II SA/Gd 927/24

II SA/Gd 927/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-01-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Jakub Chojnacki
Krzysztof Kaszubowski
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 48 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 31 lipca 2024 r., nr WOP.7722.44.2024.TA w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
D. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, którym uchylono postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim i wstrzymano roboty budowlane.
Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim (dalej jako PINB), na podstawie oględzin przeprowadzonych przez pracowników organu w dniu 22 stycznia 2024 r., stwierdził, że na terenie działki nr [...] w D. przy ulicy S. pobudowano w maju 2015 r. budynek o konstrukcji drewnianej, pełniący funkcję gospodarczą, o wymiarach 3,1 m x 3,6m, trwale związany z gruntem, posadowiony na bloczkach betonowych położonych na gruncie. Budynek posiada dach dwuspadowy, oraz cztery ściany pełne drewniane. Na przedmiotową zabudowę żaden z właścicieli nieruchomości nie uzyskał pozwolenia na budowę czy też nie dokonał skutecznego zgłoszenia.
Przedmiotowa działka nr [...] stanowi współwłasność A.A.-B.B. Inwestorem budowy obiektu są D. K. i A. K.
W dniu 25 stycznia 2024 r. PINB wszczął postępowanie administracyjne. W dniu 31 stycznia 2024 r. inwestor D. K. skierował pismo, w którym poinformował o błędzie w dacie budowy budynku oraz złożył zastrzeżenia do protokołu. W odpowiedzi z dnia 2 lutego 2024 r. PINB poinformował szczegółowo stronę o podstawie prowadzonego postępowania oraz wezwał do określenia daty budowy budynku. Następnie w dniu 13 lutego 2024 r. do organu ponownie wpłynęło pismo w sprawie z zastrzeżeniami oraz wskazaniem daty budowy. Jednakże wszelkie kwestie w nim poruszane zostały rozpatrzone pismem z dnia 6 lutego 2024 r.
Postanowieniem z dnia 20 lutego 2024 r. nr PINB.5140.10.2024.RW, wydanym na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane, PINB:
postanowił wstrzymać roboty budowlane przy budowie budynku o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję gospodarczą o wymiarach 3,1m x 3,6m trwale związanego z gruntem posadowionego na bloczkach betonowych położonych na gruncie zlokalizowanego na terenie działki nr [...] położonej w D.;
poinformował inwestora oraz właścicieli gruntu o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. budynku lub jego części w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. Wniosek o legalizację można wycofać do dnia wydania decyzji o legalizacji. Należy wykonać niezbędne zabezpieczenia budowy, a teren budowy należy zabezpieczyć przed dostępem osób niepowołanych.
W uzasadnieniu PINB wyjaśnił, że przedmiotowa zabudowa powstała w 2015 r., gdy dla przedmiotowego terenu obowiązywała uchwała Rady Gminy Kosakowo z dnia 3 września 2008 r., zmieniona uchwałą z dnia 26 czerwca 2014 r., w której w § 8 jasno wskazywano przebieg rurociągu i stosowanie wobec tego faktu rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 24 lipca 2023 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, bazy i stacje gazu płynnego, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie. W § 140 wskazano, że wewnątrz strefy niedopuszczalne jest wznoszenie budowli, urządzanie składów i magazynów oraz zalesień. Także w zapisach z księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości dokonano w podrubryce 3.4.1 wpisów o ograniczeniu użytkowania działki od strony północnej w pasie 12 metrów ze względu na lokalizację rurociągu. Ponadto dokonano analizy posadowienia budynku względem aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i istniejącej nieprzekraczalnej linii zabudowy, tj. uchwały nr C1/730/2023 Rady Gminy Kosakowo z dnia 24 października 2023 r., która w § 7 pkt 1 wskazuje zakaz przekraczania nieprzekraczalnej linii zabudowy przy lokalizacji nowych budynków. Jednocześnie dopuszczając wysunięcie przed linii zabudowy w postaci ganków, wiatrołapów, schodów, pochylni i wykuszy do maksymalnie 2m. W § 12 przedmiotowego planu poinformowano także o występowaniu na przedmiotowym terenie infrastruktury technicznej ze strefami bezpieczeństwa.
Następnie PINB przypomniał, że samowola budowlana jest naruszeniem konkretnych przepisów Prawa budowlanego i jako taka winna być sankcjonowana w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Tak więc osoby, które dopuściły się aktu samowoli budowlanej muszą się liczyć z konsekwencjami wynikającymi z ustawy Prawo budowlane przewidzianymi dla sprawców samowoli budowlanej. Dlatego też prowadzone jest przedmiotowe postępowanie. Jednocześnie zaznaczono, iż inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy, wobec którego prowadzone jest niniejsze postępowanie, przysługuje prawo do złożenia wniosku o legalizację tego obiektu w terminie określonym ustawą Prawo budowlane.
W dalszej kolejności PINB wyjaśnił, że mając na uwadze sposób, w jaki obiekt został przytwierdzony do gruntu PINB zakwalifikował sposób posadowienia jako trwale związany z gruntem. Wskazał również, że budynek zlokalizowany pozostaje na terenie przedmiotowej nieruchomości od 2015 r., co wskazuje na jego stabilność. Z kolei brak pozwolenia na budowę obliguje organ nadzoru budowlanego do wszczęcia i prowadzenia postępowania w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane, z którego jednoznacznie wynika, że w stosunku do obiektów lub ich części wybudowanych bez wymaganych pozwoleń czy też zgłoszeń organ nadzoru budowlanego obowiązany jest w pierwszej kolejności do wstrzymania wszelkich robót budowlanych jednocześnie informując inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Z powyżej przywołanego przepisu wynika, że legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora/ właściciela. Organ nie ma obowiązku legalizacji samowoli budowlanej wbrew woli strony. Nie ma też prawnej możliwości dokonania legalizacji w sytuacji, gdy inwestor nie wykonuje swoich obowiązków przewidzianych w niniejszej procedurze legalizacyjnej. Inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego nie składając ww. wniosku w terminie przewidzianym w ustawie lub wycofując wniosek o legalizację do dnia wydania decyzji o legalizacji uniemożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej, rezygnując tym samym ze swoich uprawnień, co w konsekwencji zobliguje organ nadzoru budowlanego do wydania zgodnie z art. 49e ustawy Prawo budowlane decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części. Z kolei zgodnie z art. 48b ust. 3 ust. 1 Prawa budowlanego w przypadku złożenia wniosku o legalizację organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. W przedmiotowym przypadku, gdy inwestor przedłoży dokumenty legalizacyjne i wykona nałożone obowiązki, organ nadzoru budowlanego sprawdza zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 1 i 2 kompletność tych dokumentów. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości wydaje postanowienie o obowiązku usunięcia tych nieprawidłowości w wyznaczonym terminie, a po ich usunięciu wyda drugie postanowienie i ustali wysokość opłaty legalizacyjnej zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.
Po rozpatrzeniu zażalenia D. K. postanowieniem z dnia 31 lipca 2024 r. nr WOP.7722.44.2024.TA Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako WINB):
uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji;
wstrzymał roboty budowlane przy budowie budowli - tymczasowego obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję gospodarczą o wymiarach 3,1m x 3,6m, nietrwale związanego z gruntem, posadowionego na bloczkach betonowych położonych na gruncie, zlokalizowanego na terenie dz. nr [...] w m. D.;
3) poinformował inwestora i właścicieli gruntu o możliwości złożenia wniosku
o legalizację tego obiektu budowlanego w terminie 30 dni od dnia wydania
niniejszego postanowienia ostatecznego, czyli od dnia 31 lipca 2024 r.,
oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji
o legalizacji ww. obiektu budowlanego - budowli, oraz o zasadach obliczania opłaty
legalizacyjnej w oparciu o art. 49d ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
W uzasadnieniu w pierwszej kolejności WINB ocenił, co w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane faktycznie jest przedmiotem kontrolowanego postępowania. Organ powołał art. 3 Prawa budowlanego przypominając definicje legalne obiektu budowlanego, budynku, budowli i obiektu małej architektury. Powołując się na orzecznictwo WINB stwierdził, że w jego ocenie w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z budynkiem, bowiem obiekt jest umiejscowiony na bloczkach betonowych "położonych" bezpośrednio na gruncie, a więc nie ma fundamentów. Co więcej, w sprawie nie mamy też do czynienia z obiektem małej architektury. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest bowiem pogląd, że dla wypełnienia definicji obiektu małej architektury konieczne jest ustalenie, czy jest to obiekt o niewielkich wymiarach oraz czy jego funkcja mieści się w wyszczególnionym katalogu. Przy czym, odnosząc się do pierwszej przesłanki, należy zbadać jego wymiary bezwzględne zabudowy i odnieść te wielkości do usytuowania obiektu w konkretnej przestrzeni. Pomocny przy ustaleniu, czy sporny obiekt stanowi obiekt małej architektury, może być też fakt, że ustawodawca w odniesieniu do innego rodzaju obiektów przewiduje odrębny reżim prawny w zależności od powierzchni zabudowy tych obiektów. I tak np. zgłoszenia wymaga budowa wolnostojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki (art. 29 ust. 1 pkt 14a Prawa budowlanego). Sporny obiekt nie jest budynkiem (nie ma fundamentów), ma powierzchnię zabudowy wynoszącą 3,1 m x 3,6m = 11.16 m2. Trudno zgodzić się ze stanowiskiem inwestora wyrażonym w zażaleniu, że jest to obiekt małej architektury. Przedmiotowego obiektu budowlanego nie można przypisać do żadnej wymienionej kategorii: obiekty kultu religijnego, obiekty architektury ogrodowej, obiekty służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku.
Zgodnie § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 września 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez budynek gospodarczy należy rozumieć budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych. W ocenie WINB w sprawie mamy do czynienia z tymczasowym obiektem budowlanym pełniącym funkcję gospodarczą. Organ powołał przy tym art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane, a następnie odnosząc się do definicji obiektu budowlanego wyrażonej w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego wskazał, że tymczasowy obiekt budowlany stanowi budowlę.
WINB przywołał następnie art. 29 ust 1 pkt 12 Prawa budowlanego (w dacie budowy) oraz art. 29 ust. 1 pkt 7 (obecnie): "Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia winne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu." Zatem zarówno w dacie budowy, jak i obecnie budowa przedmiotowego tymczasowego obiektu budowlanego jako budowli wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Inwestor takiej decyzji nie uzyskał, a zatem w sprawie stwierdzić należy, że obiekt wybudowano samowolnie bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponadto przedmiotowy tymczasowy obiekt budowlany stoi na ww. działce nr [...] od 2015 r. do chwili obecnej (prawie 10 lat), tj. zdecydowanie dłużej niż 180 dni. W związku z tym bezsprzeczne jest, że na posadowienie (budowę) przedmiotowego tymczasowego obiektu budowlanego inwestor winien był uzyskać decyzję Starosty Puckiego o pozwoleniu na budowę, a takiej decyzji nie uzyskał. W konsekwencji budowa stanowi więc tzw. samowolę budowlaną, gdyż obiekt został wybudowany bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Tak więc w sprawie zasadne było zastosowanie przez PINB trybu art. 48 Prawa budowlanego, tj. w pierwszej kolejności tzw. trybu "legalizacyjnego", w którym inwestor ma możliwość dobrowolnego skorzystania z legalizacji samowoli.
