II SA/Gd 910/23

II SA/Gd 910/23 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Wojciech Wycichowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 par. 1 pkt 6 i par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.R. na zarządzenie R. w G. z dnia 11 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Bielawskie Błota PLB220010 postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
Pismem z 24 sierpnia 2023 r. M. Ż. (dalej: "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: "RDOŚ") w Gdańsku z dnia 11 czerwca 2014 r.
w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Bielawskie Błota PLB220010.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 18 października 2023 r. wezwano Skarżącą do wskazania, czy przed wniesieniem skargi zwracała się do RDOŚ w Gdańsku z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa wywołanego zaskarżonym zarządzeniem
z 11 czerwca 2014 r.
W odpowiedzi (pismo z 6 listopada 2023 r.) Skarżąca poinformowała, że nie występowała do RDOŚ w Gdańsku z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa wywołanego zaskarżonym zarządzeniem z 11 czerwca 2014 r. ze względu na brak ustawowego obowiązku w tym zakresie. Skarżąca wskazała, że naruszenie jej praw
(w zakresie pozaustawowego ograniczenia prawa własności) nastąpiło w 2021 r., kiedy na swojej nieruchomości posadowiła dwa obiekty małej architektury, które zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 1890) można było wybudować bez decyzji o pozwoleniu na budowę, jak również bez odpowiedniego zgłoszenia, również w obszarze Natura 2000. Skarżąca podkreśliła, że zarządzenie RDOŚ w Gdańsku z 11 czerwca 2014 r. stanowiło podstawę do naruszenia prawa dopiero
w 2021 r., kiedy zostały postawione przez nią ww. obiekty. Tymczasem art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie
(Dz. U. z 2023 r., poz. 190) - dalej: "w.a.r.w.", wskazuje, że legitymację procesową do złożenia skargi ma każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, co nastąpiło dopiero w 2021 r. z chwilą wydania decyzji administracyjnych, które opierały się co do meritum na zaskarżonym akcie prawa miejscowego. W ocenie Skarżącej wykładnia językowa art. 63 ust. 1 w.a.r.w. wskazuje jasno, że możliwość złożenia skargi następuje w chwili, gdy został naruszony interes prawny lub uprawnienie, zaś do momentu, gdy na nieruchomości nie były posadowione ww. obiekty małej architektury w 2021 r. do czasu, gdy organy władzy publicznej nie wydały decyzji administracyjnych, nie występowało naruszenie interesu prawnego ani uprawnień Skarżącej.
W piśmie z 7 listopada 2023 r. Skarżąca poinformowała, że 23 września 2023 r. wstąpiła w związek małżeński i od tej chwili posługuje się nazwiskiem R. (na dowód czego załączono kserokopię odpisu skróconego aktu małżeństwa).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2023 r., poz. 190), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym przez wojewodę lub organ niezespolonej administracji rządowej, w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego.
Nie ulega wątpliwości, że regionalny dyrektor ochrony środowiska jest organem niezespolonej administracji rządowej (art. 56 ust. 1 pkt 15 w.a.r.w.), zaś zaskarżone zarządzenie z 11 czerwca 2014 r. aktem prawa miejscowego, co wynika z art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r., poz. 1336 ze zm.).
Należy również zwrócić uwagę, że w dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) - dalej: "ustawa nowelizująca", która wprowadziła zmiany m.in. do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", oraz do w.a.r.w.
Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9 (tj. P.p.s.a. - przypisek Sądu), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11 (tj. w.a.r.w. - przypisek Sądu), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
Z przytoczonej powyżej regulacji wynika, że dla ustalenia, jakie brzmienie przepisów art. 52 i art. 53 P.p.s.a. oraz art. 63 ust. 1 w.a.r.w. należy stosować w danej sprawie, rozstrzygająca jest nie data wniesienia skargi, lecz data wydania zaskarżonego aktu.
Zaskarżone w niniejszej sprawie zarządzenie zostało podjęte przed wejściem
w życie ww. ustawy nowelizującej (w dniu 11 czerwca 2014 r.), a zatem zastosowanie
w sprawie znajdą przepisy art. 52 i art. 53 P.p.s.a. oraz art. 63 ust. 1 w.a.r.w. w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 czerwca 2017 r.
Zgodnie z art. 52 P.p.s.a., w brzmieniu sprzed omawianej nowelizacji, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu
w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia
w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa
w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę (§ 3). W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa (§ 4).
W myśl natomiast art. 53 § 2 P.p.s.a., w brzmieniu sprzed omawianej nowelizacji,
w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa,
a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
Z cytowanymi wyżej przepisami korespondowało brzmienie art. 63 ust. 1 w.a.r.w., który przed nowelizacją stanowił, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym przez wojewodę lub organ niezespolonej administracji rządowej, w sprawie z zakresu administracji publicznej, może, po bezskutecznym wezwaniu organu, który wydał przepis, lub organu upoważnionego do uchylenia przepisu w trybie nadzoru do usunięcia naruszenia, zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego.
Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa może być wniesione w każdym czasie, ale dopiero jego dokonanie otwiera drogę do sądowej kontroli aktu administracyjnego. Instytucja wezwania do usunięcia naruszenia prawa (stanowiąca surogat środka zaskarżenia) nie ma przy tym wyłącznie charakteru formalnego, lecz ma umożliwiać kompetentnemu organowi, który podjął kwestionowany akt, wyeliminowanie z obrotu prawnego takich unormowań zawartych w uchwale (zarządzeniu), które w świetle obowiązującego, obiektywnego porządku prawnego, naruszają interes prawny lub uprawnienie podmiotu wzywającego do usunięcia naruszenia prawa. Czynność wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie może mieć jedynie charakteru formalnego, a musi dawać organowi rzeczywistą możliwość odniesienia się do indywidulanie zgłoszonych zarzutów.
W rozpatrywanej sprawie skarga na zarządzenie z 11 czerwca 2014 r. nie została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, co wynika z akt sprawy oraz oświadczenia Skarżącej zawartego w piśmie z 6 listopada 2023 r.
A zatem, wobec brzmienia art. 63 ust. 1 w.a.r.w. w zw. z art. 52 P.p.s.a. sprzed nowelizacji, należy stwierdzić, że Skarżąca nie spełniła przesłanki warunkującej skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego.
Wniesienie do sądu administracyjnego skargi bez uprzedniego wyczerpania przysługującego środka zaskarżenia, tj. wymaganego przez ustawę wezwania do usunięcia naruszenia, jest niedopuszczalne i skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., o czym postanowiono w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.
Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd zwrócił Skarżącej uiszczony wpis sądowy od skargi.