II SA/KR 813/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-09-17
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
ochrona przyrodyusuwanie drzewnasadzenia zastępczeopłatykodeks postępowania administracyjnegoart. 155 k.p.a.interes społecznydecyzja ostateczna WSA Kraków

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą uchylenia zezwolenia na usunięcie drzew, uznając, że nie można uchylić ostatecznej decyzji, jeśli sprzeciwiają się temu przepisy szczególne lub interes społeczny.

Skarżący domagali się uchylenia ostatecznej decyzji zezwalającej na usunięcie drzew, argumentując, że budowa domu nie rozpoczęła się, a pozwolenie wygasło. Organy administracji odmówiły uchylenia, wskazując, że drzewa zostały już usunięte, a nasadzenia zastępcze i opłaty nie zostały wykonane, co jest sprzeczne z interesem społecznym i przepisami ustawy o ochronie przyrody. WSA w Krakowie oddalił skargę, potwierdzając, że uchylenie ostatecznej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. jest niedopuszczalne, gdy sprzeciwiają się temu przepisy szczególne lub interes społeczny.

Sprawa dotyczyła skargi J. B. i W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka odmawiającą uchylenia zezwolenia na usunięcie drzew. Pierwotna decyzja z 2020 r. zezwalała na usunięcie 7 dębów i 59 brzóz, uzależniając to od nasadzeń zastępczych i odraczając opłatę. Terminy nasadzeń i opłat były wielokrotnie przedłużane. Skarżący wnioskowali o uchylenie decyzji, powołując się na niewygaśnięcie pozwolenia na budowę i trudną sytuację ekonomiczną. Burmistrz odmówił uchylenia, wskazując na częściowe wykonanie decyzji (wycinka drzew) i niewykonanie nasadzeń zastępczych w interesie społecznym. SKO utrzymało tę decyzję, podkreślając, że uchylenie w trybie art. 155 k.p.a. jest niedopuszczalne, gdy sprzeciwiają się temu przepisy szczególne (ustawa o ochronie przyrody) lub interes społeczny. WSA w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd wyjaśnił, że art. 155 k.p.a. nie może służyć do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy ani do wydania decyzji sprzecznej z prawem. W tym przypadku, ponieważ drzewa zostały usunięte, a nasadzenia zastępcze i opłaty nie zostały wykonane, uchylenie decyzji byłoby sprzeczne z przepisami ustawy o ochronie przyrody i interesem społecznym polegającym na kompensacji przyrodniczej. Sąd uznał, że zarzuty skarżących dotyczące wadliwości pierwotnej decyzji mogły być rozpatrywane jedynie w postępowaniu nadzwyczajnym, a nie w trybie art. 155 k.p.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uchylenie lub zmiana ostatecznej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. jest niedopuszczalna, jeżeli sprzeciwiają się temu przepisy szczególne lub przemawia za tym interes społeczny.

Uzasadnienie

Ustawa o ochronie przyrody przewiduje konsekwencje niewykonania nasadzeń zastępczych lub opłat, a uchylenie decyzji w takiej sytuacji naruszałoby te przepisy. Ponadto, w interesie społecznym leży zapewnienie kompensacji przyrodniczej po usunięciu drzew.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (28)

Główne

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Instytucja zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. wymaga, aby przepisy szczególne nie sprzeciwiały się takiej zmianie lub uchyleniu oraz aby przemawiał za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Nie może służyć do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy ani do eliminowania wad pierwotnej decyzji.

Pomocnicze

u.o.p. art. 83 ust. 1

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 83 c ust. 3

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 83 f ust. 1

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 84 ust. 1-5

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 85 ust. 1-7

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 87 ust. 4 i 5

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 84 ust. 3

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 84 ust. 4

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 84 ust. 7

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 86 ust. 1

Ustawa o ochronie przyrody

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1 pkt 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 i nast.

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 156

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchylenie ostatecznej decyzji zezwalającej na usunięcie drzew, w sytuacji gdy drzewa zostały już usunięte, a obowiązek nasadzeń zastępczych lub uiszczenia opłaty nie został wykonany, jest niedopuszczalne w trybie art. 155 k.p.a. ze względu na sprzeczność z przepisami szczególnymi (ustawa o ochronie przyrody) oraz naruszenie interesu społecznego. Tryb art. 155 k.p.a. nie służy do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy ani do eliminowania wad pierwotnej decyzji, które powinny być dochodzone w postępowaniu nadzwyczajnym.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżących oparta na wadliwości pierwotnej decyzji zezwalającej na usunięcie drzew (np. brak podstaw do nałożenia obowiązku nasadzeń zastępczych lub opłaty). Argumentacja dotycząca niewygaśnięcia pozwolenia na budowę i trudnej sytuacji ekonomicznej jako podstawa do uchylenia decyzji o usunięciu drzew.