W dalszej kolejności WINB podkreślił, że zgodnie z art. 48a ust. 1 Prawa budowlanego w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację. Jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne (ust. 3). W związku z powyższym WINB poinformował, że złożenie wniosku o legalizację możliwe jest w terminie 30 dni od wydania niniejszego postanowienia ostatecznego, czyli od dnia 31 lipca 2024 r. Następnie organ przywołał przepisy wskazujące sposób obliczania opłaty legalizacyjnej. Zdaniem organu przedmiotowy obiekt budowlany zakwalifikowany jako budowla w świetle ustawowych przepisów art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego (czyli nie budynek) należy zaliczyć do kategorii VIII - inne budowle. Jak wykazuje załącznik do ustawy Prawo budowlane, w którym wyszczególniono kategorie obiektów budowlanych, które objęte są ta ustawą, w kategorii VIII znajdują się "inne obiekty budowlane" (to inne obiekty niż obiekty kategorii I -VII - typu budynki i obiekty specjalistyczne typu sportowego czy komunalnego). Opłata legalizacyjna dla budowli pełniącej funkcję gospodarczą winna wynosić: 50 x 500(s) x 5(k) x l(w) = 125 000 zł. Mając na uwadze argumenty strony w postępowaniu zażaleniowym WINB uznał, że mamy do czynienia z budowlą pełniącą funkcję gospodarczą, a nie z budynkiem gospodarczym, co skutkowało wydaniem postanowienia reformacyjnego. Jednocześnie organ wskazał, że zmiana ta nie powoduje, zgodnie z wymogami art. 139 k.p.a., wydania postanowienie na niekorzyść strony składającej zażalenie.
W skardze D. K. zaskarżył w całości powyższe postanowienie WINB zarzucając naruszenie:
przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. przez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędną kwalifikacją przedmiotowego obiektu, błędną identyfikacją roli i funkcji obiektu, a w efekcie uznaniem przez organ, że przedmiotowy obiekt jest tymczasowym obiektem budowlanym pełniącym funkcję gospodarczą, kiedy w rzeczywistości obiekt ten jest obiektem małej architektury, użytkowym, służącym rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, co jest zgodne z przeznaczeniem działki i zamiarem właściciela.
Prawa materialnego:
w stopniu rażącym - przez wydanie postanowienia na podstawie błędnej kwalifikacji obiektu, błędnej identyfikacji roli obiektu, co skutkowało wydaniem postanowienia pomimo braku podstaw do jego wydania oraz zastosowaniem rażąco niewłaściwej metodyki obliczania opłaty legalizacyjnej zwracającej wynik (kwotę opłaty) rażąco niewspółmiernie do wartości przedmiotowego obiektu,
niezastosowanie art. 29 ust. 2 pkt 19 ustawy Prawo budowlane (dalej jako P.b.), zgodnie z którym obiekty małej architektury nie wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę, jak również zgłoszenia,
art. 48 ust. 1 P.b. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że ziściły się przesłanki warunkujące wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, w sytuacji, gdy na podstawie oceny materiału dowodowego oraz w toku sprawy nie dokonano prawidłowej kwalifikacji spornego obiektu, kluczowej przy zagadnieniu samowoli budowlanej oraz trybu usunięcia jej skutków, jak i wysokości opłaty legalizacyjnej, przez co należy uznać, że nie doszło do samowoli budowlanej, a tym samym brak jest możliwości wstrzymania prac budowlanych,
art. 3 pkt 5 P.b. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że przedmiotowy sporny obiekt jest tymczasowym obiektem budowlanym, w sytuacji, gdy przedmiotowy obiekt nie jest przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki,
§ 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 września 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jak im powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy przedmiotowy sporny obiekt nie jest budynkiem,
przyjęcie, że przedmiotowy obiekt (domek ogrodowy) jest przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych podczas gdy domek ogrodowy przeznaczony jest do rekreacji codziennej i wypoczynku oraz utrzymania porządku,
stosowanie przez PINB i WINB wybiórczo zapisów i wybieranie tylko tych przepisów, które są wygodne do wykazania jego tezy, zastosowanie przez organ I instancji art. 3 pkt 2 P.b. poprzez przyjęcie, że mały domek ogrodowy luźno położony na bloczkach, jest budynkiem, w sytuacji, gdy przepis ten jasno wskazuje, że budynek posiada fundamenty, a nie sposób przyjąć, iż luźno postawiony na bloczkach domek posiada fundamenty; następnie zastosowanie przez organ II instancji art.3 pkt 5 P.b poprzez przyjęcie, że mały domek ogrodowy luźno położony na bloczkach jest tymczasowym obiektem budowlanym, a wcześniej błędne przytoczenie zapisów definicji budynku gospodarczego zawartej w § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdyż definicja ta dotyczy budynku, a więc obiektu budowlanego trwale związanego z gruntem. Nie ulega zaś wątpliwości, że sporny obiekt nie jest budynkiem, gdyż nie posiada trwałego związania z grantem, stąd wskazana definicja budynku gospodarczego przywołana została przez organ błędnie, co oznacza, że wyciągnięty przez organ wniosek, iż w tym przypadku mamy do czynienia z tymczasowym obiektem budowlanym pełniącym funkcję gospodarczą jest błędny. Co więcej, WINB sam uchylił postanowienie organu I instancji stwierdzające m.in. że sporny obiekt nie jest budynkiem. Celowe pominięcie w interpretacji definicji tymczasowego obiektu budowlanego słów "uliczne, ulicznej, sprzedaży", które jednoznacznie wyłączają przytoczony zapis prawa do zastosowania w stosunku do przedmiotowego obiektu malej architektury (ogrodowej),
naruszenie art. 1 protokołu nr 1 i nr 4 sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. oraz sporządzonego w Strasburgu dnia 16 września 1963 r. do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w związku z naruszeniem art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie prawa poszanowania mienia, przejawiające się w tym, że organy administracyjne wbrew językowemu brzmieniu art. 29 ust. 2 P.b., przyjęły, że mały domek ogrodowy jest budynkiem, a późnej, aby nie wydać postanowienia zgodnego z oczekiwaniem właściciela mienia, zmieniono kwalifikację na tymczasowy obiekt budowlany, kiedy sporny obiekt wypełnia wymagania obiektu małej architektury.
Skarżący wniósł o:
stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia WINB - jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa, bo uchylającego zaskarżone postanowienie PINB, a jednocześnie na podstawie przyjętej innej rażąco niewłaściwej kwalifikacji obiektu, tj. przyjęcie, że w ocenie organu WINB mamy do czynienia z tymczasowym obiektem budowlanym, w praktyce utrzymującego skutki zaskarżonego i uchylonego postanowienia, w związku z czym postanowienie jest obarczone wadą nieważności, gdyż zastosowano, w następstwie rażąco niewłaściwej kwalifikacji obiektu, błędną podstawę prawną,
ewentualnie, z ostrożności procesowej - na wypadek nieuznania przez Sąd, że powyższe naruszenie prawa miało charakter rażący - o uchylenie zaskarżonego postanowienia WINB w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,
umorzenie postępowania administracyjnego wszczętego przez PINB - na mocy art. 145 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte zgodnie z zawiadomieniem z dnia 25.01.2024 r.
w sprawie zabudowy zlokalizowanej na działce [...] w obrębie ewidencyjnym D. przy ul. S. i zgodnie z protokołem z oględzin nieruchomości z dnia 22.01.2024 r. dotyczącego budynku gospodarczego, jednak WINB w postanowieniu WOP.7722.44.2024.TA z dnia 31-07-2024 r. uchylił postanowienie PINB.5140.10.2024.RW z dnia 20-02-2024 r. w sprawie wstrzymania robót budowlanych przy budowie budynku stwierdzając, że przedmiotowy obiekt nie jest budynkiem. W związku z powyższym, dalsze prowadzenie postępowania stało się bezprzedmiotowe, ponieważ sporny obiekt nie jest budynkiem, a w ocenie skarżącego nie jest też tymczasowym obiektem budowlanym. - zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania oraz kosztów poniesionych na wsparcie prawne w kwocie 450 zł,
wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia WINB jako bezprzedmiotowego z uwagi na niewłaściwą w ocenie skarżącego kwalifikację przedmiotowego spornego obiektu.
W uzasadnieniu skarżący przypomniał stan faktyczny sprawy oraz ustalenia organów obu instancji. Przedmiotowy obiekt ma około 10,4 m2 powierzchni podłogi i lekką samonośną konstrukcję bez szkieletu, bez ramy, pozwalającą na jego rozmontowanie, mieści się więc w kategorii niewielkich obiektów. W stosunku do powierzchni działki [...] jest niewielki, w stosunku do łącznej powierzchni budynku zlokalizowanego na działce jest też niewielki (łączna powierzchnia budynku to ok. 150 m2). Dla porównania skali zaznaczyć należy, że skarżący jest współwłaścicielem 4 działek położonych obok siebie, które łącznie mają powierzchnię około 1460 m2. Zgodnie z decyzją w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2024 rok wystawioną przez Wójta Gminy Kosakowo skarżącemu bezpośrednio przynależy Gest obiektem opodatkowania) dom mieszkalny o powierzchni 97,18 m2 i grunt o powierzchni 233 m2. "Niewielki" oznacza obiekt mały w stosunku do budynków w otoczeniu, natomiast nie ma zdefiniowanego w prawie rozmiaru maksymalnego obiektu małej architektury, z dokładnością co do metra. Natomiast można dokonać porównania z innymi obiektami małej architektury wymienianymi w ustawie, o których informacje można pozyskać z otwartych źródeł (internet). Skarżący podał przykłady. Biorąc pod uwagę wymiary przedstawionych przykładowych obiektów małej architektury, rozmiar domku ogrodowego skarżącego nie odbiega od rozmiarów, jakie mogą mieć kapliczki, fontanny, drabinki czy śmietniki. W związku z czym biorąc pod uwagę kryterium rozmiaru domek ogrodowy może i powinien być zakwalifikowany jako obiekt małej architektury. Odnosząc się zaś do drugiej przesłanki, przedmiotowy sporny domek ogrodowy służy rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku na ogrodzie (działce) a więc ta przesłanka jest bezsprzecznie spełniona.
W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie należy zakwalifikować obiekt jako obiekt małej architektury, ponieważ po pierwsze, jest niewielki - (art. 3 pkt 4 P.b) bezwzględne rozmiary graniczne obiektu małej architektury nie są określone, co wprost ujawnia zamiar ustawodawcy pozostawienia marginesu tolerancji dla określania typy obiektu, w tym przypadku cztery działki, połączone ze sobą, których skarżący jest współwłaścicielem, mają powierzchnię około 1460 m2, a więc powierzchnia domku ogrodowego stanowi poniżej 1% powierzchni działek (dokładnie 0,76%), co oznacza, że w stosunku do powierzchni działek i powierzchni budynków mieszkalnych posadowionych na działkach przedmiotowy domek ogrodowy ma znaczenie poboczne, nieuciążliwe. W stosunku do samej działki [...] domek ogrodowy zajmuje ok. 2,84% jej powierzchni. Jest niewielki w stosunku do powierzchni działki. W stosunku do powierzchni działki, która jest brana pod uwagę jako przedmiot opodatkowania powierzchnia zmierzona domku zajmuje 4,46% powierzchni działki stanowiącej przedmiot opodatkowania, a wiec stwierdzić należy, że domek jest niewielki. Po drugie, służy rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku - (art. 3 pkt 4, ppkt c u.p.b) katalog wymienionych przykładowych obiektów nie jest w tym miejscu zamknięty, ponieważ o zakwalifikowaniu do kategorii obiektów małej architektury decyduje funkcja obiektu, a nie jego potoczna nazwa. Przedmiotowy obiekt, zgodnie z zamiarem skarżącego i sposobem wykorzystania, wprost wypełnia zapisy obiektu, który służy "rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku", gdyż główną funkcją domku jest rekreacja i wypoczynek, jednak okazjonalnie, jeżeli zajdzie taka potrzeba, dodatkowo pełni funkcję utrzymania porządku na działce w taki sposób, że gromadzone są w nim worki z posegregowanymi frakcjami odpadów (plastik, metal, szkło, papier) do recyklingu tak, aby nie były narażone na warunki atmosferyczne, gdyż np. zamoczenie makulatury istotnie wpływa na obniżenie jej jakości i taki materiał nie nadaje się do recyklingu, a segregacja odpadów ma na celu właśnie ich recykling. Odpady segregowane odbierane są raz na dwa tygodnie, skarżący nie ma na osiedlu krytych śmietników, dlatego funkcja utrzymania porządku pełniona przez sporny domek ogrodowy jest dla niego bardzo ważna. Po trzecie, nie jest obiektem tymczasowym. Na podstawie analizy przepisów Prawa budowlanego oraz specyfiki przedmiotowego obiektu, domek ogrodowy skarżącego nie spełnia kryteriów obiektu tymczasowego. Zgodnie z art. 3 pkt 5 P.b tymczasowy obiekt budowlany to obiekt przeznaczony do czasowego użytkowania, którego okres użytkowania jest krótszy niż jego trwałość techniczna oraz przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub do rozbiórki. Domek ogrodowy został zmontowany z zamiarem długotrwałego użytkowania jako stały element wyposażenia ogrodu. Jego przeznaczenie nie jest tymczasowe, lecz trwałe. Jest integralną częścią zagospodarowania działki, służącą do codziennej rekreacji oraz utrzymaniu porządku. Domek został wykonany z trwałych materiałów takich jak drewno impregnowane i posadowiony na bloczkach betonowych,. Skarżący nie przewiduje przeniesienia ani rozbiórki domku po krótkim okresie użytkowania, chyba że będzie taka mocno uzasadniona konieczność, wtedy możliwe jest rozmontowanie domku ogrodowego i przeniesienie w inne miejsce lub czasowe przechowywania w częściach do ponownego montażu. Został on zaprojektowany i zbudowany jako trwały element zagospodarowania posesji. Nie spełnia więc warunku, że jego okres użytkowania jest krótszy niż trwałość techniczna. Domek ogrodowy służy do rekreacji i wypoczynku. Jego funkcja jest stała i niezmienna, co jest zgodne z przeznaczeniem działki oraz zamiarem wykorzystania ogrodu i domku. Ponadto przedmiotowy obiekt nie znajduje się w miejscu publicznym, lecz bezsporne jest, że na działce prywatnej. Nie ma również głównej funkcji gospodarczej - nie służy magazynowaniu rozumianemu przez składowanie narzędzi i sprzętu, sprzętu rolniczego, narzędzi warsztatowych, nie służy przechowywaniu zapasów rozumianego przez składowanie zapasów żywności, paszy dla zwierząt, materiałów budowlanych czy opału (np. drewna lub węgla), nie służy działalności rolniczej, nie służy jako stodoła lub obora, nie służy do przechowywania siana, słomy, zboża, nie służy jako szklarnia lub cieplarnia, nie jest używany do uprawy roślin w kontrolowanych warunkach, nie służy jako warsztat, nie służy do wykonywania prac rzemieślniczych jak stolarstwo, kowalstwo, mechanika, rękodzieło, naprawy i konserwacja sprzętu oraz maszyn, nie służy do przetwórstwa, produkcji domowej czy przetwarzania produktów rolnych, takich jak produkcja dżemów, soków, przetworów mięsnych czy mlecznych, nie służy jako piekarnia lub wędzarnia, nie służy jako pomieszczenie pomocnicze typu suszarnia lub pralnia.
Skarżący zauważył, że w odniesieniu do obiektów małej architektury, w stanie prawnym obowiązującym w dacie realizacji obiektu, przepis art. 29 ust. 2 pkt 19 P.b stanowił, że nie wymagała decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa obiektów małej architektury, z wyjątkiem obiektów małej architektury w miejscach publicznych. Powyższe oznacza, że brak było podstaw do prowadzenia wobec małego domku ogrodowego postępowania w trybie art. 48 Prawa budowlanego, gdyż przepis ten odnosi się do sytuacji realizacji obiektów budowlanych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. W ocenie skarżącego trudno jest stwierdzić, aby przedmiotowy obiekt był podobny lub zbliżony do katalogu obiektów wymienionych jako budowla (lotniska, fortyfikacje itp.), natomiast bezspornie i wyraźnie jest podobny do opisu obiektu kwalifikowanego jako obiekt małej architektury użytkowy, służący rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku. Zdaniem skarżącego przedmiotowy obiekt został niewłaściwie zakwalifikowany do kategorii budowli tymczasowych pełniących funkcję gospodarczą. Z całą stanowczością skarżący stwierdził, że obiekt nie pełni funkcji gospodarczej, tylko służy rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku. Obiekt, domek ogrodowy bez fundamentów o lekkiej konstrukcji samonośnej bez szkieletu, służący rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, powinien być od początku kwalifikowany jako obiekt małej architektury. W opinii skarżącego, jeżeli obiekt, który spełnia wymagania do zakwalifikowania go jako obiekt małej architektury stanowczo nie powinien być kwalifikowany jako tymczasowy obiekt budowlany (kategoria VIII - inne budowle), gdyż taka nadinterpretacja niesie daleko idące skutki prawne, do kar finansowych włącznie, a przecież obiekt został zmontowany 9 lat temu i skoro przez 9 lat mógł być uważany za obiekt małej architektury, jego obecność nie przeszkadzała i nie przeszkadza w sposobie korzystania z nieruchomości, stanowił i stanowi obiekt poboczny, organ nadzoru budowlanego nie wnosił uwag do obecności obiektu (ani innych obiektów tego typu w sąsiedztwie) na osiedlu, które jest cały czas w budowie, a więc pod szczególnym nadzorem PINB, to niezrozumiałe jest zakwalifikowanie nagle obiektu jako budynku przez organ I instancji i później jako tymczasowego obiektu budowlanego przez organ II instancji. To niezdecydowanie i niespójność organów PINB i WINB w sposobie kwalifikacji tak małego i prostego obiektu jak mały domek ogrodowy jest zaskakująca. W ocenie skarżącego od początku bez negatywnych następstw można było przyjąć, że jest to obiekt małej architektury. Obiekty, które nie są trwałe związane z gruntem, nie mogą być uznane za budynki tymczasowe, jeśli ich przeznaczenie jest stałe i trwałe.
W ocenie skarżącego organ I instancji bezzasadnie uznał, że budowa przedmiotowego obiektu wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, bo jest budynkiem oraz organ II instancji bezzasadnie uznał, że budowa przedmiotowego obiektu wymagała uzyskania pozwolenia na budowę bo jest tymczasowym obiektem budowlanym. Co więcej proces montowania domku ogrodowego bez szkieletu z gotowych elementów samonośnych niewiele ma wspólnego z procesem budowy, który jest sekwencją działań związanych z realizacją inwestycji budowlanej, począwszy od planowania aż do ukończenia i przekazania gotowego budynku do użytkowania. Budowa obejmuje wiele etapów od planowania i przygotowania, wybór lokalizacji (stałość zabudowy, wiązanie z gruntem), uzyskanie pozwoleń, przygotowanie koncepcji, projektu, kosztorysowanie, wybór wykonawcy budowy, prace ziemne, budowa konstrukcji, montaż instalacji, wykończenie, oddanie do eksploatacji. Natomiast proces montażu domku ogrodowego nie był w żadnym stopniu podobny do procesu budowy.
Ponadto kwalifikacja przedmiotowego obiektu jako budynku lub tymczasowego obiektu budowlanego prowadziłaby do uznania, że taka budowa wymagała uprzedniego zgłoszenia do Starosty Puckiego. Natomiast od początku zamiarem skarżącego było zmontowanie prostego, niewielkiego obiektu małej architektury w jego ogrodzie, który będzie służył codziennej rekreacji i wypoczynkowi. Skarżący wyjaśnił, że był i dalej jest całkowicie przekonany, że nie narusza przepisów prawa w żadnym zakresie, w szczególności że prawo postawienia zmontowanego domku potwierdził przedstawiciel dewelopera i zatwierdził je notariusz. W ocenie skarżącego zrobił on wszystko, aby upewnić się, że nie narusza prawa, nie naraża się na szkodę i nie naraża nikogo innego na szkodę. Akt notarialny jest dokumentem sporządzanym przez notariusza w kancelarii notarialnej, który ma na celu potwierdzenie prawnego stanu rzeczy. Skarżący był i jest przekonany, że tak samo jak fakt przeniesienia własności lokalu i działki na niego i jego żonę na podstawie zapisów aktu notarialnego był i jest skuteczny, tak samo ujawnione w akcie potwierdzenie prawa do postawienia domku narzędziowego (ogrodowego) jest skuteczne i prawdziwe co do zasady.
Skoro zatem zarówno w dacie postawienia, jak też obecnie zmontowanie przedmiotowego domku ogrodowego jako obiektu małej architektury nie wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, wobec czego domek ogrodowy nie jest samowolą budowlaną i dalece niezasadne było zastosowanie przez WINB trybu art. 48 P.b - tzw. trybu "legalizacyjnego". W opinii skarżącego, gdyby ustawodawca chciał ująć domki ogrodowe służące rekreacji, wypoczynkowi i utrzymaniu porządku w katalogu obiektów budowlanych podlegających procedurze legalizacji (pozwolenia na budowę) to taki obiekt byłby ujęty w tym bogatym, wyczerpującym wszystkie możliwości katalogu i nie pozostałaby do wyboru tylko kategoria "innego typu". Wybór tej kategorii skarżący ocenił jako wybór "ostatniego ratunku", bo nie udało się WINB przypisać domku ogrodowego do żadnej z typowych kategorii. Domek narzędziowy nie jest tak bardzo nietypowym obiektem, aby tak trudno było go skatalogować. Skarżący stwierdził, że tego typu obiekty nie zostały ujęte w katalogu kategorii celowo, bo nie są budynkami ani budowlami. Domek ogrodowy nie został ujęty, bo już wcześniej został ujęty w katalogu obiektów małej architektury jako niewielki (mały) obiekt "użytkowy służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku". Zakwalifikowanie spornego obiektu do kategorii "inne obiekty" wskazuje jednoznacznie na oczywiste przyjęcie złej metodyki pracy przez WINB. O przyjęciu złej metodyki pracy i sposobu postępowania z przedmiotowym obiektem wskazuje również obliczona kwota opłaty legalizacyjnej. Legalizacja, jako należne prawo, w zasadzie oznacza wybór inwestora o próbie podjęcia legalizacji lub nie, natomiast kwota opłaty legalizacyjnej jest opłatą, a nie może pełnić funkcji blokady i odebrania tego prawa. W tym przypadku stosunek wysokości opłaty legalizacyjnej do ceny zakupu domku narzędziowego jest tak nieadekwatny, że wprost wskazuje, iż zastosowana metodyka postępowania i wyliczania opłaty jest nieprzystająca do domku ogrodowego. W tym przypadku opłata legalizacyjna wynosi ponad 4000% ceny pierwotnej obiektu. Taka sytuacja byłaby w zasadzie odebraniem skarżącemu prawa do ubiegania się o legalizację, gdyby nie fakt, że nie ma tu ona wcale zastosowania, ani sama opłata, ani procedura legalizacji, bo nie mamy w przedmiotowej sprawie do czynienia z budynkiem ani tymczasowym obiektem budowlanym, tylko z obiektem małej architektury. Ponadto skarżący podniósł, że działania organu polegające na narzucaniu tak nadmiernie wysokich kwot, mają druzgocący wpływ na stan jego rodziny. Wymieniane kwoty przekraczają bowiem jej możliwości. Stała presja organów I i II instancji, w szczególności wymienianie w przestrzeni sprawy wielkich kwot opłat prowadzi do chronicznego stresu i niepokoju w rodzinie. Codzienne zmartwienia o to, jak rodzina poradzi sobie z problemem negatywnie wpływają na zdrowie - ciągły stres i niepokój przeradzają się w problemy takie jak bezsenność, bóle głowy i inne dolegliwości somatyczne. Taki stan odbija się również na relacjach rodzinnych.
Znamienny dla przedmiotowego obiektu jest fakt, iż służy on rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku. To są podstawowe funkcje tego obiektu. Jest on niezbędny do zabezpieczenia podstawowych potrzeb rodziny skarżącego do odpoczynku, regeneracji i samorealizacji. Brak obiektu na działce, wokół którego można planować wypoczynek i doświadczać codziennej rekreacji i regeneracji, z pewnością poskutkuje utratą przestrzeni rodzinnej, zaburzeniem spokoju i traumą związaną z utratą poczucia bezpieczeństwa. Jednym z najważniejszych argumentów przemawiających za zakupem nieruchomości, na terenie której postawiony jest przedmiotowy domek ogrodowy, była możliwość postawienia takiego właśnie obiektu. Zgodnie z obowiązującym prawem, popartym zapisem umieszczonym wprost w treści aktu notarialnego, skarżący użytkuje działkę zgodnie z jej pierwotnym przeznaczeniem, czyli do wypoczynku i rekreacji. Obiekt małej architektury, pełniący rolę użytkową służącą rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jest dla skarżącego i jego rodziny, w tym dzieci, bardzo ważny, szczególnie z uwagi na kwestię utrzymania ładu i estetyki na działce. Jest bowiem dla nich istotne, aby teren był utrzymany w należytym stanie, ponieważ uważają, że zaniedbanie go sprawia, że staje się on bezużyteczny i nieprzydatny. Ponadto skarżący zaznaczył, że w okolicy istnieje praktyka korzystania z prawa do posiadania na działce obiektu służącego utrzymaniu porządku i rekreacji przez wiele osób i jest to jak najbardziej zasadne i oczywiste. Zgodnie z zasadą równości, skarżący również chciałby dalej korzystać z tego prawa na swoim terenie jako jego właściciel. W szczególności obiekt nie służy do przechowywania materiałów służących wykonywaniu niezawodowych prac warsztatowych. Skarżący oświadczył, że obiekt nie pełni funkcji warsztatu, ponieważ nie posiada stołu roboczego rzemieślniczego z narzędziami i urządzeniami i nie służy do wykonywania pracy niezawodowej o charakterze wytwórczym lub usługowym. Nieprawidłowo w akcie organu I instancji jednostronnie stwierdzono, że przedmiotowy obiekt służy do przechowywania narzędzi, dlatego uznać należy, że pełni on funkcję gospodarczą. Zamiarem skarżącego jako właściciela, i ten zamiar jest niezmienny, było złożenie i posiadanie obiektu małej architektury użytkowego, służącego rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku. Obiekt ma określoną od początku funkcję i służy tylko utrzymaniu porządku i rekreacji. Dodatkowo ogromnie istotna dla skarżącego jest funkcja rekreacji połączona z ćwiczeniami fizycznymi, które oprócz rekreacji stanowią dla skarżącego możliwość wypełnienia obowiązku utrzymania wysokiej sprawności fizycznej wymaganej w jego pracy zawodowej.
W ocenie skarżącego zastosowanie przepisów ustawy P.b. i rozporządzeń oraz ich interpretacja przez PINB i WINB powoduje naruszenie art. 64 ust. 3 w zw. z art. 94 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z dnia 20 września 2024 r. o sygn. II SA/Gd 927/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 31 lipca 2024 r. uchylające postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 20 lutego 2024 r (pkt 1), wstrzymujące roboty budowlane przy budowie budowli - tymczasowego obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję gospodarczą o wymiarach 3,1 m x 3,6m, nietrwale związanego z gruntem, posadowionego na bloczkach betonowych położonych na gruncie, zlokalizowanego na terenie dz. nr [...] w m. D. (pkt 2) oraz informujące inwestora i właścicieli gruntu o możliwości złożenia wniosku o legalizację tego obiektu budowlanego w terminie 30 dni od dnia wydania niniejszego postanowienia ostatecznego, czyli od dnia 31 lipca 2024 r., oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji ww. obiektu budowlanego - budowli, oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej w oparciu o art. 49d ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (pkt 3).
Spór w sprawie sprowadza się natomiast w istocie do kwalifikacji spornego obiektu. Bowiem w ocenie Skarżącego obiekt ten spełnia cechy obiektu małej architektury i nie wymagał uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm. - dalej jako Prawo budowlane) organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego
zgłoszenia.
Przepis art. 48 ust 3 tej ustawy stanowi natomiast, że w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Z kolei art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego określa, że postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy.
Z treści przywołanych przepisów wynika jednoznacznie, że ich przedmiotem mogą być wyłącznie obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy zakwalifikował przedmiot zaskarżonej decyzji jako tymczasowy obiekt budowlany.
Stosownie do art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego jest to obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe. Natomiast art. 29 ust 1 pkt 7 wskazuje, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
Zawarta w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego definicja tymczasowego obiektu budowlanego ma charakter otwarty w tym znaczeniu, że wyliczenie tych obiektów ma charakter przykładowy. Do tego rodzaju obiektów mogą być zatem zaliczane także inne obiekty budowlane o analogicznych właściwościach. W przepisie tym wyróżnione zostały dwa rodzaje tymczasowych obiektów budowlanych. Po pierwsze, jest nim obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidzianym do przeniesienia w inne miejsce lub do rozbiórki. Cecha tymczasowości wynika w tym względzie z cech konstrukcyjnych, trwałości materiałów oraz technologii czy też projektu obiektu budowlanego. Po drugie, jest nim obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem. Legislator dokonał jednocześnie przykładowego wyliczenia tego rodzaju obiektów budowlanych. Inne niż wskazane w omawianym przepisie obiekty tymczasowe wymagają zatem uzyskania pozwolenia na budowę. Decydujące znaczenie dla zakwalifikowania określonego obiektu do wymienionych wyżej kategorii mają zarówno okoliczności faktyczne sprawy, jak i zamiar inwestora oraz konstrukcja obiektu.
W przedmiotowej sprawie przedmiotowy obiekt budowlany jest nietrwale związany z gruntem i co do tej kwestii nie ma między stronami sporu. Jak ustalono w sprawie jest to obiekt o konstrukcji drewnianej, pełniący funkcję gospodarczą, o wymiarach 3,1 m x 3,6m, posadowiony na bloczkach betonowych położonych na gruncie. Budynek posiada dach dwuspadowy, oraz cztery ściany pełne drewniane.
W ocenie Sądu sporny obiekt budowlany jest tymczasowym obiektem budowlanym, który z uwagi na okoliczność, iż został wybudowany w 2015 r. bez stosownego pozwolenia na budowę podlega regulacji art. 48 Prawa budowlanego.
Sąd nie podziela stanowiska Skarżącego, iż obiekt ten jest obiektem małej architektury i nie wymagał uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.
Zgodnie z art. 3 pkt 4 przez taki obiekt należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności:
a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury,
b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej,
użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki.
Nie ulega wątpliwości, że sporny obiekt nie jest obiektem kultu religijnego oraz obiektem architektury ogrodowej. W ocenie Sądu obiekt ten nie jest też obiektem użytkowym służącym rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, o którym stanowi art. 3 pkt 4 lit. c Prawa budowlanego.
Zdaniem Sądu trafnie w wyroku z 13 grudnia 2016 r., II OSK 1528/15 (LEX nr 2227698) wywodzono, że wspólną cechę wszystkich obiektów małej architektury stanowią ich niewielkie rozmiary. Lista obiektów z art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego nie jest wyczerpująca i do obiektów małej architektury można zaliczyć także inne obiekty, poza wyraźnie w nim wymienionymi, jednak mogą to być jedynie obiekty niewielkie i rodzajowo podobne do tych, które zostały wymienione w art. 3 pkt 4 tej ustawy.
Przedmiotowego obiektu nie sposób zaliczyć do "niewielkich", choć takie określenie nie ma jednoznacznego i wyraźnie uchwytnego desygnatu.
W orzecznictwie obiekty o zbliżonej powierzchni zabudowy do powierzchni przedmiotowego obiektu nie były uznawane za "niewielkie obiekty" w rozumieniu art.
pkt 4 Prawa budowlanego (por. motywy wyroków NSA z: 19 marca 2013 r., II OSK 2219/11, LEX nr 1340222; 22 lutego 2023 r., II OSK 2885/21, CBOSA).
Zdaniem Skarżącego sporny obiekt służy rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku. Jednakże z uwagi na okoliczność, iż nie jest to obiekt niewielkich rozmiarów nie może zostać uznany za odpowiadający definicji określonej w art. 3 pkt
Prawa budowlanego.
Natomiast odnosząc się do uwag Skarżącego dotyczących wysokości opłaty legalizacyjnej Sąd zauważa, iż legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego nie jest obowiązkiem inwestora i w przypadku rezygnacji z tego trybu opłata ta nie będzie wymagana.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej jako p.p.s.a.), skargę oddalił.
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.