II SA/GL 1073/25

II SA/Gl 1073/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /przewodniczący/
Renata Siudyka /sprawozdawca/
Stanisław Nitecki
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 113
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2025 r. sprawy ze skargi G. S. (S.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 czerwca 2025 r. nr SKO.GN/41.8/156/2025/8963 w przedmiocie odmowy sprostowania aktu własności ziemi oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem Burmistrza T. z dnia 12 maja 2025 r. nr [...] odmówiono G. S2 (skarżąca) sprostowania aktu własności ziemi nr [...] z dnia [...] r.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu 10 kwietnia 2025 r. wpłynął do organu I instancji wniosek skarżącej z dnia 9 kwietna 2025 r., w którym zwróciła się o sprostowanie przedmiotowego aktu poprzez zmianę nazwiska właścicielki z S1 na S2. Wskazała, że właściwe brzmienie nazwiska wynika m.in. z treści aktu małżeństwa o oznaczeniu [...], w którym figuruje forma S2.
Po analizie sprawy ustalono, że w dokumentach związanych z nadaniem prawa własności ziemi właścicielka konsekwentnie występowała jako S1, a także tak się podpisywała. Brak jest więc jednoznacznych podstaw do uznania, że wpis S1 w akcie własności ziemi wynikał z oczywistej omyłki pisarskiej. Zgodnie z art. 113 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 - dalej "k.p.a.") organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Jedną z przesłanek dopuszczalności zastosowania art. 113 § 1 k.p.a. jest oczywistość stwierdzonego błędu czy omyłki. Jeżeli dana kwestia budzi wątpliwości, co do stwierdzenia, czy doszło do popełnienia omyłki, wymagana jest głębsza analiza akt postępowania, automatycznie będzie to wykluczać oczywistość takiej omyłki. Organ I instancji stwierdził, że w analizowanym przypadku nie mamy do czynienia z omyłką mającą charakter oczywistej, bowiem organ nie jest w stanie na pierwszy rzut oka stwierdzić, że popełniono błąd.
W zażaleniu na postanowienie organu I instancji skarżąca wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia. Stwierdziła, że w Akcie Własność Ziemi nr [...] wydanym przez Naczelnika Miasta i Gminy w T. dnia [...] r. zostało błędnie wpisane jej moje nazwisko. Wskazała, że po zawarciu związku małżeńskiego dnia [...]r. w Urzędzie Stanu Cywilnego w T. (USC) przyjęła nazwisko S2, które nosi do chwili obecnej. Na dowód czego przedłożyła odpis skrócony aktu małżeństwa wydany przez USC dnia 10 kwietnia 2025 r., nr [...] oraz notarialnie poświadczone kopie dowodów osobistych nr [...], nr [...] i nr [...], wydanych na nazwisko "S2 G.". Oświadczyła, że nigdy nie zmieniała nazwiska i nie posiada żadnych dokumentów wystawionych na nazwisko S1.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO), po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, decyzją z dnia 13 czerwca 2025 r. nr SKO.GN/41.8/156/2025/8963 utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu przedstawiło przebieg postępowania według chronologii zdarzeń oraz przytoczyło treść art. 113 § 1 k.p.a. Wyjaśniło, że sprostowanie omyłki w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie może być traktowane jako sposób zmiany nieprawidłowego orzeczenia organu administracji. O ile zatem organ wydał rozstrzygnięcie zgodne ze swym zamiarem, to nawet gdyby okazało się ono błędne, nie można go sanować w drodze sprostowania we wskazanym trybie. Tryb ten nie może bowiem prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego sprawy. Sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie może także prowadzić natomiast do ponownej merytorycznej oceny sprawy administracyjnej. Instytucja ta nie może być więc wykorzystywana jako sposób na merytoryczną zmianę decyzji. SKO wyjaśniło pojęcia błędu pisarskiego, błędu rachunkowego i omyłki. Dalej wskazało, że wyznacznikiem oczywistości omyłki jest możność natychmiastowego niepozostawiającego wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treść rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy. Wszystkie te wady muszą mieć charakter techniczny i nieistotny.
Oczywista omyłka z art. 113 § 1 k.p.a. to błąd, który jednoznacznie i w sposób oczywisty, a więc bez jakiegokolwiek merytorycznego badania sprawy, wynika z porównania materiału dowodowego stanowiącego podstawę do wydania decyzji z treścią decyzji. Takiego charakteru nie ma zaś błąd, który spornemu aktowi własności ziemi zarzuca skarżąca.
SKO stwierdziło, że w konsekwencji prawidłowe jest stanowisko organu I instancji, które sprowadzało się do odmowy sprostowania oczywistej omyłki w akcie własności ziemi z dnia [...] r. poprzez zmianę nazwiska właścicielki z S1 na S2. Zgromadzona dokumentacja potwierdza, że istnieją wątpliwości co do prawidłowego brzmienia nazwiska właścicielki wskazanego w przedmiotowym akcie. W dokumencie oznaczonym "Kwestionariusz w sprawie uregulowania własności gospodarstwa rolnego w trybie ustawy ...." widnieje na stronie drugiej podpis S1. Na stronie pierwszej widać korektę nazwiska S1 ze wcześniejszego S2 jednakże nie wiadomo, kto takiej korekty dokonał. Nazwisko S1 widnieje także na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowego aktu. W ocenie SKO nie można jednak uznać, że wskazany w spornym akcie przez stronę błąd w nazwisku jest wynikiem oczywistej omyłki, gdy nie można wykluczyć, że poprzez taką zmianę (sprostowanie) nastąpiłaby niedopuszczalna w tym trybie zmiana merytoryczna tego aktu w zakresie przedmiotowym.
W ocenie SKO żądanie skarżącej nie mieści się w granicach instytucji sprostowania decyzji. Natomiast uwzględnienie wniosku skarżącej prowadziłoby w istocie do zmiany treści rozstrzygnięcia aktu własności ziemi, a nie - wbrew argumentacji skarżącej - do jego sprostowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżyła postanowienie SKO w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez brak należytego i wnikliwego rozpatrzenia sprawy i dokonywania interpretacji materiału dowodowego oraz przepisów postępowania na niekorzyść skarżącej; art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a. poprzez naruszenie prawdy obiektywnej i zasady uwzględniania słusznego interesu obywateli; art. 8 k.p.a. przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności poprzez ich niezastosowanie; art. 15 pkt 2 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności poprzez brak jego zastosowania; art. 46 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności poprzez brak jego zastosowania; art. 1 pkt 1 i art. 12 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstwa rolnych, poprzez błędne ich zastosowanie; art. 113 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przewidzianych. W uzasadnieniu stwierdziła, że SKO naruszyło art. 113 § 1 k.p.a. Podkreśliła, że skarżąca nabyła własność z mocy prawa a akt własności ziemi jedynie ten fakt. Wskazała na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2023 r. sygn. akt I GSK 1544/19, który stwierdził, że: "Oczywistość omyłki polega na tym, że organ wbrew widocznemu zamierzeniu zawarł w decyzji element, który w konkretnych okolicznościach sprawy niewątpliwi koliduje z wyrażoną jednoznacznie treścią rozstrzygnięcia, a jednocześnie nie wpływa w meritum decyzji". W opinii skarżącej z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Co więcej organy obu instancji miały możliwości i środki, aby w sposób nie budzący wątpliwości ustalić dane identyfikacyjne skarżącej. Podkreśliła, że skarżąca w chwili obecnej pozostaje bez innej, zastępczej możliwości prawnej dla doprowadzenia do wpisania na dokumencie poprawnie brzmiącego nazwiska. Zatem odebrano jej prawo rozporządzania własnością skarżącej.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Rozpatrując skargę w niniejszej sprawie w takim zakresie należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Wskazać też trzeba, że zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Na takiej właśnie podstawie została rozpoznana przez Sąd złożona w niniejszej sprawie skarga na postanowienie SKO z 13 czerwca 2025 r.
Podstawą odmowy sprostowania aktu własności ziemi z dnia [...] r. nr [...], wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy stanowił art. 113 § 1 k.p.a., który umożliwia sprostowanie z urzędu i na wniosek błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w wydanych przez ten organ decyzjach (a także w innych orzeczeniach).
Pojęcie oczywistej omyłki nie zostało zdefiniowane w przepisach. Z uwagi na jego nieostry charakter podlega ono zatem wykładni. Zgodnie z powołanym przepisem, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że oczywista omyłka pisarska to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Inne oczywiste omyłki to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa (tak: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 9 Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 551). W analogiczny sposób błędy pisarskie i rachunkowe, stanowiące rodzaj oczywistych omyłek objętych wskazanym wyżej przepisem, postrzegane są w orzecznictwie. Przykładowo, przez błąd pisarski rozumie się widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię, czy też niezamierzone opuszczenie wyrazu. Natomiast inne oczywiste omyłki, to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co jest niezgodne z myślą organu; oczywista omyłka to błąd, który jednoznacznie wynika z zestawienia zabranego materiału dowodowego z treścią decyzji. (zob. np. wyrok NSA z dnia 30 maca 2005 r. sygn. OSK 1333/04, z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. II GSK 812/11, z dnia 23 sierpnia 2023 r. sygn. II OSK 2948/20).
Podkreślić należy, że sprostowanie omyłki w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie może być traktowane jako sposób zmiany nieprawidłowego orzeczenia organu administracji. O ile zatem organ wydał rozstrzygnięcie zgodne ze swym zamiarem, to nawet gdyby okazało się ono błędne, nie można go sanować w drodze sprostowania, o którym mowa w art. 113 § 1 k.p.a. Tryb ten nie może bowiem prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego sprawy.
Oczywiście sprostowanie oczywistej omyłki w rozstrzygnięciu decyzji skutkować musi zmianą treści rozstrzygnięcia. Możliwe jest to jednak tylko wtedy, gdy tego rodzaju zmiana o charakterze czysto formalnym jest wynikiem stwierdzenia, że przy formułowaniu sentencji decyzji doszło do błędu pisarskiego lub innej oczywistej omyłki.
Sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie może prowadzić natomiast do ponownej merytorycznej oceny sprawy administracyjnej. Instytucja ta nie może być więc wykorzystywana jako sposób na merytoryczną zmianę decyzji.
Oczywista omyłka z art. 113 § 1 k.p.a. to błąd, który jednoznacznie i w sposób oczywisty, a więc bez jakiegokolwiek merytorycznego badania sprawy, wynika z porównania materiału dowodowego stanowiącego podstawę do wydania decyzji z treścią decyzji. Takiego charakteru nie ma zaś błąd, który spornemu aktowi własności ziemi zarzuca skarżąca. W konsekwencji też prawidłowo SKO podtrzymało stanowisko organu I instancji, że zmiana nazwiska w akcie własności ziemi z [...] r., nr [...] nie można traktować jako oczywistej omyłki.
Zgromadzona dokumentacja potwierdza, że istnieją wątpliwości co do prawidłowego brzmienia nazwiska właścicielki wskazanego w przedmiotowym akcie. W dokumencie oznaczonym "Kwestionariusz w sprawie uregulowania własności gospodarstwa rolnego w trybie ustawy ...." (karta akt 496 – 497) widnieje na stronie drugiej podpis S1. Na stronie pierwszej widać korektę nazwiska S1 ze wcześniejszego S2 jednakże nie wiadomo, kto takiej korekty dokonał. Nazwisko S1 widnieje także na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowego aktu (karta akt 490-491). Nie można jednak uznać, że wskazany w spornym akcie przez stronę błąd w nazwisku jest wynikiem oczywistej omyłki, gdy nie można wykluczyć, że poprzez taką zmianę (sprostowanie) nastąpiłaby niedopuszczalna w tym trybie zmiana merytoryczna tego aktu w zakresie podmiotowym.
W sytuacji, gdy z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika w żadnym stopniu, że wpisanie w akcie własności ziemi nazwiska S1 zamiast S2 miało charakter oczywistego błędu pisarskiego lub rachunkowego lub też innej oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., stwierdzić należy, że organy odmawiając sprostowania aktu własności ziemi, nie naruszyły także przepisów prawa materialnego.
Końcowo jeszcze raz należy podkreślić, że oczywista omyłka z art. 113 § 1 k.p.a. to błąd, który jednoznacznie i w sposób oczywisty, a więc bez jakiegokolwiek merytorycznego badania sprawy, wynika z porównania materiału dowodowego stanowiącego podstawę do wydania decyzji z treścią decyzji.
Zgromadzony materiał dowodowy, nie daje więc podstawy do uznania, że wpisanie w akcie własności ziemi G. S2 było wynikiem oczywistej omyłki albowiem nie wynika z niego w żaden sposób, że rzeczywistą intencją organu było wydanie aktu własności ziemi na G. S2.
Powyższe wyklucza zaś możność sprostowania aktu własności ziemi we wskazywany przez skarżącego sposób w trybie art. 113 § 1 k.p.a., co prawidłowo stwierdziły także w sprawie organy obu instancji.
Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.