II SA/GL 1800/22

II SA/Gl 1800/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Krzysztof Nowak
Stanisław Nitecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 977
art. 53 ust. 4 pkt 5, art. 53 ust. 5, art. 59 ust.1, art. 61 ust. 1 pkt 1-5, art. 64 ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r.  o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 145 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2556
art. 3 pkt 13 lit. a, art. 125
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 132, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2023 r. sprawy ze skargi D. B., G. L. (L.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 12 października 2022 r. nr SKO.II/426/112/2022 w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 28 grudnia 2021 r., nr [...] Wójt Gminy M. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją własną z 18 czerwca 2019 r. nr [...] w sprawie ustalenia na rzecz B.M. warunków zabudowy dla inwestycji "Budowa dziesięciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych z garażami (w bryle budynku)" na terenie obejmującym działki nr [...] i nr [...] w W. w rejonie ul. [...]. W uzasadnieniu powołano się na wystąpienie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania administracyjnego podnosząc, że projektu wspomnianej decyzji nie przekazano do zaopiniowania Marszałkowi Województwa [...], tymczasem objęta tą decyzją inwestycja znajduje się na terenie udokumentowanych złóż kopalin, a zatem uzgodnienia takie były konieczne w światle art. 53 ust. 4 pkt 5 w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (aktualnie Dz. U. z 2023 r., poz. 977).
Następnie 22 sierpnia 2022 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję nr [...], mocą której uchylił wskazaną wyżej decyzję własną z 18 czerwca 2019 r. oraz odmówił ustalenia warunków zabudowy dla spornej inwestycji z uwagi na niespełnienie wymogu określonego w art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W motywach tego rozstrzygnięcia zwrócono uwagę, że na podstawie powołanej decyzji o warunkach zabudowy w dniu 21 lipca 2020 r. wydane zostały dwie decyzje zatwierdzające podział nieruchomości objętych przedmiotową inwestycją, w wyniku czego działkę nr [...] podzielono na działki o nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...], z kolei działkę o nr [...] na działki o nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...], po czym 28 lipca 2021 r. wpłynął wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla powstałej w wyniku przedmiotowego podziału, działki nr [...] na realizację inwestycji pod nazwą "Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego", w odniesieniu do której właściwy organ administracji geologicznej - Marszałek Województwa [...] odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy.
Wobec powyższego stwierdzono, że powołana decyzja z 18 czerwca 2019 r. została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, co uzasadniało wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania administracyjnego. Następnie pismem z 9 lutego 2022 r. zwrócono się do Marszałka Województwa [...] o wymagane uzgodnienia dla zamierzenia objętego tą decyzją, jednak organ ten postanowieniem z 22 lutego 2022 r. nr [...] odmówił uzgodnienia jej projektu z uwagi na fakt, że lokalizacja projektowanej inwestycji znajduje się w granicach złoża kruszywa naturalnego "[...]", którego zasoby zostały udokumentowane w stosownej dokumentacji geologicznej zatwierdzonej decyzją Prezesa Centralnego Urzędu Geologii z 23 stycznia 1975 r., nr [...] według stanu na 1 stycznia 1974 r. Postanowienie to zostało zaskarżone przez B.M. do Ministra Klimatu i Środowiska, który postanowieniem z 30 maja 2022 r., nr [...] utrzymał przedmiotowe rozstrzygnięcie w mocy powołując się na bezwzględnie obowiązującą zasadę racjonalnego gospodarowania zasobami umocowaną zarówno w ustawie z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (aktualnie Dz. U. z 2023 r., poz. 633) jak i wynikającą z art. 125 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo o ochronie środowiska (aktualnie Dz. U. z 2022 r., poz. 2556 ze zm.) i w tym zakresie podnosząc, że realizacja zamierzenia spowoduje wyłączenie możliwości eksploatacji złoża w przyszłości, a ponieważ złoże to ma szczególne znaczenie oraz nieodnawialny charakter, konieczna jest jego ochrona celem zapewnienia możliwości racjonalnego wykorzystania, także przez przyszłe pokolenia, z kolei zabudowa terenu - komunalna, drogowa czy przemysłowa - znacznie by taką możliwość ograniczyło, zaś w takiej sytuacji słuszny interes strony musi ulec niezbędnemu ograniczeniu.
W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji podniósł, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy możliwe jest jedynie w przypadku łącznego spełnienia przesłanek określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tymczasem w sprawie nie został spełniony wymóg określony w pkt. 5 powołanego przepisu albowiem decyzja taka nie byłaby zgodna z przepisami odrębnymi, co wynika z odmowy uzgodnień jej projektu przez organ administracji geologicznej.
Odwołania od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej złożyli reprezentowani przez adwokata: D.B. i G.L. domagając się uchylenia tego rozstrzygnięcia i orzeczenia co do istoty sprawy ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Odwołujący się podnieśli zarzut naruszenia art. 124 ust. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, art. 77 § 3 w związku z art. 84 § 1 tego Kodeksu, poprzez niewyjaśnienie istoty spraw, a przede wszystkim brak zbadania w jaki sposób sporna inwestycja uniemożliwi eksploatację kopalin oraz, czy eksploatacja taka w ogóle będzie tam kiedykolwiek prowadzona, a także poprzez niepozyskanie opinii pozwalających na ustalenie, czy objęcie działki warunkami zabudowy eksploatację taką utrudni bądź uniemożliwi. Nadto zarzucili naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez jego zastosowanie w sytuacji niezbadania w sposób niewątpliwy i wyczerpujący zgodności z przepisami odrębnymi. Podnieśli także zarzut naruszenia art. 125 ustawy - Prawo o ochronie środowiska, poprzez dokonanie niedopuszczalnie szerokiej jego wykładni i przyjęcie, że objęty tym przepisem zakaz dotyczy wszystkich rodzajów działalności człowieka, podczas gdy nie ustalono, czy inwestycja będzie godziła w interes społeczny i utrudniała ewentualne wydobycie kopalin oraz art. 126 tej ustawy, poprzez jego pominięcie i nieuwzględnienie, że eksploatacja kopalin powinna być prowadzona w sposób gospodarczo uzasadniony. Zdaniem odwołujących się organ pierwszej instancji nie wskazał - poza art. 125 ustawy - Prawo o ochronie środowiska, przepisów odrębnych, z którymi kolidowałaby decyzja o warunkach zabudowy, a jedynie ogólnie powołał się na ustawę - Prawo geologiczne i górnicze, podczas gdy w ich ocenie wspomniana ustawa takich unormowań nie zawiera. W szczególności art. 95 ust. 1 tej regulacji nakazuje jedynie ochronę złóż polegającą na obowiązku ich ujawniania w studiach uwarunkowań i planach zagospodarowania przestrzennego. Przede wszystkim zaś organ ten nie powołał biegłego, który mógłby należycie ocenić, czy wydanie decyzji o warunkach zabudowy mogłoby realnie przyczynić się do degradacji kopalin lub spowodować niemożność ich wydobycia, a do tego przyjął a priori, że będą się one nadawać do eksploatacji i spełniać gospodarczą rolę.
Decyzją z 12 października 2022 r., nr SKO.II/426/112/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaprezentowano dotychczasowy przebieg postępowania oraz stan prawny mający zastosowanie w sprawie. W tym zakresie podkreślono, że uzgodnienia, o których mowa w art. 53 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowią wiążącą formę wpływu organu uzgadniającego na wydawanie aktów przez organ prowadzący postępowanie główne w sprawie warunków zabudowy i służą one ochronie interesu publicznego, a polegają na ocenie zgodności projektu decyzji z przepisami prawa regulującymi konkretną sprawę. W tym miejscu Kolegium zaakcentowało, że sporna inwestycja ma być realizowana na nieruchomości znajdującej się w granicach potwierdzonego stosowną dokumentacją geologiczną złoża kruszywa naturalnego "[...]", stąd Wójt Gminy M. będąc do tego zobowiązanym na mocy art. 53 ust. 4 pkt 5 powołanej ustawy wystąpił o dokonanie uzgodnień projektu decyzji do właściwego organu administracji geologicznej - Marszałka Województwa [...], który jednak odmówił uzgodnienia przedmiotowego projektu, zaś wydane przezeń w tym zakresie postanowienie z 22 lutego 2022 r. stało się ostateczne, gdyż orzekający w drugiej instancji Minister Klimatu i Środowiska utrzymał je w mocy postanowieniem z 30 maja 2022 r., na które inwestor nie złożył skargi. W powyższym postanowieniu z 22 lutego 2022 r. wskazano na istotne przepisy prawa, w tym na art. 3 pkt 13 lit a ustawy - Prawo o ochronie środowiska stanowiący o racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami, a także art. 125 tej ustawy wprowadzający obowiązek ochrony złóż kopalin polegającej na racjonalnym gospodarowaniu zasobami i ich kompleksowym wykorzystaniu. Nadto powołano się na art. 81 wspomnianej ustawy oraz na art. 95 ust. 1 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze.
Zważywszy powyższe organ odwoławczy wywiódł, że działalność wpływająca na sposób zagospodarowania przestrzennego oraz wykorzystania gruntu nieobjętego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego podlega ograniczeniu, jakim jest uzależnienie wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy od łącznego spełnienia przesłanek określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1-6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Skoro zatem Marszałek Województwa [...] uwzględniając obowiązujące przepisy prawa jak i ustawowy obowiązek ochrony złóż oraz zapewnienie możliwości racjonalnego gospodarowania ich zasobami odmówił uzgodnień przedłożonego projektu decyzji, to warunek określony w pkt. 5 przywołanego unormowania nie został zachowany, a to obligowało organ pierwszej instancji do odmowy ustalenia warunków zabudowy.
Nadto, odnosząc się do zarzutów odwołania organ drugiej instancji stwierdził, że nie mogły one zostać uwzględnione, gdyż dotyczą zasadniczo okoliczności, które zostały szeroko omówione w przywołanych postanowieniach Marszałka Województwa [...] oraz Ministra Klimatu i Środowiska, zaś art. 53 ust. 4 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewiduje dla tego uzgodnienia formę związaną.
Skargi na powyższą decyzję Kolegium złożyli działający przez adwokata: D.B. oraz G.L. wnosząc o uchylenie tego aktu oraz poprzedzającej go decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Nadto zażądali "powołania dowodu z opinii biegłego geologa (specjalisty w zakresie eksploatacji, wydobycia, położenia złóż kopalin stosownego instytutu)" celem stwierdzenia, czy złoże udokumentowane w dość odległym czasie znajduje się obecnie na należących do nich działkach czy też jedynie na terenie sąsiednim oraz czy objęcie tych działek warunkami zabudowy będzie faktycznie utrudniało lub uniemożliwiało wydobycie kopalin bądź godziło w bezpieczeństwo tych złóż zwłaszcza, że od lat 70-tych XX wieku nie doszło do ich wydobycia.
Skarżący podobnie jak w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej podnieśli zarzut naruszenia norm procesowych, a to art. 124 ust. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, art. 77 § 3 w związku z art. 84 § 1 tego Kodeksu - poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy, a przede wszystkim brak zbadania, w jaki sposób inwestycja będąca przedmiotem decyzji o warunkach zabudowy uniemożliwi eksploatację kopalin oraz czy eksploatacja taka będzie tam w ogóle kiedykolwiek prowadzona, a także tego ostatniego przepisu - poprzez jego niezastosowanie mimo potrzeby pozyskania wiadomości specjalnych pozwalających na ustalenie, czy objęcie działki warunkami zabudowy eksploatację taką utrudni. Zarzucili także naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną interpretację, że zabudowanie terenu budynkiem mieszkalnym trwale uniemożliwi przyszłą eksploatację kopalin, podczas gdy stosowne przepisy przewidują możliwość wywłaszczenia lub inny sposób zabezpieczenia. Podnieśli również w tym zakresie zarzut naruszenia art. 125 ustawy - Prawo o ochronie środowiska - poprzez dokonanie niedopuszczalnie daleko idącej szerokiej jego wykładni rozszerzającej i przyjęcie, że objęty tym przepisem zakaz dotyczy wszystkich rodzajów działalności człowieka, podczas gdy nie ustalono, czy inwestycja będzie godziła w interes społeczny i utrudniała ewentualne wydobycie kopalin oraz art. 126 tej ustawy - poprzez jego pominięcie i nieuwzględnienie zarówno w postępowaniu jak i w trakcie uzgodnień z organem administracji geologicznej.
W uzasadnieniu skarżący zaznaczyli, że złoże, o którym mowa w kwestionowanej decyzji zostało stwierdzone już dawno i nie zostało ustalone, czy znajduje się na terenie należących do nich działek, które zostały wydzielone z działek o numerach [...] i [...], czy też jedynie na obszarze pozostałych działek. Pomimo to jednak nie powołano biegłego do wyjaśnienia niniejszego zagadnienia, jak również celem oceny, czy ustalenie warunków zabudowy realnie przyczyniłoby się do degradacji bądź niemożności wydobycia kopalin oraz, czy kopaliny te w ogóle nadają się do wydobycia i spełniają gospodarczą rolę. W tym miejscu powołali się na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym istotnym kryterium uzgodnienia z organem administracji geologicznej w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin jest kryterium racjonalnej gospodarki złożami, w tym możliwość ich eksploatacji w przyszłości. Tymczasem współdziałające w sprawie organy administracji publicznej stwierdziły, że realizacja inwestycji skutki takie spowoduje nie wyjaśniając, na czym ma to polegać, a przecież trudno przypuszczać, aby planowana zabudowa zajęła cały obszar nad złożem kopalin.
Dodatkowo skarżący podkreślili, że Wójt Gminy M. wydając pierwotnie decyzję o warunkach zabudowy prawdopodobnie nie posiadał wiedzy o złożach kruszywa, a tym bardziej wiedzy takiej nie posiadali oni nabywając działki z zamiarem ich zabudowy lub zbycia, jako terenu przeznaczonego pod budowę jednorodzinną, podczas gdy obecnie działki te znacznie straciły na wartości.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przyjęte w zaskarżonej decyzji stanowisko oraz przywołując na jego poparcie argumentację tożsamą z wyrażoną w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia.
Na rozprawie przed tutejszym Sądem 21 lipca 2023 r. pełnomocnik skarżących wystąpił z wnioskiem o zawieszenie postępowania sądowego na wniosek skarżących. Z uwagi na brak zgody wszystkich uczestników prowadzonego postępowania tutejszy Sąd postanowieniem z 28 sierpnia 2023 r. odmówił zawieszenia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1 tej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się tu względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa.
Przedmiotem zaskarżenia jest w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie uchylające - po uprzednim wznowieniu postępowania - decyzję o ustaleniu warunków zabudowy dla zamierzenia pod nazwą "Budowa dziesięciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych z garażami (w bryle budynku)" na terenie o obejmującym działki nr [...] i nr [...] w W. - wydaną wobec inwestora B.M. i równocześnie odmawiające ustalenia warunków zabudowy dla tej inwestycji. Skarżący kwestionują ten akt jako właściciele działek, które zostały następnie z powyższej nieruchomości wyodrębnione oraz zbyte na ich rzecz.
W pierwszej kolejności przyjdzie wyjaśnić, że decyzja o warunkach zabudowy stanowi w swojej istocie promesę, czyli rozstrzygnięcie umożliwiające realizację zamierzonego przedsięwzięcia budowlanego. W świetle art. 59 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest ona wydawana, gdy - jak ma to bezspornie miejsce w rozpoznanym przypadku - dla danego obszaru nie istnieje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i określa parametry przyszłej inwestycji. Nie jest to decyzja uznaniowa, a zatem organ właściwy do jej podjęcia jest obowiązany wydać pozytywne rozstrzygnięcie, jeżeli wnioskowane zamierzenie inwestycyjne czyni zadość wszystkim wymogom wynikającym z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, z kolei odmowa ustalenia warunków zabudowy może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy planowana inwestycja nie spełnia chociażby jednej ustawowej przesłanki wynikającej z konkretnej normy prawnomaterialnej.
Podkreślenia jednak wymaga, że stosownie do treści art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe w przypadku łącznego spełnienia następujących przesłanek: co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu (1); teren ma dostęp do drogi publicznej (2); istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego (3); teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (4); decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi (5). Zgodnie przy tym z art. 60 ust. 1 w związku z art. 64 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, decyzję o warunkach zabudowy wydaje, z zastrzeżeniem ust. 3, wójt, burmistrz albo prezydent miasta po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4 i uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że dla terenu, którego dotyczy zaskarżona decyzja konieczne było uzyskanie uzgodnień, o których mowa w art. 53 ust. 4 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jako że objęte tą decyzją działki położone w miejscowości W. o numerach [...] oraz [...] znajdowały się w granicach złoża kruszywa naturalnego "[...]", którego zasoby zostały udokumentowane w stosownej dokumentacji geologicznej zatwierdzonej decyzją Prezesa Centralnego Urzędu Geologii z 23 stycznia 1975 r., nr [...], co wynika zarówno z wywodów organów obydwu instancji jak i organów uzgadniających. Fakt ten nie był również kwestionowany przez skarżących, bowiem ci, choć wskazywali na duży upływ czasu od sporządzenia rzeczonej dokumentacji i poddawali w wątpliwość, czy złoże obejmuje konkretnie należące do nich działki powstałe w wyniku przeprowadzonego następnie podziału, to jednak nie podważali okoliczności, że ogólnie w odniesieniu do tejże nieruchomości obejmującej wspomniane działki [...] oraz [...] złoża kopalin zostały potwierdzone i udokumentowane.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że okoliczności sprawy uzasadniały wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z 18 czerwca 2019 r. o ustaleniu warunków zabudowy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania administracyjnego. Powołany art. 53 ust. 4 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi bowiem wyraźnie, że w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych, decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z właściwym organem administracji geologicznej, a zatem skoro jest poza sporem, że wydanie przedmiotowej decyzji nie zostało takimi uzgodnieniami poprzedzone, to postępowanie należało wznowić, celem ich uzyskania.
W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że - jak już wspomniano wyżej - stosownie do art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. To zaś oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny aktu administracyjnego, który podlegał odrębnemu zaskarżeniu, zaś aktem takim jest w niniejszej sprawie wydane w toku postępowania wznowieniowego postanowienie Marszałka Województwa [...] z 22 lutego 2022 r., mocą którego odmówiono uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Okoliczność ta wytycza kierunek rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, gdyż organy obydwu instancji prowadzące postępowanie główne były związane stanowiskiem organu uzgadniającego, który powołał się na art. 3 pkt 13 lit a ustawy - Prawo o ochronie środowiska stanowiący o racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami, a także na wynikający z art. 125 tej ustawy obowiązek ochrony złóż kopalin, polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami i kompleksowym wykorzystaniu. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Ministra Klimatu i Środowiska, postanowieniem z 30 maja 2022 r. w wyniku zażalenia, które przysługiwało na mocy art. 53 ust. 5 w związku z art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tylko inwestorowi zamierzającemu zrealizować zamierzenie objęte projektem decyzji o warunkach zabudowy – B.M. Jakkolwiek osoba ta złożyła wspomniane zażalenie, to jednak nie wniosła skargi na postanowienie organu uzgadniającego drugiej instancji utrzymujące w mocy powołany akt Marszałka Województwa [...], który w tej sytuacji stał się ostateczny.
Tymczasem kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy mają skutki prawne, jakie wywierało powyższe postanowienie odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. W tych ramach przyjdzie odnotować, że obowiązek uzgodnienia takiej decyzji z właściwym organem administracji geologicznej w sytuacjach wskazanych w art. 53 ust. 4 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma na celu zapewnienie profesjonalnej oceny zgodności zamierzenia inwestycyjnego z przepisami szczególnymi i gwarantuje zachowanie właściwej proporcji między ochroną dobra publicznego i bezpieczeństwa, a ingerencją w prawo własności (w tym prawo inwestora do zagospodarowania należącej do niego nieruchomości). Zgodnie z art. 106 § 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie, a w rezultacie rozstrzygnięcie w tym zakresie podlega również zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 2 powyższej ustawy). W judykaturze utrwalił się przy tym pogląd, że nadanie uzgodnieniu formy postanowienia, na które przysługuje zażalenie, a następnie skarga do sądu administracyjnego i które może być przedmiotem weryfikacji w trybach nadzwyczajnych powoduje, że jego wynik jest wiążący dla organu prowadzącego postępowanie główne. Ewentualna weryfikacja postanowień uzgodnieniowych nie może być więc dokonywana przez organ prowadzący postępowanie główne. Dopóki bowiem postanowienie uzgodnieniowe nie zostanie w odpowiednim trybie wyeliminowane z obrotu prawnego i w jego miejsce nie zostanie podjęte inne, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek je uwzględnić rozstrzygając sprawę (por. m.in. wyroki NSA z: z 20 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 922/06, z 19 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1351/13 oraz z 28 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1490/18, a także wyrok WSA w Łodzi z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 962/21 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA).
W świetle zaprezentowanych wyżej rozważań stwierdzić przyjdzie, że postanowienie uzgadniające lub odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy terenu ma charakter wiążący i brak jest możliwości jego weryfikacji przez organ prowadzący postępowanie główne. Tym samym, wydane w sprawie przez Marszałka Województwa [...] o postanowienie o odmowie uzgodnienia projektu spornej decyzji było wiążące dla Wójta Gminy M. oraz dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej, które nie były uprawnione do dokonania odmiennej oceny i rozstrzygnięcia wbrew temu postanowieniu. Ewentualna weryfikacja ostatecznego postanowienia organu administracji geologicznej przez organy prowadzące postępowanie główne dotyczące ustalenia warunków zabudowy (czy też powoływanie biegłych celem doprecyzowania ustaleń opisanych w tym postanowieniu) byłaby bowiem w istocie równoznaczna z niedopuszczalnym naruszeniem właściwości i wejściem w zakres uprawnień organu uzgodnieniowego, posiadającego autonomiczne kompetencje do wyrażenia stanowiska w akcie uzgadniającym (por.: wyrok NSA z 16 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2307/15 - dostępny w CBOSA).
W tym kontekście zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku albowiem odnoszą się one przede wszystkim właśnie do zagadnień objętych postanowieniami organów uzgadniających i sprowadzają się zasadniczo do kwestionowania zasadności oraz prawidłowości ustaleń, które legły u podstaw tych orzeczeń. Na uwzględnienie nie zasługują również wywody skarżących dotyczące braku jednoznacznego ustalenia, czy złoża kopalin, których istnienie potwierdzone zostało na obszarze objętym zaskarżoną decyzją położone są konkretnie na terenie należących do nich działek powstałych w wyniku podziału tej nieruchomości gruntowej, a następnie przez nich nabytych. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem w rozpoznanej sprawie decyzja odmawiająca ustalenia warunków zabudowy wydana w odniesieniu do całej nieruchomości objętej działkami położonymi w W. o nr [...] i [...], a skoro nie budzi wątpliwości, że istnienie złóż zostało tam potwierdzone, to niezależnie od tego, czy zalegały one pod całym jej obszarem czy też tylko pod jego częścią, zachodziła konieczność uzgodnień, o których mowa w art. 53 ust. 4 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zaś zarówno organy uzgadniające jak i organy prowadzące postępowanie główne nie miały tu obowiązku dokonywania analiz w odniesieniu do poszczególnych fragmentów wspomnianej nieruchomości wyodrębnionych w wyniku dokonanego w międzyczasie podziału.
Tylko marginalnie przyjdzie zwrócić uwagę, że niezależnie od powyższego, zarówno skarżąca jak i skarżący mogą w każdym czasie wystąpić o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy - tylko w odniesieniu do należących do nich działek i wówczas powyższa argumentacja będzie mogła odegrać zasadniczą rolę. Zarówno bowiem organ prowadzący postępowania główne zainicjowane ich wnioskami jak i organ uzgadniający byłyby tu zobowiązane do dokonania oceny w zakresie dotyczącym jedynie tych konkretnych działek, zaś skarżąca i skarżący mieliby prawo zaskarżenia ewentualnych postanowień o odmowie uzgodnień i podniesienia w tym zakresie zarzutów obejmujących problematykę poruszoną w skardze. Argumenty te nie mogły natomiast rzutować na ocenę legalności zaskarżonej decyzji wydanej na wniosek innej osoby będącej inwestorem i dotyczącej całej nieruchomości obejmującej działki położone w W. o nr [...] i [...].
Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jej wzruszenie. Dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o oddaleniu skargi.