II SA/Gl 1023/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o karze pieniężnej za zniszczenie drzewa, uznając, że organy nie wykazały w sposób wystarczający związku przyczynowego między zabiegami pielęgnacyjnymi a zniszczeniem drzewa.
Skarżąca została ukarana karą pieniężną za zniszczenie brzozy poprzez niewłaściwą redukcję korony. Organy administracji uznały, że zabieg został wykonany niezgodnie z zasadami i doprowadził do zniszczenia drzewa. Skarżąca twierdziła, że uszkodzenie nastąpiło w wyniku wichury, a cięcia dokonał jej teść bez jej wiedzy i zgody. Sąd uchylił decyzje organów, stwierdzając, że nie wykazały one w sposób jednoznaczny i poparty dowodami, że niewłaściwe zabiegi pielęgnacyjne spowodowały zniszczenie drzewa.
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na A.D.-I. za zniszczenie brzozy na terenie jej działki. Prezydent Miasta B. wymierzył karę, uznając, że właścicielka poprzez niewłaściwą redukcję korony zniszczyła drzewo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. początkowo uchyliło decyzję w tej części, ale po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent ponownie wymierzył karę. Kolegium utrzymało tę decyzję w mocy, argumentując, że dla wymierzenia kary nie ma znaczenia wina, a jedynie sam fakt zniszczenia drzewa, niezależnie od przyczyn. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podnosząc, że uszkodzenie drzewa nastąpiło w wyniku wichury, a cięcia dokonał jej teść bez jej wiedzy i zgody. WSA uchylił obie decyzje organów administracji, stwierdzając naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody. Sąd uznał, że organy nie wykazały w sposób jednoznaczny i poparty dowodami, że niewłaściwe zabiegi pielęgnacyjne doprowadziły do zniszczenia drzewa. Wskazano, że ustalenia organów w tym zakresie były gołosłowne i wymagały specjalistycznej wiedzy, której nie zgromadzono. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko pod warunkiem jednoznacznego wykazania przez organ administracji publicznej wszystkich przesłanek odpowiedzialności, w tym związku przyczynowego między niewłaściwym zabiegiem a zniszczeniem drzewa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały w sposób wystarczający, że niewłaściwe zabiegi pielęgnacyjne (redukcja korony) doprowadziły do zniszczenia drzewa. Ustalenia organów były gołosłowne i wymagały specjalistycznej wiedzy, której nie zgromadzono.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
u.o.p. art. 88 § 1 pkt 3
Ustawa o ochronie przyrody
Zniszczenie drzewa spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych uzasadnia nałożenie kary pieniężnej, pod warunkiem udowodnienia związku przyczynowego i niewłaściwego wykonania zabiegu.
Pomocnicze
u.o.p. art. 85 § ust. 1, 2, 4, 6
Ustawa o ochronie przyrody
u.o.p. art. 88 § ust. 2, 7
Ustawa o ochronie przyrody
u.o.p. art. 89 § ust. 1, 3, 6
Ustawa o ochronie przyrody
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew
Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 15 października 2010 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2011
u.o.p. art. 88 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie wymierzania kary w sztywno określonej wysokości.
u.o.p. art. 89
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie wymierzania kary w sztywno określonej wysokości.
p.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
p.u.s.a. art. 1 § § 1, § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 136
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu odwoławczego do ponownego rozpatrzenia sprawy i uzupełnienia dowodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie wykazały w sposób jednoznaczny i poparty dowodami, że niewłaściwe zabiegi pielęgnacyjne doprowadziły do zniszczenia drzewa. Ustalenia organów w zakresie skutków zabiegów pielęgnacyjnych były gołosłowne i wymagały wiedzy specjalistycznej, której nie zgromadzono.
Odrzucone argumenty
Twierdzenia skarżącej o zniszczeniu drzewa w wyniku wichury i dokonaniu cięć przez teścia bez jej wiedzy i zgody nie zostały wystarczająco uprawdopodobnione. Fakt zniszczenia drzewa i obniżenia jego wartości przyrodniczej nie budzi wątpliwości (argument organów).
