II SA/GL 1456/24

II SA/Gl 1456/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Krzysztof Nowak
Tomasz Dziuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 83e,
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 128, art. 130 ust. 1, art. 134, art. 135, art. 156, , art. 154,
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna,, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi T. S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 marca 2024 r. nr SKO.OS/41.9/147/2024/4773/KK w przedmiocie odszkodowania za usunięte drzewa oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 16 stycznia 2024 r. nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 83e ust. 3, art. 90 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (obecnie: t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1487 ze zm., w skrócie "u.o.p.") Marszałek Województwa Śląskiego ustalił na rzecz Miasta K. od T. S.A. z siedzibą w K. (skarżąca) odszkodowanie w wysokości 14.147,91 zł za drzewa usunięte przez skarżącą na podstawie decyzji Marszałka Województwa Śląskiego znak: [...] z dnia 7 lutego 2019 r. oraz zobowiązał skarżącą do wypłaty tego odszkodowania.
W uzasadnieniu organ podał, że decyzją z dnia 7 lutego 2019 r. zezwolił skarżącej na usunięcie [...] sztuk drzew z terenu nieruchomości oznaczonych jako działki geodezyjne numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w K. w obrębie S., stanowiących własność Miasta K. Po usunięciu tych drzew strony nie zawarły umowy, o której mowa w art. 83e ust. 2 u.o.p.
Organ przypomniał także, że poprzednio wydał w niniejszej sprawie decyzję ustalającą odszkodowanie za usunięcie przedmiotowych drzew (decyzja z dnia 5 stycznia 2022 r. ustalająca odszkodowanie w wysokości 20.699,20 zł). Jednak decyzja ta na skutek odwołania została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (decyzja Kolegium z dnia 30 sierpnia 2022 r.), a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I Instancji.
Organ wyjaśnił, że w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy został sporządzony nowy operat szacunkowy (z dnia 5 lipca 2023 r.). W operacie tym wycenę wartości drewna usuniętych drzew z w/w działek wykonano w oparciu o cennik detaliczny drewna wg warunków technicznych "loco las po zrywce" w sprzedaży detalicznej obowiązujący aktualnie w Nadleśnictwie K. Do wyceny przyjęto klasę jakościowo wymiarową drewna S4 - jak za opał. W praktyce oznacza to cenę za drewno sprzedane na opał (bez materiału użytkowego) przez Nadleśnictwo niezależnie czy pochodzi z upraw leśnych czy z samosiewu. Od oszacowanej na podstawie wzoru WD=VG X C wartości drewna odjęto koszty pozyskania i zrywki drewna. Tak ustalona wartość drewna usuniętych drzew wynosi 14 147,91 zł.
Organ wyjaśnił ponadto, że odszkodowanie ustalone zostało w wysokości wartości drewna, które zostało pozyskane po usunięciu drzew, a nie kosztów zalesienia oraz pielęgnacji drzewostanu z uwagi na fakt, iż usunięte drzewa nie stanowiły drzewostanu leśnego.
Skarżąca nie zgodziła się z decyzją organu I instancji i wniosła od niej odwołanie. Zarzuciła w nim obrazę art 83 e u.o.p. w zw. z art 128 ust 4 w zw. z art 135 ust 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art 107 k.p.a. w związku z art 7 k.p.a., polegającą na przyjęciu jako podstawy wyceny odszkodowania kwoty przekraczających rzeczywistą wartość poniesionej przez właściciela nieruchomości szkody w wyniku przyjęcia opinii obarczonej błędami m.in. określeniem wysokości odszkodowania na podstawie cennika "loco las po zrywce", co oznacza, że do kwoty składającej się na odszkodowanie został niezasadnie doliczony koszt zrywki, który nie został poniesiony przez właściciela nieruchomości, lecz przez skarżącą. Zarzucono także ustalenie odszkodowania w kwocie brutto, sprzecznie z przepisem art 5 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego zawyżenia odszkodowania.
Odwołanie nie przyniosło jednak oczekiwanego przez skarżącą skutku, gdyż zaskarżoną obecnie decyzją z dnia 22 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło przebieg dotychczasowego postępowania oraz przybliżyło regulację prawną stanowiącą podstawę prawną rozstrzygnięcia.
Kolegium przypomniało zalecenia ze swojej poprzedniej decyzji z 30 sierpnia 2022 r. przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zalecono wówczas m.in. uwzględnienie kosztów pozyskania i zrywki drzew, które zostały de facto poniesione przez skarżącą. Zalecenie to było reakcją na zarzuty skarżącej podnoszone w poprzednim odwołaniu. Wyjaśnienia wymagała także kwestia przeznaczenia/użytkowania nieruchomości objętych postępowaniem.
Według Kolegium organ I instancji zastosował się do poprzednich zaleceń. W szczególności zlecił sporządzenie nowej wyceny wartości zadrzewienia przez rzeczoznawcę majątkowego. Z treści nowej opinii wynika wprost, że przy wycenie nie uwzględniono kosztów pozyskania i zrywki. Stanowisko skarżącej zostało zatem w tym względzie podzielone przy dokonywaniu wyceny, przez co nie można podzielić zarzutów podnoszonych wciąż w tym zakresie w odwołaniu. Kolegium zaakcentowało przy tym, że dokonało własnej oceny operatu szacunkowego i uznało, że został on sporządzony prawidłowo.
Kolegium nie podzieliło także zarzutu odwołania dotyczącego braku podstaw do określenia wyceny w kwocie brutto. Rzeczoznawca wskazał w jaki sposób została wyliczona wartość drewna, tj. że została oparta na cenach obowiązujących w Nadleśnictwie K. W końcowej części opinii rzeczoznawca wyjaśnił, że określona w niej wartość drewna jest wartością netto oraz brutto loco las po zrywce, bez innych podatków i opłat.
W skardze na powyższą decyzję zarzucono:
1. obrazę przepisu art 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., polegającą na nie odniesieniu się przez Kolegium do zarzutów odwołania;
2. obrazę przepisu art 83 e u.o.p. w zw. z art 128 ust 4 w zw. z 135 ust 5 u.g.n. oraz art 107 k.p.a. w zw. z art 7 k.p.a. polegającą na przyjęciu jako podstawy wyceny odszkodowania kwot przekraczających rzeczywistą wartość poniesionej przez właściciela nieruchomości szkody w wyniku przyjęcia opinii obarczonej błędami m.in. określeniem wysokości odszkodowania na podstawie cennika "loco las po zrywce" , co oznacza, że do kwoty składającej się na odszkodowanie został niezasadnie doliczony koszt zrywki, który nie został poniesiony przez właściciela nieruchomości, lecz przez skarżącą.
3. ustalenie odszkodowania w kwocie brutto, sprzecznie z przepisem art. 5 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego zawyżenia odszkodowania.
W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in. że koszt pozyskania (ścięcie, okrzesywanie, sortowanie drewna ) i zrywki (przemieszczanie i układanie drewna) poniosła skarżąca. Organy obu instancji określiły wartość drewna w oparciu opinię biegłego opartą o cenniki nadleśnictwa według warunków technicznych "loco las" i wliczyły w odszkodowanie koszty (pozyskania i zrywki), które zostały poniesione przez skarżącą. Tym samym doszło do sytuacji, w której zobowiązany do odszkodowania musiałby ponieść koszt związany z pozyskaniem i zrywką podwójnie tj. pierwszy raz wykonując te czynności i finansując je, a drugi raz w odszkodowaniu. Podniesiono także, że do opinii biegłego nie został dołączony cennik, na który powołuje się biegły.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o ustaleniu od skarżącej na rzecz Miasta K. odszkodowania za drzewa usunięte przez skarżącą na podstawie wcześniejszej decyzji zezwalającej na ich usunięcie.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanej decyzji organu II instancji stanowi art. 83e ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (dalej u.o.p). Zgodnie z art. 83e ust. 1 u.o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego - na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń. Stosownie do art. 83e ust. 2 i ust. 3 u.o.p. ustalenie wysokości odszkodowania za drzewo lub krzew oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron. W przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.) dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości.
Odpowiednie zastosowanie przepisów przywołanych w art. 83e ust. 3 u.o.p. polega m.in. na przyjęciu regulacji wynikających z art. 128 u.g.n. w zakresie, w jakim przepis ten nakazuje ustalić odszkodowanie odpowiadające wartości pozbawionych praw - w tym przypadku wartości usuniętych drzew i wartości ich usunięcia, regulacji z art. 130 ust. 1 u.g.n., który w przypadku wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu nakazuje wartość odszkodowania określać według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawiania lub ograniczenia prawa oraz regulacji z art. 130 ust. 2 u.g.n. w związku z art. 156 tej ustawy, który nakazuje ustalać wysokość odszkodowania po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego sporządzonej w formie operatu szacunkowego, a także art. 134 i art. 135 u.g.n. wskazujących jaka wartość (rynkowa, odtworzeniowa) powinna stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania oraz ustalających zasady określenia wartości drzewostanu, a także art. 154 u.g.n., według którego podjęcie decyzji dotyczącej wyboru podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości (drzewa i jego usunięcia) należy do rzeczoznawcy (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2021 r. VIII SA/Wa 105/21).
Art. 128 ust. 1-4 u.g.n. stanowi, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości są ustanowione inne prawa rzeczowe, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw. Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości, stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tego prawa. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.
Stosownie do art. 135 ust. 5 u.g.n., mającego odpowiednie zastosowanie w przedmiotowej sprawie, przy określaniu wartości drzewostanu leśnego albo zadrzewień, jeżeli w drzewostanie znajdują się materiały użytkowe, szacuje się wartość drewna znajdującego się w tym drzewostanie. Jeżeli w drzewostanie nie występuje materiał użytkowy lub wartość drewna, które może być pozyskane, jest niższa od kosztów zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia. Ustalone na podstawie powyższych przepisów odszkodowanie ma obejmować nie tylko wartość usuniętego drzewa lub krzewu, ale także koszty ich usunięcia z terenu nieruchomości, na której rosły czy koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu (por. wyrok WSA w Gliwicach z 8 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 197/18, wyrok WSA w Poznaniu z 7 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Po 205/20). Wycena według pierwszej metody określonej w art. 135 ust. 5 u.g.n. jest uzależniona od liczby metrów sześciennych drewna konkretnego sortymentu możliwych do pozyskania po wycince oraz cen drewna występujących na lokalnym rynku. Druga metoda ma natomiast charakter odtworzeniowy. Wymienione tutaj metody mają charakter alternatywny, a wybór metody należy do biegłego, który kierując się ustaleniami faktycznymi w sprawie wybiera metodę, która pozwoli według jego wiedzy i doświadczenia, w najlepszy sposób oddać szkodę, powstałą w wyniku wycinki drzew, a tym samym wysokość odszkodowania, jaka powinna przypaść właścicielowi nieruchomości, na której rosły drzewa.
Podkreślić należy, że zgodnie z mającym odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie art. 154 u.g.n. wybór metody szacowania wartości usuniętych drzew na potrzeby ustalenia odszkodowania w związku z ich wycinką należy do rzeczoznawcy.
W realiach rozpoznawanej spraw biegły dokonał wyceny według pierwszej ze wskazanych powyżej metod. Zasadność wyboru tej metody nie stanowi przedmiotu sporu. Nie stanowi przedmiotu sporu także sam fakt wycięcia drzew, czy wskazania dotyczące ich ilości, gatunków oraz obwodów. Sporna jest natomiast wysokość ustalonego odszkodowania.
Strona skarżąca nie zgadza się z wysokością odszkodowania, gdyż uważa, że do jego kwoty doliczony został koszt zrywki, który nie został poniesiony przez właściciela nieruchomości, lecz właśnie przez skarżącą. W ocenie Sądu zarzut ten jest jednak bezzasadny. Z treści znajdującej się w aktach sprawy opinii biegłego określającej wartość drewna jednoznacznie wynika, że koszt pozyskania drewna i tak zwanej zrywki został odjęty od wartości drewna (karty 64, 65 akt administracyjnych). W wyliczonej wartości drewna uwzględniono zatem, że to nie Miasto K. lecz skarżąca poniosła koszty pozyskania drewna i tak zwanej zrywki. Wartość sumaryczna drewna została ustalona na kwotę 31.035,76 zł brutto. Po pomniejszeniu o koszty pozyskania i zrywki wartość drewna wyniosła 14 147,91 zł brutto i w takiej kwocie ustalono odszkodowanie.
Nie mógł także odnieść skutku zarzut dotyczący sprzeczność z art 5 ustawy z 11 marca 2004 o podatku od towarów i usług. Przepis ten nie stanowił podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia i nie został zastosowany przez organy administracji. Dokonując wyceny biegły wskazał ceny netto i brutto drewna, przy czym do ustalenia wysokości odszkodowania przyjął ceny brutto. Takie podejście, zdaniem Sądu, zasługiwało na aprobatę. W przypadku szacowania wartości drewna możliwego do pozyskania z usuniętych drzew istotne znaczenie ma kwota, jaką trzeba wydatkować na zakup drewna i kwota, jaką można byłoby uzyskać ze sprzedaży tego drewna. Za drewno zapłacić należy cenę brutto, nie netto. Podobnie do sprzedającego z tytułu sprzedaż wpłynąć ma kwota brutto, a nie netto. Nie jest rolą biegłego ocena, czy podmiot, na rzecz którego ustalono odszkodowanie w przypadku hipotetycznej sprzedaży drewna w ilości możliwej do pozyskania z usuniętych drzew zobligowany byłby do zapłaty z tego tytułu podatku VAT. Zwłaszcza, że do odpowiedzi na tak postawione pytanie koniecznym byłoby nie tylko ustalenia statusu podatkowego danego podmiotu (tj. czy jest on czynny podatnikiem podatku VAT), ale także ustalenie czy w danym momencie podatek należny mógłby zostać przez ten podmiot hipotetycznie rozliczony z podatkiem naliczonym. Idąc tokiem myślenia skarżącego należałoby nawet badać także kwestie hipotetycznego opodatkowania podatkiem dochodowym w przypadku gdyby miało dojść do sprzedaży drewna. Jednak w ocenie Sądu przy ustalaniu wysokości odszkodowania opartego o ceny drewna należy brać pod uwagę ceny drewna podane w kwocie brutto. To ustawodawca decyduje o tym, czy kwota otrzymanego odszkodowania podlega opodatkowaniu. Jeżeli przyjęte w tym zakresie rozwiązanie powoduje, że z kwoty otrzymanego odszkodowania jego beneficjentowi pozostałoby więcej niż z hipotetycznej sprzedaży drewna, to należy to traktować wyłącznie jako konsekwencje zastosowanych przez ustawodawcę rozwiązań podatkowych, a nie podstawę do redukowania wysokości odszkodowania.
Jednocześnie należy wskazać, że w ugruntowanym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że pozycja rzeczoznawcy majątkowego w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami jest zbliżona do statusu osoby zaufania publicznego. Zarówno przepisy ww. ustawy, jak również standardy zawodowe oraz kodeks etyki nakładają na rzeczoznawcę majątkowego przy dokonywaniu wyceny obowiązek wykorzystania zarówno swojej wiedzy specjalistycznej, jak również dokładania należytej staranności. Ocena operatu szacunkowego przez organ administracji i podobnie sąd administracyjny nie jest więc możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. Do obszaru wiadomości specjalnych należy treść cennika obowiązującego w Nadleśnictwie K., podobnie zresztą jak "Tablice miąższości kłód odziomkowych i drzew stojących", w oparciu o które dokonano obliczenia wartości poszczególnych drzew. W konsekwencji nie było obowiązkiem biegłego aby do przygotowanej opinii dołączyć wspomniany cennik, czy tablice. Z tego względu nie mógł odnieść skutku zarzut skargi dotyczący nie dołączenia przez biegłego powyższego cennika.
W ocenie Sądu postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy. Kolegium uwzględniło niezbędną, dostępną dokumentację i zgromadzone dowody i oceniło je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Skarga stanowi jedynie polemikę strony niezadowolonej z oceną dokonaną w ww. decyzji, należycie i merytorycznie uzasadnionej (art. 107 §3 k.p.a.).
Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 8 §1, art. 77 §1, art. 80, art. 107 §1 i 3, art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. Sąd nie stwierdził także naruszenia 83e u.o.p. ani też innych przepisów, uzasadniających uwzględnienie skargi.
Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.