II SA/GL 1416/24

II SA/Gl 1416/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik
Krzysztof Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 83 ust. 1, art. 83a ust. 1 i 2a, art. 86 ust. 1 pkt 5 i 10
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2025 r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 sierpnia 2024 r. nr SKO/OS/41.9/533/2024/13244/KK w przedmiocie zezwolenia na wycięcie drzew oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 2 lipca 2024 r. znak: [...], Burmistrz M. (dalej: "Burmistrz" lub "organ pierwszej instancji"), działając na podstawie art. 104, art. 107 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j Dz. U. z 2024 r. poz. 572) - dalej "k.p.a." w zw. z art. 83 ust. 1 pkt 1; art. 83a ust. 1, 2a, art. 83c ust. 1, art. 83d ust.1, art. 86 ust. 1 pkt 5 i 10 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1336 ze zm.) – dalej "u.o.o.p.", po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. (dalej "Wnioskodawca" lub "Skarżący") w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew rosnących w pasie drogowym ul. [...] w M. na nieruchomości nr [...]
I. zezwolił Wnioskodawcy na usunięcie z pasa drogowego ul. [...] w M. z nieruchomości nr [...] następujących drzew:
1. jesion wyniosły o obw. 110 cm (w terenie oznaczony nr 2)
2. jesion wyniosły o obw. 214 cm (w terenie oznaczony nr 5)
3. jesion wyniosły o obw. 240 cm (w terenie oznaczony nr 13)
4. jesion wyniosły o obw. 250 cm (w terenie oznaczony nr 16)
II. zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 5 i 10 u.o.o.p nie naliczył za ich usunięcie opłat.
III. ustalił termin usunięcia drzew od dnia 16 października do dnia 31 grudnia 2024 roku.
IV. odmówił Wnioskodawcy zezwolenia na usunięcie niżej wymienionych drzew.
1. jesion wyniosły o obwodzie pnia 246 cm (w terenie oznaczony nr 1)
2. jesion wyniosły o obwodzie pnia 244 cm (w terenie oznaczony nr 3)
3. jesion wyniosły o obwodzie pnia 191 cm (w terenie oznaczony nr 4)
4. jesion wyniosły o obwodzie pnia 298 cm (w terenie oznaczony nr 6)
5. jesion wyniosły o obwodzie pnia 198 cm (w terenie oznaczony nr 7)
6. jesion wyniosły o obwodzie pnia 195 cm (w terenie oznaczony nr 8)
7. jesion wyniosły o obwodzie pnia 200 cm (w terenie oznaczony nr 9)
8. jesion wyniosły o obwodzie pnia 211 cm (w terenie oznaczony nr 10)
9. klon zwyczajny o obwodzie pnia 199 cm (w terenie oznaczony nr 11)
10. jesion wyniosły o obwodzie pnia 292 cm (w terenie oznaczony nr 12)
11. klon zwyczajny o obwodzie pnia 233 cm (w terenie oznaczony nr 14)
12. kasztanowiec zwyczajny o obwodzie pnia 269 cm (w terenie oznaczony nr 15)
W motywach rozstrzygnięcia Burmistrz przedstawił przebieg postępowania zapoczątkowany wnioskiem Wnioskodawcy z dnia 30 czerwca 2022 r. Na wstępie uzasadnienia organ przywołał brzmienie normatywnej podstawy rozstrzygnięcia oraz przedstawił kolejne decyzje zapadłe w sprawie. Wskazał, że sprawa rozpatrywana jest ponownie. Decyzja Burmistrza z dnia 28 marca 2023 r. znak: [...], została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 29 maja 2023 r. nr SKO/OS/41.9/457/2023/9896/KS. Kolejna decyzja Burmistrza z dnia 11 września 2023 r. znak: [...] została uchylona decyzją Kolegium z dnia 9 lutego 2024 r. nr SKO.OS/41.9/91/2023/21100/BL.
W następnej kolejności organ I instancji wyjaśnił, że realizując wytyczne zawarte w decyzji Kolegium ponownie przeprowadził oględziny wnioskowanych do wycięcia drzew w dniu 3 kwietnia 2024 r. Podczas oględzin ustalono, iż w pasie drogowym drogi wojewódzkiej [...] ul. [...], na nieruchomości nr [...] rosną wnioskowane drzewa:
1. jesion wyniosły o obwodzie pnia 246 cm, oznaczony nr 1 - stan zdrowotny dobry, drzewo rośnie 35 cm od krawędzi jezdni, widoczny lekki posusz w koronie;
2. jesion wyniosły o obwodzie pnia 110 cm, oznaczony nr 2 - drzewo rośnie 75 cm od krawędzi jezdni, korona szczątkowa pochylona nad linią energetyczną, zły stan fitosanitarny;
3. jesion wyniosły o obwodzie pnia 244 cm, oznaczony nr 3 - stan zdrowotny dobry, rośnie 40 cm od krawędzi jezdni, korona częściowo nad linią energetyczną, ślady po cięciach pielęgnacyjnych;
4. jesion wyniosły o obwodzie pnia 191 cm, oznaczony nr 4 - stan zdrowotny dobry, posusz fizjologiczny w koronie, rośnie 40 cm od krawędzi jezdni;
5. jesion wyniosły o obwodzie pnia 214 cm, oznaczony nr 5 - korona jednostronna pochylona nad linią energetyczną, widoczny posusz, rośnie 75 cm od krawędzi jezdni;
6. jesion wyniosły o obwodzie pnia 298 cm, oznaczony nr 6 - stan zdrowotny dobry, ubytek wgłębny u podstawy pnia, rośnie 50 cm od krawędzi jezdni, korona w bliskiej odległości od słupa energetycznego i latarni;
7. jesion wyniosły o obwodzie pnia 198 cm, oznaczony nr 7 - stan zdrowotny dobry, rośnie 60 cm od krawędzi jezdni;
8. jesion wyniosły o obwodzie pnia 195 cm, oznaczony nr 8 - stan zdrowotny dobry, rośnie 45 cm od krawędzi jezdni;
9. jesion wyniosły o obwodzie pnia 200 cm, oznaczony nr 9 - stan zdrowotny dobry, rośnie 45 cm od krawędzi jezdni;
10. jesion wyniosły o obwodzie pnia 211 cm, oznaczony nr 10 - stan zdrowotny dobry, rośnie 40 cm od krawędzi jezdni, ślady po cieciach pielęgnacyjnych;
11. klon zwyczajny o obwodzie pnia 199 cm, oznaczony nr 11 - stan zdrowotny dobry, rośnie 70 cm od krawędzi jezdni;
12. jesion wyniosły o obwodzie pnia 292 cm, oznaczony nr 12 - stan zdrowotny dobry, rośnie 50 cm od krawędzi jezdni;
13. jesion wyniosły o obwodzie pnia 240 cm, oznaczony nr 13 - zły stan fitosanitarny, rośnie na zboczu drogi na lekkim wzniesieniu 30 cm od krawędzi jezdni, ubytek ze zgnilizną, wokół ubytku widoczne ślady żerowania szkodników, brunatny rozkład drewna, widoczny system korzeniowy;
14. klon zwyczajny o obwodzie pnia 233 cm, oznaczony nr 14 - stan zdrowotny dobry, rośnie 70 cm od krawędzi jezdni, część korony rośnie nad linią energetyczną;
15. kasztanowiec zwyczajny o obwodzie pnia 269 cm, oznaczony nr 15 - stan zdrowotny dobry, widoczne ślady po licznych cięciach pielęgnacyjnych;
16. jesion wyniosły o obwodzie pnia 250 cm, oznaczony nr 16 - stan zdrowotny średni, na konarze na wys. około 5 metrów widoczny ubytek wgłębny, rośnie przy samej krawędzi jezdni, korzenie drzewa nachodzą na jezdnię, stwarza zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Podczas oględzin:
- wykonano dokumentację fotograficzną;
- sprawdzono stan zdrowotny drzew;
- zmierzono obwody drzew;
- ustalono termin wycinki;
- stwierdzono, iż drzewa ujęte następnie w pkt I decyzji są w złym stanie zdrowotnym i stwarzają zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego, zaś drzewa ujęte w pkt IV decyzji są w dobrym stanie zdrowotnym i nie stwarzają zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, stanowią okazy o wartości przyrodniczej i krajobrazowej.
Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wskazał również na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew, a także na wynikający z art. 74 Konstytucji RP obowiązek ochrony środowiska rozwinięty w przepisach ustawy o ochronie przyrody. Rozważając możliwość rekompensowania uszczerbku przyrodniczego uznał, że usunięcie zdrowych, wieloletnich, prawidłowo wykształconych drzew o niezachwianej statyce, spowoduje niewątpliwie bardzo duży uszczerbek w przyrodzie, a odnosząc się do badań naukowych podał, że ilość wytwarzanego tlenu w ciągu godziny (1200 litrów tlenu) przez 100-letni buk, można zrównoważyć dopiero posadzeniem około 2700 młodych drzew. Nadto aleje przydrożne w krajobrazie pełnią rolę ważnych korytarzy i siedlisk dla wielu gatunków, zwłaszcza owadów, ptaków i nietoperzy. Dalej ustalił, że objęte decyzją drzewa mają prawidłowo wykształcone korony o pełnym ulistnieniu, brak zmian chorobowych na pniach, są to drzewa o bardzo dużych walorach przyrodniczych i krajobrazowych. Potencjalne zagrożenie nie jest i nie może być wystarczającym powodem, aby usuwać drzewa wzdłuż dróg. Na odcinku ok. 1 km droga [...] przebiega przez sołectwo M. i niemalże na całej jego długości, w pasie drogowym, rosną duże, okazałe drzewa. Pełnią one bardzo ważna funkcję w procesie oczyszczania gleby i wody czy kształtowania lokalnych warunków wodnych oraz mikroklimatu. Dają cień dla podróżujących ciągami komunikacyjnymi. Pełnią również istotną funkcję społeczną i kulturową.
W odniesieniu do argumentu Wnioskodawcy o zawężaniu skrajni drogowej organ I instancji wskazał na konieczność wykonania cięć pielęgnacyjnych korony zgodnie z zasadami chirurgii drzew. Drzewa nie stwarzają zagrożenia dla ruchu drogowego. Ulica [...] w miejscu, w którym rosną przedmiotowe drzewa stanowi prosty odcinek, bez łuków i zakrętów, drzewa nie ograniczają widoczności, a więc argument o ograniczeniu widoczności ruchu innych użytkowników dróg co mogłoby zwiększać ryzyko wypadku, jest bezpodstawny. Ponadto organ I instancji podkreślił, że nie stwierdził, aby systemy korzeniowe przedmiotowych drzew powodowały rozsadzenia nawierzchni, na jezdni nie widać wybojów czy dziur, nie może to być przyczyną utraty panowania nad pojazdem i wypadku. Wycinka nie jest jedyną metodą poprawy bezpieczeństwa jazdy na drogach z rosnącymi blisko jezdni drzewami. Istnieją inne środki, takie jak instalacja barier energochłonnych, oznakowanie drzew tablicami odblaskowymi lub obniżenie dopuszczalnej prędkości. W ocenie organu I instancji obecność drzew przydrożnych skłania kierowców do ostrożniejszej jazdy, co wykazały liczne badania naukowe. Wskazał, że przepisy umożliwiają sadzenie nowych drzew w odległości 3 m od krawędzi jezdni, dopuszczając jednocześnie utrzymywanie istniejących zadrzewień nawet wtedy, gdy rosną bliżej.
Wnioskodawca w dniu 9 lipca 2024 r. złożył odwołanie wnosząc o uchylenie pkt IV decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podkreślił, że przyczyną ubiegania się o zezwolenie na wycinkę drzew z pasa drogowego jest potrzeba zagwarantowania bezpieczeństwa jednostkom - uczestnikom ruchu drogowego, poprzez fizyczne usunięcie zagrożenia dla życia i zdrowia tych jednostek, w drodze decyzji zezwalającej na wycinkę drzew usytuowanych przy jezdni, a bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego powinno być najważniejszym powodem usunięcia drzew. Zaznaczył, że jedna z radnych Rady Miasta M. oraz mieszkańcy ul. [...] wielokrotnie zwracali się do niego z prośbami o wycinkę objętych wnioskiem drzew z obawy o życie, zdrowie, a także mienie, ponieważ drzewa rosną nie tylko blisko krawędzi jezdni, ale także domów mieszkalnych i ogrodzeń. Ze względu na swoje rozmiary, w przypadku przewrócenia się drzewa mogą spowodować straty także w mieniu mieszkańców ul. [...]) co może mieć miejsce przy coraz częściej występujących anomaliach pogodowych i wichurach.
W uzasadnieniu przywołał także § 78 ust. 1, ust. 2 pkt 6, § 79 ust. 1, § 80 ust. 1 pkt 2 oraz § 113 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1518) i dalej "rozporządzenie MI" odnoszące się do "strefy bez przeszkód".
Wnioskodawca wskazał, że zasada kształtowania bezpiecznego otoczenia dróg w Polsce jest jednym z najistotniejszych założeń nowych wymagań technicznych w drogownictwie. Tym samym droga powinna zapewniać odpowiednie poziomy bezpieczeństwa i sprawności ruchu użytkownikom, dla których jest przeznaczona. Zdaniem Wnioskodawcy w sprawie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, rozstrzygnięcie ma cechy dowolności, gdyż nie zostały w nim należycie uwzględnione interesy społeczne - zwłaszcza poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego. Końcowo zwrócił uwagę, że jego zadaniem jest zapewnienie bezpieczeństwa uczestnikom ruchu drogowego, właściwej eksploatację i utrzymania dróg wojewódzkich, jak również dbałości w przypadku sytuacji kryzysowych. Brak zgody na wycinkę przedmiotowych drzew będzie skutkować dalszym pogłębiającym się realnym zagrożeniem bezpieczeństwa dla uczestników ruchu drogowego, zatem wina i odpowiedzialność odszkodowawcza za ewentualne skutki powyższego nie powinna obciążać Wnioskodawcy.
Po rozpoznaniu odwołania Kolegium decyzją z dnia 26 sierpnia 2023 r., nr SKO/OS/41.9/533/2024/13244/KK, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie, przedstawił stan prawny odnoszący się do przedmiotu objętego decyzją, wyjaśnił w powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych charakter uznaniowy tego rodzaju decyzji, stwierdzając po dokonanej analizie, że organ I instancji nie przekroczył granic swobodnego uznania administracyjnego oraz zastosował się do wytycznych Kolegium zawartych w poprzednich jego decyzjach, w tym m.in. w decyzji Kolegium z dnia 9 lutego 2024 r., nr SKO.OS/41.9/91/2023/21100/BL.
W ocenie Kolegium, organ I instancji w sposób wyczerpujący rozważył interes Wnioskodawcy i na podstawie zgromadzonej dokumentacji jak również oględzin w terenie uznał, iż drzewa nie stanowią zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Na podstawie przedłożonych dokumentów oraz oględzin w terenie nie potwierdzono zasadności wniosku w zakresie przyczyny ich usunięcia. Zdaniem Kolegium ocena zasadności przyczyny wniosku o wycięcie drzew wymaga wyważenia interesu społecznego z interesem Wnioskodawcy. Lokalizacja drzew, jak i stan fitosanitarny tych drzew nie dają podstaw do wydania zezwolenia na ich usunięcie. Uwzględnienie wniosku o usunięcie drzew może nastąpić zatem w sytuacji, gdy potrzeba ich usunięcia jest rzeczywista i właściwie umotywowana przez stronę, a więc gdy nastąpiło wyważenie interesu społecznego i ważnego interesu strony. W niniejszej sprawie za przyczynę usunięcia drzew podano ich bliskie położenie od krawędzi jezdni, posusz w koronie drzew oraz wiekowy stan. We wniosku nie opisano żadnych innych powodów wskazujących na konieczność usunięcia drzew. Samo bliskie położenie drzew od krawędzi jezdni nie może stanowić przyczyny ich usunięcia. Zdaniem Kolegium w chwili obecnej nie ma podstaw do wyrażenia zgody na wycinkę przedmiotowych drzew. Orzekające w takich sprawach organy muszą mieć na względzie określone w ustawie o ochronie przyrody cele ochrony drzew i krzewów oraz interes społeczny i słuszny interes obywateli. W interesie społecznym jest natomiast zachowanie jak największej ilości drzew.
Odnosząc się do treści odwołania Kolegium stwierdziło, że nie podzieliło argumentów Wnioskodawcy dotyczących konieczności usunięcia drzew wskazanych we wniosku. Jego zdaniem działanie organu I instancji w tym względzie było prawidłowe. Nie znajduje także uzasadnienia argumentacja Wnioskodawcy w zakresie zagrożenia jakie ma wynikać ze strony przedmiotowych drzew dla bezpieczeństwa jednostek, ich życia i zdrowia. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji wyczerpująco udowodnił, że drzewa są w dobrym stanie zdrowotnym a potencjalne zagrożenie nie jest i nie może być wystarczającym powodem ich usunięcia.
Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc w dniu 26 września 2024 r., sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze podniósł następujące zarzuty naruszenia:
I. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji pomimo tego, iż ta decyzja naruszała następujące przepisy prawa:
1. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 136 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego czego skutkiem było błędne ustalenie, iż stan fitosanitarny przedmiotowych drzew jest dobry i drzewa te nie stanowią zagrożenia dla uczestników ruchu drogowego;
2. naruszenie przepisu art. 83c ust. 3 u.o.o.p. w zw. z art. 86 u.o.o.p., poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieuprawnionym przyjęciu, że brak jest podstaw do zezwolenia Skarżącemu na usunięcie przedmiotowych drzew;
3. naruszenie § 78 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 4 pkt 21 w zw. z § 7 rozporządzenie MI, poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy z przytoczonych przepisów jasno wynika, że strefa bez przeszkód to obszar przylegający do jezdni, którego ukształtowanie i zagospodarowanie ograniczają negatywne skutki wypadków i kolizji drogowych związanych z niekontrolowanym zjechaniem pojazdu z jezdni, co oznacza, że droga powinna zapewniać odpowiednie poziomy bezpieczeństwa i sprawności ruchu użytkownikom, dla których jest przeznaczona;
4. naruszenie § 113 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MI, poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy z przytoczonych przepisów jasno wynika, że zarządca drogi w ramach bieżącego utrzymania podejmuje czynności techniczne i organizacyjne co najmniej w zakresie utrzymania: roślinności w pasie drogowym w sposób, który umożliwia jej prawidłową wegetację oraz uniemożliwia jej negatywny wpływ na drogę w trakcie rozrostu, a w szczególności ingerencję w skrajnię lub ograniczanie widoczności
Stawiając powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji;
2. zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego w wysokości prawem przepisanej.
W uzasadnieniu wskazał, że organ odwoławczy nie odniósł się do twierdzeń i argumentacji Skarżącego zawartych w treści odwołania, a stanowisko sprowadza się do powielenia twierdzeń organu pierwszej instancji. Jego zdaniem z treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że wnioskowane do wycinki drzewa rosną w pasie zieleni w bardzo bliskiej odległości od chodnika i jezdni niszcząc chodnik swym systemem korzeniowym. Przedmiotowe drzewa rosną w odległościach zaledwie 45 cm, 50 cm, 60 cm od krawędzi jezdni. Skarżący przywołał przepisy rozporządzenia MI i wskazał, że zgodnie z nimi drzewa znajdujące się w odległości od 45 cm do 60 cm od krawędzi jezdni uniemożliwiają ustanowienie strefy bez przeszkód w skrajni jezdni. Samo wykonanie zabiegów polegających na usunięciu gałęzi, będzie bowiem niewystarczające celem zapewnienia wzdłuż drogi strefy wolnej od przeszkód. Ze względu na wielkość drzew oraz ich bardzo bliskie położenie od skraju jezdni koniecznym byłoby bowiem usunięcie w tym celu ponad 30% korony co też zgodnie z art. 87a ust. 5 u.o.o.p. jest równoznaczne z uszkodzeniem drzewa. Nadto bliskie usytuowanie drzew od skraju jezdni uniemożliwia zapewnienie ograniczenia skutków kolizji drogowych skutkujących niekontrolowanym zjechaniem pojazdu z jedni. Przy tak blisko umiejscowionych drzewach, każdy pojazd, który zjedzie z jezdni z pewnością uderzy bowiem w jedno z przedmiotowych drzew.
Zdaniem Skarżącego organy obu instancji nie dokonały ważenia interesów i zaniechały przeprowadzenia rozważań dotyczących konieczności ochrony zdrowia i życia ludzkiego, przeważającej w tym konkretnym przypadku nad ochroną przyrody. Skarżący podkreślił, iż ochrona przyrody nie powinna być realizowana z wykorzystaniem nadmiernie intensywnego instrumentarium stwarzającego zagrożenie dla bezpieczeństwa osób i ich mienia. W jego ocenie wartość w postaci ochrony życia i zdrowia ludzkiego stanowi dobro wyższej rangi niż dobro w postaci ochrony przyrody.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie, nie podzielił żadnego z podniesionych zarzutów skargi. Wskazał, iż hipotetyczne zagrożenie nie mogło w ocenie Kolegium uzasadniać wycięcia przedmiotowych drzew.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać na regulację art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", stosownie do której sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzona zgodnie z kryterium legalności kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji publicznej jest zgodne z prawem. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Kolegium z dnia 26 sierpnia 2024 r., Nr SKO.OS/41.9/533/2024/13244/KK utrzymująca w mocy decyzję zawartą w pkt. IV sentencji decyzji Burmistrza M. z dnia 2 lipca 2024 r., nr [...], którą odmówiono wydania na rzecz Skarżącego zezwolenia na usunięcie 12 sztuk drzew rosnących w pasie drogowym ul. [...] w M., na nieruchomości oznaczonej geodezyjnie nr [...]. Zaskarżona decyzja w zakresie pkt od I do III stała się ostateczna.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, a w szczególności art. 83 ust. 1 u.o.o.p., zgodnie z którym zasadą jest, że usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia. Natomiast zgodnie z art. 83c ust. 1 u.o.o.p. organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu przed jego wydaniem dokonuje oględzin w zakresie występowania w ich obrębie gatunków chronionych.
W rozpatrywanej sprawie, w treści wniosku złożonego dnia 30 czerwca 2022 r. o wyrażenie zgody na usunięcie drzew, Skarżący wskazał, że wnosi o wydanie zgody na usunięcie 16 szt. drzew określonych w załączniku do złożonego wniosku – inwentaryzacji zieleni na drodze [...], ul. [...] w M., na nieruchomości oznaczonej geodezyjnie nr [...], w tym m.in. 12 sztuk drzew objętych niniejszym postępowaniem. W treści wniosku Wnioskodawca nie wyraził zgody na nakładanie w decyzji obowiązku nasadzeń zastępczych i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Decyzją z dnia 2 lipca 2024 r. organ w pkt I decyzji – zezwolił na usunięcie 4 drzew natomiast w pkt IV decyzji omówił zgody na wycięcie 12 drzew. Stosownie do treści przywołanego wyżej art. 83c ust. 1 u.o.o.p., w toku ponownie prowadzonego postępowania organ przeprowadził oględziny w dniu 3 kwietnia 2024 r., Podczas oględzin wykonano dokumentację fotograficzną, sprawdzono stan zdrowotny drzew i zmierzono ich. Oględziny wykazały w stosunku do drzew ujętych w pkt I decyzji, że są one w złym stanie zdrowotnym i stwarzają zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego, zaś drzewa ujęte w pkt IV decyzji są w dobrym stanie zdrowotnym i nie stwarzają zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego, stanowią okazy o wartości przyrodniczej i krajobrazowej.
Po tak przeprowadzonym postępowaniu dowodowym organ pierwszej instancji nie znalazł podstaw do wydania decyzji zgodnie z wnioskiem, który obejmował 16 drzew. Organ I instancji wyraził jedynie zgodę na usunięcie 4 drzew, określił termin ich wycięcia i nie naliczył opłat za ich usunięcie.
Sąd zauważa, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przewidziane w art. 83 ust. 1 u.o.o.p. zezwolenie na wycięcie drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 691/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 358/14). Usprawiedliwiona na tle powyższego pozostaje dokonana przez organ odwoławczy ocena, że analiza okoliczności rozpoznawanej sprawy przez organ I instancji uzasadniała odmowe wydania zezwolenia i nie przekroczyła granic swobodnego uznania administracyjnego. Decyzja w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew pozostaje w granicach uznania administracyjnego, a organ rozpoznający sprawę powinien rozważyć, które spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym wypadku celowe (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 691/18). Uznanie administracyjne nie pozwala jednak na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje spełnienia każdego żądania obywatela (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 535/16). Kontrola sądów administracyjnych nie może natomiast odbierać organowi prawa do takiego uznania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 1501/19). W zakresie wydanej decyzji uznaniowej organ związany jest zarówno przepisami jak i celem określonej regulacji, natomiast zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 5 cyt. ustawy celem ochrony przyrody jest ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień. Art. 4 stanowi, że obowiązkiem organów administracji publicznej, osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych jest dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym. Jak wynika z przywołanych powyżej przepisów, a także art. 83 i następnych ustawy o ochronie przyrody, zasadą jest ochrona drzew i ich zachowanie, jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody. Ustawodawca pozwala na odstąpienie od tej zasady jedynie w określonych przypadkach, gdy interes publiczny, reprezentowany przez wartość przyrodniczą drzewa, będzie kolidował z realizacją innego interesu, którego aksjologiczny ładunek jest wyższy" (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 292/18). Analiza akt sprawy doprowadziła do wniosku, że wskazane wymagania zostały w przedmiotowej sprawie prawidłowo zidentyfikowane przez organy administracji publicznej i zweryfikowane w postępowaniu wyjaśniającym, uzasadniając zapadłą decyzję.
Odnosząc się do ważenia interesu, Sąd uznaje za własne prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, w którym przyjmuje się, iż "interes społeczny i interes obywateli jest tożsamy z zasadami ochrony przyrody i podlega silnej ochronie konstytucyjnej" (art. 5 Konstytucji RP, art. 74 Konstytucji RP, zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 807/19). Sąd nie ma wątpliwości, że zachowanie bezpieczeństwa użytkowników ruchu drogowego leży w interesie publicznym, jednakże na gruncie rozpoznawanej sprawy zagrożenie, o którym mowa w treści wniosku nie zostało potwierdzone w toku przeprowadzonych w sprawie czynności. Z protokołów oględzin, przeprowadzonych w sprawie kilkakrotnie, nie wynikają wskazywane przez Skarżącego zagrożenia dla uczestników ruchu drogowego dla wnioskowanego odcinka drogi wojewódzkiej w odniesieniu do 12 sztuk drzew objętych postępowaniem organów orzekających w sprawie. Co istotne, okoliczności te nie uległy zmianie przez okres kolejnych dwóch lat od dnia przeprowadzenia pierwszych oględzin w sprawie.
Zwrócić należy również uwagę na zakaz usuwania, niszczenia i uszkadzania zadrzewień przydrożnych, wynikający z przepisu art. 39 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.). Jak zasadnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 1 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1603/22 podmioty odpowiedzialne za zarządzanie drogami jak i ochronę środowiska każdorazowo powinny podejmować wszelkie możliwe czynności, które zapewnią bezpieczeństwo na drogach, przy zachowaniu przydrożnych zadrzewień i dlatego usunięcie drzewa - jako rozwiązanie najdalej idące i nieodwracalne, powinno być stosowane w ostateczności, a w szczególności dotyczyć drzew obumarłych, wiatrołomów lub posiadających wady budowy istotne dla statyki. Na gruncie rozpatrywanej sprawy przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło, aby objęte wnioskiem drzewa należały do takich przypadków. Zasadnie w tym kontekście organy zwróciły uwagę na obowiązek spoczywający na zarządcy w zakresie utrzymania roślinności w pasie drogowym w sposób, który umożliwia jej prawidłową wegetację oraz uniemożliwia jej negatywny wpływ na drogę w trakcie rozrostu, a w szczególności ingerencję w skrajnię lub ograniczanie widoczności (§ 113 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MI).
Sąd nie dopatrzył się podnoszonych naruszeń przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w tym przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (zarzut nr 1 petitum skargi). Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania, w tym prawidłowego zastosowania przepisów określających zasady związane z gromadzeniem dowodów, ich oceną oraz uzasadnieniem wydanych decyzji.
Materiał dowodowy nie wymagał w ocenie Sądu uzupełnienia, także Skarżący nie sformułował wniosków dowodowych na poparcie wskazanego stanowiska.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał motywy, którymi kierował się przy jej podejmowaniu, w zaskarżonej decyzji wielokrotnie odwoływał się do stanu faktycznego sprawy i do norm prawnych mających w niej zastosowanie, na tym tle Sąd nie dopatrzył się naruszeń. Uzasadnienia zaskarżonych decyzji spełniają rygory uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji określone w art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 83c ust. 3 w zw. z art. 86 ustawy o ochronie przyrody poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieuprawnionym przyjęciu, że brak jest podstaw do zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew (zarzut nr 2 petitum skargi). Jak stanowi przywołany przepis art. 83c ust. 3 wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu. Organ bierze jednak wskazaną możliwość pod uwagę "jedynie wówczas, gdy już zdecydował, że drzewo zostanie usunięte, a do oceny pozostaje, czy zrekompensować powstały w ten sposób ubytek poprzez nowe nasadzenia" (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 292/18).
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego. Natomiast przesłanki mające uzasadniać interes Wnioskodawcy nie zostały wykazane w stopniu pozwalającym na przyjęcie odmiennego rozstrzygnięcia.
Nietrafiony pozostawał również zarzut naruszenia § 78 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 4 pkt 21 w zw. z § 7 rozporządzenia MI, poprzez ich niezastosowanie (zarzut nr 3 petitum skargi) oraz zarzut naruszenia § 113 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MI (zarzut nr 4 petitum skargi). Nie może bowiem budzić wątpliwości, że przywołana regulacja, podobnie jak uprzednio obowiązujący § 53 ust. 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, odnosi się do dróg nowo budowanych oraz ewentualnie do nowych nasadzeń prowadzonych w pasie drogi. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w tym przedmiocie w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1603/22 i z dnia 8 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1598/22 (oraz w powołanym tam uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 255/20). Skutkiem zaproponowanej przez Skarżącego wykładni byłaby konieczność usunięcia ogromnej ilości drzew rosnących w pasach drogowych. Sąd przekonuje również argumentacja organu I instancji dotycząca zasadności stosowania dodatkowych zabezpieczeń, w postaci "instalacja barier energochłonnych, oznakowanie drzew tablicami odblaskowymi lub obniżenie dopuszczalnej prędkości" (str. 9 uzasadnienia decyzji organu I instancji). Jak stanowi § 26 aktualnie obowiązującego rozporządzenia, droga, na której prędkość dopuszczalna wynosi więcej niż 50 km/h, powinna mieć strefę bez przeszkód. Jeżeli nie można zaprojektować strefy bez przeszkód, projektuje się barierę ochronną. Przepis art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.) przewiduje natomiast możliwość zmniejszenia prędkości dopuszczalnej, jeżeli przemawiają za tym warunki bezpieczeństwa ruchu na drodze lub jej odcinku.
Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący przeprowadził jakiekolwiek rozważania co do możliwości zastosowania innych niż wycinka rozwiązań minimalizujących ewentualne obawy o bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego, w tym wyżej wymienionych.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy trafnie stwierdził, jak tego wymagają przepisy ustawy o ochronie przyrody, brak podstaw do usunięcia drzew w oparciu o wyniki przeprowadzonego postępowania.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącego w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.