II SA/Gl 216/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach uchylił decyzję o zezwoleniu na usunięcie drzew i nałożeniu obowiązku nasadzeń zastępczych z powodu nieprecyzyjnego określenia gatunku i braku wskazania minimalnego obwodu drzew do nasadzenia.
Sprawa dotyczyła skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich na decyzję SKO utrzymującą w mocy zezwolenie na usunięcie dwóch topól z pasa drogowego, z nałożonym obowiązkiem nasadzeń zastępczych. Skarżący argumentował, że nasadzenia w pasie drogowym zagrażają bezpieczeństwu ruchu. Organy administracji obu instancji uznały potrzebę nasadzeń kompensujących uszczerbek w przyrodzie. Sąd uchylił decyzje, wskazując na naruszenie przepisów dotyczących określenia gatunku i obwodu drzew do nasadzenia, a także nieprecyzyjne terminy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę Zarządu Dróg Wojewódzkich (ZDW) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy zezwolenie na usunięcie dwóch topól z pasa drogowego oraz nałożyła obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych. ZDW kwestionował zasadność nałożenia obowiązku nasadzeń, argumentując, że drzewa w pasie drogowym zagrażają bezpieczeństwu ruchu, a przepisy techniczno-budowlane wymagają eliminowania przeszkód. Organy administracji obu instancji uznały, że usunięcie drzew jest uzasadnione ich złym stanem zdrowotnym i zagrożeniem dla ruchu, a nasadzenia zastępcze są konieczne dla zrekompensowania strat przyrodniczych. Sąd, mimo że uznał zasadność usunięcia drzew, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Przyczyną uchylenia było naruszenie przepisów ustawy o ochronie przyrody, które nakazują precyzyjne określenie w zezwoleniu gatunku i minimalnego obwodu drzew do nasadzenia zastępczego, a także nieprecyzyjne ustalenie terminów. Sąd podkreślił, że obowiązek nasadzeń zastępczych ma charakter fakultatywny, ale organy administracji mają obowiązek rozważyć wszystkie przesłanki wskazane w ustawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ może uzależnić wydanie zezwolenia od nasadzeń zastępczych, ale zezwolenie musi precyzyjnie określać gatunek, liczbę, miejsce, termin wykonania i złożenia informacji o nasadzeniach, a także minimalny obwód pni drzew lub wiek krzewów.
Uzasadnienie
Sąd uchylił decyzję, ponieważ organ pierwszej instancji nie określił precyzyjnie gatunku drzew do nasadzenia zastępczego (wspomniał jedynie o 'klonie') ani minimalnego obwodu pni drzew, co stanowi naruszenie art. 83d ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie przyrody.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
u.o.p. art. 83
Ustawa o ochronie przyrody
u.o.p. art. 83c § ust. 3 i 4
Ustawa o ochronie przyrody
Wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych. Organ bierze pod uwagę dostępność miejsc do nasadzeń oraz cechy usuwanego drzewa/krzewu (wartość przyrodnicza, kulturowa, krajobrazowa, lokalizacja).
u.o.p. art. 83d § ust. 2
Ustawa o ochronie przyrody
W przypadku uzależnienia zezwolenia od nasadzeń zastępczych, zezwolenie określa dodatkowo: miejsce, liczbę, minimalny obwód pni drzew lub wiek krzewów, gatunek/odmianę, termin wykonania nasadzeń oraz termin złożenia informacji o wykonaniu.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.p. art. 29 § ust. 1 pkt 12
Ustawa o drogach publicznych
Zabrania się usuwania, niszczenia i uszkadzania zadrzewień przydrożnych.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
r.w.t.d. art. 78 § ust. 2 pkt 6
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych
r.w.t.d. art. 4 § pkt 21
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych
r.w.t.d. art. 7
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organ pierwszej instancji art. 83d ust. 2 pkt 3 i 4 u.o.p. poprzez nieokreślenie minimalnego obwodu pni drzew do nasadzenia zastępczego oraz nieprecyzyjne oznaczenie ich gatunku. Nieprecyzyjne ustalenie terminów usunięcia drzew i dokonania nasadzeń zastępczych.
Odrzucone argumenty
Obowiązek nasadzeń zastępczych jest fakultatywny i organ powinien był odstąpić od jego nałożenia na wniosek ZDW. Nasadzenia w pasie drogowym zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego i pieszego, naruszając przepisy techniczno-budowlane dotyczące dróg publicznych (strefy bez przeszkód). Organy nie rozważyły wszystkich przesłanek przy nakładaniu obowiązku nasadzeń zastępczych w ramach uznania administracyjnego. Kolegium nie odniosło się do argumentacji Skarżącego w odwołaniu i lakonicznie uzasadniło swoje stanowisko.
Godne uwagi sformułowania
"uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza P." "zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej na rzecz skarżącej kwotę 680 (sześć osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania." "Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż te, które zostały w niej podniesione." "obowiązek ten ma charakter fakultatywny, a więc jego nałożenie uzależnione jest od uznania organu" "ustawodawca – wbrew temu co próbuje dowieść Skarżący – nie zakłada, że co do zasady drzewa nie powinny być lokowane w pasie drogowym." "Przyczyną, która legła u podstaw uwzględnienia skargi było naruszenie art. 83d ust. 2 pkt 3 i 4 u.o.p."
Skład orzekający
Wojciech Gapiński
przewodniczący sprawozdawca
Agnieszka Kręcisz-Sarna
członek
Artur Żurawik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Precedens dotyczący precyzyjnego określania warunków nasadzeń zastępczych w zezwoleniach na usunięcie drzew, a także interpretacji przepisów dotyczących lokalizacji drzew w pasie drogowym i ich wpływu na bezpieczeństwo ruchu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji konkretnych przepisów ustawy o ochronie przyrody oraz przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg. Wartość precedensowa może być ograniczona do podobnych stanów faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między potrzebą ochrony przyrody a bezpieczeństwem ruchu drogowego, co jest częstym problemem w praktyce. Interpretacja przepisów dotyczących nasadzeń zastępczych ma znaczenie praktyczne dla zarządców dróg i organów administracji.
“Drzewa w pasie drogowym: ochrona przyrody czy zagrożenie dla kierowców? Sąd rozstrzyga.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 216/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-06-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-02-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Agnieszka Kręcisz-Sarna Artur Żurawik Wojciech Gapiński /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6136 Ochrona przyrody Hasła tematyczne Ochrona przyrody Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 320 art. 29 ust. 1 pkt 12 Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1336 art. 83, art. 83c ust. 3 i 4 Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1634 art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 6 grudnia 2023 r. nr SKO.V/428/158/2023 w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza P. z dnia 24 maja 2023 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej na rzecz skarżącej kwotę 680 (sześć osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej – organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 6 grudnia 2023 r. nr SKO.V/428/158/2023, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 735 z późn. zm. - dalej k.p.a.) i art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 83c ust. 3, art. 83d ust. 1, 2 i 4 i art. 85 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1336 z późn. zm. – dalej u.o.p.) po rozpoznaniu odwołania Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. (dalej – Skarżący, ZDW), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza P. (dalej – organ I instancji) z dnia 24 maja 2023 r. nr [...], którą: 1) zezwolił ZDW na usunięcie 2 sztuk drzew gatunku topola osika o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm wynoszących 147 cm i 151 cm, z nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], na terenie działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...]; 2) uzależnił udzielenie zezwolenia na usunięcie drzewa od zastąpienia go 3 drzewami liściastymi gatunku klon, które należy posadzić w pasie drogowym DW [...] na działce o nr [...] obręb L. w miejscowości L. przy ul. [...] ; 3) na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4, 5 i 10 u.o.p. odstąpił od naliczenia opłat za usunięcie drzewa; 4) wskazał, że prace związane z usunięciem drzew należy przeprowadzić poza sezonem lęgowym w terminie od 16 października 2023 r. do dnia 28 lutego 2024 r. oraz, że należy je przeprowadzić zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody i przepisami wykonawczymi wydanymi na jej podstawie; 5) ustalił termin nasadzenia nowych drzew do 31 grudnia 2023 r. oraz zaznaczył, że o powyższym należy powiadomić Burmistrza P. w terminie 14 dni od ich wykonania. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia 28 lutego 2023 r. ZDW zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o udzielnie zezwolenia na wycinkę 1 drzewa z gatunku topola o odwodzie pni 147 cm i 151 cm, rosnącego w pasie drogowym DW [...] w miejscowości W., na działce nr [...]. We wniosku zawarto również prośbę o odstąpienie od nakładania obowiązku nasadzeń zastępczych. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, organ I instancji decyzją z dnia 24 maja 2023 r.: 1) zezwolił na usunięcie 2 sztuk drzew gatunku topola osika o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm wynoszących 147 cm i 151 cm; 2) zobowiązał ZDW do wykonania nasadzeń zastępczych w ilości 3 drzew z gatunku klon, w pasie drogowym DW [...] na działce o nr [...] obręb L. w miejscowości L. przy ul. [...] ; 3) odstąpił od naliczenia opłat za usunięcie drzewa; 4) nakazał usunięcie drzew poza sezonem lęgowym w terminie od 16 października 2023 r. do dnia 28 lutego 2024 r.; 5) nakazał dokonania nasadzenia nowych drzew do 31 grudnia 2023 r. i powiadomienia organu I instancji o ich wykonaniu. W uzasadnieniu opisano stan drzew, których dotyczył wniosek. Organ I instancji wskazał w tym zakresie, że drzewa są w średnim stanie zdrowotnym. Topola o obwodzie 151 cm jest znacznie odchylona od osi pionowej w kierunku jezdni oraz jej podstawa posiada wypróchnienie i widoczne miejsca uszkodzeń przez owady – korniki. Natomiast topola o obwodzie 147 cm również posiada wypróchnienie oraz uszkodzenia pnia przez owady oraz 80% posuszu. Zaznaczył, że drzewa nie rokują prawidłowego rozwoju, a ponadto, że zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego. Wskazał również, że w obrębie zadrzewień nie stwierdzono obecności gatunków chronionych, ani gniazd ptasich. Argumentując potrzebę nasadzeń zastępczych podkreślono znaczenie przeznaczonych do usunięcia drzew dla lokalnej przyrody, a także zwrócono uwagę na ich walory krajobrazowe oraz przyrodnicze, w szczególności w zakresie potencjalnego korytarza ekologicznego. Zdaniem organu I instancji, proponowana przez niego lokalizacja nasadzeń zastępczych nie będzie stanowić zagrożenia dla bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego, a także nie będą one ograniczały wymaganego pola widoczności, skrajni drogi oraz nie będą utrudniać utrzymania drogi. Uzasadniono również dobór drzew do nasadzeń, tj. klonu przydrożnego. Jak wskazano, jest to gatunek, który doskonale sprawdza się w pasach przyulicznych i nadaje się na pasy wiatrochronne. Ponadto zaznaczył, że jego zdaniem, wykonanie nasadzeń zastępczych nie jest sprzeczne z zasadami celowości i oszczędności. W odwołaniu z dnia 2 czerwca 2023 r. ZDW kwestionując decyzję organu I instancji podkreślił, że we wniosku zawarta była prośba o odstąpienie od obowiązku nasadzeń zastępczych. Wskazano w tym względzie, że nasadzenia w skali 3:1 nie sprzyjają bezpieczeństwu ruchu drogowego i pieszego. Ponadto miejsce dokonania nasadzeń zastępczych, a mianowicie w pasie drogowym DW [...] , na wąskiej działce nr [...] nie sprzyja poprawie bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego. Zaznaczył, że w pasie drogowym DW [...] nie przewidziano nowych nasadzeń, ponieważ szerokość pasów drogowych nie pozwala na nasadzenie nowych drzew bez stworzenia zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego i pieszego. Dalej przywołał § 72 i § 113 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1518 – dalej r.w.t.d.). Następnie podniósł, że § 78 ust. 2 pkt 6 r.w.t.d. nakłada na niego obowiązek realizowania "strefy bez przeszkód", w tym skrajni bez przeszkód. Podkreślił wagę owych stref w kształtowaniu bezpieczeństwa na drogach publicznych, których projektowanie powinno pozwolić na złagodzenie negatywnych konsekwencji niekontrolowanego zjechania pojazdu z jezdni. ZDW dodatkowo zwrócił uwagę, że zasada kształtowania bezpiecznego otoczenia dróg w Polsce jest jednym z najistotniejszych założeń nowych wymagań technicznych w drogownictwie. Tym samym droga powinna zapewniać odpowiednie poziomy bezpieczeństwa i sprawności ruchu użytkownikom, dla których jest przeznaczona, o czym traktuje § 7 r.w.t.d. Dlatego też - zdaniem Skarżącego - nakazanie dokonania nasadzeń zastępczych na działce nr [...] w miejscowości L. oznacza, iż nadal będzie istnieć zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, ponieważ z obszaru pasa drogowego należy eliminować wszelkie przeszkody, a więc i drzewa, które negatywnie wpływają na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Zaznaczył ponadto, że wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych drzewa lub krzewu, ale nie jest to warunek obligatoryjny. Kolegium nie przychylając się do argumentacji odwołania, decyzją z dnia 6 grudnia 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W motywach decyzji po przedstawieniu stanu faktycznego i prawnego, przywołano art. 83, art. 83c oraz art. 83d ust. 2 i 3 u.o.p. Organ odwoławczy zaaprobował argumentację organu I instancji dotyczącą wyznaczenia miejsca dla nasadzeń zastępczych. Uznał, że nowo posadzone drzewa nie będą stwarzać zagrożenia dla ruchu drogowego, gdyż ul. [...] w miejscu, w którym mają być dokonane nasadzenia stanowi prosty odcinek, bez łuków i zakrętów. Według Kolegium, pozwała to również na stwierdzenie, że nasadzone drzewa nie będą ograniczały widoczności, a więc argument o ograniczeniu widoczności ruchu innym użytkownikom dróg, jest bezpodstawny. Ponadto zauważyło, że istnieją również inne metody poprawy bezpieczeństwa na drogach (jak ograniczenie prędkości, czy instalacja barier energochłonnych). Dalej Kolegium wskazało, że jego zdaniem, organ I instancji nie przekroczył granic tzw. uznania administracyjnego. Organ I instancji odniósł się do wszystkich wskazanych w art. 83c ust. 4 u.o.p. punktów. Zaznaczył, że przywołane przez Skarżącego rozporządzenie jest wydane na podstawie delegacji zawartej w ustawie Prawo budowlane i reguluje warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie oraz warunki techniczne użytkowania dróg publicznych, nie zawiera zakazu dokonywania nasadzeń. Zaznaczono także, że zgodnie z § 9 pkt 3 r.w.t.d. warunek ochrony środowiska, w tym ochrony przed hałasem, spełnia się przez ograniczenie oddziaływania drogi na środowisko zgodnie z przepisami o ochronie środowiska. W skardze z dnia 12 stycznia 2024 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Kolegium, pełnomocnik ZDW zaskarżył ją w całości zarzucając naruszenie: – art. 83c ust. 3 w związku z art. 86 u.o.p. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieuprawnionym przyjęciu, że z przywołanych przepisów wynika niemal obowiązek nasadzeń zastępczych; – art. 83c ust. 4 u.o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku rozważenia wszystkich przesłanek, które organ winien wziąć pod uwagę nakazując dokonania nasadzeń zastępczych w ramach uznania administracyjnego; – § 78 ust. 2 pkt 6 w związku z § 4 pkt 21 i § 7 r.w.t.d. poprzez ich niezastosowanie, polegające na wadliwym uznaniu, że organ I instancji rozważając dokonanie nasadzeń zastępczych w miejscu ich usunięcia, wziął pod uwagę odległość nasadzeń od skrajni jezdni i przepisy techniczno-budowlane dotyczące dróg publicznych, podczas gdy prawidłowe zastosowanie przytoczonych przepisów wykluczałoby ustalenia organu. Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Dla uzasadnienia zarzutów pełnomocnik Skarżącego posłużył się argumentacją, która zaprezentowana została w odwołaniu. Dodatkowo podniesiono, że Kolegium nie odniosło się do twierdzeń i argumentacji Skarżącego podniesionych w treści odwołania, a treść uzasadnienie jest niezwykle lakoniczna i opiera się na potwierdzeniu stanowiska organu I instancji. Zaznaczył, że Kolegium nie dokonało ważenia interesów i zaniechało przeprowadzenia rozważań dotyczących konieczności ochrony zdrowia i życia ludzkiego, przeważającej w tym konkretnym przypadku nad ochroną przyrody. Wskazał, że Kolegium dokonało w gruncie rzeczy nieuprawnionej wykładni art. 83c ust. 3 w związku z art. 86 u.o.p. sugerując, jakoby obowiązek dokonania nasadzeń zastępczych nie mógł zostać pominięty przez organ wydający zezwolenie na usunięcie drzew, gdy tymczasem nie jest on obligatoryjny. Ponadto zaznaczył, że Kolegium nie uwzględniło w szczególności § 78 ust. 2 pkt 6 w związku z § 4 pkt 21 i § 7 r.w.t.d. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że zarzut pełnomocnika Skarżącego dotyczący braku rozważania konieczności ochrony zdrowia i życia ludzkiego jest niezasadny. Zaznaczył, że wnioskowane do wycinki drzewa stwarzają zagrożenie bezpieczeństwa, a w konsekwencji życia ludzkiego, dlatego też zezwolono na ich wycinkę. Natomiast wskazane miejsce pozwala na dokonanie nasadzeń nie stwarzając przy tym zagrożenia bezpieczeństwa. W ocenie Kolegium, zarzut Skarżącego o zagrożeniu bezpieczeństwa dla ruchu nie do końca jest uzasadniony. Ponadto zauważył, że zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1376), zabrania się usuwania, niszczenia i uszkadzania zadrzewień przydrożnych. Oznacza to, że podmioty odpowiedzialne za zarządzanie drogami, jak i ochronę środowiska każdorazowo powinny podejmować wszelkie możliwe czynności, które zapewnią bezpieczeństwo na drogach, przy zachowaniu przydrożnych zadrzewień. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż te, które zostały w niej podniesione. Przedmiotem sprawy jest ustalenie, czy organy zasadnie zobligowały ZDW do nasadzeń zastępczych w ilości 3 drzew z gatunku klon w zamian za usunięcie 2 drzew z terenu pasa drogowego, które zagrażały bezpieczeństwu ruchu, jaki się odbywa w tym obszarze. W pozostałym zakresie zaskarżona decyzja nie jest negowana przez ZDW. Według Skarżącego, organ I instancji winien odstąpić od nakładania kwestionowanego obowiązku, który ma charakter fakultatywny. Ponadto nasadzenia w pasie drogowym pozostają w sprzeczności z interesem społecznym. Mianowicie – jak twierdzi ZDW – należy eliminować z obszaru pasa drogowego wszelkie przeszkody, a więc i drzewa, które negatywnie wpływają na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Z kolei organy obu instancji prezentują pogląd o potrzebie kompensacji uszczerbku w przyrodzie spowodowanego planowanym usunięciem drzew. Wyraziły również stanowisko, że pas drogowy w obrębie którego nakazano dokonania nasadzeń zastępczych znajduje się na prostym odcinku drogi, co czyni niezasadnym zarzuty o zagrożeniu bezpieczeństwa ruchu drogowego. Przystępując do rozważań wskazać należy, że w myśl art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1336 z późn. zm. – dalej u.o.p.) usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Jak stanowi art. 83c ust. 3 u.o.p., wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu. W takiej sytuacji właściwy organ, stosownie do treści art. 83c ust. 