Godne uwagi sformułowania

uchylenie decyzji doprowadziłoby do stanu niezgodnego z prawem w interesie społecznym pozostaje, by w przypadku wycięcia drzew, doszło do odpowiedniej kompensacji przyrodniczej nie można przyjąć, że niewątpliwa korzyść dla skarżących w postaci zniesienia obowiązku związanego z wydanym zezwoleniem, stanowi "słuszny" interes.

Skład orzekający

Sebastian Pietrzyk

przewodniczący

Joanna Człowiekowska

sprawozdawca

Anna Kopeć

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 155 k.p.a. w kontekście decyzji ostatecznych, których wykonanie (lub jego brak) rodzi konsekwencje prawne, zwłaszcza w sprawach dotyczących ochrony środowiska i obowiązku kompensacji przyrodniczej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której część decyzji została wykonana, a część obowiązków nie. Interpretacja art. 155 k.p.a. w kontekście decyzji związanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie art. 155 k.p.a. i pokazuje, że nie można uchylić ostatecznej decyzji, jeśli narusza to przepisy szczególne lub interes społeczny, nawet jeśli strona ma trudności z wykonaniem nałożonych obowiązków.

Czy można uchylić zezwolenie na wycinkę drzew, jeśli już je wycięto, a nie wykonano nasadzeń?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 813/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-09-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć
Joanna Człowiekowska /sprawozdawca/
Sebastian Pietrzyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Opiłka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2025r. sprawy ze skargi J. B. i W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 14 maja 2025 r. znak SKO.Oś/4170/141/2025 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 13 lipca 2020 r. znak: WGK-Ś.6131249.2020, działając na podstawie art. 83 ust. 1, art. 83 c ust. 3, art. 83 f ust. 1, art. 84 ust. 1- 5, art. 85 ust.
1-7, art. 87 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U.
z 2020 r., poz. 55) Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka: 1) zezwolił J. B. i W. B. na usunięcie drzew rosnących na działce nr [...] w miejscowości S. gm. W., 2) wskazał, że usunięcie ww. drzew winno nastąpić w terminie do 30 sierpnia 2020 r., a zezwolenie na usunięcie drzew wydano pod warunkiem nasadzenia wskazanych w decyzji gatunków w terminie do dnia 30 maja 2022 r., 3) za usunięcie i przesadzenie drzew naliczono opłatę, 4) termin uiszczenia opłaty odroczono do dnia 30 maja 2025 r.
Decyzją z dnia 27 października 2021 r. Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka przedłużył termin wykonania warunku nasadzenia następczego do dnia 31 października 2023 r. oraz przedłużono termin odroczenia uiszczenia opłaty do dnia 31 października 2026 r.
Decyzją z dnia 23 października 2023 r. Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka po raz kolejny przedłużył termin wykonania nasadzenia zastępczego do dnia 31 października 2025 r. i przedłużono termin odroczenia uiszczenia opłaty do dnia 31 października 2028 r.
Wnioskiem z dnia 2 marca 2025 r. J. B. i W. B. zwrócili się o uchylenie ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka z dnia 25 maja 2020 r. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że na dzień składania wniosku budowa domu jednorodzinnego jeszcze się nie rozpoczęła, a ważność pozwolenia na budowę wygasła w październiku 2024 r. Nadto z uwagi na sytuację ekonomiczną wnioskodawców wątpliwym jest czy w ogóle nastąpi proces budowalny. Tymczasem wykonanie nasadzenia tak dużej liczby drzew, przed ukończeniem budowy jest niemożliwe bez uszczerbku dla nasadzonych roślin.
Decyzją z dnia 4 kwietnia 2025 r. znak: WGK-Ś-6131.249.2020.A.S. działając na podstawie 155 k.p.a. Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka odmówił uchylenia decyzji z dnia 25 maja 2020 r
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzja z dnia 13 lipca 2020 r. została zrealizowana tylko w części dotyczącej wycinki drzew. Drzewa usunięto, natomiast nie wykonano nasadzeń zastępczych, które warunkowały przedmiotową wycinkę. Tymczasem w interesie społecznym jest wykonanie nasadzeń zastępczych. Organ wielokrotnie przychylał się do próśb o zmianę terminu wykonania tych nasadzeń, jednak biorąc pod uwagę parametry wyciętych drzew i przyczynę dla których wnioskowano o ich usunięcie brak jest podstaw do zmiany przedmiotowej decyzji.
Od powyższej decyzji J. B. i W. B. wnieśli odwołanie.
Decyzją z dnia 14 maja 2025 r. znak: SKO.Oś/4170/141/2025, działając na podstawie art. 84 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r., poz. 1478.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 155 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Powyższy przepis określa następujące materialnoprawne przesłanki jego zastosowania: istnienie decyzji ostatecznej; okoliczność, że za jej zmianą lub uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony; zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji; brak przeciwwskazań w przepisach ustaw szczególnych. Decyzja z dnia 13 lipca 2020 r. niewątpliwie stanowi akt administracyjny, na podstawie którego strony nabyły prawo, a zatem jej ewentualna zmiana lub uchylenie odbywać się może w trybie, o którym mowa w art. 155 k.p.a.
Organ podkreślił jednak, że zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (dalej: u.o.p.) nasadzenia zastępcze nie mają wpływu na realizację uprawnienia w postaci wycinki drzew, ale na to, czy strona uprawniona do wycinki skorzysta ze zwolnienia z opłaty za realizację uprawnienia. Wydając zezwolenie na usunięcie drzew organ może je uzależnić od wykonania nasadzeń zastępczych, co wynika wprost z art. 83c ust. 3 u.o.p. Jeśli jednak organ nalicza opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnia wydanie zezwolenia na to usunięcie od przesadzenia albo wykonania nasadzenia zastępczego, to wówczas odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych (art. 84 ust. 3 u.o.p.). Zgodnie natomiast z art. 84 ust. 4 u.o.p., jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w art. 84 ust. 3 u.o.p., lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu. Stosownie do art. 84 ust. 7 u.o.p., w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których stanowi art. 84 ust. 3 u.o.p., lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które to nasadzenia nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem.
Organ odwoławczy podniósł, że decyzja z dnia 13 lipca 2020 r. została częściowo wykonana, drzewa objęte żądaniem zostały bowiem usunięte, nie wykonano jednak nasadzenia zastępczego, nie uiszczono również opłaty za usunięcie drzewa. Powyższe oznacza, że obecnie domaganie się uchylenia powyższej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. doprowadziłoby do naruszenia przepisów szczególnych, tj. ustawy o ochronie przyrody. Spowodowałoby bowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, na mocy której nałożone obowiązki nie zostały przez stronę wykonane. W konsekwencji ewentualna decyzja wydana na podstawie art. 155 k.p.a. stanowiłaby akt oczywiście sprzeczny z prawem. W sprawie nie została spełniona więc jedna z podstawowych przesłanek, o których mowa w art. 155 k.p.a., tj. przepisy szczególne sprzeciwiają się uchyleniu decyzji ostatecznej. Nadto w interesie społecznym pozostaje, w przypadku usunięcia drzew zapewnienie odpowiedniej kompensacji przyrodniczej.
Organ podkreślił również, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest weryfikacja prawidłowości decyzji z dnia 13 lipca 2020 r., lecz rozpoznanie wniosku o jej uchylenie w trybie nadzwyczajnym.
Na powyższą decyzję J. B. i W. B. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając decyzji naruszenie przepisów:
- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewypełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego, brak podjęcia jakichkolwiek czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w sytuacji, kiedy stan sprawy został obszernie opisany w odwołaniu stron oraz poprzez zupełne zignorowanie wskazanego w odwołaniu stron stanu faktycznego i prawnego sprawy i nieodniesienie się do wskazanych tam zarzutów wobec decyzji organu I instancji;
- art. 107 §1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji do powtórzenia uzasadnienia decyzji organu I instancji, bez jakiegokolwiek odniesienia się do wskazanych w odwołaniu zarzutów wobec decyzji organu I instancji, co skutkuje brakiem uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji;
- art. 8 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób, który absolutnie nie budzi zaufania stron do władzy publicznej w sytuacji, kiedy stan sprawy został szczegółowo opisany w odwołaniu, jest skomplikowany, a komplikacje te wynikają z działania organów administracji publicznej, a nie stron.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że ustawodawca nie uzależnił wycinki drzew z nieruchomości stanowiących własność osób fizycznych na cele nie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej od nasadzeń zastępczych. W niniejszej sprawie organ został poinformowany o zamiarze stron, choć w miejsce zgłoszenia strony złożyły wniosek o zezwolenie na wycinkę, winien więc w drodze milczącej zgody przyjąć zgłoszenie stron. Strony były więc uprawnione do dokonania wnioskowanej wycinki bez konieczności dokonywania nasadzeń zastępczych.
Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W tak zakreślonych ramach skarga okazała się nieuzasadniona
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie stanowi art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), zgodnie z którym: "Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio."
Analizując instytucję zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej uregulowaną w art. 155 k.p.a. należy dostrzec, że dotyczy ona decyzji ostatecznych niewadliwych lub obarczonych wadami nieistotnymi, w szczególności decyzji, które nie są obarczone wadami powodującymi wznowienie postępowania (art. 145 i nast. k.p.a.), czy też wadami powodującymi nieważność decyzji (art. 156 k.p.a.). Dostrzec należy również, że instytucja zmiany lub uchylenia decyzji nie może otwierać drogi do kolejnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a zatem nie może stanowić swoistej trzeciej instancji. Istotą tej instytucji jest bowiem rozważenie wyłącznie tego, czy ze względu na podane w art. 155 k.p.a. przesłanki, dopuszczalna jest zmiana lub uchylenie zaskarżonej decyzji. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej dotyczy w istocie wyłącznie decyzji, przy wydaniu których organowi przysługiwał jakiś rodzaj luzu decyzyjnego, czyli np. decyzji uznaniowych. Pogląd, zgodnie z którym tryby fakultatywne (w tym art. 155 k.p.a.) mają zastosowanie wyłącznie do decyzji uznaniowych, nie dotyczą decyzji związanych, można uznać za dominujący, chociaż nie jest zasadne odrzucenie z góry, bez odniesienia do realiów konkretnej sprawy, możliwości zmiany lub uchylenia decyzji związanej (por. T. Kiełkowski, w: H. Knysiak-Sudyka, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2019, s. 1045-1046).
Dla zastosowania normy wynikającej z art. 155 k.p.a. kluczowe jest ustalenie, że będąca przedmiotem postępowania decyzja ostateczna jest decyzją, "na mocy której strona nabyła prawo". Pojęcie nabycia prawa w doktrynie i orzecznictwie sądowym jest rozumiane szeroko, jako rodzaj skutku prawnego decyzji, który polega na "trwałym i realnym rozszerzeniu sfery prawnej podmiotu stosunku administracyjnoprawnego, z góry, choć tylko abstrakcyjnie, określonej już w ustawie" (T. Kiełkowski, w: H. Knysiak-Sudyka, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2019, s. 1048 oraz podana tam literatura). Takie rozumienie nabycia prawa pozwala przyjąć, że decyzją, na mocy której strona nabyła prawo, może być decyzja nakładająca obowiązek. Można bowiem zaakceptować w okolicznościach sprawy stanowisko, zgodnie z którym nabycie prawa jest rozumiane w tym przypadku jako ustabilizowanie sytuacji prawnej jej adresatów.
Do przesłanek zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. należy zaliczyć: po pierwsze, zgodę strony, po drugie, niesprzeciwianie się zmianie lub uchyleniu decyzji przez przepisy szczególne, po trzecie, stwierdzenie, że za zmianą lub uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Zauważyć należy ponadto, że instytucja uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, uregulowana w art. 155 k.p.a., zawiera element uznania administracyjnego, a zatem względnego luzu decyzyjnego przysługującego organowi administracji wynikającego z użycia w analizowanej regulacji sformułowania odnoszącego się do decyzji ostatecznej, która "(...) może być (...) uchylona lub zmieniona (...)".
Decyzję, której zmiany domagali się skarżący, wydał Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka w dniu 13 lipca 2020 r. Zezwala ona na usunięcie drzewa gatunku dąb szypułkowy (Quercus robur) w ilości 7 sztuk oraz brzoza brodawkowata (Betula pendula) w ilości 59 sztuk z terenu działki nr [...] w miejscowości S., gmina W.. W punkcie 2 decyzji uzależniono wydanie decyzji od nasadzenia za usunięte drzewa określonej ilości drzew i krzewów. W punkcie 3 decyzji określono opłatę za usunięcie i przesadzenie drzew w kwocie [...]złotych, a w punkcie 4 termin uiszczenia opłaty odroczono do 30 maja 2025 r.
We wniosku z 2 marca 2025 r. skarżący zwrócili się o uchylenie ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka z dnia 25 maja 2020 r. (zmienionej decyzją z dnia 27 października 2021 r., następnie decyzją z dnia 23 października 2023 r.) w zakresie terminu wykonania nasadzeń zastępczych, w zakresie nałożenia obowiązku nasadzeń za usunięte drzewa i naliczenia opłaty za usunięcie drzew.
Bezsporne jest w sprawie, że decyzja z 13 lipca 2020 r. została wykonana w części zezwalającej na usunięcie drzew; nie wykonano nasadzeń zastępczych i nie uiszczono opłaty za usunięcie drzew.
W tym miejscu wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 83c ust. 3 u.o.p. wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 lutego 2023 r. (III OSK 6980/21, orzeczenia.nsa.gov.pl) "stosując przepis art. 83c ust. 3 i ust. 4 u.o.p. właściwy organ orzeka w warunkach uznania administracyjnego, które zgodnie z obowiązującymi standardami procesowymi nie może mieć cech dowolności. Decyzję wydawaną w takim trybie musi poprzedzić wszechstronna ocena okoliczności istniejących w danej (konkretnej sprawie), dokonana na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego uprawniającej do przyjęcia prawidłowych ustaleń i załatwienia sprawy w sposób wymagany w kodeksie postępowania administracyjnego w tym z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. (...) W tym kontekście należy też zwrócić uwagę, że opłaty za usunięcie drzew lub krzewów stanowią formę wyrównania uszczerbku w środowisku przyrodniczym tym spowodowanego, przy czym uznaje się, że jeżeli usunięcie drzew lub krzewów podlega obowiązkowi opłatowemu, który jest regułą, to uszczerbek w środowisku jest obiektywnie potwierdzony (K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody, Komentarz, Warszawa 2013). (...) Art. 83c ust. 3 u.o.p. nie uzależnia wydania zezwolenia na usunięcie drzew od zastąpienia ich innymi drzewami, ale daje organowi możliwość uzależnienia udzielenia stosownego zezwolenia od nasadzenia zastępczego. To organ decyduje, czy dla środowiska kompensacja przyrodnicza jest bardziej korzystna, czy też korzystniejszym rozwiązaniem jest uiszczenie opłaty za usunięcie drzew. Zatem, nie w każdym przypadku organ musi wydać zezwolenie uwarunkowane dokonaniem nasadzeń zastępczych. Wprost wynika to z treści ww. przepisu, w którym ustawodawca stwierdził, że wydanie zezwolenia "może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych", a zatem organ nie musi zawsze takiej decyzji wydawać. O właściwej formie kompensacji przyrodniczej można mówić tylko wówczas, gdy za drzewa posadzone "na stałe", zostaną wykonane nowe nasadzenia o takim samym charakterze. Celem instytucji zezwoleń na usuwanie drzew jest ich zachowanie, ochrona. Elementem prawnej ochrony jest natomiast system opłat nakładanych przy udzielaniu zezwoleń. Konieczność ponoszenia tych opłat jest istotnym czynnikiem, który realnie wpływa na decyzje odnośnie lokowania inwestycji na gruntach, na których rosną chronione prawem zadrzewienia. Opłata pełni tu funkcję prewencyjną. Ma zapobiegać usuwaniu drzew. Ma zachęcać inwestorów do poszukiwania rozwiązań zmierzających do zachowania zadrzewień (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 675/19)."
Przywołany powyżej obszerny fragment uzasadnienia wyroku NSA trafnie opisuje istotę zobowiązania do nasadzeń zastępczych jako elementu decyzji zezwalającej na wycięcie drzewa lub krzewdu. Z powyższego wynika, że immanentnym elementem tej decyzji jest naliczenie opłaty za wycięcie drzew lub krzewów, przy czym art. 86 ust. 1 u.o.p. określa przypadki, w których opłaty się nie nalicza. Obowiązek uiszczenia opłaty może być zastąpiony obowiązkiem nasadzeń zastępczych i w tym aspekcie organ dysponuje uznaniem administracyjnym, co oznacza, że możliwe jest potencjalnie zastosowanie w tym zakresie instytucji zmiany lub uchylenia decyzji, o której stanowi art. 155 k.p.a. Rzecz jednak w tym, że żądanie skarżących nie odnosiło się do elementu uznaniowego spornej decyzji, ale zmierzało do usunięcia z decyzji części obowiązkowego rozstrzygnięcia o opłacie lub nasadzeniach. To prowadzi do wniosku, że rację miało Kolegium Odwoławcze, przyjmując w niniejszej sprawie, że uchylenie decyzji doprowadziłoby do stanu niezgodnego z prawem. Nie zostałby zatem spełniony warunek, zgodnie z którym zmiana lub uchylenie decyzji jest dopuszczalna jeżeli zmianie lub uchyleniu decyzji nie sprzeciwiają się przepisy szczególne. Już to ustalenie uzasadnia odmowę uchylenia decyzji, a w konsekwencji oddalenie skargi, jako niezasadnej.
Dodatkowo Sąd zaznacza, że przekonujące jest również stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym za uchyleniem decyzji nie przemawia interes społeczny.
Pojęcie interesu społecznego nie zostało zdefiniowane w k.p.a. Jest to pojęcie nieokreślone, którego treść ustala każdorazowo organ orzekający (zob. M. Wyrzykowski, Pojęcie interesu społecznego w prawie administracyjnym, Warszawa 1986). Może on być utożsamiany z interesem publicznym, rozumianym jako interes dotyczący ogółu – społeczeństwa. "W interesie publicznym leżą zatem postawy lub działania korzystne dla ogółu (społeczeństwa) i przeciwnie – działania dla ogółu niekorzystne są sprzeczne z interesem publicznym" (J. Zimmermann, "Prawo administracyjne", Warszawa 2022, s. 39). Przyjmując takie rozumienie interesu społecznego Sąd akceptuje i podziela stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym w interesie społecznym pozostaje, by w przypadku wycięcia drzew, doszło do odpowiedniej kompensacji przyrodniczej, tzn. uiszczenia opłaty lub dokonania nasadzeń.
Co się tyczy przesłanki słusznego interesu strony, zauważyć trzeba, że zastosowanie w art. 155 k.p.a. w kontekście przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony, spójnika «lub» oznacza, że wystarczające są racje interesu społecznego bądź też jedynie wzgląd na słuszny interes strony (wyrok NSA z 26.07.1999 r., I SA 1678/98, LEX nr 48548). Zgodzić się trzeba jednak z poglądem wyrażonym w piśmiennictwie, że zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 (analogicznie – w trybie art. 155) nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu tych przepisów musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 154). Skoro zatem nie jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji w części obejmującej obowiązek nasadzeń zastępczych oraz opłaty, nie można przyjąć, że niewątpliwa korzyść dla skarżących w postaci zniesienia obowiązku związanego z wydanym zezwoleniem, stanowi "słuszny" interes.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd podkreśla, że argumentacja skarżących wskazująca na wadliwość spornej decyzji, a w konsekwencji brak podstawy prawnej do nałożenia spornych obowiązków, nie mogła doprowadzić do uchylenia lub zmiany tej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Jak wyjaśniono wcześniej, możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, dotyczy decyzji niewadliwych, względnie wadliwych nieistotnie. Zarzut istotnej wadliwości decyzji polegającej na wydaniu decyzji w sytuacji gdy wymagane było jedynie zgłoszenie, może być rozpatrywany jedynie w odpowiednim postępowaniu nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest weryfikacja decyzji pod kątem określonych w ustawie wad, np. tryb nieważności decyzji dotyczący wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
W świetle powyższego nie było podstaw do uwzględnienia skargi. Zgromadzono wystarczający materiał dowodowy, który został należycie oceniony, zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Jakkolwiek lakoniczne uzasadnienie decyzji organu I instancji narusza wymogi zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) oraz art. 107 § 3 k.p.a., to uzasadnienie decyzji organu odwoławczego sporządzono zgodnie z tymi wymogami. Organ odwoławczy wyjaśnił stan prawny sprawy, wykazując przesłanki odmowy uchylenia decyzji na podstawie art. 155 k.p.a.
Z tej przyczyny Sąd skargę oddalił, orzekając jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI