II SA/Gl 1146/25

II SA/Gl 1146/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-12-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Edyta Kędzierska /sprawozdawca/
Krzysztof Nowak
Tomasz Dziuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6159 Inne o symbolu podstawowym 615
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 18,  art. 33
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi E. M. (M.), J. M. (M.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 czerwca 2025 r. nr SKO.UL/41.7/214/2025/7348/KO w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta G. z dnia 2 kwietnia 2025 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżących solidarnie 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 czerwca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta G. z dnia 2 kwietnia 2025 r. o oddaleniu w całości zarzutów wniesionych przez skarżących E. M. i J. M. w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 7 lutego 2025 r. nr [...] oraz nr [...] wystawionych przez Prezydenta Miasta G.
Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Prezydent Miasta G. postanowieniem z dnia 7 lutego 2025 r. nałożył na skarżących grzywnę w wysokości 5.000,00 zł oraz wezwał ich do solidarnego uiszczenia tej grzywny w terminie do 28 lutego 2025 r. oraz pouczył, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie, zostanie ona przymusowo ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Ponadto wezwał skarżących do wykonania w terminie do dnia 28 lutego 2025 r. obowiązku określonego w tytułach wykonawczych z dnia 7 lutego 2025 r. nr [...] i nr [...] wystawionych przez Prezydenta Miasta G. i orzekł, że w przypadku niewykonania obowiązku w terminie, nakładane będą grzywny w tej samej lub wyższej kwocie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że 9 maja 2023 r. została wydana decyzja nakazująca skarżącym przywrócić poprzedni sposób zagospodarowania nieruchomości położonej w G. przy ul.[...], obejmującej działki nr;[...], [...], obręb [...], poprzez likwidację istniejącego na wymienionych działkach placu składowego, na którym magazynowane są: materiały budowlane, konstrukcje stalowe oraz odbywa się przechowywanie maszyn budowlanych, jako niezgodnego z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W wyniku rozpoznania odwołania skarżących od wymienionej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, decyzją z 13 października 2023 r. uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej określenia 60-dniowego terminu na wykonanie zobowiązania i w pozostałym zakresie utrzymało w mocy wymienioną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 18 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1887/23 oddalił skargę od decyzji organu odwoławczego i wyrok ten jest prawomocny. Organ podniósł, iż w związku ze stwierdzeniem, że orzeczony obowiązek nie został wykonany, upomnieniem z dnia 18 listopada 2024 r., zobowiązani zostali wezwani do jego wykonania w terminie 7 dni od daty doręczenia upomnienia. Wskazał, że 9 stycznia 2025 r. pełnomocnik skarżących poinformował o wykonaniu obowiązku z końcem kwietnia 2024 r., na dowód czego przedłożył dokumentację fotograficzną. Następnie organ podniósł, że – jak wykazała kolejna wizja terenowa z 28 stycznia 2025 r. – zobowiązani nie zaniechali prowadzenia placu składowego, na którym nadal magazynowane są: materiały budowlane oraz odbywa się przechowywanie maszyn budowlanych. Dodał, że okresowa zmiana ilości i asortymentu gromadzonych materiałów budowlanych nie czyni zadość wykonaniu obowiązku nałożonego w decyzji z 9 maja 2023 r. W związku z tym zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne.
W piśmie z dnia 3 marca 2025 r. skarżący – reprezentowani przez pełnomocnika – wnieśli zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Na podstawie art. 33 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej również w skrócie u.p.e.a.), wnieśli o uchylenie wszystkich czynności egzekucyjnych i umorzenie w całości postępowania prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 7 lutego 2025 r. nr [...] oraz nr [...] z uwagi na wygaśnięcie obowiązku w związku z jego wykonaniem pod koniec kwietnia 2024 r.
Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r. Prezydent Miasta G. oddalił w całości zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu organ wskazał, że porównując stan nieruchomości ujawniony w trakcie wizji terenowych z 9 września 2024 r. i 28 stycznia 2025 r. ze stanem terenu widocznym na ortofotomapie z 2024 r. ocenił, iż stan zagospodarowania terenu jest niemal identyczny. To oznacza, że zobowiązani nie zaniechali prowadzenia placu składowego, na którym nadal magazynowane są materiały budowlane oraz odbywa się przechowywanie maszyn budowlanych, a dodatkowo posadowiono nowe obiekty budowlane. Na tej podstawie organ stwierdził, że nie sposób uznać obowiązków za rzeczywiście wykonane.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia 26 czerwca 2025 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że według skarżących stan zagospodarowania nieruchomości został przywrócony do stanu poprzedniego zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia 9 maja 2013 r. Organ podniósł, że za istotę żądania uznał nieistnienie obowiązku – art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a jako zakres żądania, wygaśnięcie obowiązku i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Następnie organ podniósł, iż z dokumentacji zgromadzonej przez Prezydenta Miasta G. wynika, że nie budzi wątpliwości, iż na przedmiotowej nieruchomości nadal znajduje się nielegalne składowisko. Podnoszona przez pełnomocnika okoliczność, że część nieruchomości została uporządkowana, a na pozostałej znajdują się inne rzeczy ruchome niż na dzień powstania obowiązku określonego w decyzji z dnia 9 maja 2023 r., nie może zostać uznana za powód do umorzenia postępowania egzekucyjnego jako bezprzedmiotowego. Organ dodał, że nie jest zasadne przeprowadzanie dowodów z zeznań świadka i przesłuchania strony na okoliczność, czy były podejmowane działania mające na celu likwidację składowiska, jeśli bezsprzecznie istnieje ono nadal, co jednoznacznie potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Ponadto wskazał, że złożenie przez zobowiązanego zarzutu w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, na jednej z podstaw wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a., legitymuje organ administracyjny do rozpatrzenia zarzutu, wyłącznie w odniesieniu do tej podstawy, która dookreślona została w złożonym przez zobowiązanego środku zaskarżenia, (por. wyrok WSA w Poznaniu z 2 lutego 2023 r., I SA/Po 874/22). Organ podkreślił, że w postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść podniesionych przez stronę zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a. Dodał, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Na związanie organu podstawą prawną zarzutów i jego ograniczony zakres kognicji w tej materii jednolicie wskazuje orzecznictwo sądowe, przyjmujące, że jeżeli zobowiązany wskazał jednoznacznie podstawę prawną zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego w terminie do jego złożenia, to nawet jeżeli organ zauważyłby, że uzasadnienie zarzutu odpowiada innemu przypadkowi, wskazanemu w art. 33 u.p.e.a., nie jest uprawniony do działania z urzędu i zbadania zarzutu pod kątem spełnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 33 tejże ustawy (WSA w Opolu, wyrok z 29 września 2023 r., I SA/Op 216/23, wyroki NSA z: 8 czerwca 2021 r., III FSK 3542/21; 17 maja 2012 r., II FSK 2267/10; 6 marca 2012 r., II FSK 1441/10).
Następnie organ podniósł, że w omawianej sprawie, pełnomocnik nie przedstawił dowodów potwierdzających bezprzedmiotowość postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, że nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 9 listopada 2023 r., I SA/Gl 948/23). Organ wskazał, że taka sytuacja nie ma miejsca w omawianej sprawie. W obiegu prawnym pozostaje ostateczna decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia 9 maja 2023 r. orzekająca o obowiązku przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości położonej w G. przy ul.[...], obejmującej działki nr:[...], [...], obręb [...] poprzez likwidację istniejącego na wymienionych działkach placu składowego, na którym magazynowane są: materiały budowlane, konstrukcje stalowe oraz odbywa się przechowywane maszyn budowlanych, jako niezgodnego z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ dodał, że strony wymienionego obowiązku nie wykonały, co potwierdza zgromadzony materiał dowodowy.
W skardze wniesionej od powyższego postanowienia skarżący – reprezentowani przez pełnomocnika będącego radcą prawnym - podnieśli zarzut naruszenia przy jego wydaniu przepisów postępowania, tj.: - 1) art. 33 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego pomimo wygaśnięcia obowiązku objętego decyzją administracyjną, w związku z jego wykonaniem przez skarżących na przełomie miesiąca kwietnia i maja 2024 r.; - 2) art. 7 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: K.p.a.), oraz art. 77 § 1 K.p.a. i art. 78 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezebranie i nierozważenie całości materiału dowodowego oraz przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące w szczególności: - błędnym uznaniem, że skarżący nie wykonali ciążącego na nich obowiązku; - nieprzeprowadzeniem na wniosek skarżących dowodów z zeznań świadka i strony, pomimo, że są one kluczowe dla stwierdzenia, czy doszło do wygaśnięcia obowiązku objętego decyzją; - 3) art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu z uwagi na niedoręczenie pełnomocnikowi strony przez organ I instancji wezwania do złożenia wyjaśnień dotyczących zarzutów egzekucyjnych; - 4) art. 8 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów publicznych.
W związku z powyższymi zarzutami wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Prezydenta Miasta G. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa prawnego.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a. określa, jakie naruszenia prawa stanowią podstawę uwzględnienia skargi.
W wyniku przeprowadzenia kontroli według powyższego kryterium stwierdzić należało, że w niniejszej sprawie doszło do uchybień stanowiących naruszenie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 132), co uzasadniało uwzględnienie skargi.
Zaskarżonym rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji o oddaleniu zarzutu skarżących w sprawie egzekucji administracyjnej.
Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 2 tej ustawy, według którego, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: - 1) nieistnienie obowiązku; - 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; - 3) błąd co do zobowiązanego; - 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; - 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; - 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
W niniejszej sprawie skarżący wnieśli zarzut na podstawie art. 33 § 2 pkt 5 cytowanej ustawy, w ramach którego wskazali, że nastąpiło wygaśnięcie obowiązku określonego decyzją z dnia 9 maja 2023 r., gdyż dokonali usunięcia z działek objętych postępowaniem, materiałów budowlanych, konstrukcji stalowych oraz maszyny budowlanej.
Pomimo tego organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu poddał analizie okoliczności z zakresu podstawy zarzutu określonej w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku, które – jak wskazał organ - oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie.
Podkreślenia zatem wymagało, że nieprawidłowo organ uczynił przedmiotem analizy podstawę zarzutu wskazaną w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., podczas gdy skarżący podnieśli zarzut na podstawie art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.
Jak bowiem zasadnie stwierdził organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu - złożenie przez zobowiązanego zarzutu w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, na jednej z podstaw wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a., legitymuje organ administracyjny do rozpatrzenia zarzutu, wyłącznie w odniesieniu do tej podstawy, która określona została w złożonym przez zobowiązanego środku zaskarżenia.
Pomimo przytoczonego, prawidłowego stwierdzenia organu, zawartego w zaskarżonym postanowieniu, organ ten przedstawił w nim analizę dotyczącą podstaw zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., który nie został podniesiony przez skarżących.
Poza powyższym uchybieniem organu odwoławczego, w wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji stwierdzić należało, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania określonych w art. 7 i art. 77 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Organ odwoławczy podniósł bowiem, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, iż strony nie wykonały nałożonego na nie obowiązku. Jednakże nie wskazał, na jakiej podstawie dowodowej ustalił, że obowiązek nie został wykonany. Z akt administracyjnych wynika, że w dniu 9 stycznia 2025 r. skarżący – reprezentowani przez pełnomocnika - poinformowali organ o wykonaniu obowiązku nałożonego na nich decyzją z 9 maja 2023 r.
Natomiast w tym zakresie organ I instancji podniósł w postanowieniu stwierdzenia sprowadzające się do tego, że w wyniku "wizji terenowych", w tym z 28 stycznia 2025 r. ustalił, iż zobowiązani nie zaniechali prowadzenia placu składowego, na którym nadal magazynowane są materiały budowlane oraz odbywa się przechowywanie maszyn budowlanych, a dodatkowo posadowione są nowe obiekty budowlane.
Podkreślenia zatem wymagało, że w aktach administracyjnych zamieszczone zostały jedynie fotografie z pieczęcią wskazującą datę 28 stycznia 2025 r., jednakże bez jakiegokolwiek opisu, a nawet bez wskazania, że obrazują one stan zagospodarowania właśnie przedmiotowej nieruchomości, której dotyczy obowiązek przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu. Okoliczności tej można się jedynie domyślać z uwagi na to, że fotografie znajdują się w aktach niniejszej sprawy. Jednakże - nie czyni to zadość obowiązkom organu w zakresie ustalenia, czy został zrealizowany obowiązek nałożony na skarżących, gdyż stwierdzenie to powinno opierać się na niebudzącym wątpliwości materiale dokumentacyjnym zawartym w aktach. Ustalenia w powyższym zakresie są zaś podstawą rozpoznania, wniesionego przez skarżących zarzutu wygaśnięcia nałożonego obowiązku wskutek jego wykonania.
Bezzasadna była zatem ocena organów obydwu instancji, że okoliczność niewykonania egzekwowanego obowiązku jednoznacznie potwierdził materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Jak bowiem wskazano wyżej, załączone w aktach fotografie, bez wskazania czego dotyczą, nie mogą być podstawą żadnych ustaleń.
W konsekwencji powyższego stwierdzić zatem należało, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczyło uchybień z zakresu podstawowych wymogów, jakie powinno spełniać postępowanie egzekucyjne.
Z tego powodu skargę należało uwzględnić i zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny uwzględni powyższe wskazania, według których rozpoznanie zgłoszonego przez skarżących zarzutu wymaga stwierdzenia, czy został zrealizowany nałożony na nich obowiązek. W okolicznościach niniejszej sprawy, w której egzekwowany obowiązek dotyczy przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości, zasadne jest sporządzenie protokołu z oględzin przedmiotowej nieruchomości.
Przepis art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. stanowił podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania, na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł, określone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wpis w wysokości 100 zł.