Godne uwagi sformułowania
Ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym, należy traktować jako dowolne. Dla wymierzenia kary nie ma znaczenia ani wina, ani jej brak lecz sam fakt zniszczenia drzewa, bez względu na przyczyny i okoliczności, które do tego doprowadziły. Wymierzenie kary administracyjnej wymaga uprzedniego jednoznacznego ustalenia przez organ administracji publicznej, że zaszły wszystkie przesłanki, których zaistnienie, stosownie do normy prawnej, uzasadnia odpowiedzialność danej osoby.
Skład orzekający
Rafał Wolnik
przewodniczący
Iwona Bogucka
członek
Maria Taniewska-Banacka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wymogi dowodowe w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za zniszczenie drzewa w wyniku zabiegów pielęgnacyjnych; konieczność wykazania związku przyczynowego i posiadania wiedzy specjalistycznej przez organy."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego przypadku zniszczenia drzewa i może nie mieć bezpośredniego zastosowania w innych sytuacjach, choć podkreśla ogólne zasady postępowania dowodowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe udokumentowanie i wykazanie związku przyczynowego w postępowaniach administracyjnych, nawet w pozornie prostych sprawach dotyczących ochrony przyrody.
“Czy niewłaściwe cięcie drzewa to zawsze podstawa do kary? Sąd wyjaśnia wymogi dowodowe.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1023/14 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2014-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-08-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Iwona Bogucka
Maria Taniewska-Banacka /sprawozdawca/
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
art. 88 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2014 r. sprawy ze skargi A.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzewa 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r., nr [...]; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej kwotę 1500 (tysiąc pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...]r., Prezydent Miasta B. wymierzył A. D.-I. karę pieniężną w wysokości [...]zł za zniszczenie brzozy na terenie działki nr [...]obręb K. w B.. Jednocześnie umorzył postępowanie w sprawie usunięcia, a także zniszczenia, olchy i dębu.
W wyniku rozpoznania wniesionego przez A. D.-I. odwołania decyzją nr [...] z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło zaskarżoną decyzję w punkcie 1, dotyczącym wymierzenia kary finansowej za zniszczenie drzewa i w tym zakresie przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta B. wymierzył A. D.-I. karę pieniężną w wysokości [...]zł za zniszczenie brzozy o obwodzie [...] cm, spowodowane niewłaściwym obcięciem korony drzewa, na terenie ww. działki. W osnowie decyzji organ wskazał w formie tabeli sposób obliczenia kary.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał m.in. że w trakcie wizji terenowej przeprowadzonej w dniu [...] r. stwierdzono, iż właściciel ww. nieruchomości poprzez niewłaściwą redukcję korony zniszczył brzozę o obwodzie [...]cm. W trakcie oględzin zmierzono obwód zniszczonej brzozy na wysokości [...] cm od powierzchni gruntu. Biorąc pod uwagę obwód pnia oraz na podstawie tabeli wiekowej drzew opracowanej przez prof. dr L.M. stwierdzono, że zniszczone drzewo jest w wieku powyżej 10 lat. Organ I instancji wskazał następnie, że redukcja korony przedmiotowej brzozy została wykonana niezgodnie z zasadami i w konsekwencji doprowadziła do zniszczenia drzewa. Nadto, pomimo że Strona oświadczyła, iż wierzchołek drzewa został nadłamany przez wichurę, a drzewo zagrażało bezpieczeństwu mienia to zdaniem organu celem wyeliminowania zagrożenia dopuszczalne było usunięcie nadłamanych gałęzi oraz suchych konarów, nie zaś tak znaczna redukcja korony drzewa i pozostawienie jedynie trzech konarów. W wyniku ww. czynności brzoza bezpowrotnie straciła charakterystyczny dla tego gatunku pokrój. Ponadto stopień uszkodzenia brzozy wyklucza możliwość odtworzenia korony drzewa.
Odnosząc się do twierdzeń strony odnośnie sprawcy zniszczenia drzewa, nie mogą one, zdaniem organu, stanowić wiarygodnego materiału dowodowego. W protokole z [...]r. M. D.-I. – mąż właścicielki nieruchomości, na której znajduje się zniszczona brzoza oświadczył, iż to ona właśnie zredukowała koronę drzewa. Natomiast w dodatkowych wyjaśnieniach złożonych w dniu [...]r. właścicielka nieruchomości stwierdza, iż redukcji korony drzewa dokonał ej teść, bez jej zgody i wiedzy. Należy podkreślić, iż w trakcie wizji terenowej przeprowadzonej w dniu [...]r. strona nie przedłożyła żadnych dowodów mogących świadczyć o tym, iż dokonano tego bez jej wiedzy.
Organ wskazał nadto, że decyzją z [...]r. wymierzono karę finansową, którą powiększono o 100%, drzewo to znajduje się bowiem na terenie zieleni. Jednakowoż decyzją z [...]r. SKO w B. decyzję w części wymierzonej kary uchyliło. Według Samorządowego Kolegium Odwoławczego wątpliwość budzi między innymi zakwalifikowanie terenu, na którym znajduje się zniszczone drzewo do terenów zieleni. Organ pierwszej instancji ponownie rozpatrując sprawę uznał, że nie podziela poglądu organu odwoławczego. Niemniej jednak, kierując się zasadą instancyjnej hierarchiczności organów orzekających, wymierzono karę finansową nie powiększając jej o 100%.
Decyzja, jak wynika z jej części nagłówkowej, wydana została na podstawie art. 85 ust. 1, 2, 4, 6, art. 88 ust. 1 pkt 3, ust. 2, 7, art. 89 ust. 1, 3, 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2009, Nr 151, poz. 1220 ze zm.), rozporządzenia Ministra Środowiska z 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306), a także obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 15 października 2010 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2011 (M.P. Nr 76, poz. 954).
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. D.-I. zarzucając naruszaenie art. 88 ust. 1 pkt. 3 ustawy o ochronie przyrody. Strona wskazała bowiem, iż uszkodzenie drzewa nastąpiło w wyniku wichury, natomiast usunięcia uszkodzonych przez wiatr gałęzi dokonał jej teść bez jej wiedzy i zgody (dołączono oświadczenie S. D.-I. z dnia [...]r.). Drzewo zdaniem odwołującej się stanowiło zagrożenie dla mieszkańców, mienia oraz linii wysokiego napięcia. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że organ I instancji ustalił, iż drzewo zostało zniszczone poprzez niewłaściwe obcięcie korony, a stan jego zniszczenia wyklucza odtworzenie korony. Brzoza była w wieku powyżej lat 10. Ze zdjęcia dołączonego do akt wynika, iż drzewo nie posiada liści. Zatem fakt zniszczenia drzewa, a tym samym obniżenie jego wartości przyrodniczej nie budzi, zdaniem Kolegium, wątpliwości. Ponadto dla wymierzenia kary nie ma znaczenia ani wina, ani jej brak lecz sam fakt zniszczenia drzewa, bez względu na przyczyny i okoliczności, które do tego doprowadziły. Kolegium podało nadto, że organ I instancji stwierdził, iż redukcja korony drzewa dokonana została niezgodnie z zasadami sztuki ogrodniczej i stanowi przyczynę obumarcia drzewa. Dla sprawy ważny jest też fakt, iż stopień uszkodzenia drzewa wyklucza możliwość zachowania jego żywotności. Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium uznało słuszność nałożonej kary za zniszczenie drzewa.
Odnosząc się do zarzutów odwołującej się dotyczących braku wiedzy i zgody na redukcję korony przez osobę trzecią, Kolegium fakt ten poddaje w wątpliwość. Brak jest zresztą podstawy do wymierzenia kary osobie innej niż posiadacz nieruchomości, na której rośnie drzewo, tym bardziej, że to właśnie posiadacz jest zobowiązany podjąć działania w celu zachowania żywotności drzew. Kolegium przywołało w tej mierze pogląd wyrażony w doktrynie przez W. R., którego zdaniem "za delikt administracyjny z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody odpowiada zawsze posiadacz nieruchomości, który nie ma wymaganego zezwolenia, nie tylko wtedy, gdy sam usuwa drzewo, lecz również wtedy, gdy drzewo to usuwa jakakolwiek osoba za wiedzą i choćby domniemaną jego zgodą /.../. Posiadacz nie odpowiada tylko wtedy, gdy ktoś usunął drzewo bez jego wiedzy i zgody, gdyż w takiej sytuacji posiadacz jest po prostu pokrzywdzonym".
W niniejszej sprawie strona nie zgłosiła uszkodzenia drzewa przez wichurę czy też usunięcia jego korony. Nie wykonano dokumentacji fotograficznej czy też nie powołano żadnego dowodu mogącego zwalniać posiadacza nieruchomości z odpowiedzialności. Oświadczenie bowiem S. D.-I., iż to on dokonał redukcji korony zdaniem Kolegium nie stanowi dowodu, że faktycznie posiadacz nieruchomości nie wiedział o planach czy o fakcie redukcji korony.
Przywołując z kolei pogląd K. G. Kolegium wskazało, że podmiotem zobowiązanym do pielęgnacji drzew jest tylko posiadacz nieruchomości, na której one rosną, w związku z czym tylko on może być uczyniony adresatem decyzji karnej. Nie ma natomiast żadnych podstaw do wymierzenia kar osobom lub podmiotom działającym w jego imieniu i na jego rachunek. Jeżeli bowiem w praktyce zniszczenie drzew lub krzewów było efektem wadliwie przeprowadzonych zabiegów pielęgnacyjnych, to posiadaczowi nieruchomości przysługiwać będą roszczenia regresowe do podmiotu naruszającego warunki umowy (jeżeli do tego doszło), ale nie daje to podstawy do wymierzenia podmiotowi temu kary, gdyż nie działał on we własnym imieniu i na własny rachunek.
Pismem z dnia [...]r. A. D.-I. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu wskazała ponownie, że w wyniku wichury, która wystąpiła w rejonie posesji doszło do złamania wierzchołka brzozy, w taki sposób, że nadłamane gałęzie zagrażały domowi, a także linii wysokiego napięcia, która przebiega tuż obok. W związku z realnym zagrożeniem, które wystąpiło, skarżąca rozważała obcięcie nadłamanych gałęzi z wierzchołka drzewa (gałęzi nadłamanych w obrębie korony drzewa) jednak decyzji takiej nie podjęła i nie zezwoliła na to innym osobom. Ścięcia nadłamanych gałęzi dokonał teść pod jej nieobecność, bez jej wiedzy i zgody, pomimo, że tylko ona jest właścicielem i posiadaczem nieruchomości.
Skarżąca podniosła nadto, że w skarżonej decyzji nie wskazano, co oznacza w tej konkretnej sprawie niewłaściwe wykonanie zabiegu pielęgnacyjnego, czyli co spowodowało zakwalifikowanie przez Urząd obcięcia wiszącego wierzchołka drzewa jako redukcji korony wykonanej niezgodnie z zasadami. Organ stwierdził także, że stopień uszkodzenia brzozy wyklucza możliwość odtworzenia korony drzewa. Jednakże organ nie udowodnił, że to właśnie przeprowadzone obcięcie złamanego wierzchołka drzewa spowodowało uszkodzenie brzozy wykluczające możliwość odtworzenia korony drzewa. Zdaniem skarżącej nie można jednoznacznie stwierdzić, czy jeżeli drzewo obumrze to nastąpi to wskutek obcięcia wiszących już na korze gałęzi przez osobę trzecią, a nie w wyniku działania wiatru.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie z uchybieniem terminu bądź oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 30 lipca 2012 r. Sąd odrzucił wniesioną skargę. W wyniku jednak rozpoznania złożonego przez stronę wniosku postanowieniem z dnia 5 listopada 2012 r. Sąd przywrócił termin do wniesienia skargi.
Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2013 r. Sąd zawiesił nadto postępowanie do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny sprawy o sygn. SK 6/12 Postępowanie zostało podjęte postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającego ją rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, musiała zostać uwzględniona. Zdaniem tut. Sądu obie decyzje wydane zostały bowiem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 1768/99. W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszoinstancyjny. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie.
Zdaniem Sądu wymogów powyższych organy nie dochowały w sposób wystarczający do ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, a ujawniające się w trakcie analizy akt sprawy wątpliwości i luki uniemożliwiają kontrolę prawidłowości dokonanej przez te organ oceny. W konsekwencji naruszenia wskazanych wyżej norm proceduralnych wydane w sprawie decyzje naruszają także art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody.
Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 88 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o ochronie przyrody wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:
1) zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności;
2) usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia;
3) zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych.
Należy w tym miejscu zaakcentować, że wymierzenie kary nie ma charakteru uznaniowego a wydanie stosownej decyzji jest obowiązkiem organu administracji publicznej. Podkreślenia też wymaga, iż wskazana powyżej konstrukcja prawna odpowiedzialności została zobiektywizowana, a do jej ponoszenia wystarczy samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu a zniszczeniem drzew lub krzewów – por. szerzej np. K. Gruszecki: Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Zakamycze, 2005. Nieistotnym jest zatem czy posiadacz nieruchomości dokonał wycięcia osobiście, czy też wynajął w tym celu inny podmiot czynność tę zlecając mu, nieistotna z punktu widzenia tej postaci odpowiedzialności jest także świadomość czy też brak świadomości konieczności uzyskania stosownego zezwolenia. Dla odpowiedzialności administracyjnej przewidzianej w art. 88 ustawy o ochronie przyrody nie jest bowiem konieczne osobiste działanie ukaranego. Ponosi on odpowiedzialność również za takie czynności osób trzecich, na które strona się godziła – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r. , sygn. akt I OSK 329/08.
Jedną z kluczowych kontrowersji pomiędzy orzekającymi w sprawie organami a skarżącą jest to kto w istocie dokonał obcięcia drzewa i czy stało się to za zgodą, wiedzą bądź na zlecenie skarżącej, zdaniem skarżącej sprawcą był bowiem jej teść, który dokonał obcięcia bez jej wiedzy i zgody. Organy oświadczeniom tym nie dały wiary, a Sąd ich przekonanie podziela. W trakcie wizji lokalnej w dniu [...]r. mąż skarżącej, będący jej pełnomocnikiem, stwierdził bowiem jednoznacznie, że to ona ("właściciel") odcięła część drzewa. Nadto nawet jeśli istotnie to teść dokonał wycięcia to skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że zdarzyło się to bez jej wiedzy i zgody (choćby domniemanej). Uprawdopodobnienie takie może nastąpić jeśli np. właściciel po zorientowaniu się, że sprawca bez jego zgody i wiedzy usunął bądź zniszczył drzewo niezwłocznie powiadamia stosowne organy. W niniejszej sprawie nic takiego nie miało miejsca, a pochodzące z daty [...]r. oświadczenie teścia zostało przez nią przedłożone dopiero w trakcie ponownego rozpoznania sprawy, po wydaniu przez organ I instancji ponownej decyzji, stanowiąc załącznik do odwołania z dnia [...]r.
Pomimo to z innych przyczyn decyzja zaskarżona, a także poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjną, winny ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Wymierzenie bowiem kary administracyjnej wymaga uprzedniego jednoznacznego ustalenia przez organ administracji publicznej, że zaszły wszystkie przesłanki, których zaistnienie, stosownie do normy prawnej, uzasadnia odpowiedzialność danej osoby i uprawnia oraz obliguje organ do wymierzenia kary. W odróżnieniu od kary za usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, której wymierzenie wymaga uprzedniego ustalenia jedynie czy drzewo lub krzew zostały usunięte i czy zostało w tej mierze uprzednio wydane zezwolenie, kara za czyn opisany w art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy, stanowiący wskazaną w części nagłówkowej podstawę wydanej przez organ I instancji decyzji, wymaga wykazania szerszego zakresu elementów. W odniesieniu do zniszczenia drzewa konieczne w tej mierze czynności wyjaśniające nie sprowadzają się już li tylko do oceny skutku w postaci utraty żywotności, wymierzenie kary musi bowiem zostać poprzedzone wykazaniem, iż:
• drzewo zostało poddane zabiegom,
• zabiegi te z natury swej mają charakter zabiegów pielęgnacyjnych,
• zabiegi te zostały niewłaściwie wykonane,
• drzewo uległo zniszczeniu,
• zniszczenie drzewa nastąpiło wskutek niewłaściwego wykonania zabiegu.
Podzielić należy zawarte w skardze twierdzenia skarżącej, iż ustalenia dokonane przez organ I instancji nie obejmują wszystkich wskazanych elementów. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał jedynie, że "redukcja korony przedmiotowej brzozy została wykonana niezgodnie z zasadami i w konsekwencji doprowadziła do zniszczenia drzewa./.../ W wyniku ww. czynności brzoza bezpowrotnie straciła charakterystyczny dla tego gatunku pokrój. Ponadto stopień uszkodzenia brzozy wyklucza możliwość odtworzenia korony drzewa". Twierdzenia te nie zostały poparte żadnymi dowodami, nie wiadomo zatem na jakiej podstawie organ doszedł do wniosków wymagających niewątpliwie specjalistycznej wiedzy. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że uchylając wydaną w [...]r. pierwszą decyzję w sprawie Kolegium wskazało, iż organ I instancji winien wykazać, czego nie uczynił, związku przyczynowego pomiędzy przycięciem a obumarciem drzewa. Decyzja ta wpłynęła do organu I instancji [...]r. wydana została kolejna decyzja. Z akt nie wynika by w tym czasie organ I instancji przeprowadził jakiekolwiek dalsze ustalenia bądź zasięgnął fachowej opinii. Tym samym jego tezy odnośnie redukcji korony niezgodnie z "zasadami" i skutków tej redukcji uznać należy za gołosłowne. Także organ odwoławczy nie dokonał w tej mierze żadnych ustaleń ograniczając się do bezdyskusyjnego zaakceptowania wniosków zawartych w decyzji pierwszoinstancyjnej co powoduje, że także rozstrzygnięcie Kolegium obarczone jest takimi samymi wadami.
W konsekwencji zarówno decyzję organu II instancji jak też decyzję pierwszoinstancyjną należy uznać za wydane bez należytego zbadania okoliczności sprawy, naruszające tym samym wskazane wyżej przepisy postępowania administracyjnego i prawa materialnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na podjęte przez orzekające w sprawie organy rozstrzygnięcia. W ramach ponownie prowadzonego postępowania koniecznym będzie zatem jednoznaczne i nie pozostawiające wątpliwości, wyjaśnienie charakteru, sposobu wykonania i bezpośrednich skutków wykonania cięć, a następnie, stosownie do dokonanych ustaleń, wydanie właściwego, należycie umotywowanego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu rzetelne wyjaśnienie charakteru zabiegów pielęgnacyjnych, ich ocena i ocena wpływu ich wykonania na obecny stan drzewa niewątpliwie wymagać będzie wiedzy o charakterze specjalistycznym.
Na marginesie wskazać w tej mierze należy, że wyrokiem z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w zakresie, w jakim przewidują one wymierzenie kary w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności czynu. Zarazem jednak Trybunał wskazał, działając w tej mierze na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP że wspomniane przepisy ustawy o ochronie przyrody tracą moc obowiązującą dopiero z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw co oznacza formalnie, że do tego czasu pozostają w systemie prawa. Z uzasadnienia wspomnianego wyroku wynika bowiem, że utrata mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów z dniem ogłoszenia orzeczenia Trybunału uniemożliwiłaby wykonywanie zadań nałożonych na organy przez ustawę, co byłoby stanem niepożądanym ze względu na konieczność zapewnienia ochrony przyrody. W konsekwencji wskazanego wyroku toczą jednak się prace parlamentarne zmierzające do liberalizacji przepisów odnoszących się do wysokości kar niewykluczonym jest zatem, iż nowelizacja może wejść w życie jeszcze w czasie gdy w sprawie nie zapadnie ponowna decyzja ostateczna. Sąd uczula zatem organy na konieczność zbadania w tej mierze ewentualnych przepisów intertemporalnych i zastosowania właściwych przepisów materialnych.
W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi w kwocie 1.500,00 zł orzeczono na wniosek strony skarżącej na podstawie art. 200, 205 i 209 p.p.s.a.
.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI