II SA/Gd 97/26

II SA/Gd 97/26 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2026-04-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Jakub Chojnacki /sprawozdawca/
Krzysztof Kaszubowski
Symbol z opisem
6166  Łowiectwo
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa Lębork z dnia 5 listopada 2025 r., nr ZG.7330.7.2025 w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o szacowanie szkód łowieckich 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Nadleśniczego Nadleśnictwa Lębork na rzecz skarżącej C. Sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy:
C. spółka z o.o. pismem z 16 października 2025 r. zwróciła się do Nadleśnictwa Lębork z wnioskiem o przeprowadzenie szacowania ostatecznego w trybie odwołania, uprawy jodły kaukaskiej zlokalizowanej na części działki rolnej nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym R. – działka znajdująca się w obwodzie łowieckim dzierżawionym przez Koło Łowieckie "[..].
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 6 października o 2025 r. pełnomocnik Spółki dokonał zgłoszenia szkody łowieckiej i zawnioskował o przeprowadzenie szacowania ostatecznego na uprawie jodły kaukaski na wskazanych fragmentach upraw. Do dnia złożenia wniosku dzierżawca obwodu nie podjął czynności zmierzających do przeprowadzenia szacowania ostatecznego w uprawie. Do wniosku dołączono zgłoszenie szkody łowieckiej do Koła Łowieckiego "[...] z 3 października 2025 r.
Nadleśniczy Nadleśnictwa Lębork zaskarżonym do Sądu postanowieniem z 5 listopada 2025 r., wskazując na art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 46 ust. 5, art. 46d ust. 1 oraz art. 49a ust. 1 ustawy Prawo łowieckie w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach i płodach rolnych, stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o szacowanie szkód łowieckich.
Nadleśniczy stwierdził, że jak wynika z materiału dowodowego sprawy, w tym zwłaszcza dokumentów dostarczonych przez wnioskodawcę, których treść nie budzi wątpliwości organu – o szkodzie w uprawie Spółka wiedziała najpóźniej w dniu 31 marca 2025 r. Świadczy o tym umowa kupna-sprzedaży, która została przedłożona do akt sprawy i która zdaniem wnioskodawcy ma świadczyć o powstaniu szkody, jaka została przez Spółkę określona w kalkulacjach strat ekonomicznych. Koło łowieckie skutecznie o szkodzie zostało poinformowane 27 maja 2025 r. Dalej Nadleśniczy wskazał, że ustawa Prawo łowieckie nie przewiduje żadnego terminu na zgłoszenie szkody do dzierżawcy/zarządcy obwodu łowieckiego. W art. 46 ust. 5 tej ustawy przewidziano jedynie, że wniosek o szacowanie szkody należy złożyć w takim terminie, który umożliwia dokonanie szacowania szkody. Natomiast zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach i płodach rolnych, wniosek o oszacowanie szkód łowieckich powinien zostać złożony w terminie 3 dni od dnia stwierdzenia szkody, zaś w przypadku szkody wyrządzonej przez dziki na łąkach i pastwiskach: poza okresem wegetacyjnym – w terminie umożliwiającym szacowanie szkody przed doprowadzeniem uszkodzonego obszaru do stanu pierwotnego przed rozpoczęciem wegetacji/w okresie wegetacyjnym – w terminie 3 dni od dnia jej stwierdzenia. W ocenie Nadleśniczego ani ustawa Prawo łowieckie ani przywołane rozporządzenie nie przewidują tego, jaki jest skutek niezachowania terminów do złożenia wniosku o szacowanie szkody. Rozważania zawarte w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z 6 lipca 2021 r., III CZP 48/2020 prowadzą do wniosku, że termin do wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego roszczenia cywilnoprawnego ma charakter terminu materialnoprawnego, po upływie którego następuje faktyczne wygaszenie możliwości skutecznego dochodzenia roszczenia.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skardze na postanowienie Nadleśniczego, zarzucono:
naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
naruszenie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez jego błędne zastosowanie do wniosku inicjującego postępowanie w sprawie szkody łowieckiej. Organ administracyjny dopuścił się błędu w zakresie kwalifikacji prawnej pisma Skarżącej, co doprowadziło do wydania postanowienia pozbawiającego Skarżącą prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy. Przepis art. 134 KPA nie powinien być stosowany do innych pism niż odwołania od decyzji administracyjnych, a jego zastosowanie w niniejszej sprawie stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego;
naruszenie art. 46d ust. 1 w zw. art. 46d ust. 8 w zw. z art. 46c ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach i płodach rolnych, poprzez niewystawienie protokołu szacowania ostatecznego oraz pozbawienie Skarżącą możliwości wniesienia zastrzeżeń w tym postępowaniu;
naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 KPA poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego, bowiem organ ustalił, że Skarżąca dowiedziała się o szkodzie "najpóźniej w dniu 31 marca 2025 r.", opierając się wyłącznie na dacie zawarcia umowy kupna-sprzedaży jodły kaukaskiej. Jest to ustalenie dowolne, nieznajdujące oparcia w materiale dowodowym i naruszające obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
naruszenie art. 8 § 1 KPA poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej. Dotychczasowe działanie organu jest wewnętrznie sprzeczne i narusza zasadę zaufania do organów administracji publicznej wyrażoną w art. 8 § 1 KPA. Skoro organ przez ponad dwa miesiące prowadził postępowanie, przeprowadził oględziny, przyjmował kolejne wnioski i dokumenty, wyznaczył komisję do szacowania szkody, Skarżąca mogła zasadnie oczekiwać merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Organ swoim zachowaniem wzbudził w Skarżącej uzasadnione przekonanie, że postępowanie zmierza do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego, a następnie zaskoczył ją postanowieniem o charakterze formalnym, stwierdzającym uchybienie terminu, co w ocenie Skarżącej winno ewentualnie nastąpić na początku postępowania;
naruszenie przepisów prawa materialnego:
naruszenie art. 46 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie poprzez jego błędną wykładnię, bowiem wniosek o szacowanie szkód właściciel albo posiadacz gruntów rolnych składa do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego w terminie umożliwiającym dokonanie szacowania szkód. Ustawodawca posłużył się więc klauzulą generalną, nie wprowadzając sztywnego terminu zawitego. Organ błędnie przyjął, że termin ten ma charakter prekluzyjny, powodujący wygaśnięcie roszczenia o naprawienie szkody łowieckiej. Taka interpretacja nie znajduje oparcia w treści naruszonego przepisu. Art. 46 ust. 5 ustawy Prawo łowieckie wymaga jedynie, aby wniosek został złożony w terminie umożliwiającym dokonanie szacowania szkód. Jest to termin elastyczny, uzależniony od okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności od rodzaju uprawy, charakteru szkody oraz możliwości jej oszacowania;
naruszenie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że 3-dniowy termin na zgłoszenie szkody, o którym mowa w § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, ma charakter terminu materialnoprawnego powodującego wygaśnięcie roszczenia, co wynika z błędnego zastosowania uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2021 r., sygn. akt III CZP 48/20 i postawienie tezy o materialnym charakterze terminu i "wygaszeniu możliwości skutecznego dochodzenia roszczenia", podczas gdy prawidłowa interpretacja ww. orzeczenia prowadzi do odmiennego wniosku, bowiem Sąd Najwyższy zajmował się zagadnieniem dopuszczalności drogi sądowej w przypadku bezczynności dzierżawcy obwodu łowieckiego, nie zaś charakteru terminu na zgłoszenie szkody łowieckiej;
naruszenie art. 48 pkt 1 do 7 ustawy Prawo łowieckie w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r. poprzez odmowę ustalenia wysokości odszkodowania na podstawie przesłanki nieprzewidzianej w ustawie w postaci niedochowania 3-dniowego terminu na zgłoszenie wniosku o szacowanie szkody, co miało skutkować wygaśnięciem roszczenia, podczas gdy taka odmowa ustalenia wysokości odszkodowania jest pozbawiona podstawy prawnej, bowiem przepis art. 48 ustawy Prawo łowieckie zawiera katalog zamknięty przesłanek negatywnych do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania.
Skarżąca Spółka wniosła o uchylenie "zaskarżonej decyzji" w całości, rozważenie uchylenia w całości postanowienia organu oraz o zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Nadleśniczy w odpowiedzi na skargę, w sposób skrócony przedstawił stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu, ponieważ zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego wyżej przepisu wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.
Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a".), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa Lębork z 5 listopada 2025 r. stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o szacowanie szkód łowieckich. W tym miejscu stwierdzić należy, że niezrozumiałe jest żądanie skarżącej Spółki dotyczące uchylenia decyzji – w sytuacji, gdy wniesiona do Sądu skarga nie dotyczy decyzji administracyjnej. Natomiast zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 46 ust. 5, art. 46d ust. 1 oraz art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (Dz. U. z 2025 r. poz. 539 ze zm.) w zw. z § 2, rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach i płodach rolnych (Dz. U. poz. 776). Zgodnie z pierwszym z przywołanych przepisów, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Analizy wymaga zatem kwestia czy przepis ten został prawidłowo zastosowany przez Nadleśniczego w sytuacji stwierdzenia przez ten organ, że wniosek o szacowanie szkód łowieckich został złożony po przewidzianym prawie terminie. Zgodnie bowiem z art. 49a Prawa łowieckiego, w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Kwestia szkód łowieckich, w tym procedura ich szacowania oraz ustalania odszkodowania określone zostały rozdziale 9. Prawa łowieckiego oraz w rozporządzeniu z 16 kwietnia 2019 r. Wynagradzanie szkód łowieckich stanowi obowiązek dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego, wykonywany na wniosek właściciela albo posiadacza gruntów rolnych (por. art. 46 ust. 1 i 3 Prawa łowieckiego). Szacowanie szkody łowieckiej składa się z oględzin i szacowania ostatecznego, podczas którego ustala się wysokość odszkodowania, wskazaną następnie w protokole (art. 46 ust. 6 i 46c ust. 1 pkt 8 i ust. 5 pkt 3 Prawa łowieckiego). Niezadowolonemu z ustalonej wysokości odszkodowania właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych przysługuje odwołanie do Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5 (art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka zwróciła się pismem z 16 października 2025 r. do Nadleśniczego o "przeprowadzenie szacowania ostatecznego w trybie odwołania". Wynikało to z faktu, że Koło Łowieckie nie dokonało takiego szacowania, co w ocenie Spółki powodowało konieczność wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, Nadleśniczy zasadnie nie uznał pisma Spółki jako odwołanie, o którym mowa w art. 46d ust 1 Prawa łowieckiego. Jeśli bowiem w tej sprawie Koło Łowieckie nie dokonało szacowania ostatecznego i nie ustaliło należnego odszkodowania, to nie było czynności, od której można by się odwołać do Nadleśniczego, a w konsekwencji nie ma w sprawie mowy o biegu terminu do wniesienia odwołania, co końcowo oznacza, że nie mogło dojść do jego uchybienia.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę brak było podstaw do zastosowania przez Nadleśniczego art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ przepis ten wprost odnosi się do odwołania od decyzji administracyjnej, czyli czynności zmierzającej do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Na mocy art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego w sprawach odszkodowania za szkody łowieckie, odpowiednio zastosowanie przepisu art. 134, polega na wydaniu stosownego postanowienia, w sytuacji przekroczenia przez odwołującego się 7 dniowego terminu, o którym mowa w art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego (terminu do wniesienia odwołania). Ustawodawca ani w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, ani w przepisach Prawa łowieckiego nie przewidział kompetencji organu administracji do stwierdzania uchybienia terminu do wniesienia żądania, czyli w realiach rozpoznawanej sprawy, do stwierdzania uchybienia terminu do złożenia wniosku o przeprowadzenie szacowania ostatecznego, czyli w istocie wniosku o ustalenie przez Nadleśniczego odszkodowania za szkody łowieckie. Z punktu widzenia kontroli zaskarżonego postanowienia nie ma znaczenia charakter prawny terminu do złożenia wniosku o przeprowadzenie szacowania ostatecznego. Bez względu na to czy termin ten ma charakter terminu prawa materialnego – jak twierdzi Nadleśniczy, czy też jest wyłącznie terminem jedynie instrukcyjnym – jak podnosi skarżąca Spółka, jego uchybienie nie może być stwierdzane w trybie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia, Nadleśniczy potraktował wniosek skarżącej Spółki jako wniosek o ustalenie odszkodowania za szkody łowieckie skierowany bezpośrednio do tego organu, wskazując na dopuszczalność takiego działania wynikającą z uchwały Sądu Najwyższego z 6 lipca 2021 r., III CZP 48/20. Zdaniem Sądu rozpoznającego tę sprawę stanowisko Nadleśniczego jest błędne. Sąd nie podziela poglądu o dopuszczalności ustalania przez Nadleśniczego odszkodowania za szkody łowieckie w trybie innym niż określony art. 46d i 46e Prawa łowieckiego tryb odwoławczy. Pogląd taki jest poglądem contra legem. Normy Prawa łowieckiego wprost określają, że to dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego jest podmiotem ustalającym odszkodowanie za szkody łowieckie i do tego podmiotu należy skierować właściwy wniosek (art. 46 ust. 3 Prawa łowieckiego). Przepis art. 46 Prawa łowieckiego wyznacza wyłączną kompetencję dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego do ustalenie odszkodowania za szkody łowieckie, natomiast Nadleśniczy – stosownie do art. 46d i art. 46e ustawy, pełni wyłącznie rolę organu odwoławczego. Tak określona rola Nadleśniczego w opisywanej procedurze powoduje, że jest on organem właściwym do rozpoznania odwołania od odszkodowania ustalonego przez dzierżawcę lub zarządcę obwodu łowieckiego, a nie jest organem właściwym do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka w uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że wniosek z 16 października 2025 r. skierowała do Nadleśniczego z uwagi na bezczynność Koła Łowickiego. Otóż kierowanie żądania do organu odwoławczego z uwagi na bezczynność podmiotu zobowiązanego do ustalenia odszkodowania nie znajduje podstawy w przepisach prawa i nie jest właściwym środkiem zwalczania bezczynności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że bezczynność dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego w sprawie odszkodowania za szkody łowieckie powinna być zwalczana skargą na bezczynność, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Konkludując stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie Nadleśniczy błędnie zastosował art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ pismo z skarżącej Spółki z 16 października 2025 r. nie było odwołaniem od ustalenia odszkodowania przez Koło Łowieckie. Pismo to, na podstawie mającego odpowiednie zastosowanie w sprawie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno było zostać przekazane do Koła Łowieckiego "[...]" jako podmiotu właściwego do jego rozpoznania. O przekazaniu pisma należało zawiadomić skarżącą Spółkę w sposób opisany w przywołanym przepisie.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt. 1 wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118), zaliczając do nich wpis od skargi (100 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł).
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., wyrażona w niniejszym uzasadnieniu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania są dla organu wiążące.