II SA/GL 135/24

II SA/Gl 135/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Beata Kalaga-Gajewska
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 916
art. 4, art. 5, art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 83d ust. 1, art. 86 ust. 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska,, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Protokolant starszy referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 23 listopada 2023 r. nr SKO.V/428/244/2023 w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza P. z dnia 4 września 2023 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz skarżącego kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 23 listopada 2023 r. nr SKO.V/428/244/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję z 4 września 2023 r. nr [...] wydaną przez Burmistrza P. (dalej "Burmistrz" lub "Organ pierwszej instancji") w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
Organ pierwszej instancji zezwolił Zarządowi Dróg Wojewódzkich w Katowicach (dalej "Skarżący") na usunięcie 16 sztuk drzew o gatunkach i obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm - wskazanych w tabeli, z terenu nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym 1, obręb S., położonej w P. przy ul. [...] (punkt I sentencji decyzji). Burmistrz odmówił wydania zezwolenia na usunięcie z terenu ww. nieruchomości 1 sztuki drzewa gatunku klon zwyczajny o wskazanym obwodzie pnia (punkt II sentencji decyzji). Udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew wskazanych w punkcie I sentencji decyzji zostało uzależnione od zastąpienia ich 8 egzemplarzami drzew liściastych gatunku klon, które należy posadzić w pasie drogowym DW [...] na działce o numerze 2, obręb P., w P. przy ul. [...], zgodnie z mapą stanowiącą załącznik do decyzji (punkt III sentencji decyzji). W decyzji ustalono także termin usunięcia drzew oraz termin nasadzeń zastępczych. Na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4, 5 i 10 ustawy o ochronie przyrody odstąpiono od naliczenia opłat za usunięcie drzew.
Podstawę prawną pierwszoinstancyjnej decyzji stanowiły w szczególności przepisy art. 4, art. 5, art. 10, art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 83d ust. 1, art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (przywołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1336; dalej "u.o.p.") oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (przywołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej "k.p.a.").
W uzasadnieniu decyzji Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że Skarżący wnioskiem z 24 kwietnia 2023 r. wystąpił o udzielenie zezwolenia na usunięcie 17 sztuk drzew z nieruchomości nr 1, obręb S., położonej w P. przy ul. [...]. W toku postępowania Burmistrz ustalił, że 16 drzew objętych wnioskiem nie rokuje szans na dalszy prawidłowy rozwój z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, ponadto zagrażają one bezpieczeństwu ruchu drogowego. W obrębie tych zadrzewień nie stwierdzono obecności gatunków chronionych ani gniazd ptasich. Wobec tego w tym zakresie Skarżącemu udzielono wnioskowanego zezwolenia. Natomiast klon jest w dobrym stanie zdrowotnym w związku z czym w ocenie Burmistrza nie istnieje konieczność jego usunięcia.
Jeśli chodzi o wniosek Skarżącego o odstąpienie od nałożenia obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych to nie mógł on być uwzględniony. Burmistrz wskazał na wartość przyrodniczą i kulturową drzew. Podkreślił, że drzewa przeznaczone do usunięcia rosną w obrębie pozostałości po przydrożnych szpalerach, położonych w sąsiedztwie terenów rolnych oraz zabudowanych. Drzewa te posiadają walory krajobrazowe oraz przyrodnicze, w szczególności jako potencjalny lokalny korytarz ekologiczny. Burmistrz uznał za stosowne wykonanie kompensacji przyrodniczej w formie nasadzeń zastępczych w ilości 8 drzew gatunku klon za 8 drzew przeznaczonych do usunięcia o wskazanych numerach. W przypadku kolejnych 8 drzew o wskazanych numerach odstąpiono od wyznaczenia nasadzeń zastępczych. Jeśli chodzi o miejsce nasadzeń zastępczych to w trakcie oględzin ustalono, że działka nr 2, obręb P., ma około 3,3 m szerokości i znajduje się około 3,2 m od krawędzi jezdni. Jest to działka stanowiąca pas drogowy DW [...]. Nieruchomość ma regularny kształt o powierzchni około 2300 m2. Wskazane miejsce wykonania nasadzeń zastępczych nie koliduje z obecną infrastrukturą techniczną. Działka jest oddzielona głębokim rowem od krawędzi jezdni. Proponowana lokalizacja wykonania nasadzeń zastępczych nie będzie stanowić zagrożenia dla bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego. Nasadzenia te nie będą ograniczały wymaganego pola widoczności, skrajni drogi oraz nie będą utrudniać utrzymania drogi.
Burmistrz badając możliwość wykonania nasadzeń zastępczych posiłkował się badaniami wykonanymi w latach 1998-2002 w ramach projektu Roadside Infrastructure for Safer European Roads (tłum. Infrastruktura Pobocza dla Bezpieczeństwa Europejskich Dróg), dalej "RISER", i stwierdził, że możliwe jest wykonanie nasadzeń zastępczych przy zachowaniu odległości od skrajni jezdni większej niż wskazana w badaniach RISER. Ponadto na przedmiotowym odcinku drogi DW [...] obowiązuje ograniczenie prędkości do 50 km/h.
Ze względu na zlokalizowanie nasadzeń zastępczych w sąsiedztwie terenów rolnych oraz w celu zminimalizowania wpływu drzewa na jezdnię (ograniczenie skrajni jezdni, niszczenie drogi przez korzenie drzewa) proponowanym gatunkiem jest klon pospolity o kolumnowej koronie, zaokrąglającej się z wiekiem. Zdaniem Organu pierwszej instancji wykonanie nasadzeń zastępczych nie jest sprzeczne z zasadami celowości i oszczędności określonymi w ustawie z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Za nasadzeniami zastępczymi przemawia interes publiczny.
W odwołaniu od decyzji Skarżący zakwestionował prawidłowość rozstrzygnięcia Burmistrza. Wskazał, że wnioskowane do usunięcia drzewa stanowią realne zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, ludzi i mienia. Burmistrz nie powinien w decyzji nakładać fakultatywnych warunków ich usunięcia. Skarżący kwestionuje wskazane w decyzji miejsce dokonania nasadzeń zastępczych. Dosadzenie drzew w pasie drogowym DW [...] (na działce nr 2 znajduje się już duża ilość drzew) nie sprzyja poprawie bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego. Skarżący zaznaczył, że w pasie drogowym DW [...] nie przewidziano nowych nasadzeń. Szerokość pasów drogowych nie pozwala na nasadzenie nowych drzew bez stworzenia zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego i pieszego. Burmistrz nie wyjaśnił na jakiej podstawie uznał, że nasadzone drzewa nie będą stanowić zagrożenia dla bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego. Bezpieczeństwo takie jest zapewnione tylko wówczas, gdy odległość drzewa od krawędzi jezdni lub chodnika dla pieszych będzie równa co najmniej docelowej jego wysokości. Skarżący podkreślił, że nie tylko drzewa w złym stanie fitosanitarnym stwarzają zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego, ale także zdrowe drzewa, które rosną blisko krawędzi jezdni. Skarżący zwrócił uwagę na zapisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1518; dalej "rozporządzenie z 24 czerwca 2022 r."), w szczególności w kontekście tzw. strefy bez przeszkód. Skarżący podkreślił, że nie można przedkładać dobra jakim jest życie ludzkie nad dobrem w postaci ochrony przyrody.
Zaskarżoną obecnie decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję Organu pierwszej instancji uznając zarzuty odwołania za niezasadne. Po analizie materiału dowodowego Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Burmistrza jest prawidłowa i zasługuje na pozostawienie w obrocie prawnym. Organ pierwszej instancji uzasadniając nałożenie obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych w sposób obszerny, szczegółowy przedstawił wartość przyrodniczą, kulturową i funkcję koniecznych nasadzeń. W ocenie Kolegium proponowana lokalizacja nasadzeń zastępczych nie stwarza zagrożenia dla ruchu drogowego. Jak wynika z załączonej do decyzji mapy ul. [...] w miejscu, w którym mają być dokonane nasadzenia stanowi prosty odcinek, bez łuków i zakrętów, co pozwala uznać, że nasadzone drzewa nie będą ograniczały widoczności. Należy także zauważyć, że istnieją także inne metody poprawy bezpieczeństwa na drogach, jak ograniczenie prędkości czy instalacja barier energochłonnych. Zdaniem Kolegium nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Przywołane przez Skarżącego rozporządzenie nie zawiera zakazu dokonywania nasadzeń.
Skarżący zaskarżył decyzję Kolegium w całości i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu pierwszej instancji. Ponadto o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżący sformułował zarzuty naruszenia:
1) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego skutkiem było pominięcie przy wydawaniu decyzji faktu, iż wnioskowane do wycinki drzewo klon zwyczajny stanowi bezpośrednie zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego;
2) art. 83c ust. 3 u.o.p. w związku z art. 86 u.o.p. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieuprawnionym przyjęciu, że brak jest podstaw do zezwolenia Skarżącemu na usunięcie drzewa, tj. klonu zwyczajnego;
3) art. 83c ust. 3 u.o.p. w związku z art. 86 u.o.p. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieuprawnionym przyjęciu, że z przywołanych przepisów wynika obowiązek nasadzeń zastępczych;
4) art. 83c ust. 4 u.o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku rozważenia wszystkich przesłanek, które organ winien wziąć pod uwagę nakazując dokonanie nasadzeń zastępczych w ramach uznania administracyjnego;
5) § 78 ust. 2 pkt 6 w związku z § 4 pkt 21 w związku z § 7 rozporządzenia z 24 czerwca 2022 r. poprzez ich niezastosowanie i całkowite pominięcie wymogów regulujących skrajnię strefy bez przeszkód.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że Kolegium w żaden sposób nie odniosło się do zarzutów Skarżącego podniesionych w odwołaniu. Pominięto zły stan zdrowotny drzewa gatunku klon zwyczajny i bezzasadnie odmówiono udzielenia zezwolenia na jego usunięcie. Drzewo to zamiera, posiada posusz, rośnie między ogrodzeniem a rowem w gęstym szpalerze, od strony zabudowań znajduje się linia energetyczna.
Organ nie dokonał ważenia interesów i zaniechał przeprowadzenia rozważań dotyczących konieczności ochrony zdrowia i życia ludzkiego, przeważającej w tym konkretnym przypadku nad ochroną przyrody.
Z brzmienia art. 83c ust. 3 u.o.p. jak również z art. 86 u.o.p. nie wynika, by z brakiem opłat za usunięcie drzewa był połączony obowiązek dokonania nasadzeń zastępczych.
Kolegium rozpoznając odwołanie winno odnieść się do zarzutów Skarżącego, a nie jedynie poprzestać na przyjęciu argumentacji Organu pierwszej instancji. Tymczasem Skarżący w toku postępowania konsekwentnie podnosił, że nakładanie obowiązku nasadzania kolejnych drzew w pasie drogowym w miejsce usuwanych, nie sprzyja poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego, uniemożliwiając likwidację tzw. twardego otoczenia drogi.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, i polega na zbadaniu, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa materialnego i procesowego. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, sąd dokonuje oceny wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).
Działając w granicach tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c ) w związku z art. 135 p.p.s.a. skutkowało ich uchyleniem.
Zaskarżoną decyzją Kolegium uznało za prawidłową decyzję Burmistrza, zgodnie z którą zezwolono Skarżącemu na usunięcie bez opłat 16 sztuk drzew (zgodnie z wnioskiem), odmówiono wydania zezwolenia na usunięcie 1 sztuki drzewa klon zwyczajny (nie uwzględniono wniosku), a jednocześnie nałożono na Skarżącego obowiązek dokonania nasadzeń zastępczych w ilości 8 sztuk drzew w pasie drogowym drogi DW [...].
Skarżący kwestionuje prawidłowość ustaleń organów co do stanu faktycznego sprawy, czego skutkiem była odmowa wydania zezwolenia na usunięcie 1 sztuki drzewa klon zwyczajny oraz nałożenie obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych.
Przechodząc do oceny legalności kontrolowanych decyzji należy wskazać, że zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu zawiera m. in. przyczynę zamierzonego usunięcia drzewa lub krzewu, oraz wskazanie czy usunięcie wynika z celu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 83b ust. 1 pkt 7 u.o.p.). Zezwolenie na usunięcie drzewa w pasie drogowym drogi publicznej, z wyłączeniem obcych gatunków topoli, wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (art. 83a ust. 2a u.o.p.). Uzgodnienia takiego dokonuje się w trybie art. 106 k.p.a., przy czym niewyrażenie stanowiska w terminie 30 dni, a w przypadku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - 60 dni, od dnia otrzymania projektu zezwolenia, o którym mowa w ust. 2a i 3, przez organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska, uznaje się za uzgodnienie zezwolenia (art. 83a ust. 6 u.o.p.). Stosownie do art. 83c ust. 3 u.o.p. wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu. Zgodnie zaś z ust. 4 tego przepisu organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu: 1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie; 2) wartość kulturową; 3) walory krajobrazowe; 4) lokalizację.
Wskazać należy, że przepis art. 83 u.o.p. nie określa wprost przesłanek wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu. Tym samym udzielenie bądź odmowa udzielenia zezwolenia odbywa się w ramach uznania administracyjnego. Także stosując art. 83c ust. 3 i ust. 4 u.o.p. organy orzekają w ramach uznania administracyjnego, o czym świadczy użyty w art. 83c ust. 3 u.o.p. zwrot "może być uzależnione". Oznacza to, że nałożenie obowiązku nasadzeń zastępczych przez organ wydający zezwolenie ma charakter fakultatywny. Wnioskowanie zaś o odstąpienie przez organ od nałożenia obowiązku nasadzeń zastępczych nie jest dla niego wiążące. Jednocześnie w przepisie art. 83c ust. 4 u.o.p. sprecyzowano kryteria, które organ właściwy do wydania zezwolenia bierze pod uwagę orzekając o obowiązku nasadzeń zastępczych. Są nimi w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu: wartość przyrodnicza, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnia krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie; wartość kulturowa; walory krajobrazowe i lokalizacja. Kryteria te nie stanowią katalogu zamkniętego, bowiem ustawodawca w art. 83c ust. 4 u.o.p. podkreślił, że należy je wziąć pod uwagę "w szczególności".
Uznaniowy charakter decyzji w sprawie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu nie zezwala jednak organowi na całkowitą i niekontrolowaną swobodę w rozstrzyganiu sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że organ jest szczególnie związany zasadami ogólnymi unormowanymi w rozdziale 2 k.p.a. (zasady ogólne). Organ powinien zatem podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy. Organ zobowiązany jest zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania oraz stworzyć stronie warunki do wypowiedzenia się, jeszcze przed wydaniem decyzji, co do zebranego materiału dowodowego (art. 10 § 1 k.p.a.), jak również wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Decyzję wydawaną w ramach uznania administracyjnego musi poprzedzić wszechstronna ocena okoliczności istniejących w danej (konkretnej sprawie), dokonana na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego uprawniającej do przyjęcia prawidłowych ustaleń i załatwienia sprawy w sposób wymagany w k.p.a., w tym z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (por. wyrok NSA z 28 lutego 2023 r., III OSK 6980/21, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Decyzja wydana w warunkach uznania administracyjnego nie może być więc decyzją dowolną. Organ winien wykazać, że w konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie.
Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do okoliczności sprawy należy wskazać, że Skarżący we wniosku z 24 kwietnia 2023 r. o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew wskazał na zły stan zdrowotny drzewa oznaczonego numerem 16 (klon zwyczajny), jego lokalizację (pomiędzy ogrodzeniem a rowem w gęstym szpalerze, od strony zabudowań znajduje się linia energetyczna) oraz zagrożenie dla bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego, ludzi i mienia jako na przyczyny uzasadniające jego usunięcie. Organ pierwszej instancji uznał, że ww. drzewo jest w dobrym stanie zdrowotnym w związku z czym nie istnieje konieczność jego usunięcia. Burmistrz nie ustalił i nie rozważył pozostałych, wskazywanych przez Skarżącego przyczyn zamierzonego usunięcia drzewa. Okoliczność, że drzewo jest w dobrej kondycji zdrowotnej nie oznacza, że nie stwarza ono zagrożenia dla uczestników ruchu drogowego, ludzi i mienia. Zarówno Organ pierwszej instancji, jak również Organ odwoławczy zaniechały dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia kwestii podnoszonej przez Skarżącego we wniosku o wydanie zezwolenia, tj. zagrożenia dla uczestników ruchu drogowego, ludzi i mienia jakie wynika ze stanu zdrowotnego i lokalizacji drzewa oznaczonego numerem 16.
Podkreślić należy, że w przypadku decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa kluczowe znaczenie ma rozważenie czy zgoda na usunięcie danego drzewa jest w realiach danej sprawy racjonalnie uzasadniona innymi wartościami określonymi w Konstytucji RP i ustawach. Chodzi tu w szczególności o zasadę zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji RP) oraz ochronę życia i zdrowia ludzi (art. 38 Konstytucji RP), a także ochronę prawa własności, w tym prawa do zabudowy (art. 64 Konstytucji RP). Potrzeba ochrony życia i zdrowia ludzi, na którą wprost powołał się we wniosku Skarżący, jest wprost przewidziana również w przepisach u.o.p.. W szczególności potrzeba ta może uzasadniać niszczenie roślin (art. 125 pkt 9 u.o.p.), wartość tę wskazano również w aspekcie zwolnienia od opłat za wycięcie drzew (art. 86 ust. 1 pkt 4 i pkt 5 u.o.p.).
Słusznie zatem zarzuca Skarżący, że organy orzekające w sprawie nie przeanalizowały okoliczności wskazanych we wniosku i nie zebrały dowodów pozwalających na wydanie rozstrzygnięcia w zakresie odmowy wydania zezwolenia na usunięcie drzewa oznaczonego numerem 16.
Odnośnie orzeczonego w decyzji pierwszoinstancyjnej obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych należy wskazać, że stosownie do art. 83c ust. 4 u.o.p. organy powinny wziąć pod uwagę dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie organy powinny wyjaśnić czy oprócz miejsca wskazanego w decyzji (pas drogowy DW [...]) były dostępne inne miejsca do nasadzeń, w szczególności poza pasem drogowym. Z uzasadnienia decyzji Organu pierwszej instancji wynika, że dokonano pomiarów technicznych oraz oględzin krajobrazowych miejsc, w których możliwe jest dokonanie nasadzeń zastępczych. W aktach sprawy brak jest jednak jakiegokolwiek dowodu na tę okoliczność (np. protokołu z oględzin), a z uzasadnienia decyzji nie wynika dlaczego Burmistrz mając możliwość wyboru innych miejsc, zdecydował o wyborze miejsca nasadzeń wskazanego w decyzji.
Zwrócić uwagę należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie nasadzeń zastępczych wymaga wzięcia pod uwagę także cech i wartości usuwanego drzewa. Rozważając obowiązek nasadzeń zastępczych organ powinien zatem przeanalizować wartość przyrodniczą usuwanych drzew, w tym rozmiar każdego z wnioskowanych do usunięcia drzew, funkcje, jaką drzewa te pełnią w ekosystemie, ich wartość kulturową, walory krajobrazowe i lokalizację. Analiza wyboru nasadzeń zastępczych powinna być przeprowadzona także pod kątem tego, czy dokonanie nasadzeń zastępczych będzie odpowiadało cechom i funkcjom usuwanych drzew, rodzimości gatunków do nasadzeń zastępczych, produkcji tlenu przez nasadzane drzewa, pochłaniania przez nie pyłów zawieszonych, ich właściwości termoregulacyjnych, zdolności adaptacyjnych w miejscu nasadzeń. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji powołały się ogólnie na wartość i znaczenie przyrodnicze drzew, nie odnosząc kryteriów z art. 83c ust. 4 u.o.p. do usuwanych drzew za wyjątkiem ich wartości kulturowej i walorów krajobrazowych.
Określając miejsce dla dokonania nasadzeń zastępczych w pasie drogowym drogi DW [...] organy powinny także rozważyć wpływ nasadzeń na bezpieczeństwo ruchu drogowego odbywającego się na tej drodze. Organ pierwszej instancji odwołał się do wyników badań z lat 1998-2002 w ramach projektu RISER i przeanalizował miejsce nasadzeń pod kątem bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego w zakresie wymaganego pola widoczności oraz odległości od skrajni jezdni. Jednakże zdaniem Sądu uwzględnienie wpływu nasadzeń na bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego powinno obejmować także ocenę ich wpływu na skutki zdarzeń drogowych, w tym zwłaszcza w sytuacji gdy dochodzi do niekontrolowanego zjechania pojazdu z drogi. Do wypadków, w tym do niekontrolowanego zjechania z jezdni, dochodzi nie tylko z powodu nadmiernej prędkości poruszających się pojazdów, ale także z przyczyn niezawinionych przez kierujących. Ponadto skutki wypadków mogą dotknąć nie tylko sprawców wykroczeń drogowych lecz także inne osoby, które uczestnicząc w zdarzeniu drogowym w żaden sposób nie naruszyły zasad ruchu drogowego. Z tych względów rozważanie wpływu nasadzeń w pasie drogowym DW [...] na bezpieczeństwo ruchu drogowego powinno obejmować nie tylko zagadnienia dotyczące zapobiegania zdarzeniom drogowym, lecz także zagadnienia minimalizowania skutków takich ewentualnych zdarzeń. Prowadząc zaś takie rozważania obowiązkiem organów było sięgnięcie do przepisów rozporządzenia z 24 czerwca 2022 r., czego organy w ogóle nie wzięły pod uwagę.
Zwrócić uwagę również należy na okoliczność, że Burmistrz nakazał dokonanie nasadzeń zastępczych na terenie działki stanowiącej własność Województwa Śląskiego. Tym samym wydana przez niego decyzja dotyka praw i obowiązków nie tylko Skarżącego, ale również Województwa Śląskiego. W aktach sprawy brak jest zgody Województwa Śląskiego jako właściciela działki nr 2 na dokonanie nasadzeń zastępczych na tym terenie.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że organy nie ustaliły należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Braki dowodowe dotyczą przesłanek wydania zezwolenia na usunięcie drzew oraz treści tego zezwolenia. W tych okolicznościach doszło do naruszenia art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p. poprzez przedwczesne wydanie rozstrzygnięcia o odmowie udzielenia zezwolenia na usunięcie drzewa numer 16. Także rozstrzygnięcie w przedmiocie nasadzeń zastępczych nie zostało poprzedzone odpowiednim postępowaniem dowodowym. Organy nie odniosły się także w sposób należyty do przesłanek z art. 83c ust. 4 u.o.p., które należy wziąć pod uwagę nakazując dokonanie nasadzeń zastępczych. Zarzuty skargi w tym zakresie okazały się zasadne.
Ponadto należy wskazać, że w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastępczych, zezwolenie dodatkowo powinno określać elementy wskazane w art. 83d ust. 2 u.o.p. W decyzji pierwszoinstancyjnej nie określono minimalnych obwodów pni nasadzanych drzew na wysokości 100 cm (art. 83d ust. 2 pkt 3 u.o.p.). Sąd zwraca także uwagę, że w aktach postępowania administracyjnego brak jest dowodu przekazania Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w K. projektu decyzji wraz z aktami sprawy celem jego uzgodnienia, co uniemożliwia zweryfikowanie terminów z art. 83a ust. 6 u.o.p.
Ponownie prowadząc postępowanie organy zobowiązane będą uwzględnić ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, stosownie do art. 153 p.p.s.a. Organ przeprowadzi postępowanie wyjaśniające we wskazanym zakresie, a następnie oceni zasadność wniosku Skarżącego o usunięcie drzew oraz rozważy zasadność nałożenia na Skarżącego obowiązku nasadzeń zastępczych, biorąc pod uwagę przesłanki z art. 83c ust. 4 u.o.p. oraz przepisy rozporządzenia z 24 czerwca 2022 r., a także przyszły wpływ nasadzeń na skutki potencjalnych zdarzeń drogowych. Przed ewentualnym wyborem miejsca nasadzeń zastępczych organ zwróci się o wskazanie miejsc przez Skarżącego. Rozważania dotyczące nasadzeń zastępczych w pasie drogowym będą mogły być prowadzone dopiero po wykluczeniu możliwości takich nasadzeń poza pasem drogowym i z uwzględnieniem okoliczności związanych z tytułem prawnym do nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania, w pkt 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964). Zasądzony zwrot kosztów postępowania obejmuje wpis sądowy (200 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru (480 zł).