II SA/Gl 1572/22

II SA/Gl 1572/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Elżbieta Kaznowska /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Siudyka
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 77 i art. 78
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2023 r. sprawy ze skargi K. C. (C.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr SKO.G/41.10/107/2021/17017 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 30 września 2021 r. Prezydent Miasta D. (dalej: Prezydent, organ pierwszej instancji), działając na podstawie art. 77 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 78 ustawy o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2020r., poz. 1990) wypowiedział K. C. (C. ) (dalej: strona, skarżący) z dniem 31 grudnia 2021 r. dotychczasową wysokość opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu Skarbu Państwa (działka nr [...]) i przesłał ofertę nowej wysokości tej opłaty na lata 2022- 2024.
Pismem z dnia 5 listopada 2021 r. skarżący złożył wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona, względnie ustalenie, że jest uzasadniona w innej tj. niższej wysokości niż ustalona w wypowiedzeniu z dnia 30 września 2021 r.
Pismem z dnia 12 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) stosownie do art. 15zzzzzn² ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) zawiadomiło skarżącego o uchybieniu terminu do złożenia odwołania i wyznaczyło mu termin 30 dni od otrzymania pisma na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia opisanego powyżej wniosku.
Pismem z dnia 17 sierpnia 2022 r., skarżący wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku w trybie art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu stwierdził, że Kolegium nie zbadało wszystkich okoliczności sprawy lub też błędnie ustaliło, że wniosek użytkownika wieczystego został złożony z uchybieniem terminu. Jednak wobec treści pisma z dnia 12 lipca 2022 r. informującego o przysługującym aktualnie uprawnieniu do złożenia takiego wniosku, z uprawniania tego korzysta. Dodał przy tym, że uzasadnienie pisma z dnia 12 lipca 2022 r. jest wewnętrznie sprzeczne. Stwierdzono w nim, że wypowiedzenie doręczone zostało zgodnie z art. 44 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie ustalono jednak z jakim dniem uważa się doręczenie za dokonane. Skoro zaś data w doręczenia (zgodnie z art. 44 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego) nie została ustalona, to błędnie Kolegium uznało, że użytkownik wieczysty złożył wniosek z uchybieniem terminu.
Dalej stwierdził, że skoro Kolegium ustaliło, że do doręczenia doszło w trybie art. 44 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego - to 30-dniowy termin na złożenie wniosku przez użytkownika wieczystego powinien być liczony od ostatniego 14-dniowego okresu na jaki to okres przesyłka została złożona w placówce pocztowej lub w urzędzie właściwej gmin (art. 44 § 1 pkt 1 i pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Z uzasadnienia zawiadomienia nie wynika, aby Kolegium ustaliło w jakim terminie pismo zostało nadane, a także złożone w placówce pocztowej. Zdaniem skarżącego nawet licząc termin 30 dniowy od daty pisma tj. 30 września 2021 r. to należy stwierdzić, że winien on być liczony najwcześniej począwszy od dnia 15 października 2021 r. (czyli po 14 dni od dnia 30 września 2021 r.). Stąd też skarżący złożył wniosek określony w art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w terminie.
Skarżący przywołał nadto przepisy wprowadzone w czasie trwania stanu epidemii, w tym ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. Odwołując się do art. 98 ust. 1 tej ustawy stwierdził, że jego wniosek nie został złożony z uchybieniem terminu do jego wniesienia, gdyż pisma pozostawionego w aktach nie można uznać za doręczone.
Dodatkowo skarżący podniósł, że jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą, wpisaną do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Prawo wieczystego użytkowania zostało nabyte w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W ewidencji tej wskazany został adres do doręczeń, a organ podjął próbę doręczenia użytkownikowi wieczystemu pisma z wypowiedzeniem na inny adres, niż wskazany w ewidencji. Należy zatem uznać takie doręczenie za wadliwe. Na potwierdzenie swych twierdzeń załączył wydruk informacji zamieszczonych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Skarżący podkreślił, że zaniechanie organu pierwszej instancji nie może obciążać użytkownika wieczystego, gdyż to organ nie dopełnił staranności, aby korespondencja w sprawie wysokości opłaty z tytułu wieczystego użytkowania została skierowana na właściwy adres.
Odwołując się do pisma z dnia 12 lipca 2022 r. skarżący podniósł, iż wskazuje ono dwa różne tryby doręczenia pisma wypowiadającego, a także błędną datę złożenia wniosku, stąd sprawa nie została przez ten organ w sposób dostateczny rozpoznana.
Niezależnie do wskazanych już okoliczności skarżący dodał, że uzyskał wiedzę o treści wypowiedzenia dopiero w dniu 11 października 2021 r. i to właśnie od tej daty powinien być liczony termin 30-dniowy na złożenie przez niego wniosku w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W końcowym fragmencie skarżący zarzucił organowi utrudniony dostęp do operatu szacunkowego będącego podstawą rozstrzygnięcia, wobec czego nie mógł odnieść się merytorycznie do sprawy wcześniej, gdyż operat szacunkowy organ udostępniono mu dopiero w dniu 4 listopada 2021 r.
Rozpoznając sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr SKO.G/41.10/107/2021/17017 odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia wymienionego powyżej wniosku.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż wypowiedzenie doręczone zostało wieczystemu użytkownikowi w dniu 5 października 2021 r. w trybie art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. do rąk dorosłego domownika - M.P. , co wynika z dokumentu elektronicznego z systemu Poczty Polskiej. Z kolei wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona, względnie ustalenie że jest uzasadniona w innej wysokości został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 8 listopada 2021 r. W ocenie organu odwoławczego, skoro wypowiedzenie doręczone zostało stronie w dniu 5 października 2021 r., to termin na złożenie przedmiotowego wniosku upływał w dniu 4 listopada 2021 r., zatem jego wniesienie w dniu 8 listopada 2021 r. oznacza, że został wniesiony po ustawowym terminie. Dalej organ stwierdził, że instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej stwarza możliwość skutecznego dokonania danej czynności przez stronę, przy czym muszą zostać spełnione przesłanki wskazane w art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Po analizie akt sprawy Kolegium przyznało, ze pismem z dnia 12 lipca 2022 r. zawiadomiło skarżącego na podstawie art. art. 15zzzzzn² ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 o uchybieniu terminu do wniesienia wniosku w sprawie, wyznaczając mu termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.
Stąd pismem z dnia 17 sierpnia 2022 r. skarżący wniosek taki złożył, jednakże jednocześnie zakwestionował, że nastąpiło uchybienie terminu na złożenie przedmiotowego wniosku, wskazując na wadliwe doręczenie pisma z wypowiedzeniem.
Kolegium nie podzieliło jednak twierdzeń skarżącego. Stwierdziło, że przywrócenie terminu nie jest możliwe, a to wobec nieuprawdopodobnienia przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podkreśliło, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W niniejszej sprawie kwestia niedoręczenia wypowiedzenia organu pierwszej instancji do rąk własnych skarżącego i otrzymanie postanowienia ze znacznym opóźnieniem poprzez przekazanie mu tego postanowienia przez innego domownika nie znajduje uzasadnienia. Wypowiedzenie zostało bowiem wysłane do strony na prawidłowy adres za pośrednictwem poczty, lecz nie zostało odebrane. Doręczone zostało stronie w trybie art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że w postępowaniu administracyjnym, inaczej niż w postępowaniu cywilnym, nie wprowadzono obowiązku doręczeń przedsiębiorcom przesyłek pod adresem do doręczeń udostępniony w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Obowiązek taki wynika wprost z art. 133 § 21 Kodeksu postępowania cywilnego (wszedł w życie z dniem 7 listopada 2019 r.) Rozwiązanie takie nie zostało jednak przewidziane w procedurze administracyjnej. Żaden z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie wprowadza obowiązku doręczania pism osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą na adres do doręczeń poddany w CEIDG. Obowiązku takiego nie można też wyprowadzić ustawy o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Zatem skoro w postępowaniu administracyjnym nie został ustanowiony taki obowiązek, to zastosowanie będzie miała ogólna zasada wyrażona w art. 42 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Stąd też, wbrew zarzutom wniosku o przywrócenie terminu, wskazany w CEIDG adres do doręczeń ma charakter jedynie informacyjno- ewidencyjny dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Regulacja art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie stanowi lex specialis wobec jednoznacznej treści przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Z uwagi, iż w ocenie Kolegium nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu, orzeczono jak w sentencji.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (pismo z dnia 23 września 2022 r.) złożył skarżący. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 9 w związku z art. 124 § 1 i § 2 w związku z art. 126 w związku z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie wyjaśnienia w treści uzasadnienia zawiadomienia o uchybieniu terminu z dnia 12 lipca 2022 r. okoliczności prawnych i faktycznych sprawy, a także wskazanie błędnej podstawy swego rozstrzygnięcia, co w konsekwencji uniemożliwiło skarżącemu odniesienie się w sposób konkretny do zarzutów organu,
- art. 59 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 78 ust. 1 i art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 42 § 1,w związku z art. 43 oraz art. 44 § 1 i § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez odmówienie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku i uznanie, że przesyłka z wypowiedzeniem wysokości opłaty rocznej adresowana do skarżącego została skutecznie doręczona w dniu 5 października 2021 r. dorosłemu domownikowi podczas, gdy:
- skarżący nie zamieszkuje pod adresem uwidocznionym na przesyłce (zamieszkuje w K. )
- właściwym adresem do doręczeń w sprawie jest adres wskazany we wniosku złożonym w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami (tj. adres prowadzonej działalności gospodarczej oraz adres zamieszkania),
- M. P. (podpisany na zwrotnym potwierdzeniu doręczenia przesyłki) nie jest dorosłym domownikiem, a nadto odebrał przedmiotową przesyłkę pod adresem swego zamieszkania, który jest inny niż adres wskazany na kopercie z wypowiedzeniem wysokości opłaty.
Uwzględniając powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi przyznał, że dotychczasowe ustalenia organu, podkreślając, iż pouczony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, wniosek taki złożył, chociaż w jego przekonaniu wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania jest nieuzasadniona oraz alternatywnie, że jest uzasadniona w niższej wysokości złożył w ustawowym terminie.
W jego przekonaniu nie doszło do skutecznego doręczenia przesyłki zawierającej wypowiedzenie opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania.
W piśmie z dnia 12 lipca 2022 r. Kolegium poinformowało, iż doręczanie przesyłki skarżącemu nastąpiło w trybie art. 44 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego w dniu 5 października 2021 r.(przy czym nie sposób jednoznacznie ustalić w oparciu o jakie przepisy doszło do takiego stwierdzenia). Z kolei w postanowieniu z dnia 23 sierpnia 2022 r. jako podstawę doręczenia wskazano art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Skarżący przyznał, że w myśl art. 42 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego pisma doręcza się osobom fizycznym w miejscu ich zamieszkania lub w miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata pisma doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi (art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego). Dodał przy tym, iż jego adres zamieszkania to K., ulica [...], gdzie mieszkał już we wrześniu i październiku 2021 r. Zatem organ pierwszej instancji błędnie ustalił jego miejsce zamieszkania, a stąd nie mogło dojść do skutecznego doręczenia w miejscowości K. , czyli na adres pod którym skarżący nie mieszkał i aktualnie nie mieszka.
Nadto, jak wynika z treści uzasadnienia postanowienia przesyłka adresowana do skarżącego odebrana została przez M. P. . O fakcie tym skarżący dowiedział się dopiero z treści postanowienia, gdyż okoliczność ta nie została ujawniona w zawiadomieniu dnia 12 lipca 2022 r. Stąd dopiero przy skardze przedłożył oświadczenie, iż przesyłka została odebrana pod innym adresem, a stąd nie doszło do prawidłowego doręczenia zastępczego.
Dodatkowo podkreślił, że w pierwszej korespondencji wskazał swój adres do korespondencji, ale pomimo tego, że nieruchomość wykorzystywana jego przez niego do prowadzenia działalności gospodarczej, to korespondencja wysyłana jest na inny adres niż adres pracy skarżącego. Podczas gdy zgodnie z art. 42 Kodeksu postępowania administracyjnego winna być doręczona osobie fizycznej w miejscu zamieszkaniu lub w miejscu pracy, a organ pierwszej instancji błędnie ustalił miejsce zamieszkania skarżącego. Z kolei odebranie przesyłki przez jakąkolwiek osobę, bez zachowania wymogów określonych w art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego nie może być uznane za skuteczne.
Skarżący podtrzymał twierdzenie, że wiedzę o treści wypowiedzenia uzyskał w dniu 11 października 2021 r. i to od tej daty winien być liczony 30-dniowy termin na złożenie wniosku w sprawie wysokości opłaty z tytułu wieczystego użytkowania.
Stąd też uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy Kolegium winno uznać, że wniosek skarżącego został złożony w terminie. Skoro bowiem nie doszło do skutecznego doręczenia przesyłki, to nie został uchybiony termin na wniesienie wniosku.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację i stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Podtrzymał, że wypowiedzenie organu pierwszej instancji zostało wysłane do użytkownika wieczystego na prawidłowy adres za pośrednictwem poczty i zostało skutecznie doręczone w dniu 5 października 2021 r. Skarżący zaś nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie więc do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. 2023 r., poz. 259) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit.a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit.b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit.c).
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie narusza obowiązujące przepisy prawa.
Dokonywanie określonych czynności procesowych w postępowaniu administracyjnym przez uczestniczące w nim podmioty ograniczone jest ustalonym w przepisach terminem, od zachowania którego uzależniona jest skuteczność dokonanej czynności. Strona może jednak bronić się przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu czynności, w przedmiotowej sprawie wniesienia odwołania od wydanej decyzji, wnosząc prośbę o przywrócenie terminu. Warunki jej dopuszczalności reguluje art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę postępowania.
Zgodnie z § 1 tego przepisu w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei w myśl § 2 – prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustalania przyczyny uchybienia terminu.
Z analizy przepisu art. 58 Kodeksu wynikają zatem określone przesłanki, a mianowicie, że o przywrócenie terminu:
1/ występuje wnioskodawca, który uchybił terminowi na dokonanie określonej czynności, w tym przypadku złożenia odwołania,
2/ następuje złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu,
3/ wniesienie tego wniosku następuje z zachowaniem określonego terminu, tj. z ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi,
3/ jednoczesne z wniesieniem wniosku dopełnienie czynności, dla której określony był termin,
4/ uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną, że uchybienie nastąpiło bez jej winy.
W rozpatrywanej jednak sprawie w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymagała kwestia doręczenia skarżącemu pisma z dnia 30 września 2021 r. stanowiącego wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie gruntów położnych w D. przy ulicy [...] zapisanych w ewidencji gruntów pod nr [...] i jednocześnie ofertę nowej wysokość tej opłaty. Konieczne dla oceny sprawy było więc ustalenie czy w sprawie doszło do skutecznego doręczenia tego pisma, w tym m.in. czy przesyłka została skierowana na właściwy adres.
Uniwersalne zasady doręczania stronom postępowania administracyjnego wszelkich pism dotyczących sprawy administracyjnej, w której toczy się postępowanie określone zostały w art. 40 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w tym przepisie to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek doręczenia stronie wszystkich pism procesowych, zapewniających czynny udział strony w postępowaniu. W przypadku, gdy stroną postępowania administracyjnego jest osoba fizyczna - zgodnie z art. 42 Kodeksu postępowania administracyjnego pisma doręcza się w jej miejscu zamieszkania lub miejscu pracy. W świetle tej regulacji najwłaściwszym i jednocześnie podstawowym miejscem doręczeń pism osobie fizycznej jest mieszkanie adresata. Przez pojęcie mieszkania należy rozumieć rzeczywiste, faktyczne (a nie prawne) mieszkanie adresata. Mieszkaniem takim jest więc każde miejsce, w którym adresat przebywa z zamiarem dłuższego - a nie wyłącznie krótkotrwałego - pobytu, którego okres jest na tyle długi, że umożliwia on dokonanie doręczeń pism (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 120/09, LEX nr 597160). Ponieważ normy Kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają szczegółowych postanowień regulujących zasady ustalania adresów stron, adresy te ustala się na podstawie wszelkich informacji możliwych do uzyskania przez organ.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie wyjaśniono w sposób nie budzący wątpliwości dlaczego przedmiotową przesyłkę skierowano na adres miejscowości K. , podczas gdy jak twierdzi skarżący zamieszkuje on w K. . Nie wyjaśniono zatem czy przesyłkę skierowano na właściwy adres. Pamiętać przy tym należy, że zgodnie z treścią art. 41 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w przypadku zmiany adresu przez stronę w toku postępowania skarżący ma obowiązek powiadomić organ o zmianie adresu. W przypadku gdyby skarżący nie dopełnił tego obowiązku, to zgodnie z § 2 cytowanego przepisu doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.
Subsydiarny charakter w stosunku do art. 42 ma art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego, który reguluje kwestię tzn. doręczenia zastępczego pisma kierowanego do adresata (strony postępowania administracyjnego) będącego osobą fizyczną. Stanowi on bowiem, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Tak więc norma ta stosowana jest w uzupełnieniu normy wynikającej z art. 42 Kodeksu postępowania administracyjnego, a warunkiem skorzystania z instytucji doręczenia zastępczego z tego przepisu jest wcześniejsza nieskuteczna próba doręczenia pisma adresatowi z art. 42 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zastosowanie instytucji doręczenia zastępczego - na podstawie art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego - polegające na doręczeniu pisma dorosłemu domownikowi, wymaga zatem łącznego spełnienia trzech przesłanek. Istotne jest przy tym, że niespełnienie choćby jednej z nich dyskwalifikuje tę formę doręczenia, co oznacza, że jest ono nieskuteczne. Przede wszystkim po pierwsze podmiot doręczający pismo musi zweryfikować fakt nieobecności adresata pisma w miejscu jego zamieszkania, a nieobecność taka ma być przy tym przejściowa i spowodowana faktem, że adresat jest w momencie doręczenia nieobecny, jednak generalnie zamieszkuje pod tym adresem. Drugą przesłankę stanowi zastanie w miejscu zamieszkania adresata dorosłego domownika, a za domownika przyjmuje się osobę, która pozostaje z adresatem pisma we wspólnym gospodarstwie domowym. Będzie tu chodzić zatem o takie osoby, dla których mieszkanie adresata będzie ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Trzecią zaś przesłanką skutecznego doręczenia zastępczego w rozumieniu art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego jest to, aby osoba odbierająca pismo w sposób zastępczy pokwitowała jego odbiór zgodnie z regułami wynikającymi z art. 46 Kodeksu postępowania administracyjnego. W przypadku doręczenia dorosłemu domownikowi dodatkowo w treści pokwitowania należy wskazać kim jest osoba, która odebrała pismo zamiast adresata. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 315/06).
Organ administracji publicznej dokonując oceny tak doręczonego pisma opiera się na urzędowym dokumencie, którym jest zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki. W dokumencie tym adresat potwierdza własnoręcznie, że odebrał przesyłkę i wskazuje datę otrzymania przesyłki. Z dokumentu tego musi również wynikać, kim jest osoba odbierająca przesyłkę, a więc czy jest to faktyczny adresat, czy inny podmiot uprawniony do odbioru. Wypełnione w taki sposób zwrotne potwierdzenie doręczenia jest prawnie skuteczne i organ na jego podstawie wywodzi domniemanie skuteczności doręczenia.
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż zasadnie skarżący kwestionuje skuteczność doręczenia mu przesyłki zawierającej przedmiotowe wypowiedzenie. Już bowiem dokładna i uważna analiza zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki (dokumentu elektronicznego z systemu Poczty Polskiej) wykazuje, że przesyłkę odebrał w dniu 5 października 2021 r. P. M. , ale brak jest informacji kim jest ta osoba dla skarżącego.
W tym miejscu należy stwierdzić, że domniemanie skuteczności doręczenia, jak każde domniemanie, może zostać obalone, gdy faktyczny adresat udowodni, że pomimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Do takich okoliczności należy między innymi doręczenie pisma osobie, która nie jest dorosłym domownikiem. Skarżący wprawdzie dopiero skardze podniósł taki zarzut, ale wcześniej nie było to możliwe, gdyż w zawiadomieniu o uchybieniu terminu (pismo z dnia 12 lipca 2022 r.) organ wskazał na doręczenie w trybie art. 44 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dopiero po zarzutach złożonych we wniosku o przywrócenie terminu, w kwestionowanym postanowieniu stwierdzono doręczone pisma zawierającego wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty z tytułu wieczystego użytkowania w trybie art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego - tj. do rąk dorosłego domownika. Wówczas dopiero skarżący podniósł, iż odbiorca tego pisma nie jest dorosłym domownikiem, podkreślając jego zamieszkiwanie pod innym adresem, pod którym prawdopodobnie została pozostawiona przedmiotowa przesyłka. Powyższe kwestie wymagają co najmniej dokładnego wyjaśnienia, gdyż osoba chwilowo przebywająca w miejscu zamieszkania przesyłki nie jest dorosłym domownikiem, nie mówiąc już, że doręczenie tego pisma wskazanej na poświadczeniu osobie w innym miejscu - tj. w miejscu zamieszkania tej osoby, nie jest doręczenie w trybie art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wobec wskazanych wątpliwości nie jest możliwe utrzymanie przedmiotowego postanowienia w mocy. Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż organ rozpoznając sprawę ponownie, winien po raz kolejny przeanalizować czy w niniejszej sprawie doszło do uchybienia terminu do złożenia wniosku w trybie art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W razie ustalenia, iż wniosek został wniesiony po terminie organ rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu winien mieć na względzie, że adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji. Wadliwe doręczenie pisma zawierającego wypowiedzenie dotychczasowej opłaty z tytułu wieczystego użytkowania jak najbardziej może stanowić przesłankę przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku, gdyż jest to okoliczność niezawiniona przez Skarżącego.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy uwzględniając wysokość uiszczonego przez Skarżącego wpisu od skargi.