II SA/Gl 230/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2013-09-27
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowyczas pracy kierowcówczas odpoczynkukara pieniężnakontrolaustawa o transporcie drogowymprzepisy intertemporalnezasada niedziałania prawa wsteczWSAorzecznictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenia przepisów o czasie pracy kierowców, wskazując na błąd organów w zastosowaniu przepisów intertemporalnych.

Przedsiębiorca został ukarany karą pieniężną za naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy kierowców i czasu odpoczynku. Zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji utrzymały decyzję o nałożeniu kary. Skarżący argumentował, że naruszenia popełniono nieświadomie i wynikają ze zmiany przepisów. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając, że organy błędnie zastosowały przepisy obowiązujące po dacie naruszeń, zamiast przepisów z daty ich popełnienia, co narusza zasadę niedziałania prawa wstecz.

Sprawa dotyczyła skargi J. H. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu na przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 9.600,00 zł za naruszenia przepisów o czasie pracy kierowców i czasie odpoczynku. Naruszenia dotyczyły okresu od października 2011 r. do marca 2012 r. Przedsiębiorca przyznał, że naruszenia miały miejsce, ale argumentował, że popełniono je nieświadomie z powodu nieznajomości zmian w przepisach dotyczących czasu pracy kierowców w załodze wieloosobowej. Organy administracji nałożyły kary na podstawie przepisów obowiązujących w 2012 r., mimo że część naruszeń miała miejsce w 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił obie decyzje, wskazując na błąd organów w zastosowaniu przepisów intertemporalnych. Sąd podkreślił, że naruszenia, które zostały całkowicie zakończone pod rządem prawa obowiązującego w przeszłości, powinny być oceniane według przepisów z daty ich popełnienia, a nie daty orzekania. Zastosowanie przepisów nowelizacji ustawy o transporcie drogowym (która weszła w życie 1 stycznia 2012 r.) do naruszeń z 2011 r. narusza zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). Sąd stwierdził, że organy nie rozważyły kwestii intertemporalnych i nie uzasadniły prawidłowo zastosowania przepisów, co stanowiło istotne uchybienie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Kary powinny być nakładane na podstawie przepisów obowiązujących w dacie naruszenia, a nie przepisów nowej ustawy, jeśli naruszenie zostało zakończone pod rządem prawa obowiązującego w przeszłości.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że stosowanie przepisów nowelizacji ustawy o transporcie drogowym do naruszeń, które miały miejsce przed jej wejściem w życie i zostały zakończone pod rządem poprzednich przepisów, narusza zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). Organy administracji nie rozważyły tej kwestii, co stanowiło istotne uchybienie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.t.d. art. 92a § 1 i 3

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 93 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Pomocnicze

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.t.d. art. 92c § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.c.p.k.

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców

Rozporządzenie nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa zmieniająca art. 10

Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy błędnie zastosowały przepisy nowelizacji ustawy o transporcie drogowym do naruszeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowej ustawy, naruszając zasadę niedziałania prawa wstecz.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącego o nieświadomości popełnienia naruszeń i trudnej sytuacji finansowej nie stanowiły podstawy do uchylenia decyzji, gdyż kary mają charakter obiektywny. Argumenty organów o konieczności stosowania nowych przepisów do wszystkich naruszeń, niezależnie od daty ich popełnienia, zostały odrzucone przez sąd.

Godne uwagi sformułowania

naruszenia ustawy o transporcie drogowym, które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, stanowiły każdorazowo zamknięte, zakończone zdarzenie, zaistniałe w przeszłości w określonej dacie i godzinie. stosowanie w stosunku do nich reguł odpowiedzialności wynikających z nowelizacji ustawy o transporcie drogowym tylko i wyłącznie dlatego, że kontrola przedsiębiorcy obejmująca okres wsteczny, a także podjęcie rozstrzygnięcia, miały miejsce po wejściu ustawy zmieniającej w życie - godziłoby w zasadę niedziałania prawa wstecz. przedsiębiorca powinien być profesjonalistą, od którego należy oczekiwać znajomości podstawowych przepisów bezpośrednio go dotyczących.

Skład orzekający

Maria Taniewska-Banacka

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Kaznowska

sędzia

Włodzimierz Kubik

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych w prawie administracyjnym, zwłaszcza w kontekście kar pieniężnych za naruszenia przepisów o transporcie drogowym. Podkreślenie zasady niedziałania prawa wstecz."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów ustawy o transporcie drogowym i ich zastosowania do zdarzeń przeszłych. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego P 36/12 może wpływać na interpretację art. 10 ustawy zmieniającej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia intertemporalności przepisów i zasady niedziałania prawa wstecz, co jest kluczowe dla zrozumienia odpowiedzialności prawnej w kontekście zmieniających się regulacji. Pokazuje, jak błędy proceduralne organów mogą prowadzić do uchylenia decyzji.

Czy nowe prawo zawsze obowiązuje wstecz? Sąd wyjaśnia kluczową zasadę niedziałania prawa wstecz w sprawach o kary pieniężne.

Dane finansowe

WPS: 9600 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 230/13 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2013-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Elżbieta Kaznowska
Maria Taniewska-Banacka /przewodniczący sprawozdawca/
Włodzimierz Kubik
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 944/14 - Postanowienie NSA z 2015-06-30
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant starszy referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2013 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. z dnia [...] r., nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Uzasadnienie
W dniach 6 i 12 lipca 2012 r., oraz 6 i 20 września 2012 r. inspektorzy z WITD w K., przeprowadzili kontrolę przedsiębiorcy prowadzącego działalność pod nazwą "A", ul. [...], [...] J. Odbyła się ona na podstawie upoważnienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] i była poprzedzona zawiadomieniem przedsiębiorcy o zamiarze jej podjęcia, doręczonym w dniu 15 czerwca 2012 r. Jako osobę upoważnioną do reprezentowania go podczas jego nieobecności przedsiębiorca wskazał M. H. Na wniosek kontrolowanego, czynności kontrolne przeprowadzono w siedzibie organu kontroli. Kontrolą powyższą zostały objęte kwestie związane z wykonywaniem przez ww. przedsiębiorcę działalności gospodarczej w zakresie przewozów drogowych określonych w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz przepisach wykonawczych do tej ustawy, a także przestrzeganiem przez przedsiębiorcę regulacji czasu pracy kierowców określonych w przepisach:
- Rozporządzenia nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98 jak również uchylającego rozporządzenie Rady ( EWG) NR 3820/85 (Dz. Urz. UE 1.102 z 11.04.2006 r.),
- Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. z 2004 r. Nr 92, poz. 879 ze zm.),
Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985 P.0008-0021).
W celach kontrolnych pobrano wykresówki, jak również zaświadczenia o działalności kierowców wykonujących przewozy drogowe w ramach działalności przedsiębiorcy z okresu objętego kontrolą.
Na podstawie analizy okazanych do kontroli dokumentów stwierdzono naruszenia, które znalazły odzwierciedlenie w wykazie naruszeń załączonym do protokołu kontroli z dnia 20 września 2012 r. Przekazując kontrolowanemu ww. protokół kontroli organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne, wzywając stronę do ustosunkowania się do poszczególnych naruszeń. W toku postępowania strona nie odniosła się do stwierdzonych naruszeń ani nie przedstawiła wyjaśnień w sprawie. Pismem z dnia 28 września 2012 r. strona została powiadomiona o zakończeniu prowadzonego postępowania.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 92a ust. 1 i 3 oraz art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.: Dz. U. 2007, Nr 125, poz. 874 z późn. zm.), nałożył na przedsiębiorcę J. H., działającego pod firmą "A", karę pieniężną w wysokości 9.600,00 zł. W obszernym uzasadnieniu organ I instancji zrelacjonował wyniki kontroli oraz przytoczył obowiązujący stan prawny. Wskazał w tym zakresie m.in., że w wyniku przeprowadzonej kontroli oraz postępowania administracyjnego stwierdzono, po analizie wykresówek kierowcy J. H. oraz kierowcy L. G. (wykresówki te organ szczegółowo omówił), skrócenie dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do jednej godziny 11-krotnie, natomiast skrócenie dziennego czasu odpoczynku za każdą następną rozpoczętą godzinę 42-krotnie co spowodowało, iż na podstawie art. 92a ust. 1 przywołanej ustawy oraz lp. 5.3.1. i 5.3.2 załącznika nr 3 do ww. ustawy, (który odpowiednio karą 100 zł. i 200 zł. sankcjonuje skrócenie dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do jednej godziny oraz za każdą następną rozpoczętą godzinę) wymierzono łączną karę w wysokości 9.500,00 zł. Stwierdzono nadto przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu przez kierowcę L. G. co spowodowało wymierzenie przedsiębiorcy karę w wysokości 100,00 zł na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz na podstawie lp. 5.1.1. załącznika nr 3 do ustawy. Organ I instancji podkreślił nadto, że nie znaleziono podstaw do zastosowania art. 92 lit. b oraz 92 lit c ustawy o transporcie drogowym.
W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej przedsiębiorca J. H. wniósł o umorzenie wymierzonej kary albowiem nie jest w stanie jej uiścić. Posiada tylko jeden środek transportu, a wykroczenia, które miały miejsce wynikały z nieznajomości zmiany czasu pracy kierowców w podwójnej obsadzie z 36 godzin na 30 godzin. Odwołujący się przyznał, że brak wiedzy nie tłumaczy zaniedbań, podkreślił jednak, ze dopuścił się ich nieświadomie.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego w W. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W obszernym uzasadnieniu zrelacjonował przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego i wskazał odnoszące się do sprawy przepisy prawa, podzielając ustalenia dokonane i wnioski wyprowadzone przez organ I instancji. Podkreślił, iż organ I instancji dokonał poprawnych wyliczeń w zakresie przedmiotowego naruszenia i karę pieniężną w łącznej wysokości 9 600 złotych nałożył słusznie. Szczegółowo wskazał w jaki sposób organ I instancji wyliczył kary za poszczególne wyliczenia. Dodatkowo zaakcentował, iż w myśl art. 92c ust. 1 nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Wskazał, iż naruszenia w postaci skrócenia dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego oraz przekroczenia maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu powodują zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Ponadto w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym za względu na fakt, iż do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. W niniejszej sprawie strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. To na przedsiębiorcy bowiem spoczywa obowiązek prawidłowej organizacji czasu pracy kierowcy i wobec tego na przedsiębiorcy spoczywa również obowiązek kontroli kierowcy. Zgodnie z art. 10 ust. 2 Rozporządzenia 561/2006 to właśnie przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców w taki sposób aby kierowcy mogli przestrzegać ww. norm oraz przepisów rozdziału II Rozporządzenia 561/2006 r. Zgodnie z art. 10 ust. 3 Rozporządzenia 561/2006 przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszcza się nie tylko sam przedsiębiorca ale także kierowcy tego przedsiębiorstwa. Powoływane przez stronę postępowania okoliczności, iż firma posiada tylko jeden środek transportu pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Podobnie nieznajomość czasu pracy kierowców przy prowadzeniu pojazdu w załodze dwuosobowej i nieświadomość skarżącego nie mogą stanowić okoliczności zwalniającej wnoszącego odwołanie od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia czasu pracy kierowców. Organ odwoławczy wyjaśnił także, odnosząc się do twierdzenia J. H., że nie ma środków na uiszczenie tak znacznej kary, iż kary w transporcie drogowym określono w sposób sztywny w ramach poszczególnych przewinień, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma związany, a nie uznaniowy charakter. W związku z powyższym stwierdzenie naruszenia przy zaistnieniu przesłanek odpowiedzialności strony obliguje organ kontroli do nałożenia kary pieniężnej w konkretnej wskazanej w przepisach prawa wysokości. Organ nie ma możliwości zmniejszenia takiej kary.
Pismem z dnia 8 stycznia 2013 r. przedsiębiorca J. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji. Skarżący podniósł, iż wykroczenie zostało popełnione nieświadomie i po stwierdzeniu nieprawidłowości więcej się nie pojawiło. Całe zdarzenie wynika ze zmiany przepisów, które dotyczyły skrócenia okresów pracy kierowców w załodze wieloosobowej z 36 godzin na 30 godzin. Skarżący podkreślił, że naruszenia jakie stwierdzono nie mają wielkiego wpływu na bezpieczeństwo transportu drogowego ponieważ przepisy o 36 godzinnym cyklu pracy kierowców w podwójnej załodze niedawno obowiązywały, a nadto komfort i mniej stresu mają kierowcy, którzy nie mają presji czasowej. J. H. zaznaczył nadto, że walczy obecnie o utrzymanie firmy co pozwoli dać pracę kierowcy. Jeżeli kara finansowa zostanie utrzymana to efektem końcowym może być ogłoszenie upadłości i znalezienie się w gronie osób szukających pracy, a nie oferujących pracę. Żadnych naruszeń przepisów skarżący nie dopuścił się świadomie.
Skarga została wniesiona w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił nadto, że wymierzenie kary pieniężnej na podstawie załącznika do ustawy o transporcie drogowym w związku ze stwierdzonymi podczas kontroli naruszeniami nie ma żadnego związku z winą lub jej brakiem po stronie przedsiębiorcy. Kary nakładane są bowiem za naruszenie przepisów administracyjnych i to niezależnie od przyczyn, które leżą u podstawy tych naruszeń. Powyższe zasadza się na regule, iż przedsiębiorca powinien być profesjonalistą, od którego należy oczekiwać znajomości podstawowych przepisów bezpośrednio go dotyczących. W zależności od rodzaju prowadzonej działalność gospodarczej ustawodawca obciąża przedsiębiorcę różnorakimi obowiązkami. Nie są one zaś wymogami nadzwyczajnymi, którym przedsiębiorca nie mógłby sprostać, bowiem wynikają ze specyfiki prowadzonej działalności gospodarczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego decyzję tę poprzedzającego wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione, musiała zostać uwzględniona.
Przechodząc do szczegółowych rozważań wskazać w pierwszej kolejności należy, że bezspornym w sprawie jest, iż w trakcie kontroli przedsiębiorcy stwierdzono, na podstawie analizy tzw. wykresówek, przekroczenia dopuszczalnego prawem czasu pracy kierowcy i skrócenie czasu dziennego wypoczynku. Okoliczności faktyczne sprawy nie stanowią przedmiotu kontrowersji pomiędzy skarżącym J. H., a orzekającymi w sprawie organami, J. H. w ciągu całego toku postępowania administracyjnego, a także postępowania sądowoadministracyjnego, przyznawał, że wskazane przez organy naruszenia istotnie miały miejsce. Argumentował jedynie, zarówno w kierowanych do organów pismach, w tym w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, jak też w kierowanej do tut. Sądu skardze, iż naruszeń dopuścił się bez jakiejkolwiek złej woli, jedynie z powodu nieznajomości aktualnych zasad rozliczania czasu pracy w dwuosobowej obsadzie. Gdyby bowiem jego i drugiego kierowcę rozliczać oddzielnie to zdaniem skarżącego przekroczenia nie miałyby miejsca. Nadto skarżący podnosił, iż nie jest w stanie uiścić należności z tytułu wymierzonej kary.
Pomimo powyższych uwag decyzje obu orzekających w sprawie organów, z przyczyn określonych poniżej, uznać należy za wadliwe, wymagające wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Wskazać bowiem w tej mierze należy, że wprawdzie kontrola, o której mowa powyżej, przeprowadzona była u przedsiębiorcy dopiero w roku 2012 to jednak objęto jej zakresem także okres wsteczny, ujmując tym samym także badanie prawidłowości działań przedsiębiorcy w części roku 2011. Także stwierdzone naruszenia, za które organ wymierzył karę, miały miejsce zarówno w roku 2012, jak też w roku 2011. Za wszystkie jednak stwierdzone naruszenia organy wymierzyły kary na podstawie przepisów obowiązujących w roku 2012 r. pomimo, że część naruszeń miała miejsce przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o transporcie drogowym. Podkreślenia bowiem w tym miejscu wymaga, że kontrola przedsiębiorstwa skarżącego w zakresie badanych wykresówek objęła okres od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 marca 2012 r., w którym to okresie istotnym zmianom uległ stan prawny regulujący procedurę nakładania kar administracyjnych na podmioty wykonujące transport drogowy. Orzekającym w sprawie organom umknęło zwłaszcza, że w tym czasie ustawodawca gruntownie zmienił przepisy rozdziału 11 ustawy o transporcie drogowym oraz wprowadził do niej trzy nowe załączniki zastępując nimi dotychczasowy jeden załącznik zawierający wykaz naruszeń obowiązków i określonych w przepisach warunków wykonywania przewozów drogowych, jak i wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia. Opisana zmiana tego stanu prawnego wprowadzona została ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz.1454 – dalej zwanej ustawą zmieniającą), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2012 r.
W konsekwencji orzekające w sprawie organy miały obowiązek rozważyć czy w sprawie winny znaleźć zastosowanie nowe przepisy określające wysokość nakładanych kar w odniesieniu do naruszeń przepisów mających miejsce przed ich wejściem w życie, czy też zastosowanie winny znaleźć przepisy obowiązujące w dacie stwierdzonych naruszeń przepisów.
Odnosząc się do kwestii intertemporalnych warto w tym miejscu np. wskazać, że w ustawie zmieniającej zawarty został przepis przejściowy, jakim jest art.10, nakazujący stosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą do spraw o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie. Przepis ten nie mógł znaleźć wprost zastosowania w kontrolowanej sprawie bowiem postępowanie w niej zostało wszczęte, co jest bezsporne, już po wejściu w życie ustawy zmieniającej. Niezbędnym jest jednak wskazanie, iż przywołany art.10 ustawy zmieniającej budził w orzecznictwie zasadnicze wątpliwości co do jego konstytucyjności zwłaszcza w przypadkach powodujących wymierzenie wyższej kary pieniężnej niż przewidywały to przepisy obowiązujące w dacie wystąpienia zdarzenia. W wyniku pytania prawnego skierowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie do Trybunału Konstytucyjnego zapadł w dniu 23 lipca 2013 r. wyrok w sprawie P 36/12 (Dz.U. 2013, poz. 928) uznający art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. w zakresie, w jakim – w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego wszczętych a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia tej ustawy w życie – nakazuje stosowanie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym powołaną ustawą z 16 września 2011 r. przewidujących wyższe kary pieniężne niż kary przewidziane w przepisach obowiązujących w chwili wystąpienia zdarzenia powodującego odpowiedzialność administracyjną, za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP.
Warto wskazać nadto, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażany był wielokrotnie, także w okresie przed wydaniem zaskarżonej decyzji, utrwalony w tej mierze pogląd, iż w stosunku do poszczególnych naruszeń przewidzianych w ustawie o transporcie drogowym zastosowanie co do zasady winny znaleźć normy z daty naruszenia, nie zaś z daty orzekania. Przywołać w tym miejscu należy np. wyrok NSA z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 96/11, w którym NSA stwierdził, że nie podziela poglądu, iż w sytuacji gdy ustawodawca milczy w kwestii intertemporalnej, to oznacza, że jego wolą było ustanowienie zasady bezpośredniego działania nowego prawa niezależnie od tego czy zdarzenie prawne podlegające ocenie miało miejsce przed, czy po wprowadzeniu zmian w przepisie. Zdaniem bowiem NSA ustawę nową (o transporcie drogowym) należy stosować także co do stosunków zaistniałych wcześniej, ale tylko takich, które są "stosunkami w toku". Trwanie danego zdarzenia lub stanu rzeczy, zarówno pod rządem dawnego, jak i nowego prawa, jest więc tym elementem, który pozwala stosować zasadę bezpośredniego działania nowego prawa. Jeśli natomiast oceniane zdarzenie (naruszenie ustawy o transporcie drogowym) zostało całkowicie ukształtowane (sfinalizowane, skonsumowane) pod rządem prawa obowiązującego w przeszłości to ani zdarzenie to, ani jego skutki nie trwały już pod rządami nowego prawa. Odmienny pogląd, zdaniem NSA, naruszałby podstawową zasadę, jaką jest zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). Zasada ta wynika z art. 2 Konstytucji RP, statuującego konstrukcję państwa prawa. Znajduje ona też odzwierciedlenie w art. 3 k.c., w myśl którego ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że wynika to z jej brzmienia lub celu. Podobne wywody odnoszące się do zmian ustawy o transporcie drogowym NSA zawarł już wcześniej np. w wyroku z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt II GSK 1047/10 stwierdzając m.in. iż z punktu widzenia przepisów ustawy dawnej należy oceniać zaszłe po wejściu w życie ustawy nowej skutki zdarzenia prawnego, które: 1) nastąpiło przed wejściem w życie ustawy nowej albo 2) nastąpiło po wejściu w życie ustawy nowej i związane jest z sytuacją prawną powstałą przed wejściem w życie ustawy nowej. Analogiczny pogląd wyrażony został także ostatnio, np. w wyroku NSA z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2385/11, w którym Sąd stwierdził m.in., że w razie kolizji, czy w sprawie ma zastosowanie przepis dotychczasowy, czy nowy, przyjmuje się, że przepis dotychczasowy ma zastosowanie, jeżeli pod jego rządem powstał (zmienił się albo wygasł) stosunek prawny, którego treść została bezpośrednio wyznaczona przez ten przepis. Nowa ustawa nie ma być zatem stosowana przy ocenie tak pozytywnych, jak i negatywnych skutków zdarzeń prawnych, które nastąpiły przed jej wejściem w życie. Dalsze działanie ustawy dawnej zachodzi także, jeżeli ustawie dawnej podlegają skutki zdarzenia prawnego, które wprawdzie nastąpiło już po jej uchyleniu, lecz związane jest z sytuacją prawną powstałą, w szczególności stosunkiem prawnym powstałym, pod jej rządami. Jeśli zatem, jak podkreślił NSA przywołując w tej mierze stosowną literaturę, mamy do czynienia ze zdarzeniem prawnym, które zaistniało jako zdarzenie zamknięte i zakończone pod rządami dawnego prawa to skutki tego zdarzenia muszą być oceniane zgodnie z prawem obowiązującym w dacie jego zaistnienia.
Tezy te tut. Sąd w obecnym składzie podziela wywodząc z nich przekonanie, iż naruszenia ustawy o transporcie drogowym, które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, stanowiły każdorazowo zamknięte, zakończone zdarzenie, zaistniałe w przeszłości w określonej dacie i godzinie. W konsekwencji stosowanie w stosunku do nich reguł odpowiedzialności wynikających z nowelizacji ustawy o transporcie drogowym tylko i wyłącznie dlatego, że kontrola przedsiębiorcy obejmująca okres wsteczny, a także podjęcie rozstrzygnięcia, miały miejsce po wejściu ustawy zmieniającej w życie - godziłoby w zasadę niedziałania prawa wstecz. Ani organ I instancji ani organ odwoławczy nie wskazały natomiast innych przyczyn przemawiających ich zdaniem za zastosowaniem także w odniesieniu do naruszeń mających miejsce w roku 2011 przepisów w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. Nie porównały obydwu regulacji w kontekście stwierdzonych naruszeń, nie odniosły się w jakikolwiek sposób, ani jednym słowem, do zagadnień intertemporalnych, nie sformułowały też żadnych w tej mierze argumentów, tez, bądź wniosków. W konsekwencji wydane w toku postępowania decyzje naruszają art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uniemożliwia to dokonanie przez Sąd kontroli prawidłowości przyjętego przez organy toku rozumowania, a w konsekwencji oceny prawidłowości wskazanych przez organy podstaw prawnych wymierzonych kar i zastosowanych reguł. Samodzielnych ustaleń w tym zakresie Sąd zaś poczynić nie może. W trakcie postępowania sądowoadministracyjnego zadaniem Sądu jest bowiem ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie zaś samodzielne wyjaśnianie tych kluczowych dla postępowania administracyjnego kwestii, które zostały pominięte przez organy.
W ramach ponownie prowadzonego postępowania koniecznym będzie zatem, w pierwszej kolejności, rozważenie kwestii intertemporalnych, a następnie podjęcie właściwego, należycie uzasadnionego rozstrzygnięcia.
W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach nie orzekano z uwagi na brak stosownego wniosku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI