywa jej pismo z 9 lutego 2021 r., będące skargą na wydanie pozwolenia na budowę, z tego też powodu organ ten powinien kierując się treścią art. 235 Kodeksu postępowania administracyjnego potraktować tę skargę jako wniosek o uruchomienie trybu nadzwyczajnego. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji tego nie uczynił, lecz ograniczył się do lakonicznego pisma informującego o tym, że jej nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji. W dalszej części skargi podkreślono, że na etapie wstępnym wniosku o wznowienie postępowania badane mogą być jedynie kwestie formalne i na tym etapie nie mogą być rozpatrywane zagadnienia o charakterze merytorycznym. Tym samym odmowa wznowienia postępowania administracyjnego może nastąpić z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. W skardze tej podkreślono, że w odpowiedzi na jej pismo z 9 lutego 2021 r. organ pierwszej instancji nie wskazał na instytucję wznowienia postępowania i ją całkowicie pominął. Z treścią kwestionowanej decyzji strona dowiedziała się z pisma organu z 1 czerwca 2022 r., w którym organ ten udzielił wyczerpującej informacji jej synowi w ramach dostępu do informacji publicznej. W dalszej części skargi zakwestionowała stanowisko organu wyrażone w uzasadnienie kwestionowanego rozstrzygnięcia, że umożliwiono jej zapoznanie się ze złożonym wnioskiem złożeniem dodatkowych wyjaśnień. W konsekwencji uznają swoją skargę za zasadna i konieczną.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski w Katowicach wniósł o jej oddalenie i przedstawił analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze organ odwoławczy przywołał fragment uzasadnieni tutejszego Sądu zamieszczonego w wyroku z 13 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 247/11.
Pismem z 6 marca 2023 r. skarżącą przekazała uzupełnioną wersję wniesionej skargi. W tej części skargi poruszono kwestie związane z wyznaczeniem obszaru oddziaływania inwestycji oraz związanego z tym interesu prawnego strony. W tej części skargi skarżąca odwołała się do orzecznictwa sądów administracyjnych i podkreśliła, że kwestia immisji, a w szczególności hałasu musi być prana pod uwagę i wyznacza ona zakres stron postępowania administracyjnego. Dodatkowo w piśmie tym skarżąca wystąpiła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) wykazała, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. Nr 1634) sąd administracyjny uwzględnia skargę na postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde naruszenie przepisów prawa będzie uzasadniało uwzględnienie wniesionej skargi do sądu administracyjnego, a jedynie takie, które będzie miało znaczenie dla kontrolowanego rozstrzygnięcia.
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 powyższej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Sprawa ta rozpoznana została w trybie uproszczonym, a wynika to z postanowień art. 119 pkt. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w trybie tym rozpoznaje się skargi, gdy ich
Przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Istota rozpoznawanej sprawy jest następująca i sprowadza się do tego, że Starosty Z. decyzją nr [...] z 5 grudnia 2013 r. udzielił inwestorom pozwolenia na budowę 4 sztuk silosów [...] 2 silosów o wys. 8m, suszarni, czyszczalni [...], kosza przyjęciowego, wagi przejazdowej (dł. 14; 50t), wjazdów z drogi powiatowej wraz z towarzyszącymi urządzeniami i zagospodarowaniem, działka nr 1, k.m [...] obręb [...]. P. W postępowaniu tym skarżąca nie uczestniczyła i z tego powodu pismem z 6 lipca 2022 r. skierowanym do Starosty Z. wystąpiła o wznowienie tego postępowania. Mocą kwestionowanych postanowień wypowiadające się w sprawie organy administracji publicznej odmówiły wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej powyższej decyzji. Jako uzasadnienie podjętych rozstrzygnięć wskazano, że skarżąca nie dotrzymała terminu wynikającego z postanowień art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie nie złożyła wniosku w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji.
Na wstępie przedmiotowych rozważań odnieść należy się do kluczowego zagadnienia w sprawie, a mianowicie podniesionego przez skarżącą zarzutu, że jej skarga z 9 lutego 2021 r. skierowana do Starosty Z. nie została rozpoznana z uwzględnieniem postanowień art. 235 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem w sprawie, w której wydano decyzję ostateczną , uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji albo jej zmiany lub uchylenia. Zaznaczenia wymaga, że przywołany tu przepis pełni we wskazanym Kodeksie szczególną funkcję. Funkcja ta wynika z tego, że na mocy postanowień art. 9 przywoływanego aktu organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto zgodnie z treścią art. 8 § 1 tegoż Kodeksu organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Przywołane powyżej regulacje pozwalają uznać, że wskazany powyżej art. 235 dopełnia treść zasad ogólnych wyrażonych w postanowieniach art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to zatem, że w przypadku wniesienia do organu administracji publicznej skargi przewidzianej w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawie, w której wydana została ostateczna decyzja administracyjna, organ ten obowiązany jest do rozważeni, czy skarga ta stosownie do jej treści stanowi żądanie uruchomienia stosownego trybu nadzwyczajnego weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej. Ustalenie takie oznacza, że wskazany organ nie może uznać postępowania skargowego za całkowicie odrębne od jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, albowiem przywoływany tu art. 235 nakazuje przejść z postępowania skargowego na postępowanie jurysdykcyjne. Nie dopełnienie tego przez organ administracji publicznej nie może rodzić dla adresata działań administracji negatywnych konsekwencji.
Przeprowadzone powyżej rozważania pozwalają uznać, że ramach przedmiotowego postępowania wypowiadające się organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia przywoływanego przepisu. Jak bowiem wynika z przedłożonych akt administracyjnych na skargę skarżącej z 9 lutego 2021 r. organ pierwszej instancji udzielił odpowiedzi pismem z 12 marca 2021 r. W piśmie tym poinformował skarżącą o okolicznościach wydania przywoływanej powyżej decyzji z 5 grudnia 2013 r., jednakże w odpowiedzi tej brak było skierowania do skarżącej żądania o uzupełnienie tej skargi o to jak ma być ona traktowana, a zatem o to czy ma ona stanowić podstawę uruchomienia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Zamieszczenie w tym piśmie informacji o braku przesłanek do stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji jak również braku takowych w odniesieniu do wznowienia postępowania administracyjnego, nie może być uznane za dopełnienie ciążących na organie administracji publicznej obowiązków wynikających z treści art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Podkreślić trzeb, że organ pierwszej instancji po otrzymaniu 9 lutego 2021 r. skargi skarżącej, obowiązany był stosownie do postanowień art. 235 Kodeksu postępowania administracyjnego podjąć działania zmierzające do ustalenia, czy w sprawie tej wydana została ostateczna decyzja administracyjna, a jeżeli tak to jakie jest żądanie skarżącej, a w szczególności czy oczekuje wszczęcia postępowania administracyjnego w nadzwyczajnym trybie weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej. Zaniechania w przedstawionym zakresie skutkują tym, że wydane w ramach rozpoznawanej skargi postanowienia oby wypowiadających organów obarczone są wadą uzasadniającą ich eliminację z obrotu prawnego. Treść kontrolowanych postanowień jest czytelna i nie budzi żadnych wątpliwości. Postanowienia w nich zamieszczone są następstwem udzielenia skarżącej informacji pismem z 12 marca 2021 r. Tym samym występuje bezpośredni związek między uruchomieniem postępowania skargowego, a treścią poddanych kontroli tutejszego Sądu rozstrzygnięć organów administracji publicznej.
Powyższe ustalenie zwalnia skład orzekający z rozpoznawania pozostały zarzutów formułowanych przez skarżącą, ponieważ nie mają one już w tej sprawie istotniejszego znaczenia.
Przedstawione powyżej rozważania pozwalają uznać, że wypowiadające się w sprawie organy administracji obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji raz jeszcze podejmie działania zmierzające do ustalenia terminu, w którym skarżąca dowiedziała się o wydaniu przedmiotowej i stosownie do poczynionych ustaleń podejmie stosowne w tym zakresie rozstrzygnięcie. Na marginesie wypada zaznaczyć, że skarżąca nie może powoływać się na to, że o przedmiotowej decyzji dowiedziała się z pisma organu pierwszej instancji z 12 marca 2021 r., albowiem z treści jej pisma z 9 lutego 2021 r. wynika, że o wydaniu takiej decyzji już wcześniej wiedziała.
Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 i art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.