II SA/Gl 1051/23

II SA/Gl 1051/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
III OSK 160/24 - Wyrok NSA z 2024-12-03
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 916
art. 83 ust. 1, art. 83c ust. 1, art. 2 ust. 2 pkt 5, art. 4
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
Dz.U. 2022 poz 1518
par. 78 ust. 2 pkt 6, par. 4 pkt 21, par. 7, par. 113 ust. 2 pkt 2, par. 26
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury  z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2023 r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 maja 2023 r. nr SKO/OS/41.9/435/2023/9129/KK w przedmiocie odmowy zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 marca 2023 r. nr [...] Prezydent Miasta W. (dalej: "organ pierwszej instancji"), działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 83a ust. 1, art. 83c ust. 3 i 4, art. 83d ust. 1 i 2, art. 86 ust. 1 pkt 4 i 10 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 916 z późn. zm.) oraz art. 104 § 1, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku złożonego dnia 6 grudnia 2021 r., odmówił Zarządowi Dróg Wojewódzkich w K. (dalej: "Skarżący") zezwolenia na usunięcie: 5 szt. drzew gatunku jesion wyniosły o obw. pni: 196 cm, 250 cm, 262 cm, 307 cm, 221 cm, rosnących w pasie drogowym drogi wojewódzkiej nr [...] - ulica [...], na terenie działki nr 1 w W..
Na wstępie uzasadnienia organ przywołał brzmienie normatywnej podstawy rozstrzygnięcia, a następnie przedstawił ustalenia z oględzin przeprowadzonych w dniu 10 lutego 2022 r., w ramach których stwierdzono, że drzewa są w dobrym stanie zdrowotnym, nie wykazują objawów zamierania, w żywych koronach drzew nie występuje posusz, nie stwierdzono wypróchnień pni, które mogłyby powodować zagrożenie dla osób i mienia. Drzewa rosną w pasie drogowym, poza skrajnią jezdni. W trakcie oględzin wskazano, iż drzewa ograniczają widoczność przy wyjeździe z posesji położonych na odcinku ul. [...] nr [...], [...], [...], [...], [...]. W odpowiedzi na zapytanie organu, Komendant Powiatowy Policji poinformował, że Wydział Ruchu Drogowego nie odnotował zdarzeń drogowych, których przyczyną miałyby być rosnące drzewa. W związku z tym, że w postępowaniu nie potwierdzono zasadności wniosku, decyzją z dnia 29 kwietnia 2022 r. organ odmówił zezwolenia na usunięcie ww. drzew. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr SKO.OS/41.9/290/2022/8194/AK z dnia 23 czerwca 2022 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Organ ustalił, że drzewa rosną na prostym, krótkim odcinku drogi, w pobliżu drzew nie znajduje się przejście dla pieszych, nie są posadowione żadne znaki drogowe czy też sygnalizatory. Drzewa nie wrastają w nawierzchnię jezdni, nie uszkadzają jej, drzewa nie przyczyniają się do powstawania dziur czy wybojów. Ponowne oględziny drzew wskazały niewielki posusz w ich koronach, który nie ma wpływu na żywotność drzew. Stwierdził, że w przypadku drzew objętych postępowaniem nie występują zagrożenia wskazane w treści wniosku. Drzewa nie stanowią zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Obwody pni i stan fitosanitarny drzew nie dają podstaw do wydania zezwolenia na ich usunięcie. Zwrócił także uwagę, że drzewa do uzyskania rozmiarów drzew wnioskowanych do usunięcia potrzebują dziesiątek lat, a szansa na ich osiągnięcie zmniejsza się wraz z pogarszającymi się warunkami życia drzew w mieście. Nadto wnioskodawca zwrócił się z prośbą o nienakładanie w decyzji obowiązku nasadzeń zastępczych.
Wskazał, że wnioskodawca za przyczynę usunięcia drzew podał jedynie ich bliskie położenie od krawędzi jezdni, nie opisał żadnych innych powodów wskazujących na konieczność usunięcia drzew. Zdaniem organu, samo bliskie położenie drzew od krawędzi jezdni nie może stanowić przyczyny ich usunięcia. Podkreślił, że organ musi mieć na względzie określone w ustawie o ochronie przyrody cele ochrony drzew oraz interes społeczny i słuszny interes obywateli, a w interesie społecznym pozostaje zachowanie jak największej ilości drzew.
Decyzja została doręczona w dniu 20 marca 2023 r.
Strona w dniu 23 marca 2023 r. złożyła odwołanie od opisanej wyżej decyzji. Podała, że ww. drzewa posiadają posusz w koronach. Rosną w bardzo bliskiej odległości od krawędzi jezdni nr 1 - 72 cm, nr 2 - 51 cm, nr 3 - 82 cm, nr 4 - 44 cm, nr 5 - 78 cm zawężając skrajnię drogową. Konary drzew rosną nad linią energetyczną oraz blisko lamp oświetleniowych. Drzewa nie są w tak dobrym stanie fitosanitarnym jak wskazuje to organ w uzasadnieniu i stanowią realne zagrożenie dla bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego, ludzi i mienia. Nadmieniła, że do wypadków drogowych nie dochodzi wyłącznie na łukach i zakrętach dróg, ale najczęściej na prostych odcinkach dróg, a brak w statystykach policyjnych wypadków drogowych na przedmiotowym odcinku drogi nie oznacza, że drzewa nie powodują ograniczenia widoczności podczas wyjazdu z okolicznych posesji.
Podkreśliła, że przyczyną ubiegania się o zezwolenie na wycinkę drzew z pasa drogowego jest potrzeba zagwarantowania bezpieczeństwa jednostkom - uczestnikom ruchu drogowego, poprzez fizyczne usunięcie zagrożenia dla życia i zdrowia tych jednostek, to jest w drodze decyzji zezwalającej na wycinkę drzew usytuowanych przy jezdni, a bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego powinno być najważniejszym powodem usunięcia drzew. W uzasadnieniu przywołała także § 78 ust. 1, ust. 2 pkt 6, § 79 ust. 1, § 80 ust. 1 pkt 2 oraz § 113 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1518) odnoszące się do "strefy bez przeszkód".
Podała, że zasada kształtowania bezpiecznego otoczenia dróg w Polsce jest jednym z najistotniejszych założeń nowych wymagań technicznych w drogownictwie. Tym samym droga powinna zapewniać odpowiednie poziomy bezpieczeństwa i sprawności ruchu użytkownikom, dla których jest przeznaczona. Zdaniem Strony w sprawie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż w rozstrzygnięciu nie zostały należycie uwzględnione interesy społeczne - zwłaszcza poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego. Końcowo zwróciła uwagę, że Strona ma zapewnić bezpieczeństwo uczestnikom ruchu drogowego, właściwą eksploatację i utrzymanie dróg wojewódzkich, jak również dbałość w przypadku sytuacji kryzysowych. Brak zgody na wycinkę przedmiotowych drzew będzie skutkować dalszym pogłębiającym się realnym zagrożeniem bezpieczeństwa dla uczestników ruchu drogowego, zatem wina i odpowiedzialność odszkodowawcza za ewentualne skutki powyższego nie powinna obciążać Zarządu Dróg Wojewódzkich.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 8 maja 2023 r. nr SKO/OS/41.9/435/2023/9129/KK, w oparciu o art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy przedstawił czynności podjęte dotychczas w sprawie, przedstawił stan prawny odnoszący się do przedmiotu objętego decyzją, stwierdzając po dokonanej analizie, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe zgodnie z przepisami prawa. Kolegium dokonało ustaleń zbieżnych z ustaleniami organu pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji zostało oparte o materiał dowodowy sprawy. W protokole z oględzin nieruchomości, na której rosną wnioskowane do usunięcia drzewa, nie potwierdzono okoliczności wskazujących na potrzebę ich usunięcia, nie stwierdzono, aby drzewa zagrażały bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Drzewa nie stwarzają zagrożenia dla osób uczestniczących w ruchu drogowym, jak również w ruchu pieszym, wymagają one jedynie zabiegów pielęgnacyjnych w ich koronach, które winien przeprowadzać regularnie posiadacz nieruchomości. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy rozważył wszystkie okoliczności sprawy, biorąc pod uwagę interes społeczny jak i interes strony. Kolegium nie podzieliło argumentów zawartych w odwołaniu, w tym naruszenia zapisów rozporządzenia w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych. Decyzja została doręczona w dniu 10 maja 2023 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc, sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (nadaną dnia 5 czerwca 2023 r.). W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:
1. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego skutkiem było pominięcie przy wydawaniu decyzji faktu, iż wnioskowane do wycinki drzewa stanowią bezpośrednie zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego,
2. art. 83c ust. 3 w zw. z art. 86 ustawy o ochronie przyrody poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieuprawnionym przyjęciu, że brak jest podstaw do zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew,
3. § 78 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 4 pkt 21 w zw. z § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy z przepisów jasno wynika, że strefa bez przeszkód to obszar przylegający do jezdni, którego ukształtowanie i zagospodarowanie ograniczają negatywne skutki wypadków i kolizji drogowych związanych z niekontrolowanym zjechaniem pojazdu z jezdni, co oznacza, że droga powinna zapewniać odpowiednie poziomy bezpieczeństwa i sprawności ruchu użytkownikom, dla których jest przeznaczona.
Przy tak sformułowanych zarzutach Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazał, że organ odwoławczy nie odniósł się do twierdzeń i argumentacji Skarżącego podniesionych w treści odwołania, a stanowisko sprowadza się do powielenia twierdzeń organu pierwszej instancji.
Odnosząc się do ustalenia organu odnośnie "prostego odcinka drogi", przy którym rosną przedmiotowe drzewa, nadmienił, że do wypadków drogowych nie dochodzi wyłącznie na łukach i zakrętach dróg, ale najczęściej na prostych odcinkach dróg.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. podniósł także, że organ pominął fakt, że drzewa bezpośrednio zagrażają bezpieczeństwu uczestników ruchu, rosną w nazbyt bliskiej odległości od krawędzi jedni, posiadają posusz w koronie, stanowią zatem realne zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, ludzi i mienia. Zdaniem Skarżącego organ nie dokonał ważenia interesów i zaniechał przeprowadzenia rozważań dotyczących konieczności ochrony zdrowia i życia ludzkiego, przeważającej w tym konkretnym przypadku nad ochroną przyrody.
Podał, że organ nie uwzględnił również właściwych przepisów rozporządzenia, o których mowa w zarzucie skargi. Zwrócił uwagę, że wskazane nowe przepisy techniczno-budowlane dotyczące dróg publicznych mają charakter ogólnych wymagań funkcjonalno-technicznych. Przepisy te stanowią aktualnie zwięzły zbiór najważniejszych warunków i celów. Strefa bez przeszkód to natomiast istotne narzędzie kształtowania bezpieczeństwa na drogach publicznych, które powinno pozwolić na złagodzenie negatywnych konsekwencji niekontrolowanego zjechania pojazdu z jezdni.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie, nie podzielił żadnego z podniesionych zarzutów skargi. Wskazał, iż Kolegium w rozstrzygnięciu uwzględniło także § 7 ww. rozporządzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać na regulację art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), stosownie do której sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzona zgodnie z kryterium legalności kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji publicznej jest zgodne z prawem. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 maja 2023 r. nr SKO/OS/41.9/435/2023/9129/KK utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji – Prezydenta Miasta W. z dnia 20 marca 2023 r. nr [...] o odmowie zezwolenia na usunięcie drzew opisanych na wstępie.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, a w szczególności art. 83 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym zasadą jest, że usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia. Natomiast w myśl art. 83c ust. 1 wymienionej ustawy organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu przed jego wydaniem dokonuje oględzin w zakresie występowania w ich obrębie gatunków chronionych.
W niniejszej sprawie, w treści wniosku złożonego dnia 6 grudnia 2021 r. o wyrażenie zgody na usunięcie drzew, Skarżący wskazał, że wnosi o wydanie zgody na usunięcie 5 szt. drzew określonych w załączniku do złożonego wniosku. W treści wniosku zwrócono się także o nienakładanie w decyzji obowiązku nasadzeń zastępczych (karta nr 14 akt administracyjnych).
Decyzja organu z dnia 29 kwietnia 2022 r. o odmowie wydania zezwolenia na usunięcie drzew objętych wnioskiem została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 23 czerwca 2022 r. nr SKO.OS/41.9/290/2022/8194/AK a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na uchybienia, do których doszło w toku rozpoznawania sprawy przez organ pierwszej instancji m.in. w zakresie weryfikacji obwodów pni, odległości drzew od skrajni drogi, sprecyzowania ulicy przy której rosną wnioskowane do usunięcia drzewa oraz gatunku drzew, opisu materiału zdjęciowego, sporządzenia protokołu (karta nr 39-45 akt administracyjnych).
Stosownie do treści przywołanego wyżej art. 83c ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, w toku ponownie prowadzonego postępowania organ przeprowadził oględziny w dniu 20 października 2022 r. W protokole wykazano, że wniosek dotyczy drzew gatunku jesion wyniosły:
- obwód pnia 196 cm, posusz w koronie 20%, odległość od krawędzi jezdni 72 cm,
- obwód pnia 250 cm, posusz w koronie 25%, odległość od krawędzi jezdni 51 cm,
- obwód pnia 262 cm, posusz w koronie 45 %, odległość od krawędzi jezdni 82 cm,
- obwód pnia 307 cm, posusz w koronie 50%, odległość od krawędzi jezdni 44 cm,
- obwód pnia 221 cm, posusz w koronie 20%, odległość od krawędzi jezdni 78 cm.
Ubytki wgłębne stwierdzono wyłącznie dla drzewa o obwodzie 221 cm. U pozostałych drzew nie stwierdzono ubytków wgłębnych. W przypadku każdego z drzew: nie stwierdzono ubytków powierzchniowych, nie stwierdzono pochylenia ani rozwidlenia korony, kształt każdej korony symetryczny, nie stwierdzono wyniesionego systemu korzeniowego. Ponadto w protokole podano, iż "korony drzew zasłaniają oświetlenie uliczne" (karta nr 52 akt administracyjnych).
W aktach pozostaje również pismo Komendy Powiatowej Policji w W. z dnia 5 marca 2022 r. informujące, że Wydział nie odnotował zdarzeń drogowych na wskazanym odcinku ul. [...], "w których przyczyną miałyby być rosnące drzewa" (karta nr 20 akt administracyjnych).
Po tak przeprowadzonym postępowaniu dowodowym organ pierwszej instancji nie znalazł podstaw do wydania decyzji zgodnie z wnioskiem (karta nr 55-56 akt administracyjnych). Tak też uznał organ odwoławczy, podnosząc, iż zgromadzony materiał dowody nie daje podstaw do potwierdzenia okoliczności wskazujących na potrzebę usunięcia drzew (str. 9-10 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Skarżący zarówno w odwołaniu jak i w skardze jako uzasadnienie wniosku podnosił natomiast, że wnioskowane do wycinki drzewa stanowią bezpośrednie zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego.
Odnotowania wymaga, iż jak szeroko przyjmuje się w orzecznictwie przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zezwolenie na wycięcie drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 691/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 358/14). Usprawiedliwiona na tle powyższego pozostaje dokonana przez organ odwoławczy ocena, że analiza okoliczności rozpoznawanej sprawy przez organ pierwszej instancji uzasadniała odmowę wydania zezwolenia i nie przekroczyła granic swobodnego uznania administracyjnego (str. 4 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
Zwrócić bowiem należy również uwagę, że decyzja w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew wydawana jest w granicach uznania administracyjnego, a organ rozpoznający sprawę powinien rozważyć, które spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym wypadku celowe (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 691/18). Uznanie administracyjne nie pozwala jednak na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje spełnienia każdego żądania obywatela (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 535/16). Kontrola sądów administracyjnych nie może natomiast odbierać organowi prawa do takiego uznania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 1501/19). W zakresie wydanej decyzji uznaniowej organ związany jest zarówno przepisami jak i celem określonej regulacji, natomiast zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 5 cyt. ustawy celem ochrony przyrody jest ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień. Art. 4 stanowi natomiast, że obowiązkiem organów administracji publicznej, osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych jest dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym. Jak wynika z przywołanych powyżej przepisów, a także art. 83 i następnych ustawy o ochronie przyrody, zasadą jest ochrona drzew i ich zachowanie, jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody. Ustawodawca pozwala na odstąpienie od tej zasady jedynie w określonych przypadkach, gdy interes publiczny, reprezentowany przez wartość przyrodniczą drzewa, będzie kolidował z realizacją innego interesu, którego aksjologiczny ładunek jest wyższy" (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 292/18). Analiza akt sprawy doprowadziła do wniosku, że wskazane wymagania zostały w przedmiotowej sprawie prawidłowo zidentyfikowane przez organy administracji publicznej i zweryfikowane w postępowaniu wyjaśniającym, uzasadniając zapadłą decyzję.
Odnosząc się do ważenia interesu, Sąd uznaje za własne prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, w którym przyjmuje się, iż "interes społeczny i interes obywateli jest tożsamy z zasadami ochrony przyrody i podlega silnej ochronie konstytucyjnej (art. 5 Konstytucji RP, art. 74 Konstytucji RP, zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 807/19). Sąd nie ma wątpliwości, że zachowanie bezpieczeństwa użytkowników ruchu drogowego leży w interesie publicznym, jednakże na gruncie rozpoznawanej sprawy zagrożenie, o którym mowa w treści wniosku, nie zostało potwierdzone w toku dokonanych w sprawie czynności. Z protokołów oględzin przeprowadzonych w sprawie w dniach: 10 lutego 2022 r. (karta nr 18 akt administracyjnych) oraz 20 października 2022 r. (karta nr 56 akt administracyjnych) nie wynikają wskazywane przez Stronę zagrożenia dla uczestników ruchu drogowego dla tego obszaru.
Argumentacja zgłaszana przez Skarżącego w przedmiocie realnego zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, ludzi i mienia nie znalazła odzwierciedlenia w aktach sprawy.
Organy wszechstronnie rozważyły materiał dowodowy, który nie wymagał w ocenie Sądu uzupełnienia, także Skarżący w toku toczącego się postępowania nie formułował wniosków dowodowych mających potwierdzać zasadność wniosku. Wskazywany natomiast przez Skarżącego posusz w koronie powinien zostać objęty zabiegami pielęgnacyjnymi, których regularne przeprowadzanie spoczywa na posiadaczu nieruchomości, co zasadnie podkreślił organ odwoławczy (str. 10 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
Zwrócić należy również uwagę na zakaz usuwania, niszczenia i uszkadzania zadrzewień przydrożnych, wynikający z przepisu art. 39 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 645 z późn. zm.). Jak zasadnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 1 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1603/22 podmioty odpowiedzialne za zarządzanie drogami jak i ochronę środowiska każdorazowo powinny podejmować wszelkie możliwe czynności, które zapewnią bezpieczeństwo na drogach, przy zachowaniu przydrożnych zadrzewień i dlatego usunięcie drzewa - jako rozwiązanie najdalej idące i nieodwracalne, powinno być stosowane w ostateczności, a w szczególności dotyczyć drzew obumarłych, wiatrołomów lub posiadających wady budowy istotne dla statyki.
Na gruncie niniejszej sprawy przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło, aby objęte wnioskiem drzewa należały do takich przypadków. Zasadnie w tym kontekście organy wskazały na obowiązek spoczywający na zarządcy w zakresie utrzymania roślinności w pasie drogowym w sposób, który umożliwia jej prawidłową wegetację oraz uniemożliwia jej negatywny wpływ na drogę w trakcie rozrostu, a w szczególności ingerencję w skrajnię lub ograniczanie widoczności (§ 113 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych). Powyższe niewątpliwie odnosi się również do części korony zasłaniającej oświetlenie uliczne.
Sąd nie dopatrzył się podnoszonych naruszeń przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w tym przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (zarzut nr 1 petitum skargi). Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania, w tym prawidłowego zastosowania przepisów określających zasady związane z gromadzeniem dowodów, ich oceną oraz uzasadnieniem wydanych decyzji.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał motywy, którymi kierował się przy jej podejmowaniu, odwołał się do stanu faktycznego sprawy i do norm prawnych mających w niej zastosowanie. Uzasadnienia zaskarżonych decyzji spełniają rygory uzasadnienia faktycznego i prawnego określone w art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy odniósł się również do zasadniczych kwestii podnoszonych w odwołaniu, w tym argumentacji, na której oparto wniosek inicjujący niniejsze postępowania, zagadnienia bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego oraz granic swobodnego uznania administracyjnego.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. art. 83c ust. 3 w zw. z art. 86 ustawy o ochronie przyrody poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieuprawnionym przyjęciu, że brak jest podstaw do zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew (zarzut nr 2 petitum skargi). Jak stanowi przywołany przepis art. 83c ust. 3 wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu. Organ bierze jednak wskazaną możliwość pod uwagę "jedynie wówczas, gdy już zdecydował, że drzewo zostanie usunięte, a do oceny pozostaje, czy zrekompensować powstały w ten sposób ubytek poprzez nowe nasadzenia" (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 292/18). Przepis art. 86 cyt. ustawy dotyczy natomiast kwestii wyłączenia naliczania opłat za usunięcie drzew. W sprawie organ nie podjął jednak decyzji o usunięciu ww. drzew.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia podnoszonego w uzasadnieniu skargi art. 83 ust. 1 w zw. z art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Przeprowadzone w sprawie ustalenia, jak już wyżej wskazywano, w sposób wystarczający dowiodły, że organy orzekające w sprawie nie dopuściły się naruszenia przywołanych regulacji prawnych w zakresie odmowy zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego. Natomiast przesłanki mające uzasadniać interes wnioskodawcy nie zostały wykazane w stopniu pozwalającym na przyjęcie odmiennego rozstrzygnięcia.
Nietrafiony pozostawał również zarzut naruszenia § 78 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 4 pkt 21 w zw. z § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych, poprzez ich niezastosowanie (zarzut nr 3 petitum skargi). Nie może bowiem budzić wątpliwości, że przywołana regulacja, podobnie jak uprzednio obowiązujący § 53 ust. 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 124 z późn. zm.) odnosi się do dróg nowo budowanych oraz ewentualnie do nowych nasadzeń prowadzonych w pasie drogi.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w tym przedmiocie w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1603/22 i z dnia 8 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1598/22 (oraz w powołanym tam uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 255/20). Skutkiem zaproponowanej przez Skarżącego wykładni byłaby konieczność usunięcia ogromnej ilości drzew rosnących w pasach drogowych.
Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący przeprowadził jakiekolwiek rozważania co do możliwości zastosowania innych niż wycinka rozwiązań minimalizujących ewentualne obawy o bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego. Rozważenia wymaga zastosowanie dodatkowych zabezpieczeń takich jak bariery ochronne, oznakowanie drzew tablicami odblaskowymi lub obniżenie dopuszczalnej prędkości. Jak stanowi § 26 aktualnie obowiązującego rozporządzenia, droga, na której prędkość dopuszczalna wynosi więcej niż 50 km/h, powinna mieć strefę bez przeszkód. Jeżeli nie można zaprojektować strefy bez przeszkód, projektuje się barierę ochronną. Przepis art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 z późn. zm.) przewiduje natomiast możliwość zmniejszenia prędkości dopuszczalnej, jeżeli przemawiają za tym warunki bezpieczeństwa ruchu na drodze lub jej odcinku.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy trafnie stwierdził, jak tego wymagają przepisy ustawy o ochronie przyrody, brak podstaw do usunięcia drzew w oparciu o wyniki przeprowadzonych oględzin.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez stronę skarżącą w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.