II SA/GL 1141/24

II SA/Gl 1141/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-01-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Grzegorz Dobrowolski /sprawozdawca/
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1478
art. 83f ust. 17
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Tomasz Dziuk, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 czerwca 2024 r. nr SKO.OS/41.9/179/2024/5469/AW w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 14 lutego 2024 r. znak [...] Burmistrz Miasta T. nałożył na J. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą J. M. "[...]" z siedzibą w T. obowiązku uiszczenia opłaty za usunięte drzewa rosnące na działkach [...] i [...] położonych przy ul. [...] w T. w wysokości 37.422,00 zł, zgodnie z przedstawionym w sentencji wyliczeniem. Jak wskazał organ zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew na przedmiotowych działkach złożyli poprzedni właściciele nieruchomości – osoby fizyczne. Nastąpiło to dnia 26 września 2017 r. Adresat decyzji nabył te nieruchomości dnia [...] r. Uzyskał również dnia 27 kwietnia 2021 r. pozwolenie na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych i dziesięciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej wraz z wewnętrzną instalacją gazu i wentylacją mechaniczną oraz drogą dojazdową (decyzja Starosty T. nr [...]).
Organ ustalił, że działki nr [...], [...], których dotyczy postępowanie, uległy podziałowi. Zgodnie z decyzją Burmistrza Miasta T. nr [...] z 6 kwietnia 2021 r. nastąpiło scalenie i podział działek [...], [...], [...], [...], [...] i [...] na działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...], [...] i [...]. Obszar zajmowany niegdyś przez działki [...] i [...] obecnie stanowi teren wyznaczony granicami działek [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], [...].
W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 13 kwietnia 2023 r. stwierdzono, że z terenu działek zostały usunięte drzewa, ujęte w zgłoszeniu z 27 września 2017 r., które obejmowało 169 sztuk drzew w tym: 163 drzewa gatunku brzoza brodawkowata, 5 drzew gatunek wierzba iwa i 1 drzewo gatunek lipa drobnolistna. Aktualnie znajduje się na tym ternie zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna tj. dwa budynki jednorodzinne wolnostojące i dziesięć budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej wraz z drogą dojazdową.
Ustalono, że adresat decyzji nabył nieruchomość już po usunięciu drzew przez poprzednich właścicieli nieruchomości. Potwierdzają to zdjęcia satelitarne wydrukowane z portalu Google Earth, wykonane w listopadzie 2017 r. (na zdjęciu widoczne są drzewa) i w czerwcu 2018 r. (teren nieruchomości jest pozbawiony drzew).
W myśl art. 83f ust. 17 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, jeżeli w terminie 5 lat od dokonania oględzin wystąpiono o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a budowa ta ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo, organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, uwzględniając dane ustalone na podstawie oględzin, nakłada na właściciela nieruchomości, w drodze decyzji administracyjnej, obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa.
Ziszczenie się przesłanek z art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody obliguje właściwy organ administracji do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie naliczenia opłaty za usunięte drzewa. Jednakże przejście obowiązków o charakterze administracyjnym na nabywcę nieruchomości, co niewątpliwie nastąpiło w tej sprawie, ze złożeniem przez nabywcę wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej w terminie 5 lat od dokonania oględzin na działkach, na której rosły usunięte drzewa, nie kształtuje powinności zbywców nieruchomości do uiszczenia opłaty za usunięcie tych drzew. Podmiotem bowiem, który o pozwolenie na budowę wystąpił w terminie 5 lat od dokonania oględzin jest nabywca przedmiotowej nieruchomości.
Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucił organowi I instancji:
1) naruszenie art. 83f ust. 17 i 18 w zw. z art. 85 ust. 1 i 2 pkt 1, art. 86 ust. 1 pkt 7 lit. b, art. 87 o ochronie przyrody poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na stronę - nabywcę działek gruntu nr [...] i [...] położonych przy ul. [...] w T. opłaty za usunięcie drzew,
2) naruszenie art. 83f ust 17 ustawy o ochronie przyrody poprzez niewłaściwą wykładnię tego przepisu zakładającą możliwość obciążenia opłatą za usunięcie drzew kolejnego (aktualnego) właściciela nieruchomości, który nie dokonał zgłoszenia i który nie usunął z terenu nieruchomości drzew na skutek uprzedniego zgłoszenia, w sytuacji, w której obciążenie opłatą może odnosić się tylko do tego właściciela nieruchomości, który drzewa usunął,
3) naruszenie art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że ten przepis wprowadza następstwo prawne w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzew — organ bowiem interpretuje przepis w ten sposób, że na jego podstawie, przejście obowiązków na nabywcę nieruchomości następuje tylko wobec złożenia przez tego nabywcę wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej w terminie 5 lat od dokonania oględzin na nieruchomości, na której rosły usunięte drzewa, wówczas bowiem taka sytuacja nie kształtuje obowiązku zapłaty przez dotychczasowych właścicieli — wykładnia taka jest błędna, bowiem pozostaje sprzeczna z zasadą nieprzenoszalności praw i zobowiązań administracyjnoprawnych, od której to zasady przepis powyższy nie wprowadził żadnego wyjątku. W interpretacja nie może się ostać, bowiem opłatą w warunkach wskazanych w przepisie, kiedy to wycięcia drzew dokonał poprzedni właściciel a nie nabywca, który nabył grunt już bez drzew — obciąża się tego właściciela, który drzewa wyciął dokonując uprzednio zgłoszenia takiego zamiaru,
4) naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu i zaniechanie umorzenia wszczętego wobec strony postępowania w sprawie nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty za usunięte przez poprzednich właścicieli nieruchomości drzewa na podstawie zgłoszenia, mimo przedstawienia przez stronę w toku niniejszego postępowania stanowiska wskazującego na to, że to właściciel, który dokonał zgłoszenia i usunął drzewa winien zostać obciążony opłatą w warunkach wynikających z art. 83f pkt 17 ustawy o ochronie przyrody a nie nabywca nieruchomości (w świetle przedstawionego orzecznictwa i zasady nieprzenoszalności praw i zobowiązań administracyjnych - od której w niniejszej sytuacji ustawa nie wprowadziła wyjątku). W niniejszym postępowaniu organ ustalił kto i kiedy usunął drzewa — czego nie ustalano w poprzednim postępowaniu w sprawie nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty za usunięte drzewa,
5) nierozpoznanie wszystkich istotnych dla sprawy aspektów — pominięcie w rozważaniach organu istotnych dla sprawy okoliczności, tj. pominięcie rozważenia kwestii, iż dotychczasowi właściciele nieruchomości, dokonali zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew oraz to ci właściciele usunęli drzewa, a następnie sprzedali nieruchomość adresatowi decyzji, który nie miał żadnego wpływu na skonsumowanie postępowania dotyczącego usunięcia drzew (zakupił działkę gruntu już po usunięciu drzew jak też nie miał żadnej wiedzy, aby zbywający nieruchomość przeprowadzili procedurę zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew oraz usunęli drzewa ramach tej procedury,
6) naruszenie art. 138 § 2 i 2a k.p.a. poprzez nieuwzględnienie tego przepisu, bowiem w poprzednio prowadzonym postępowaniu w sprawie naliczenia opłaty za usunięte drzewa SKO w Katowicach, na skutek odwołania od decyzji obciążającej opłatą za usunięcie drzewa poprzednich właścicieli (z dnia 26 czerwca 2023 r., znak; [...]), wydało decyzję uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i umarzającą postępowanie. Organ odwoławczy nie wydał decyzji kasacyjnej w myśl powołanych przepisów, natomiast wyłącznie w takim przypadku organ odwoławczy wskazuje, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy jak też wyłącznie w takim przypadku organ odwoławczy może określić wytyczne w zakresie wykładni przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy taka sytuacja nie miała miejsca. Związanie ostateczną decyzją ma charakter formalny — ostateczna decyzja wiąże poprzez swoje rozstrzygnięcie — kończąc poprzez umorzenie uprzednio prowadzone postępowanie.
Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia jest ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Jej art. 83 ust. 1 pkt 1 stanowi, że usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Wyjątki od tej zasady przewidziano w art. 83f. I tak według art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy, nie wymaga uzyskania zezwolenia usunięcie drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Stosownie zaś do treści art. 83f ust. 17 ustawy, jeżeli w terminie 5 lat od dokonania oględzin wystąpiono o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a budowa ta ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo, organ właściwy, uwzględniając dane ustalone na podstawie oględzin, nakłada na właściciela nieruchomości, w drodze decyzji administracyjnej, obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa.
Z akt sprawy wynika, iż poprzedni właściciele nieruchomości, której dotyczy postępowanie, dnia 26 września 2017 r. dokonali zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew rosnących na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i usuwanych na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W dokumencie zgłoszenia wskazano jako wnioskodawców (właścicieli nieruchomości) osoby fizyczne, zaś nieruchomość, z której drzewa mają być usunięte oznaczono jako działki nr [...] i [...] położone przy ul. [...] w R. Do zgłoszenia dołączono wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dzielnic południowych miasta T. – B., R., S. i osiedle "[...]". Formularz zgłoszenia zawierał pouczenie o wyżej przywołanych regulacjach prawnych, dotyczących procedury zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew, w tym o treści art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody.
W sprawie zostały przeprowadzone oględziny, w ramach których został sporządzony protokół. Wynika z niego, że na przedmiotowej nieruchomości rosło 169 drzew, które zamierzano usunąć, w tym 163 z gatunku brzoza brodawkowata, 5 z gatunku wierzba iwa i 1 z gatunku lipa drobnolistna. W ramach przeprowadzonych oględzin sporządzono również dokumentację fotograficzną, która znajduje się w aktach sprawy. Dokonujący zgłoszenia zostali poinformowani o treści art. 83f ust. 13 i ust. 17 ustawy o ochronie przyrody.
Jak wskazał organ, w aktach sprawy znajduje się decyzja nr [...] z dnia 27 kwietnia 2021 r., wydana przez Starostę T., z której wynika, że zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę dla adresata decyzji prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą J. M. [...] z siedzibą w T.. Powyższe pozwolenie obejmuje budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych i dziesięciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej wraz z wewnętrzną instalacją gazu i wentylacji mechanicznej oraz drogą dojazdową i bezodpływowymi zbiornikami na wody opadowe na działkach o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], zgodnie ze szczegółowo opisanym projektem budowlanym. Zgodnie zaś z aktem notarialnym numer [...] z dnia [...] r. wynika iż między poprzednimi właścicielami nieruchomości a adresatem decyzji doszło do zawarcia umowy sprzedaży, na mocy której działki o nr ew. [...] i [...], stały się własnością tego ostatniego, przy czym podał on, że działa jako przedsiębiorca
Oględziny przeprowadzone w sprawie dnia 13 kwietnia 2023 r. wykazały, że drzewa zgłoszone do usunięcia przez poprzednich właścicieli nieruchomości zostały faktycznie usunięte. Znajdują się tam obecnie budynki mieszkalne, które przeznaczone są na sprzedaż, o czym informują umieszczone przy nich tablice ogłoszeniowe. W trakcie przeprowadzonych oględzin sporządzono dokumentacją fotograficzną, którą dołączono do protokołu.
Kolegium podkreśliło, że w przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje kwestia wysokości wymierzonej opłaty za usunięcie drzew. Istotą rozstrzyganej sprawy jest bowiem ustalenie, czy wydana przez organ I instancji decyzja, obciążająca opłatą aktualnego właściciela nieruchomości, z której usunięto drzewa, prowadzącego działalność gospodarczą związaną z wybudowanymi na terenie przedmiotowych działek nieruchomościami mieszkalnymi, jest zasadna.
Organ odwoławczy przeprowadził dogłębną analizę obowiązującego stanu prawnego w tym zakresie w oparciu o obowiązujące orzecznictwo, dorobek doktryny oraz uzasadnienie projektu noweli, która wprowadziła do obrotu prawnego art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody. Doszedł do wniosku, że dyspozycja art. 83f ust. 17 ustawy odnosi się do właściciela nieruchomości. Przepis nie precyzuje przy tym, że chodzi o właściciela, który dokonał uprzednio zgłoszenia. Tym samym stwierdzić należy, iż odnosi się on do aktualnego właściciela nieruchomości.
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji, zasądzenia kosztów postępowania oraz wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu zarzucił SKO w Katowicach:
1) naruszenie art. 83f ust. 17 i 18 w zw. z art. 85 ust. 1 i 2 pkt 1, art. 86 ust. 1 pkt 7 lit. b, art. 87 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zasadne jest nałożenie na adresata decyzji, który po zakupie w/w działek na których nie było już drzew, wystąpił z wnioskiem o pozwolenie na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych i dziesięciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej wraz z wewnętrzną instalacją gazową i wentylacją mechaniczną oraz drogą dojazdową i bezodpływowymi zbiornikami na wody opadowe w T. przy ul. [...] na działkach o wskazanych numerach ewidencyjnych obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzew, w warunkach w których, to poprzedni właściciele nieruchomości zgłosili zamiar usunięcia drzew wskazanych w decyzji oraz usunęli je w związku z tym zgłoszeniem i następnie sprzedali nieruchomość adresatowi decyzji,
2) naruszenie art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody poprzez niewłaściwą wykładnię tego przepisu zakładającą możliwość obciążenia opłatą za usunięcie drzew kolejnego (aktualnego) właściciela nieruchomości, nawet jeżeli ten właściciel nie dokonał zgłoszenia jak i nie usunął z terenu nieruchomości drzew na skutek uprzedniego zgłoszenia, w sytuacji, w której obciążenie opłatą może odnosić się tylko do tego właściciela nieruchomości, który drzewa usunął na podstawie zgłoszenia takiego zamiaru, a nie każdoczesnego właściciela,
3) naruszenie art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że ten przepis wprowadza administracyjne następstwo prawne w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzew — organ bowiem interpretuje przepis w ten sposób, że na jego podstawie, przejście obowiązków na nabywcę nieruchomości następuje już tylko wobec złożenia przez tego nabywcę wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, w terminie 5 lat od dokonania oględzin na nieruchomości, na której rosły usunięte drzewa, a nawet dalej — wobec okoliczności jedynie pozostawania aktualnym właścicielem nieruchomości, wówczas bowiem taka sytuacja nie kształtuje obowiązku zapłaty przez dotychczasowych właścicieli — wykładnia taka jest błędna, bowiem pozostaje sprzeczna Z zasadą nieprzenoszalności praw i zobowiązań administracyjnoprawnych, od której to zasady przepis powyższy nie wprowadził żadnego wyjątku,
4) naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu i zaniechanie umorzenia wszczętego wobec skarżącego postępowania w sprawie nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty za usunięte przez poprzednich właścicieli nieruchomości drzewa na podstawie zgłoszenia, mimo przedstawienia przez stronę w toku postępowania stanowiska wskazującego na to, że to właściciel, który dokonał zgłoszenia i usunął drzewa winien zostać obciążony opłatą w warunkach wynikających z art. 83f pkt 17 ustawy o ochronie przyrody a nie nabywca nieruchomości (w świetle przedstawionego orzecznictwa zasady nieprzenoszalności praw i zobowiązań administracyjnych — od której w niniejszej sytuacji ustawa nie wprowadziła wyjątku),
5) nierozpoznanie wszystkich istotnych dla sprawy aspektów - pominięcie w rozważaniach organu istotnych dla sprawy okoliczności, tj. pominięcie rozważenia kwestii, iż dotychczasowi właściciele nieruchomości, dokonali zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew (których dotyczy zaskarżona decyzja) oraz to ci właściciele usunęli drzewa, a następnie sprzedali nieruchomość skarżącemu, który nie miał żadnego wpływu na skonsumowanie postępowania dotyczącego usunięcia drzew,
6) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, poprzez utrzymanie w mocy przez organ II instancji wadliwej decyzji na skutek dopuszczenia się tych samych błędów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, które popełnił organ I instancji w zakresie regulacji art. 83f ust. 17 i 18 w zw. z art. 85 ust. 112 pkt 1, art. 86 ust. 1 pkt 7 lit. b, art. 87 ustawy o ochronie przyrody.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Na początku należy zgodzić się z organem odwoławczym, że istotą problemu w rozpatrywanej sprawie jest to, kto powinien być adresatem decyzji, o której mowa w art. 83f ust. 17 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (obecnie Dz. U. z 2024, poz. 1478). W ocenie skarżącego decyzja ustalająca wymiar opłaty za usunięte drzewa winna zostać adresowana do poprzednich właścicieli nieruchomości. Organy administracji uznały zaś, że opłatę powinien ponieść aktualny właściciel nieruchomości. Pozostałe okoliczności sprawy nie są sporne (przede wszystkim wysokość ustalonej opłaty) i nie są podnoszone w skardze. W ocenie Sądu organy administracji prawidłowo ustaliły wysokość należnej opłaty.
Zgodnie z art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody "jeżeli w terminie 5 lat od dokonania oględzin wystąpiono o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a budowa ta ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo, organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, uwzględniając dane ustalone na podstawie oględzin, nakłada na właściciela nieruchomości, w drodze decyzji administracyjnej, obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa".
Ratio legis powyższej regulacji wydaje się dość oczywiste. Ma ona zapobiegać nadużywaniu prawa do zwolnienia z opłaty za usuwanie drzew przez osoby fizyczne. Proceder ten polega na wystąpieniu przez osobę fizyczną (nie będącą przedsiębiorcą) ze zgłoszeniem zamiaru usunięcia drzew na potrzeby nie związane z działalnością gospodarczą (chodzi tu przede wszystkim o komercyjną budowę domów) a następnie przeznaczenie tej nieruchomości (albo umożliwienie przeznaczenia) inwestorowi będącemu przedsiębiorcą w celu wzniesienia tam obiektów budowlanych przeznaczonych na sprzedaż. Tak też wskazano w uzasadnieniu projektu noweli wprowadzającej ust. 17 do art. 83f ustawy o ochronie przyrody co trafnie wskazał organ odwoławczy dokonując szczegółowej analizy uzasadnienia projektu ustawy oraz modyfikacje, które wystąpiły w treści art. 83f ust. 17.
Sąd ma świadomość, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, w analizowanym zakresie występują znaczące rozbieżności. Pojawiają się stanowiska, że opłatę przewidzianą w art. 83f ust. 17 ustawy należy wymierzyć temu, kto faktycznie usunął drzewa (np. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 listopada 2021 r. (II SA/Ol 846/21 wszystkie orzeczenia za CBOSA). Wprost przeciwne stanowisko zajął WSA w Warszawie w wyroku z dnia 29 kwietnia 2021 r. (IV SA/Wa 142/21).
Powyższy problem pojawił się również w doktrynie. Autor skargi przytacza tu pogląd D. Daneckiej i W. Radeckiego zawarty w elektronicznej wersji komentarza dostępnego w systemie Legalis. Uważają oni, że "użycie przez ustawodawcę bezosobowego zwrotu: "wystąpiono o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę" pozwala przyjąć, że jeżeli dotychczasowy właściciel nieruchomość sprzedał ją przed upływem 5 lat od oględzin nowy właściciel uzyskuje pozwolenie na budowę w warunkach określonych w art. 83f ust. 17, decyzję nakładającą obowiązek uiszczenia opłaty kieruje się do poprzedniego właściciela, czyli tego, który usunął drzewo, bo to on ma obowiązek wnieść opłatę". Istnieją jednak poglądy wprost przeciwne. Przykładowo M. Bursztynowicz w Komentarzu praktycznym do ustawy o ochronie przyrody dostępnym w systemie Lex twierdzi, że "stroną postępowania jest z kolei aktualny właściciel nieruchomości i to na niego powinien być nałożony obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa (przepisy art. 85 i 87 u.o.p. stosuje się w tym zakresie odpowiednio, uwzględniając dane dotyczące usuniętego drzewa zawarte w protokole)".
Wskazane wyżej rozbieżności nie zwalniają jednak Sądu od dokonania odpowiedniej wykładni art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody.
Przepis powyższy ma dość szczególną regulację. Posługuje się dość ogólnymi sformułowaniami, przy czym zdaje się, że jest to zabieg celowy.
Analizowany przepis wiąże powstanie obowiązku opłatowego z wystąpieniem o wydanie pozwolenia na budowę. Realizacja uprawnień wynikających z tego ostatniego najczęściej wiąże się z koniecznością usunięcia na nieruchomości drzew (lub krzewów). W przypadku działalności inwestycyjnej prowadzonej przez przedsiębiorcę będzie to najczęściej wiązało się z koniecznością poniesienia odpowiedniej opłaty, której wysokość może być znaczna. Stwierdzenie to w pełni koresponduje z przesłanką ustalenia opłaty przewidzianą w art. 83f ust. 17 ustawy, który wskazuje, że wymierza się ją jeśli "wystąpiono o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a budowa ta ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo". O to pozwolenie na budowę może wystąpić dotychczasowy właściciel nieruchomości - w sytuacji, gdy nastąpiła swego rodzaju zmiana jego statusu, z osoby fizycznej na osobę prowadzącą działalność gospodarczą (która wystąpiła o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a budowa ta ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo). Warto tu podkreślić, że jeśli do takiej "konwersji" nie doszło, na właściciela nieruchomości będącego osobą fizyczną nie można w ogóle nałożyć opłaty za usunięcie drzew i krzewów, gdyż obowiązuje ogólne zwolnienie z tej daniny tego typu podmiotów (art. 86 ust. 1 pkt 1).
W istocie podobny sposób rozumowania należy przyjąć w przypadku, gdy osoba fizyczna zgłosiła zamiar usunięcia drzew, zrealizowała swój zamiar a następnie zbyła nieruchomość przedsiębiorcy, który wystąpił o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę, a budowa ta ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo. Gdyby drzewa rosnące na nieruchomości nie zostały usunięte, to wówczas inwestor musiałby uzyskać zezwolenie za usunięcie drzew i ewentualnie ponieść z tego tytułu opłatę. Należy zatem stwierdzić, wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze, że to właśnie skarżący jest beneficjentem dokonanego przez poprzednich właścicieli zgłoszenia. Uniknął bowiem konieczności uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew. Mówiąc w uproszczeniu nabył działkę "wyczyszczoną" z rosnących tam roślin, których usunięcie, w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej wymagałoby zezwolenia, o którym mowa w art. 84 ustawy.
Adresatem obowiązku, o którym mowa w art. 83f ust. 17 jest właściciel nieruchomości. Przepis ten nie wspomina o "dotychczasowym właścicielu nieruchomości" czy też "właścicielu nieruchomości, który dokonał zgłoszenia". Nie jest to zabieg przypadkowy. Dzięki temu opłatę za usunięcie drzew w warunkach przewidzianych w tym przepisie będzie można ustalić zarówno osobie fizycznej, która wystąpiła ze zgłoszeniem a później jako przedsiębiorca wystąpiła o pozwolenie na budowę, jak i w sytuacji, gdy nieruchomość została zbyta takiemu inwestorowi, na tego ostatniego.
Niezależnie od powyższych rozważań, w ocenie składu orzekającego adresat decyzji został określony w art. 83f ust. 17 ustawy w sposób jasny. Jest to właściciel nieruchomości, obecny. Gdyby chodziło o poprzedniego właściciela nieruchomości, zostałoby to wskazane w ustawie.
Reasumując należy stwierdzić, że rozwiązanie przewidziane w art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody ma charakter szczególny. Wprowadza "sankcję" w postaci konieczności poniesienia opłaty za usunięcie drzew w przypadkach, gdy nastąpiło to na podstawie zgłoszenia, a jednak w okresie 5 lat od daty oględzin wystąpiono o pozwolenie na budowę a budowa ta ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo. Służyć ma to praktyce obchodzenia przepisów ustawy w zakresie uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa przez takiego inwestora i poniesienia ewentualnej opłaty.
Obowiązek opłatowy został tu niejako "urzeczowiony". Został on adresowany do właściciela nieruchomości, przy czym chodzi tu o podmiot będący właścicielem nieruchomości w chwili wystąpienia pozwolenia na budowę. Inna interpretacja stanowiłaby bowiem wykładnię contra legem treści art. 83f ust. 17 ustawy. Tu sąd odnosząc się do podniesionej w skardze argumentacji dotyczącej braku następstwa w zakresie praw i obowiązków administracyjnych zgadza się z pełnomocnikiem skarżącego, że taka generalna sukcesja nie występuje. Jednakże przepis szczególny takie "następstwo" może wprowadzać. Wszak nabywca nieruchomości zbudowanej budynkiem nie będzie musiał uzyskiwać pozwolenia na budowę. Jeśli zaś nabędzie nieruchomość zabudowaną budynkiem wzniesionym w ramach samowoli budowlanej, może być zobligowany z tego tytułu do poniesienia opłaty legalizacyjnej (choć to nie on był inwestorem). Niezależnie od tego należy podkreślić, przepis na podstawie którego ustalono opłatę dla skarżącego ma charakter szczególny i został wprowadzony w celu ochrony wyższego dobra, jakim jest ochrona przyrody.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że:
- drzewa rosnące na działkach [...] i [...] położonych przy ul. [...] w T. zostały usunięte na podstawie zgłoszenia osób fizycznych (poprzednich właścicieli nieruchomości),
- nieruchomości te zostały zbyte skarżącemu nie jako osobie fizycznej, ale jako przedsiębiorcy, co wynika z zalegającego w aktach sprawy aktu notarialnego,
- skarżący w terminie 5 lat od dokonania oględzin (które miały miejsce w związku ze zgłoszeniem) wystąpił o pozwolenie na budowę a budowa ta ma bezpośredni związek z prowadzeniem działalności gospodarczej przez adresata decyzji ustalającej opłatę. Inwestycja skarżącego bez wątpienia została zrealizowana na części nieruchomości, na której rosły usunięte drzewa,
- skarżący jest właścicielem nieruchomości.
W ocenie organu w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody a decyzja została skierowana do właściwego podmiotu, jakim jest właściciel nieruchomości. Rozstrzygnięcia organów obu instancji są zatem prawidłowe.
Powyższe rozważania stanowią odniesienie się do zarzutów skargi oznaczonych cyframi 1-3.
W ocenie składu orzekającego nie doszło w sprawie do naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. Brak było bowiem podstaw do umorzenia postępowania, gdyż nie było ono bezprzedmiotowe.
Zarzut oznaczony w skardze cyfrą 5 nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 83f ust. 17 nie wynika aby organy miały badać zamiar osoby (osób), które dokonały zgłoszenia a także ich woli. Przesłanki ustalenia opłaty we wspomnianym przepisie są jasne i jednoznaczne. Jest to usunięcie drzew na podstawie zgłoszenia a następnie, we wskazanym terminie, wystąpienie o pozwolenie na budowę.
Organ odwoławczy nie naruszył także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta T., gdyż uznał, że odpowiada ono prawu. I sąd to stanowisko podziela.
Biorąc powyższe pod uwagę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.