4 u.o.p., bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu: 1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie; 2) wartość kulturową; 3) walory krajobrazowe; 4) lokalizację. Natomiast – jak stanowi art. 83d ust. 2 u.o.p. - w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastępczych, zezwolenie to określa dodatkowo: 1) miejsce nasadzeń; 2) liczbę drzew lub wielkość powierzchni krzewów; 3) minimalny obwód pni drzew na wysokości 100 cm lub minimalny wiek krzewów; 4) gatunek lub odmianę drzew lub krzewów; 5) termin wykonania nasadzeń; 6) termin złożenia informacji o wykonaniu nasadzeń. Jak potwierdzają to akta sprawy, przed wydaniem decyzji organ I instancji przeprowadził oględziny drzew i terenu, na którym rosną. Pozwoliło to Burmistrzowi na ocenę podstaw do obciążania Skarżącego powinnością rekompensowania usuniętych drzew nowymi jednostkami. Jak wskazano w rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnym, a co znajduje potwierdzenie w oględzinach, wniosek dotyczył usunięcia dwóch drzew, a nie jednego o dwóch pniach. Ponadto ustalono, że drzewa znajdują się w średnim stanie zdrowotnym, a to o obwodzie pnia 151 cm jest znacznie odchylone od pionu. Generalnie uznano, że nie rokują one dalszego prawidłowego rozwoju, a jednocześnie stwarzają zagrożenie dla ruchu drogowego. Stwierdzenie to było podyktowane nie tyle lokalizacją drzew w pasie drogowym, co ich kondycją. W tej sytuacji zasadnie organy przyjęły, że drzewa wskazane we wniosku kwalifikują się do usunięcia. Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez ZDW. Kwestią sporną – jak już wcześniej to zaznaczono – jest zasadność nałożenia na Skarżącego obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych. Zajmując się tym zagadnieniem zgodzić się należy z ZDW, iż obowiązek ten ma charakter fakultatywny, a więc jego nałożenie uzależnione jest od uznania organu, który kieruje się w tym względzie wskazówkami określonymi w art. 83c ust. 4 u.o.p. Jednocześnie należy zaznaczyć, że wnioskowanie o odstąpienie przez organ od stosowania owego uprawnienia nie jest dla niego wiążące. Zatem powoływanie się przez Skarżącego na zawarcie we wniosku żądania (prośby) w tym zakresie pozostaje bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Organ I instancji przeprowadził obszerne dywagacje w przedmiocie okoliczności określonych w art. 83c ust. 4 u.o.p., które w pełni uzasadniają nałożenie obowiązku nasadzeń zastępczych, co ma zrekompensować uszczerbek w przyrodzie. W tych rozważaniach szczególną uwagę poświęcono znaczeniu usuwanych drzew w ekosystemie. Zaznaczano w tym względzie rolę drzew nie tylko w przyrodzie, jako takiej, ale nade wszystko w środowisku miejskim. Mianowicie wskazano, że drzewa skutecznie usuwają zanieczyszczenia powietrza (m.in. składniki tworzące smog), a także tworzą efektywne bariery ochrony akustycznej (obniżają hałas nawet o 50%). Z racji na powyższe każde drzewo, a więc i te będące przedmiotem kontrolowanego rozstrzygnięcia, mają istotne znaczenie dla środowiska. Tym bardziej, że – jak podniósł Burmistrz – P. jest jednym z pięciu najbardziej zanieczyszczonych miast w Unii Europejskiej (dane z 2016 r.). Ponieważ usuwane drzewa posadowione zostały w pasie drogowym, to nie tylko odpowiadają za absorbcję szkodliwych substancji, ale także wpływają na obniżenie uciążliwości akustycznych związanych z ruchem pojazdów. W decyzji pierwszoinstancyjnej zaakcentowano również, że w regionie [...] drzewa sadzone były przy ciągach komunikacyjnym, co ma wymiar kulturowy, a także krajobrazowy. Taki charakter mają również drzewa przewidziane do usunięcia, które są elementem pozostałości po takim przydrożnym szpalerze, położonym w sąsiedztwie terenów rolnych oraz zabudowanych. Podkreślono, że mogą one tworzyć także potencjalny korytarz ekologiczny. Uargumentowano również dobór drzew do nasadzeń zastępczych. Otóż przy wyborze kierowano się tym, aby zminimalizować prawdopodobieństwo wywrócenia lub złamania drzew, a jednocześnie, aby nie dewastowały one infrastruktury drogowej. Uwzględniając te czynniki uznano, że klon pospolity spełnia te warunki. Wynika to z tego, że rośnie powoli, osiąga wysokość ok. 12 m, dobrze toleruje wszystkie gleby, odporny jest na niskie temperatury i warunki miejskie. Generalnie – jak wskazał organ I instancji – doskonale sprawdza się w pasach przyulicznych i nadaj się na pasy wiatrochronne. Przychylić się również należy do uzasadnienia liczy drzew, które mają być posadzone w ramach obowiązku nałożonego na Skarżącego na podstawie art. 83c ust. 3 u.o.p. Mianowicie w zamian na drzewo o obwodzie pnia wynoszącym 147 cm wyznaczono nasadzenie jednego drzewa, gdyż posiadało ono aż 80% posuszu. Natomiast ze względu, że drugie z drzew znajdowało się w lepszym stanie fitosanitarnym uznano, że jego usunięcie zrekompensuje nasadzenie dwóch klonów. Argumentacja ZDW mająca nakłonić organy do odstąpienia od nałożenia obowiązku nasadzeń zastępczych opiera się przede wszystkim na zagrożeniu jakie stwarzają drzewa w pasie drogowym, a także powinności zachowania w jego obszarze tzw. stref bez przeszkód. Odnosząc się do stanowiska Skarżącego stwierdzić należy, że trudno nie zgodzić się z ogólnymi założeniami takiego twierdzenia. Jednak nie sposób przyjąć, że w każdym przypadku posadowienie drzewa wiąże się z niebezpieczeństwem dla użytkowników dróg. Wniosek taki wywieść należy z art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (obecnie t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 320). Stanowi on, że zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W szczególności zabrania się: usuwania, niszczenia i uszkadzania zadrzewień przydrożnych. Zatem ustawodawca – wbrew temu co próbuje dowieść Skarżący – nie zakłada, że co do zasady drzewa nie powinny być lokowane w pasie drogowym. Poza tym ZDW powołując się na przepisy § 78 ust. 2 pkt 6 w związku z § 4 pkt 21 i § 7 r.w.t.d., które odnoszą się do tzw. strefy bez przeszkód, w żaden sposób nie wykazał, że wskazane przez organ I instancji miejsce nasadzeń zastępczych znajduje się w tego rodzaju strefie. Skarżący w tym względzie posługuje się ogólnymi stwierdzeniami, które nie pozwalają na przyjęcie naruszenia wskazanych przepisów. W tym miejscu należy zaznaczyć, że działka wyznaczona dla nasadzeń zastępczych nie została wybrana przypadkowo. Otóż znajduje się ona w pasie drogowym prostego odcinka jezdni i jest oddalona od jej krawędzi o ok. 5 m. Sama szerokość działki nr [...] (przewidzianej jako miejsce nasadzeń) to kolejne 2,7 m. W tej sytuacji uznać należy, że lokalizacja trzech klonów pospolitych – wbrew twierdzeniom ZDW – nie będzie stanowiło zagrożenia dla ruchu drogowego i jego uczestników. Przyczyną, która legła u podstaw uwzględnienia skargi było naruszenie art. 83d ust. 2 pkt 3 i 4 u.o.p. Otóż w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastępczych, zezwolenie to określa dodatkowo: minimalny obwód pni drzew na wysokości 100 cm lub minimalny wiek krzewów (pkt 3), gatunek lub odmianę drzew lub krzewów (pkt 4). Tymczasem organ I instancji nie określił w decyzji minimalnego obwodu pni drzew, do posadzenia których zobligowany został Skarżący. Ponadto nieprecyzyjnie oznaczył ich gatunek. W sentencji jest mowa o klonie, a dopiero w uzasadnieniu decyzji doprecyzowano, że powinność dotyczy klonu pospolitego. Dlatego w toku dalszego postępowania organ I instancji winien wyeliminować wskazane nieprawidłowości. Jednocześnie winien skorygować terminy dotyczące usunięcia drzew oraz dokonania nasadzeń zastępczych. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania w kwocie 680 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do nich uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie adwokata w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 z późn. zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI