II SA/Gl 1611/25

II SA/Gl 1611/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-07-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik
Grzegorz Dobrowolski
Renata Siudyka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6054 Paszporty
Hasła tematyczne
Paszporty
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1063
art. 70 ust. 2 pkt 11 lit b, art. 72 ust. 2 i 3, art. 73 pkt 3
Ustawa z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 1691
art. 34 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Dz.U. 2026 poz 143
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2026 r. sprawy ze skargi R. K. (K.) na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 28 października 2025 r. nr SOIII.626.1.89.2024 w przedmiocie unieważnienia paszportu oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 28 października 2025 r., nr SOIII.626.1.89.2024 Wojewoda Śląski orzekł o unieważnieniu paszportu serii [...] wydanego [...] przez Konsula w L. R. K., s. K. i Z., ur. [...] w C., zam. ostatnio w K., z terminem ważności do 5 września 2028 r.
W uzasadnieniu wskazał, że wniosek z dnia 6 listopada 2024 r. w tym przedmiocie złożył Prokurator Prokuratury Rejonowej w C.
Prokuratura Rejonowa w C., nadzoruje zawieszone postępowanie
przygotowawcze sygn. akt [...] prowadzone przeciwko R. K. (także strona skarżąca) o czyn z art. 209 § 1 i 1a kk.
Postępowanie przygotowawcze zawieszono postanowieniem z dnia 14 czerwca 2024 r. wobec braku możliwości wykonania czynności z udziałem podejrzanego, ponieważ opuścił dotychczasowe miejsce zamieszkania, a aktualnie miejsce pobytu nie było znane organom ścigania.
Wobec powyższego Prokuratura Rejonowa w C. wydała zarządzenie o poszukiwaniu podejrzanego w celu ustalenia jego miejsca pobytu.
Pismem z dnia 20 listopada 2024 r. Wojewoda Śląski skierował do strony skarżącej zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie unieważnienia jego paszportu. Zawiadomienie zostało wysłane na adres wskazany we wniosku Prokuratora o unieważnienie paszportu, tj.[...] ,[...].
Pismem z dnia 10 lutego 2025 r. oraz 17 lutego 2025 r. Konsul RP w L. poinformował, o skierowaniu w dniu 30 stycznia 2025 r. oraz 5 lutego 2025 r. do ww. zapytania o zgodę na odbiór korespondencji, które zostały zwrócone do tamtejszego urzędu z adnotacją o odmowie przyjęcia korespondencji.
W związku z powyższym. Wydział Konsularny i Polonii Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w L. odstąpił do wykonania wnioskowanej czynności oraz zwrócił wniosek o pomoc prawną wraz z załącznikami.
W toku postępowania wyjaśniającego, organ paszportowy dokonywał ustalenia miejsca pobytu strony w dostępnych ewidencjach. Z dostępnych ewidencji wynika, że strona skarżąca została wymeldowana z dotychczasowego adresu.
Z uwagi na fakt, iż pomimo podjętych czynności nie zdołano ustalić aktualnego
miejsca pobytu strony skarżącej, w dniu 27 marca 2025 r. Wojewoda Śląski skierował do Sądu Rejonowego w C. wniosek o wyznaczenie przedstawiciela dla nieobecnej strony.
Postanowieniem sygn. akt [...] z dnia [...] (prawomocnym z dniem 19 czerwca 2025 r.) Sąd Rejonowy w C. ustanowił kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu R. K., celem reprezentowania go w niniejszym postępowaniu administracyjnym.
Pismem z dnia 4 sierpnia 2025 r. kurator poinformował, że nie ustalił aktualnego miejsca pobytu strony skarżącej.
W dniu 27 sierpnia 2025 r. Wojewoda Śląski wystąpił do Prokuratury Rejonowej w C. z prośbą o potwierdzenie aktualności wniosku o unieważnienie paszportu wydanego na nazwisko R. K. Prokuratura pismem z dnia 18 września 2025 r. poinformowała, że nadal zachodzą przesłanki uzasadniające unieważnienie paszportu wymienionego.
W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie organ uznał, że została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 70 ust. 2 pkt. 11 lit. b i art. 72 ust. 2 i 3 ustawy z dnia
27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1063 – dalej "u.d.p.").
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył kurator dla nieznanego z miejsca pobytu R. K., wskazując, że do chwili obecnej nie udało mu się ustalić miejsca pobytu strony. Domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia wynagrodzenia kuratora w wysokości zastępstwa adwokackiego, zarzucił organowi administracji naruszenie: art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak podjęcia wszelkich czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, a to w szczególności poprzez brak zobowiązania wnioskodawcy do przedłożenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów skarżącemu; art. 80 k.p.a., poprzez wyciągnięcie ze zgromadzonego materiału dowodowego, że zachodzą przesłanki do unieważnienia R. K. paszportu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b) u.d.p., poprzez bezzasadne uznanie, że organ nie ma uprawnień co do badania wniosku pod względem celowości i zasadności, a w konsekwencji bezzasadne przyjęcie, że zachodzą podstawy do unieważnienia paszportu, w sytuacji gdy R. K. nie uczestniczył w żadnych czynnościach przed prokuraturą, nie przedstawiono mu zarzutów; art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b) u.d.p. poprzez bezzasadne uznanie, że przeciwko skarżącemu prowadzone jest postępowanie przygotowawcze, podczas gdy z materiału dowodowego, a mianowicie wniosku Prokuratury Rejonowej w C., okoliczność ta jednoznacznie nie wynika
Wskazano, że przedstawionej sytuacji decyzja Wojewody Ślaskiego wydaje się być co najmniej przedwczesna. Z wniosku prokuratora nie wynika bowiem w sposób jednoznaczny, że postępowanie przygotowawcze oznaczone sygnaturą akt [...] znajduje się w fazie in personam. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że prokurator Prokuratury Rejonowej w C. był organem uprawnionym do złożenia wniosku o unieważnienie paszportu skarżącemu. Organ wydając zaskarżoną decyzję, nie domagał się od wnioskodawcy przedłożenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów.
Odpowiadając na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że przepisem merytorycznym w sprawie unieważnienia paszportu w przedmiotowej sprawie jest art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p. z którego jednoznacznie wynika, że w okresie ważności dokument paszportowy unieważnia się w przypadku wniosku o unieważnienie dokumentu paszportowego złożonego przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, organ postępowania wykonawczego w sprawie karnej, w tym przestępstwo skarbowe, przeciwko posiadaczowi dokumentu paszportowego. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek Prokuratora Rejonowego w C. sygn. akt [...] z dnia 6 listopada 2024 r., w którym powołując się na ww. przepis poinformowano, że nadzorowane jest zawieszone postępowanie przygotowawcze sygn. akt [...] prowadzone przeciwko R. K. o czyn z art. 209 § 1 i 1a kk. Wskazano także, że podejrzany posiada paszport o nr serii [...] numer [...] ważny do dnia 5 września 2028 r. Wydanie decyzji na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b ustawy o dokumentach paszportowych ma zaś charakter obligatoryjny, o czym świadczy użyty przez ustawodawcę zwrot "w okresie ważności dokument paszportowy unieważnia się".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ust. 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 - dalej "p.p.s.a."), sąd nie dopatrzył się w działaniu organu nieprawidłowości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Zauważyć należy, że na podstawie art. 184 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (obecnie Dz. U. z 2026 r. poz. 236z późn. zm. – dalej "k.r.o."), dla ochrony praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie ma pełnomocnika, ustanawia się kuratora.
Według art. 34 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony.
Wyznaczenie w powyższym trybie przedstawiciela nieobecnej strony ma na celu zapewnienie prawidłowego toku postępowania administracyjnegoDla zapewnienia rzeczywistej reprezentacji strony i obrony jej interesów zakres działania tak ustanowionego kuratora obejmuje również wniesienie skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję.
Kurator, którego ustanowił dla skarżącego sąd powszechny, był uprawniony do działania w postępowaniu w sprawie unieważnienia paszportu, a skarga kuratora podlegała rozpoznaniu.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (obecnie t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 196 – dalej "u.d.p."), zgodnie z którym w okresie ważności dokument paszportowy unieważnia się w przypadku wniosku o unieważnienie dokumentu paszportowego złożonego przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, organ postępowania wykonawczego w sprawie karnej, w tym o przestępstwo skarbowe, przeciwko posiadaczowi dokumentu paszportowego. Zgodnie z art. 73 pkt 3 u.d.p. organem właściwym do unieważnienia dokumentu paszportowego jest wojewoda, który wydał decyzję o unieważnieniu dokumentu paszportowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 ust. 2 pkt 11.
Wydanie decyzji unieważniającej paszport w niniejszej sprawie uzależnione było zatem od spełnienia trzech przesłanek: posiadania przez skarżącego ważnego paszportu, wniosku uprawnionego organu oraz prowadzenia postępowania przygotowawczego w sprawie karnej przeciwko skarżącemu.
W niniejszej sprawie wniosek o unieważnienie paszportu złożony został przez organ postępowania przygotowawczego, tj. Prokuratora Prokuratury Rejonowej w C. w związku z prowadzonym postępowaniem karnym przeciwko skarżącemu, podejrzanemu o popełnienie czynu zabronionego z o czyn z art. 209 § 1 i 1a kk. Z akt sprawy wynika również, że skarżący posiadał ważny dokument paszportowy. Prowadzi to do wniosku, że zaistniały przesłanki do unieważnienia paszportu, wobec czego organ stosownie do art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p był zobowiązany do wydania decyzji unieważniającej paszport.
Stwierdzić przy tym należy, że organ rozpoznając wniosek w kontrolowanej sprawie nie jest uprawniony do badania jego zasadności, albowiem kompetencja orzecznicza organu jest ograniczona do zbadania przesłanek, których spełnienie obligowało Wojewodę do wydania decyzji unieważniającej paszport. Organ w niniejszej sprawie nie jest władny do weryfikowania prawidłowości prowadzenia postępowania przygotowawczego czy kwestionowania okoliczności wskazanych przez Prokuratora we wniosku. Badaniu przez organ podlega jedynie ziszczenie się wymienionych w tym przepisie przesłanek formalnych. Skład orzekający w pełni podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 1 września 2025 r., sygn. akt II OSK 1978/24, że wojewoda nie jest zobowiązany do wyjaśnienia zagadnień dotyczących postępowania karnego prowadzonego przeciwko skarżącemu ponad to, co oświadczył Prokurator we wniosku. W kwestii prowadzenia postępowania karnego przeciwko posiadaczowi paszportu, należy wskazać, że wniosek Prokuratora zawiera jednoznaczne oświadczenie w tym zakresie, a organ administracji publicznej nie jest uprawniony do weryfikowania przebiegu prowadzonego postępowania i czynności w nim podejmowanych przez właściwe organy. Obligatoryjny charakter podstawy prawnej wydania decyzji, o czym świadczy użyty przez ustawodawcę zwrot "dokument paszportowy podlega unieważnieniu", nie pozwalał na jakąkolwiek uznaniowość ze strony Wojewody, a tym samym obligował organ do unieważnienia dokumentu paszportowego (por. także wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1945/11).
W niniejszej sprawie decyzja Wojewody o unieważnieniu paszportu stanowi decyzję związaną. Decyzja związana to taka, której treść jest w określonym stanie faktycznymi prawnym wyznaczona z góry przez konkretny przepis prawny. Organ nie działa w oparciu o uznanie administracyjne (gdzie możliwy jest wybór rozstrzygnięcia), lecz treść orzeczenia jest ściśle zdeterminowana przepisami prawa. W przypadku decyzji związanych czynności organu w zakresie poczynienia ustaleń faktycznych ograniczona jest do zbadania, czy ziściły się ustawowe przesłanki. Organ administracji publicznej, orzekający w niniejszej sprawie nie posiadał luzu decyzyjnego, który pozwalałby w określonym stanie faktycznym podjąć odmienne rozstrzygnięcie.
Uwzględniając powyższe Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art.80 k.p.a. W sprawie unieważnienia paszportu nie jest wymagane rozbudowane postępowanie wyjaśniające, ogranicza się ono do ustalenia: posiadania przez skarżącego ważnego paszportu, złożenia wniosku przez uprawniony organ oraz ustalenia faktu prowadzenia postępowania przygotowawczego lub wykonawczego w sprawie karnej przeciwko skarżącemu. Wszystkie te okoliczności zostały należycie potwierdzone w postępowaniu administracyjnym. Ustalenia faktyczne organu znajdują swe podstawy wprost w dokumentach zebranych w aktach. Organ administracyjny wyjaśnił i rozpatrzył istotne dla sprawy okoliczności, w tym poczynił stosowne ustalenia w zakresie ewentualnego ziszczenia się ustawowych przesłanek unieważnienia paszportu.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p. Kurator podnosi, że skarżący nie może być uznany za osobę, przeciwko której toczy się postępowanie karne, z uwagi na zawieszenie postępowania oraz brak skutecznego ogłoszenia zarzutów. Argumentacja ta nie może zostać podzielona. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że pojęcie "toczenia się postępowania karnego" należy rozumieć szeroko i obejmuje ono także sytuacje, w których postępowanie zostało zawieszone, o ile formalnie nie zostało zakończone. Okoliczność zawieszenia postępowania nie niweczy jego bytu prawnego, a jedynie wstrzymuje jego dalszy bieg.
Ponadto wskazuje się, że organ paszportowy nie jest właściwy do oceny, czy i w jakim momencie doszło do skutecznego ogłoszenia zarzutów, ani czy dana osoba posiada status podejrzanego w rozumieniu przepisów postępowania karnego. Dla zastosowania art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p. wystarczające jest, że uprawniony organ procesowy uznał daną osobę za objętą postępowaniem karnym i wystąpił z wnioskiem o unieważnienie dokumentu paszportowego.
Zdaniem Sądu spełnione zostały wszystkie wymogi formalne zobowiązujące organ do unieważnienia paszportu. Podstawa prawna zaskarżonej decyzji, o czym świadczy zwrot "dokument paszportowy unieważnia się", jednoznacznie obligowała organ do unieważnienia dokumentu paszportowego
Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.
Wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl.