II SA/Gl 1597/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą przeliczenia opłaty za usunięcie drzew z powodu niewykonania nasadzeń zastępczych w terminie.
Skarżący A. B. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta D. o przeliczeniu opłaty za usunięcie drzew. Problem dotyczył niewykonania nasadzeń zastępczych w terminie określonym w zezwoleniu. Sąd uznał, że niewykonanie nasadzeń zastępczych, nawet w części lub z opóźnieniem, skutkuje obowiązkiem przeliczenia opłaty zgodnie z art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody, niezależnie od późniejszego wykonania nasadzeń czy ich parametrów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta D. w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej wysokości opłaty za usunięcie drzew. Sprawa dotyczyła zezwolenia na usunięcie 10 sztuk drzew, za które naliczono opłatę w wysokości 314.013,32 zł, z odroczeniem płatności. Zezwolenie uwarunkowano wykonaniem nasadzeń zastępczych w liczbie 24 sztuk drzew oraz określono termin ich wykonania. Skarżący nie dokonał nasadzeń zastępczych w pierwotnym terminie (15 maja 2017 r.) ani w wydłużonym terminie (15 maja 2018 r.). Dopiero w lutym 2024 r. stwierdzono wykonanie nasadzeń, jednakże z istotnymi odstępstwami od warunków zezwolenia. Sąd, opierając się na art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody, uznał, że niewykonanie nasadzeń zastępczych zgodnie z zezwoleniem, nawet jeśli nastąpiło później lub z innymi parametrami, skutkuje obowiązkiem przeliczenia opłaty. Sąd podkreślił, że przepis ten nie różnicuje odstępstw od warunków zezwolenia w zależności od stopnia naruszenia i że organ bada jedynie wykonanie nasadzeń zgodnie z zezwoleniem w każdym aspekcie. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, potwierdzając prawidłowość działań organów administracji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, niewykonanie nasadzeń zastępczych zgodnie z zezwoleniem, w każdym aspekcie i w wyznaczonym terminie, skutkuje obowiązkiem przeliczenia opłaty w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody nie różnicuje odstępstw od warunków zezwolenia w zależności od stopnia naruszenia. Brak wykonania nasadzeń zastępczych w terminie lub z naruszeniem warunków zezwolenia jest podstawą do przeliczenia opłaty, niezależnie od późniejszego wykonania nasadzeń lub ich parametrów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.o.p. art. 84 § ust. 1, 2, 3, 7
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1, § 2
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1)
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189(d)
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189(f)
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów prawa materialnego (Konstytucja RP, k.p.a., ustawa o ochronie przyrody) poprzez błędną wykładnię i zastosowanie art. 84 ust. 7 u.o.p., uznanie przesłanek do przeliczenia opłaty mimo wykonania nasadzeń zastępczych i uzyskania efektu kompensacji przyrodniczej. Naruszenie przepisów postępowania (k.p.a.) poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, pominięcie oceny rażącego charakteru niewykonania nasadzeń i efektu kompensacji przyrodniczej. Niezastosowanie art. 189(d) i 189(f) k.p.a. w sytuacji, gdy zaistniały przesłanki do odstąpienia od naliczenia opłaty.
Godne uwagi sformułowania
strona nie może w granicach własnego uznania dokonywać modyfikacji zezwolenia na usunięcie drzew i dokonywać nasadzeń zastępczych w inny sposób niż przewiduje to zezwolenie, bez wcześniejszej zmiany decyzji udzielającej tego zezwolenia art. 84 ust. 7 u.o.p. nie różnicuje odstępstw od warunków określonych w zezwoleniu w zależności od stopnia naruszenia. Decyzja wydawana w oparciu o art. 84 ust. 7 u.o.p. ma więc charakter związany, gdyż organ bada jedynie wykonanie nasadzeń zgodnie z zezwoleniem - w każdym aspekcie wskazanym w tym zezwoleniu. przeliczenie opłaty w trybie art. 84 ust. 7 u.o.p., wobec niewykonania obowiązku nasadzeń zastępczych zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa, jest formą sankcji za brak ekwiwalentnego zastąpienia unicestwionego elementu przyrody, jakim jest drzewo.
Skład orzekający
Tomasz Dziuk
przewodniczący sprawozdawca
Wojciech Gapiński
sędzia
Renata Siudyka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody w kontekście niewykonania lub nienależytego wykonania nasadzeń zastępczych i konsekwencji w postaci przeliczenia opłaty za usunięcie drzew."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niewykonania nasadzeń zastępczych w terminie i zgodnie z warunkami zezwolenia. Może być mniej istotne w przypadkach, gdy nasadzenia zostały wykonane prawidłowo i w terminie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy istotnej kwestii finansowej związanej z ochroną środowiska i interpretacji przepisów dotyczących nasadzeń zastępczych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie ochrony środowiska i administracyjnym.
“Niewykonanie nasadzeń zastępczych może kosztować fortunę – sąd wyjaśnia zasady przeliczania opłat za wycinkę drzew.”
Dane finansowe
WPS: 314 013,32 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1597/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Renata Siudyka
Tomasz Dziuk /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Gapiński
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 84 ust. 1, 2, 3, 7
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. B. (B.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 30 września 2024 r. nr SKO.OS/41.9/337/2024/9204/BL w przedmiocie zmiany decyzji w zakresie wysokości opłaty za usunięcie drzew oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 30 września 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach po rozpatrzeniu odwołania A. B. ("strona", "skarżący") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia 25 kwietnia 2024 r., nr [...], w przedmiocie przeliczenia opłaty za wydanie zezwolenia na usunięcie drzew z terenu działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...], obręb [...], położonej przy ul. [...] w D. (dalej zwanej "nieruchomością").
W uzasadnieniu Kolegium nakreśliło przebieg dotychczasowego postępowania. Podało m.in. że decyzją z dnia [...] marca 2016 r. udzielono stronie zezwolenia na usunięcie 10 sztuk drzew z gatunku jesion wyniosły z terenu nieruchomości. Za usunięcie drzew naliczono opłatę w wysokości 314.013,32 zł, a jej płatność odroczono na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego do wykonania nasadzeń zastępczych, tj. do dnia 15 maja 2020 r. Zezwolenie to uwarunkowano nasadzeniami zastępczymi w liczbie 24 sztuk drzew liściastych z podanych gatunków, określono miejsce nasadzenia oraz termin.
Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. organ pierwszej instancji zmienił powyższą decyzję z dnia [...] marca 2026 r. w ten sposób, że termin wykonania nasadzeń zastępczych ustalono do dnia 15 maja 2018 r., a odroczenie terminu płatności opłaty nastąpiło do dnia 15 maja 2021 r.
Kolegium przypomniało także, że wcześniejszą decyzją z dnia 11 lipca 2022 r. organ I instancji pobrał w całości od strony przedmiotową opłatę. Jednak na skutek odwołania decyzją z dnia 27 grudnia 2023 r. nr [...] Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując okoliczności, które należy wziąć pod uwagę.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w dniu 25 kwietnia 2024 r. Prezydent Miasta D. wydał decyzję, w której orzekł o przeliczeniu w sposób proporcjonalny opłaty naliczonej w pkt. II decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] marca 2016 r., zmienionej decyzją dnia [...] listopada 2016 r. za wydanie zezwolenia na usunięcie drzew z terenu działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...], obręb [...], położonej przy ul. [...] w D., od liczby drzew, które nie zostały nasadzone zgodnie z ww. zezwoleniem. Przeliczenie przedstawiono w tabeli stanowiącej część sentencji decyzji. Wynika z niej, że po przeliczeniu opłata za usunięcie drzew, naliczona w pkt II decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] marca 2016 r. w sposób proporcjonalny do liczby drzew, które nie zostały posadzone, wynosi 314.013,32 zł.
Kolegium wskazało także, że od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie wyrażając niezadowolenie z rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji.
Uzasadniając powody negatywnego ustosunkowania się przez Kolegium do tego odwołania i w konsekwencji utrzymania w mocy decyzji organu I instancji z dnia 25 kwietnia 2024 r. o przeliczeniu opłaty za wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, Kolegium wskazało na znajdujący się w aktach sprawy protokół z oględzin z dnia 28 lutego 2024 r., w którym strona stwierdza, że odbyło się nasadzenie 32 sztuk drzew, a 8 sztuk drzew liściastych i 2 sztuk drzew z rodzaju sosna w odmianie ozdobnej, zostało zdegradowane przez dziką zwierzynę. Natomiast organ pierwszej instancji stwierdził występowanie na nieruchomości 22 sztuki nasadzonych drzew. Co prawda gatunki nasadzeń były zgodne z decyzją Prezydenta Miasta D. z dnia [...] marca 2016. Jednak obwody pni nasadzonych drzew w większości oscylowały w wartościach poniżej tych określonych w pkt V ww. decyzji. Jedynie obwody pni drzew o nr 2, 17 oraz 20, na dzień przeprowadzonych oględzin posiadały wartości równe lub wyższe niż wartości obwodów pni drzew, które winny zostać posadzone do 15 maja 2018 r. zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta D. z [...] marca 2016 r., zmienioną decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Kolegium odnotowało przy tym, że protokół ten został podpisany przez stronę, oraz dołączono do niego prawidłowo opisaną dokumentację zdjęciową. Zdaniem Kolegium niedokonanie nasadzeń zastępczych według zasad określonych w uprzednio wydanym zezwoleniu powodować musi wszczęcie postępowania w sprawie pobrania orzeczonej i odroczonej w zezwoleniu opłaty, a także w sprawie przeliczenia proporcjonalnego orzeczonej opłaty. Za wyrokiem NSA z dnia 12 grudnia 2023 r., III OSK 3051/21 Kolegium zaakcentowało, że strona nie może w granicach własnego uznania dokonywać modyfikacji zezwolenia na usunięcie drzew i dokonywać nasadzeń zastępczych w inny sposób niż przewiduje to zezwolenie, bez wcześniejszej zmiany decyzji udzielającej tego zezwolenia.
Posiłkując się cytatami z wybranych wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych Kolegium zaakcentowało, że 84 ust. 7 u.o.p. nie różnicuje odstępstw od warunków określonych w zezwoleniu w zależności od stopnia naruszenia. Brak jest podstaw do późniejszego dokonywania zmiany treści tego obowiązku samodzielnie przez zobowiązanego, czy poprzez akceptację takiego odstępstwa przez organ weryfikujący nasadzenia. Decyzja wydawana w oparciu o art. 84 ust. 7 u.o.p. ma więc charakter związany, gdyż organ bada jedynie wykonanie nasadzeń zgodnie z zezwoleniem - w każdym aspekcie wskazanym w tym zezwoleniu. Ponadto przeliczenie opłaty w trybie art. 84 ust. 7 u.o.p., wobec niewykonania obowiązku nasadzeń zastępczych zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa, jest formą sankcji za brak ekwiwalentnego zastąpienia unicestwionego elementu przyrody, jakim jest drzewo. W sytuacji zatem, gdy nasadzenia zastępcze nie zostaną wykonane zgodnie z udzielonym zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, to obowiązkiem organu administracji jest przeliczenie proporcjonalne naliczonej w zezwoleniu opłaty oraz jej pobranie. Taka zaś okoliczność zdaniem Kolegium zachodzi w niniejszej sprawie.
W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił w pierwszej kolejności naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, wskazując na naruszenie:
- art. 2, art. 5, art. 31, art. 32, art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez utrzymanie w mocy decyzji naruszającej zasadę demokratycznego państwa prawa, zasadę proporcjonalności, zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa, co doprowadziło do niesłusznego obciążenia skarżącego opłatą w wysokości rażąco nieproporcjonalnej i nieracjonalnej oraz majątkowo dotkliwej wobec wykonania nasadzeń zastępczych i uzyskania efektu kompensacji przyrodniczej,
- art. 8 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności i skutkującej utratą zaufania obywateli do organów państwa, co doprowadziło do niesłusznego obciążenia skarżącego opłatą w wysokości rażąco nieproporcjonalnej i nieracjonalnej oraz majątkowo dotkliwej wobec ostatecznego wykonania nasadzeń zastępczych i uzyskania efektu kompensacji przyrodniczej,
- art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że istnieją przesłanki do przeliczenia opłaty za usunięcie drzew, podczas gdy skarżący wykonał nasadzenia zastępcze i osiągnięty został ustawowy efekt kompensacji przyrodniczej, oraz poprzez błędne zastosowanie i nieumorzenie opłaty, pomimo, że nasadzenia zastępcze zostały wykonane, a opóźnienie w wykonaniu zezwolenia nie miało charakteru rażącego i było niezamierzone przez skarżącego.
W drugiej kolejności zarzucono rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 7 k. p. a., art. 77, art. 107 § 1 i 3 k. p. a. w zw. z 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy tj. czy niewykonanie nasadzeń zastępczych miało charakter rażący, pominięcie wnikliwej i zindywidualizowanej oceny sprawy, pominięcie rozważenia w tych konkretnych okolicznościach sprawy, czy wystąpił efekt nadrzędny, tj. uzyskanie kompensacji przyrodniczej, co skutkowało bezzasadnym utrzymaniem w mocy decyzji organu pierwszej instancji,
- art. 189(d) i art. 189(f) k.p.a. poprzez niezastosowanie, w sytuacji gdy zaistniały przesłanki do odstąpienia od naliczenia opłaty z uwagi na wykonanie zezwolenia oraz w związku z naliczeniem rażąco wygórowanej i nieproporcjonalnej wysokości opłaty.
W związku z podniesionymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o orzeczenie na jego rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, jeżeli na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku nie zostanie przedłożone zestawienie kosztów.
W uzasadnieniu skargi przedstawiony został wywód zmierzający do wykazania zasadności podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę. Skarżący zaś oświadczył, że w 2018 r. żadnych nasadzeń zastępczych nie dokonał.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (obecnie: t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 ze zm. dalej jako u.o.p.). Jak stanowi art. 84 ust. 1 i ust. 2 u.o.p. posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, która jest naliczana w zezwoleniu na wycinkę i pobierana przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia. Z art. 84 ust. 3 u.o.p. wynika natomiast, że w przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonania nasadzeń zastępczych. W realiach rozpoznawanej sprawy szczególną uwagę zwrócić należy na art. 84 ust. 7 u.o.p., zgodnie z którym, w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3, lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem.
Z przytoczonych dotychczas przepisów u.o.p. wynika zatem, że jeżeli w decyzji zezwalającej na usunięcie drzew doszło do odroczenia terminu płatności opłaty za ich usunięcie, to po upływie okresu, na który odroczono płatność, zachodzi konieczność ustalenia, czy nałożony obowiązek został wykonany. W przypadku zaś pozytywnej odpowiedzi w tym zakresie koniecznym jest ustalenie, czy nasadzone zastępczo drzewa zachowały żywotność, a jeżeli nie, to z jakiej przyczyny. Kluczowe jest przy tym to, że w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych zgodnie z zezwoleniem następuje pobranie opłaty ustalonej w zezwoleniu. Opłata jest wówczas przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem.
W realiach rozpoznawanej sprawy skarżący zgodnie z wydanym na jego wniosek zezwoleniem na usunięcie drzew miał dokonać nasadzeń zastępczych, w ramach kompensacji przyrodniczej w ilości 24 sztuk drzew liściastych, w tym z gatunku: klon zwyczajny - 6 sztuk, buk pospolity- 6 sztuk, grab pospolity - 6 sztuk, jarząb szwedzki - 6 sztuk - szkółkowanych, z zakrytym systemem korzeniowym (oraz prawidłowo ukształtowanym pniem i koroną o obwodach pni mierzonych na wysokości 100 cm, wynoszących min. 14 cm. Ustalono termin wykonania nasadzeń zastępczych do 15 maja 2017 r., zobowiązując jednocześnie wnioskodawcę do powiadomienia organ o zrealizowaniu ww. warunku. Jednocześnie w pkt VII decyzji zezwalającej na usunięcie drzew odroczono termin uiszczenia opłaty za usunięcie drzew na okres trzech lat od dnia upływu terminu na wykonanie nasadzeń zastępczych tj. do 15 maja 2020 r. Terminy te zostały następnie wydłużone na wniosek skarżącego decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. (karta 41 akt administracyjnych), doręczoną skarżącemu w dniu 1 grudnia 2016 r. Termin wykonania nasadzeń wydłużono wówczas do 15 maja 2018 r. Jednocześnie odroczono termin uiszczenia opłaty wymienionej w punkcie II decyzji na okres trzech lat od dnia upływu terminu wskazanego na wykonanie nasadzeń zastępczych tj. do 15 maja 2021 r. W terminie do dnia 15 maja 2018 r. skarżący nie dokonał żadnych z nasadzeń zastępczych wskazanych w zezwoleniu na usunięcie drzew. W aktach administracyjnych znajduje się protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu 24 maja 2022 r., z którego wynika, że również w dacie jego sporządzenia żadne z nasadzeń wskazanych w zezwoleniu na usunięcie drzew nie zostały dokonane (karta 49 akt administracyjnych). Stwierdzono natomiast nasadzenie 5 sztuk platanów klonolistnych o obwodzie 8 cm na wysokości 100 cm, przy czym zezwolenie na usunięcie drzew nie przewidywało nasadzeń tego gatunku drzew. Wykonanie nasadzeń zastępczych pod względem gatunkowym odpowiadających zezwoleniu na usunięcie drzew zostało stwierdzone w protokole z oględzin przeprowadzonych dopiero w dniu 28 lutego 2024 r. (karta 84 akt administracyjnych). W ocenie Sądu zgromadzony w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy nie pozostawia więc wątpliwości, że skarżący nie dotrzymał wydłużonego do dnia 15 maja 2018 r. terminu na wykonanie nasadzeń zastępczych. Co więcej, również cztery lata później w dalszym ciągu obowiązek wykonania tych nasadzeń dalej pozostawał nie wykonany. Nasadzenia te zostały ostatecznie wykonane. Organy nie ustaliły daty ich dokonania, przy czym pozostaje to, zdaniem Sądu, bez znaczenia, skoro ponad wszelką wątpliwość cztery lata po upływie przedłużonego terminu na ich wykonanie w dalszym ciągu nasadzeń nie dokonano. Wbrew zarzutom skargi bez znaczenia pozostaje także okoliczność, że w dniu 28 lutego 2024 r. obwody pni drzew o nr 2, 17 oraz 20, posiadały wartości równe lub wyższe niż wartości obwodów pni drzew wskazanych w zezwoleniu. Osiągnięcie takiego obwodu pnia mogłoby mieć znaczenie dla przeliczenia opłaty, gdyby nasadzenia dokonano w terminie.
W świetle powyższych okoliczności faktycznych, zdaniem Sądu, doszło do na tle istotnego odstępstwa od nałożonego w zezwoleniu na usunięcie drzew obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych, że po stronie organu I instancji bezsprzecznie zaktualizował się obowiązek przeliczenia odroczonej opłaty za wycięcie drzew. Przemawia za tym wprost treść art. 84 ust. 7 u.o.p. Przepis ten mówi o niezgodności wykonania nasadzeń zgodnie z zezwoleniem. Nie różnicuje więc on odstępstw od warunków określonych w zezwoleniu w zależności od stopnia naruszenia. Zatem za zasadne uznać trzeba twierdzenie, iż chodzi tu o każdego rodzaju niezgodność - co do miejsca dokonania nasadzeń (konkretnej działki), gatunków drzew, ich ilości czy wreszcie parametrów, takich jak wiek czy obwód pnia drzewa. Wskazanie tego typu danych w decyzji zezwalającej na usunięcie drzew jest dążeniem do zapewnienia jej wykonalności i pozwala usunąć wątpliwości przy ocenie realizacji decyzji. Ma rację Kolegium, że to organ wydający zezwolenie określa warunki nasadzeń zastępczych i w przepisach prawa brak jest podstaw do późniejszego dokonywania zmiany treści tego obowiązku, w szczególności samodzielnie przez zobowiązanego, czy poprzez akceptację takiego odstępstwa przez organ weryfikujący nasadzenia (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt II OSK 169/14). Zgodzić się więc należy z organem odwoławczym, że decyzja wydawana w oparciu o art. 84 ust. 7 u.o.p. ma charakter związany, gdyż organ bada jedynie wykonanie nasadzeń zgodnie z zezwoleniem - w każdym aspekcie wskazanym w tym zezwoleniu.
Ponadto w realiach rozpoznawanej sprawy należało mieć na uwadze cel i istotę instytucji nasadzeń zastępczych. Takie nasadzenia mają stanowić kompensację za poniesiony uszczerbek w środowisku, do którego doszło na skutek usunięcia drzew. Jak wskazuje się w doktrynie, w procesie wydawania zezwolenia na wycięcie drzew lub krzewów, należy uwzględniać wynikającą z art. 5 Konstytucji RP zasadę zrównoważonego rozwoju, a jej elementem jest właśnie obowiązek dokonania nasadzeń następczych. W tym zakresie bierze się pod uwagę rodzaj zmian, jakie zajdą w środowisku na skutek usunięcia konkretnych drzew lub krzewów (por. K. Gruszecki, Realizacja zrównoważonego rozwoju środowiska ("nasadzenia zastępcze"), Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 5-6[14-15]/2007, s. 38-39). W konsekwencji uwzględnienia ww. kwestii, organ w zezwoleniu dokonuje określenia warunków wycinki i odroczenia opłaty, zatem to analiza zezwolenia odpowiada na pytanie, jakiego rodzaju działania, nasadzenia, pozwolą zrekompensować uszczerbek w środowisku, a wszelkie odstępstwa w tym zakresie należy oceniać jako brak takiej kompensacji.
Powyższe prowadzi do wniosku, że dokonując oceny realizacji nasadzeń zgodnie z zezwoleniem w kontekście proporcjonalnego przeliczenia odroczonej opłaty za wycinkę, należy badać każdy z warunków określonych w tym zezwoleniu, a także termin wyznaczony na dokonanie nasadzeń. Natomiast każde odstępstwo stanowić będzie przesłankę do zastosowania art. 84 ust. 7 u.o.p.
Z przedstawionych wyżej względów sąd za zasadne uznał działania organów polegające na zastosowaniu art. 84 ust. 7 u.o.p i dokonaniu przeliczenia opłaty za wycięcie drzew proporcjonalnie do zakresu nasadzeń zrealizowanych niezgodnie z zezwoleniem z dnia [...] marca 2016 r., zmienionego decyzją z [...] listopada 2016 r. W takiej bowiem sytuacji, konieczne jest zapewnienie środków finansowych na kompensację zmian w środowisku, jakie powstały na skutek działalności podmiotu zobowiązanego (por. K. Gruszecki, art. 84 (w:) K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2020), a które to zmiany nie zostały zrekompensowane "fizycznie" poprzez dokonane właściwe nasadzenia.
W realiach rozpoznawanej sprawy w efekcie proporcjonalnego przeliczenia ustalono wysokość opłaty odpowiadającą pierwotnej kwocie podanej w zezwoleniu na usunięcie drzew tj. 314.013,32 zł. Jakkolwiek posłużenie się sformułowaniem "proporcjonalne przeliczenie" może sugerować, że w wyniku tego przeliczenia dojdzie do wskazania kwoty opłaty niższej niż wskazana w zezwoleniu na usunięcie drzew, to jednak z treści art. 84 ust. 7 u.o.p. jednoznacznie wynika, że hipotezą normy prawnej odkodowanej z tego przepisu objęte jest zarówno niewykonanie w ogóle nasadzeń zastępczych, jak i ich niewykonanie w części.
Wbrew zarzutom skargi organy nie miały podstaw do zastosowania art. 189(d) i art. 189(f) k.p.a. Gdyby nawet przyjąć, że proporcjonalne przeliczenie opłaty w istocie stanowi rodzaj administracyjnej kary pieniężnej, to przepisy Działu IVa k.p.a. "Administracyjne kary pieniężne" i tak nie mogłyby znaleźć zastosowania, gdyż przepisy u.o.p. mają charakter lex specialis w stosunku do przepisów k.p.a.
W ocenie Sądu postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy, a Kolegium uwzględniło niezbędną, dostępną dokumentację. Oparło się na zgromadzonych dowodach i oceniło je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Skarga stanowi jedynie polemikę strony niezadowolonej z oceną dokonaną w ww. decyzji, należycie i merytorycznie uzasadnionej (art. 107 §3 k.p.a.).
Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 8 §1, art. 77 §1, art. 80, art. 107 §1 i 3, art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. Sąd nie stwierdził także naruszenia art. 84 ust. 7 u.o.p., a także wskazanych w skardze przepisów Konstytucji PR ani też innych przepisów, uzasadniających uwzględnienie skargi.
Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI